III SA/Wr 119/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maciej Guziński po rozpoznaniu w dniu 29 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym, w sprawie ze skargi Gminy B. D. na decyzję Zarządu Województwa D. z dnia [...] grudnia 2013 r., Nr [...] w przedmiocie określenia kwoty środków przypadających do zwrotu z tytułu dofinansowania projektu, wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi postanawia: przywrócić termin do wniesienia skargi. Decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] Zarząd Województwa D. utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie w przedmiocie określenia kwoty środków przypadających do zwrotu z tytułu dofinansowania projektu. Decyzja ta została doręczona Gminie B. D. w dniu [...] grudnia 2013 r. Trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi upływał zatem w dniu [...] stycznia 2014 r. ([...]). Pismem nadanym w placówce pocztowej w dniu [...] stycznia 2014 r. strona skarżąca wniosła skargę na opisaną wyżej decyzję Zarządu Województwa D. Wraz ze skargą Gmina złożyła jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku podano, że skarga została prawidłowo zaadresowana i podpisana przez Burmistrza Gminy w dniu [...] stycznia 2014 r. i następnie przekazana sekretariatowi do wysłania. Stażysta, jak wskazał organ, błędnie wpisał na kopercie adres Zarządu Województwa D. – zamiast [...] W., wskazano Pl. [...], W. Błędnie zaadresowana skarga została wysłana jeszcze przed terminem do jej wniesienia – tj. [...] stycznia 2014 r. Na wskazany na kopercie adres skarga wpłynęła w dniu [...] stycznia 2014 r., a następnie została zwrócona do Urzędu Miejskiego w B. D. (data wpływu – [...] stycznia 2014 r.), na dowód czego dołączono kopertę, w której nadano skargę. Organ podkreślił przy tym, że w skardze prawidłowo oznaczono strony i ich adresy, a pomyłka dotyczyła jedynie adresu wskazanego na kopercie, za co organ winy nie ponosi. Dodatkowo Burmistrz zauważył, że pod adresem wpisanym na kopercie mieści się komórka organizacyjna Urzędu Marszałkowskiego Województwa D., tj. Kancelaria Sejmiku, która wchodzi w skład Departamentu Marszałka. Skarga zatem została w terminie doręczona na adres siedziby jednostki organizacyjnej Województwa D. W ocenie Burmistrza pod pojęciem "siedziby" organu administracji publicznej należy rozumieć każdy lokal, w którym mieszczą się komórki organizacyjne organu administracji publicznej, w konsekwencji zatem – jak podniósł Burmistrz – prawidłowe wskazanie siedziby organu następuje poprzez podanie jakiegokolwiek adresu, pod którym znajdują się jednostki organizacyjne aparatu pomocniczego organu administracji publicznej. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna odnosząc się do wniosku o przywrócenie terminu wskazała, że wina pracownika, na którą powołuje się organ, jest w istocie winą strony i nie może usprawiedliwiać uchybienia terminu. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Po rozpatrzeniu zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 17 czerwca 2014 r. (sygn. akt [...]) uchylił zaskarżone postanowienie z dnia [...] kwietnia 2014 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazano, że za słuszny należy uznać pogląd Sądu I instancji, który przyjął w swoich ustaleniach, że wina pracownika polegająca na niewłaściwym zaadresowaniu koperty zawierającej skargę do sądu nie uzasadnia braku winy skarżącej w uchybieniu terminu do wniesienia tej skargi. Dodatkowo zauważono, że z adnotacji na kopercie, w której przesłano skargę i którą następnie zwrócono do Gminy jako nadawcy (k. [...] akt sądowych), nie wynika w jakim konkretnie dniu dokonano tego zwrotu. Okoliczność ta może mieć – zdaniem NSA – istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia o zasadności wniosku skarżącej, bowiem organ, do którego jako niewłaściwego wpłynęła skarga, powinien ją przekazać organowi właściwemu, o którym mowa w art. 54 § 1 p.p.s.a. Na pewno, jak podkreślił NSA, narusza zasady dobrej administracji zwrot skargi do nadawcy, jeżeli okoliczności zawarte w korespondencji w sposób oczywisty pozwalają ustalić organ właściwy, do którego była ona adresowana. Nie można bowiem wykluczyć, że przy takim prawidłowym działaniu tegoż organu mógł zostać zachowany termin do wniesienia skargi. Zatem istotne jest ustalenie, kiedy organ, na adres którego pierwotnie (błędnie) została zaadresowana skarga, dokonał jej zwrotu do nadawcy, zamiast w tym dniu przesłać ją do organu właściwego. Poczynienie powyższych ustaleń umożliwiłoby ocenę, czy wskazywane okoliczności uzasadniają uwzględnienie wniosku. Zdaniem NSA sprawa wymaga ponownego rozpoznania w kontekście zarzutu, że nieprawidłowe działanie administracji Wojewody miało wpływ na uchybienie przez Gminę terminu do wniesienia skargi. Wobec powyższego, Wojewódzki sąd Administracyjny, przystępując do ponownego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, ustalił, że przesyłka zawierająca skargę została zwrócona nadawcy (Gminie B. D.) w dniu [...] stycznia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu jest zasadny. Stosownie do art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a, czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 87 § 1, 2 i 4 p.p.s.a pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. W odniesieniu zatem do powyższych uregulowań zasadniczą kwestią w przedmiotowej sprawie było ustalenie, czy została spełniona podstawowa przesłanka przywrócenia terminu, jaką jest uprawdopodobnienie braku winy polegającej, najogólniej mówiąc, na przejawianiu należytej staranności w dbałości o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Ocenie Sądu podlega zatem, czy strona skarżąca dołożyła wszelkiej możliwej staranności, jakiej należało od niej oczekiwać. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się np. powódź, pożar, przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się osobą trzecią przy dokonywaniu konkretnej czynności (por. B. Adamiak, J. Borkowski, "Kodeks postępowania administracyjnego", Komentarz, wyd. 2, Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 1998, s. 345). Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy w sposób przekonujący uprawdopodobniony zostanie brak winy, a przy tym wykazane zostanie, iż niezależna przeszkoda trwała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy nawet przy dochowaniu należytej staranności, nie można było usunąć przeszkody do dokonania czynności. Inaczej mówiąc, gdy wykazane zostanie, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. E. Iserzon, J. Staraniek. "Kodeks postępowania administracyjnego", Komentarz, wyd. IV, W-wa 1980, str. 136). W literaturze dominuje pogląd, że przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, że skarga została nadana w dniu [...] stycznia 2014 r. na adres nie stanowiący siedziby Zarządu Województwa D. (Pl. [...], W.) i następnie – po jej zwrocie do siedziby Urzędu Miejskiego w B. D. – nadana w dniu [...] stycznia 2014 r. na właściwy adres (Zarząd Województwa D., [...], W.). Nie ulega zatem wątpliwości, że skarga została wniesiona po upływie trzydziestodniowego terminu. Zgodzić należy się przy tym z przytoczonym przez NSA w postanowieniu z dnia 17 czerwca 2014 r. poglądem, zgodnie z którym w przypadku wniesienia skargi bezpośrednio do sądu albo do organu administracji publicznej innego niż ten, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, sąd ten lub organ powinien przekazać skargę organowi, o którym mowa w § 1 art. 54 p.p.s.a. O zachowaniu terminu do wniesienia skargi (art. 53 § 1–3 p.p.s.a.) decyduje wówczas data nadania skargi przez sąd lub wspomniany organ (tak: T. Woś (w:) T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi..., 2005, s. 248). Natomiast dla oceny zachowania tego terminu nie można przyjąć daty nadania skargi do sądu lub do organu niewłaściwego w rozumieniu art. 54 § 1 p.p.s.a., gdyż na tym etapie postępowania niedopuszczalne jest zastosowanie trybu przewidzianego w art. 65 k.p.a. (postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 20 października 2004 r., IV SA/Gl 647/04, ONSA WSA 2005, nr 6, poz. 116, postanowienie NSA z dnia 30 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 24/13, baza orzeczeń: orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro w rozpoznawanej sprawie organ, do którego wpłynęła w dniu [...] stycznia 2014 r. skarga (ostatni dzień terminu do wniesienia skargi), nieprawidłowo dokonał jej zwrotu do Gminy, zamiast przesłać ją do Sądu, to tym samym strona nie mogła ponieść negatywnych konsekwencji błędnego działania organów administracji publicznej. W konsekwencji zasadne było przywrócenie uchybionego terminu.