III SA/Wr 1261/15
WyrokWSA we Wrocławiu2016-04-27
Skład orzekający: Tomasz Świetlikowski, Katarzyna Borońska, Anna Siedlecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy syndyk masy upadłości może uzyskać zezwolenie na wyprzedaż posiadanych zapasów napojów alkoholowych, a jeśli tak, to jakie warunki musi spełnić?Ratio decidendi
Sąd uznał, że syndyk masy upadłości nie mógł uzyskać zezwolenia na wyprzedaż napojów alkoholowych na podstawie przepisów obowiązujących do końca 2015 roku, ponieważ art. 169 ust. 2 Prawa upadłościowego i naprawczego zakazywał syndykowi prowadzenia działalności wymagającej zezwolenia. Nawet gdyby syndyk mógł ubiegać się o zezwolenie, musiałby dołączyć dokumenty wymagane przy procedurze udzielania zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, a jego kancelaria nie spełniała warunków punktu sprzedaży detalicznej.Stan faktyczny
Skarżąca, syndyk masy upadłości przedsiębiorcy, wniosła o zezwolenie na wyprzedaż posiadanych zapasów napojów alkoholowych. Prezydent odmówił wydania zezwolenia, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję, odmawiając zezwolenia. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię przepisów dotyczących zezwoleń na wyprzedaż alkoholu oraz możliwości prowadzenia działalności przez syndyka. Sąd oddalił skargę, uznając, że syndyk nie mógł uzyskać zezwolenia na wyprzedaż alkoholu w świetle przepisów obowiązujących do końca 2015 roku.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca), Anna Siedlecka, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Tarasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi [...] S. C. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą ""A" na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zezwolenia na wyprzedaż posiadanych, zinwentaryzowanych zapasów napojów alkoholowych do 4,5% zawartości alkoholu oraz na piwo oddala skargę w całości.
Decyzją z dnia [...] września 2015 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. uchyliło decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lipca
2015 r., nr [...], odmawiającą A. Ł. (dalej jako skarżąca) - syndykowi masy upadłości S. C. (dalej jako upadły) prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "A" S. C. - udzielenia zezwolenia na wyprzedaż posiadanych, zinwentaryzowanych zapasów napojów alkoholowych do 4,5% zawartości alkoholu oraz na piwo w Kancelarii Syndyka. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchylając wspomnianą decyzję jednocześnie orzekło co do istoty sprawy i odmówiło udzielenia skarżącej zezwolenia na wyprzedaż posiadanych, zinwentaryzowanych zapasów napojów alkoholowych do 4,5% zawartości alkoholu oraz na piwo w Kancelarii Syndyka.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że skarżąca zwróciła się o wydanie trzech zezwoleń na wyprzedaż w siedzibie syndyka posiadanych, zinwentaryzowanych zapasów napojów alkoholowych, w tym napojów o zawartości alkoholu do 4,5% oraz na piwo. Jak wskazał dalej, decyzją z dnia 27 lipca 2015 r. Prezydent W. odmówił skarżącej zezwolenia opisanego wyżej, powołując się na art. 184 ust. 1, w związku z art. 18 ust. 1 i ust. 12 pkt 5 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (tekst jednolity z 2015 r., Dz. U. poz. 1286, dalej jako u.w.t.p.a.).
W odwołaniu od rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego aktu w całości i udzielenie jej zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych we wnioskowanym zakresie. Formułując powyższe przedstawiła zarzut naruszenia:
1) art. 7 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013, poz. 267, dalej jako k.p.a.), poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego;
2) art. 8 k.p.a., poprzez prowadzenia postępowania w sposób niebudzący zaufania obywateli do państwa i organów postępowania;
3) art. 18 ust. 1 u.w.t.p.a., poprzez jego zastosowanie w odniesieniu do stanu faktycznego opisanego we wniosku o wydanie zezwolenia na wyprzedaż posiadanych, zinwentaryzowanych zapasów napojów alkoholowych, gdy tymczasem przepis ten odnosi się do wydania zezwolenia na sprzedaż alkoholu, a nie na jego wyprzedaż;
4) art. 184, w związku z art. 18 ust. 1 u.w.t.p.a., poprzez jego niezastosowanie
i wydanie decyzji negatywnej, z uwagi na fakt, iż zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych wydał Wójt Gminy K., gdy tymczasem art. 18 ust. 1 u.w.t.p.a.nie znajduje zastosowania w przypadku wydawania zezwolenia na wyprzedaż posiadanych, zinwentaryzowanych zapasów napojów alkoholowych;
5) art. 14 u.w.t.p.a., ponieważ siedziba syndyka nie jest zakładem pracy.
Rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało jako podstawę rozstrzygnięcia art. 18 ust 1 i 3, ust. 6, ust. 7, art. 18 ust 12 oraz art. 18 4 ust. 1 i 3 u.w.t.p.a..
Organ odwoławczy w pierwszej kolejności odniósł się do kwestii zasadności rozdzielenia przez Prezydenta W. na trzy odrębne postępowania wniosku skarżącej o udzielenia zezwolenia na wyprzedaż napojów alkoholowych. Wyjaśnił, że działalność mająca za przedmiot wyprzedaż posiadanych, zinwentaryzowanych zapasów napojów alkoholowych podlega reglamentacji, w ramach której uwzględniono specyfikację poszczególnych rodzajów tych napojów alkoholowych (art. 18 ust. 3 u.w.t.p.a.). Skutkiem rozróżnienia trzech kategorii napojów alkoholowych przez ustawę jest powstanie trzech odrębnych spraw indywidualnych z zakresu administracji publicznej, których nie ma możliwości załatwienia w drodze jednej decyzji administracyjnej. Zatem skarżąca wnosząc jedno podanie, w istocie zawarła w nim trzy żądania. Taką konstatację, zdaniem Kolegium uzasadnia w szczególności treść art. 184 ust. 2 i art. 184 ust. 1, w związku z art. 18 ust. 1, 3 i 12 u.w.t.p.a..
Dalej organ odwoławczy stwierdził, że organem właściwym do wydania zezwolenia na wyprzedaż posiadanych, zinwentaryzowanych zapasów napojów alkoholowych jest organ wykonawczy gminy właściwy ze względu na lokalizację punktu sprzedaży. W ocenie Kolegium art. 184 ust. 1 u.w.t.p.a. nie przesądza kwestii właściwości miejscowej expressis verbis, lecz zastosowanie znajdzie w tym zakresie przepis art. 18 ust. 1 u.w.t.p.a., zwłaszcza przy uwzględnieniu art. 184 ust. 2 u.w.t.p.a.
I tak w sprawie organem właściwym jest Prezydent W. z uwagi na lokalizację planowanego punktu wyprzedaży we Wrocławiu, określonego ponadto przez skarżącą w podaniu o wydanie zezwolenia jako miejsce składowania zapasów napojów alkoholowych.
Następnie organ odwoławczy stwierdził, że wyprzedaż posiadanych, zinwentaryzowanych zapasów napojów alkoholowych jest rodzajem sprzedaży detalicznej napojów alkoholowych. W jego bowiem ocenie pojęcia "sprzedaży"
i "wyprzedaży" w języku potocznym są tożsame. Stąd podmiot występujący o udzielenie zezwolenia, na podstawie art. 184 ust. 1 u.w.t.p.a., musi dołączyć do wniosku załączniki wymienione w art. 18 ust. 6 u.w.t.p.a. Zwłaszcza, że żaden przepis ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi nie wyłącza zastosowania art. 18 ust. 6 u.w.t.p.a. do postępowań wydawanych na podstawie art. 184ust. 1 ustawy. Organ zauważył przy tym, że na podstawie art. 18 ust 7 pkt 3 u.w.t.p.a. wyprzedaż posiadanych, zinwentaryzowanych zapasów napojów alkoholowych nie może polegać na ich sprzedaży przedsiębiorcy prowadzącemu sprzedaż detaliczną lub hurtową. Podmioty te mają bowiem obowiązek, w oparciu o powołany przepis zaopatrywać się w alkohol tylko u podmiotów prowadzących sprzedaż hurtową. Skarżąca mogłaby zatem sprzedawać alkohol jedynie osobom fizycznym, nie prowadzącym działalności gospodarczej w zakresie obrotu napojami alkoholowymi. To zaś oznaczałoby, że uzyskując zezwolenie skarżąca, jako syndyk, prowadziłaby sklep monopolowy. Trudno zatem przyjąć, że kancelaria syndyka, gdzie skarżąca wykonuje swoje czynności zawodowe, mogłaby być jednocześnie miejscem sprzedaży detalicznej alkoholu. Stąd organ odwoławczy podzielił stanowisko Prezydenta W., że udzielenie zezwolenia na wyprzedaż posiadanych, zinwentaryzowanych zapasów napojów alkoholowych w Kancelarii Syndyka jest niedopuszczalne. Tym bardziej, że kancelaria jako taka nie spełnia warunków określonych w ustawie w stosunku do punktu sprzedaży detalicznej napojów alkoholowych. W szczególności brak decyzji właściwego państwowego inspektora sanitarnego o zatwierdzeniu zakładu, o której mowa wart. 65 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (tekst jednolity z 2015 r., poz. 594 ze zm.).
Kolejną przyczyną negatywnego rozpatrzenia wniosku skarżącej był fakt wygaśnięcia upadłemu z dniem 1 lutego 2015 r. zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, z uwagi na niedokonanie opłaty w wymaganej wysokości w terminie określonym ustawowo. Zgodnie natomiast z art. 184 ust. 1 u.w.t.p.a., termin określony w zezwoleniu na wyprzedaż nie może być dłuższy niż sześć miesięcy od dnia wygaśnięcia zezwolenia. W dniu orzekania przez Kolegium ów okres upłynął, w związku z czym niemożliwe jest udzielenie z takiego powodu zezwolenia na wyprzedaż posiadanych, zinwentaryzowanych zapasów napojów alkoholowych.
Zdaniem Kolegium odrębną kwestią jest to, że zgodnie z art. 169 ust. 2 u.w.t.p.a. z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (tekst jednolity Dz. U.
z 2015 r. poz. 233 ze zm., dalej jako p.u.n.), syndyk lub zarządca prowadzący przedsiębiorstwo upadłego nie może prowadzić działalności wymagającej koncesji albo zezwolenia, chyba że co innego wynika z ustawy lub decyzji o przyznaniu koncesji albo zezwolenia. Skoro syndyk nie może prowadzić działalności wymagającej zezwolenia, to tym bardziej nie może uzyskać zezwolenia. Żadna ustawa nie przewiduje możliwości prowadzenia przez syndyka działalności polegającej na detalicznej sprzedaży napojów alkoholowych.
Na koniec Kolegium stwierdziło, że w myśl art. 144 ust. 1 i 2 p.u.n. jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego, postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu. Postępowania, o których mowa syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym. Organ pierwszej instancji w zakwestionowanej decyzji nieprawidłowo zatem oznaczył stronę postępowania, wskazując, że jest nią upadły, reprezentowany przez skarżącą. Niezbędne było wobec tego podjęcie decyzji kasacyjno-reformatoryjnej.
W skardze na opisaną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. skarżąca zarzuciła temu rozstrzygnięciu naruszenie:
1) przepisów prawa materialnego:
a) art. 18 ust. 6 u.w.t.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że podmiot wnioskujący o wydanie zezwolenia na wyprzedaż zapasów napojów alkoholowych powinien dołączyć do wniosku dokumenty, które należy dołączyć do wniosku
o zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych, podczas gdy art. 18 4 u.w.t.p.a. reguluje kompleksowo procedurę udzielania zezwolenia na wyprzedaż zapasów napojów alkoholowych i w konsekwencji uznanie, że kancelaria syndyka nie spełnia warunków określonych w ustawie w zakresie uzyskania zezwolenia na wyprzedaż zapasów napojów alkoholowych;
b) art. 169 ust. 2 p.u.n. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że syndyk nie może uzyskać zezwolenia na wyprzedaż zapasów napojów, podczas gdy przepis ten odnosi się do zezwoleń uzyskanych przez przedsiębiorcę przed ogłoszeniem upadłości;
2) przepisów postępowania:
a) art. 8 i 107 § 3 k.p.a. poprzez niedostateczne uzasadnienie, dlaczego użyte
w ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi pojęcie "wyprzedaży posiadanych, zinwentaryzowanych zapasów napojów alkoholowych" stanowi rodzaj "sprzedaży napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia
w miejscu lub poza miejscem sprzedaży", co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa podczas, gdy różne pojęcia użyte w tej samej ustawie posiadają odmienne znaczenia, co skutkowało zastosowaniem przepisów regulujących udzielenie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych do uzyskania zezwolenia na wyprzedaż zapasów napojów alkoholowych i uznaniem niespełnienia przez syndyka wymogów uzyskania zezwolenia na wyprzedaż zapasów napojów alkoholowych;
b) art. 9 i 11 k.p.a. poprzez brak dostatecznego wyjaśnienia, dlaczego wyprzedaż zapasów napojów alkoholowych nie może polegać na ich sprzedaży przedsiębiorcy prowadzącemu sprzedaż detaliczną lub hurtową napojów alkoholowych, co doprowadziło organ odwoławczy do wniosku, że zezwolenie na wyprzedaż zapasów napojów alkoholowych nie może zostać wydane syndykowi,
c) art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w zw. art. 15 k.p.a. poprzez naruszenie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, i swobodne uznanie, że siedziba syndyka nie spełnia warunków do uzyskania zezwolenia na wyprzedaż zapasów napojów alkoholowych w oparciu o ustalenia organu pierwszej instancji, co narusza zasadę dwuinstancyjności i ponownego rozpoznania sprawy, co doprowadziło do uznania za nieudowodnione przesłanek uzyskania zezwolenia na wyprzedaż tych zapasów,
d) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie, a to uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i orzeczenie co do istoty sprawy, podczas gdy zasadne było uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania pierwszej instancji
z uwagi na zaistnienie przyczyny nieważności postępowania, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku ze skierowaniem decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie.
formułując powyższe skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji organu odwoławczego w całości oraz o stwierdzenie nieważności decyzji organu pierwszej instancji w całości, ewentualnie o jej uchylenie. Zawnioskowała również
o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że w jej ocenie organ odwoławczy swobodnie zastosował do wniosku o uzyskanie zezwolenia na wyprzedaż zapasów napojów alkoholowych art. 18 ust. 6 u.w.t.p.a. w zakresie obowiązku załączenia do wniosku określonych w nim dokumentów, wymaganych w istocie tak jak przy procedurze udzielenia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych o której mowa
w art. 18 ust. 1 u.w.t.p.a.. Tymczasem art. 184 u.w.t.p.a. reguluje kompleksowo kwestie udzielenia zezwolenia na wyprzedaż napojów alkoholowych a z ust. 3 tego przepisu wynika jednoznacznie, że obie wymienione procedury są rozłączne. Skarżąca podkreśliła przy tym, że na stronie BIP Urzędu Miejskiego W., przy opisie procedury wyprzedaży napojów alkoholowych, brak jest pouczeń o konieczności dołączenia jakichkolwiek dodatkowych dokumentów. Stąd, w jej ocenie zasadny jest również zarzut naruszenia przez organy obu instancji art. 9 k.p.a.
Skarżąca nie zgodziła się z Kolegium, że art. 169 ust. 2 p.u.n. przesądza o braku możliwości ubiegania się przez syndyka o wydanie zezwolenia na wyprzedaż zapasów alkoholu. Przepis ten, jej zdaniem, dotyczy bowiem tylko zezwoleń uzyskanych przez upadłego przedsiębiorcę przed ogłoszeniem upadłości.
Skarżąca nie podzieliła również poglądu Kolegium, że pojęcia "sprzedaż"
i "wyprzedaż" są tożsame znaczeniowo argumentując, że ich jednoczesne użycie w ustawie oznacza w sposób oczywisty odrębność procedur w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych i ich wyprzedaży. Dla skarżącej niezrozumiałe jest samo stanowisko organu odwoławczego, że "wyprzedaż posiadanych zainwentaryzowanych zapasów napojów alkoholowych nie może polegać na ich sprzedaży przedsiębiorcy prowadzącemu sprzedaż detaliczną lub hurtową napojów alkoholowych", co doprowadziło z koeli organ odwoławczy do wniosku, że zezwolenie na wyprzedaż zapasów napojów alkoholowych nie może zostać wydane syndykowi. Skarżąca uznała to stanowisko za niewystarczająco wyjaśnione w sprawie zwłaszcza, że wbrew stanowisku Kolegium, art. 18 ust 7 pkt 3 u.w.t.p.a. w ogóle nie ma w sprawie zastosowania. Jej wolą nie jest bowiem kupno napojów alkoholowych lecz ich wyprzedanie.
Kolejnym zarzutem skarżącej było naruszenie art. 15 k.p.a. przez organ odwoławczy - zasady dwuinstancyjności. Według skarżącej Kolegium w sposób dowolny (podobnie jak organ pierwszej instancji) uznało, że w sprawie są wymagane dokumenty dołączane do wniosku o zezwolenie na sprzedaż napojów i jednocześnie zaniechało w tym względzie wyczerpującego zebrania materiału dowodowego oraz wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
Wreszcie skarżąca podniosła, że w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości
w oznaczeniu strony przez organ instancji w wydanej przez siebie decyzji, rozstrzygnięcie to powinno zostać w drugiej instancji uchylone a samo postępowanie
umorzone. Na poparcie tej tezy skarżąca przywołała tezę wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu z dnia 3 grudnia 1999 r., sygn. akt I SA/Wr 101/98.
Na koniec skarżąca podniosła, że zachowała wskazany w art. 18 4 ust. 1 zd. drugie u.w.t.p.a. sześciomiesięczny termin na złożenie wniosku o wyprzedaż napojów alkoholowych, składając wniosek w dniu 23 kwietnia 2015 r. Argumentowała, że nie miała wpływu na sposób procedowania przez organ pierwszej instancji i fakt wydania przez niego decyzji na trzy dni przed upływem wskazanego terminu.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.
Odnosząc się do zarzutów skarżącej Kolegium podniosło, że, wbrew stanowisku skarżącej, art. 184 u.w.t.p.a. nie reguluje kompleksowo procedury udzielania zezwolenia na wyprzedaż napojów alkoholowych. Ponownie wskazało, że żaden przepis ustawy nie wyłącza stosowania art. 18 ust. 6 ustawy również do procedury udzielenia zezwolenia na wyprzedaż a co istotne, w przypadku zezwoleń jednorazowych oraz zezwoleń udzielanych podmiotom organizującym przyjęcia,
o których mowa w art. 181 ust. 1 i 4 u.w.t.p.a., zastosowanie art. 18 ust. 6 u.w.t.p.a. zostało wprost wyłączone. Zdaniem Kolegium żądanie od skarżącej dodatkowych dokumentów jest tym bardziej uzasadnione, że planuje ona sprzedaż napojów alkoholowych nie tylko w innym lokalu niż czynił to dotychczas upadły ale nawet w innej gminie.
Kolegium podtrzymało stanowisko, że skarżąca jako syndyk nie może prowadzić dzielności polegającej na detalicznej sprzedaży napojów alkoholowych, na co wprost wskazuje art. 184 ust. 1 u.w.t.p.a.
Organ odwoławczy nie zgodził się także ze skarżącą, jakoby uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie było wyczerpujące. Podkreślił, że wyjaśniona została zarówno kwestia braku różnicy pomiędzy pojęciami "sprzedaż" i "wyprzedaż", jak i znaczenie art. 18 ust. 7 pkt 3 u.w.t.p.a. w sprawie, pod kątem oznaczenia kręgu pomiotów, którym skarżąca mogłaby potencjalnie sprzedawać wyprzedawane napoje alkoholowe.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze końcowo wskazało, że zapadłe rozstrzygnięcie na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. było jedynym możliwym z uwagi na to, że pomimo błędu organu pierwszej instancji samo postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe a ponadto, zostało wszczęte na wniosek skarżącej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wydając zaskarżone rozstrzygnięcie nie naruszyło przepisów prawa materialnego ani procesowego.
Omówienie materii sprawy należy rozpocząć od przypomnienia, że obrót napojami alkoholowymi podlega na gruncie prawa krajowego reglamentacji ze względów społecznych i zdrowotnych. Wskazuje na to wprost preambuła ustawy
o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, uznająca za niezbędny warunek rozwoju duchowego i materialnego społeczeństwa (Narodu) życie obywateli
w trzeźwości. Nie wnikając w sam charakter preambuły niewątpliwie stwierdzić można, że stanowi ona wskazówkę interpretacyjną następujących po niej treści normatywnych.
W oparciu zaś o samą treść ustawy o wychowaniu w trzeźwości
i przeciwdziałaniu alkoholizmowi stwierdzić należy, że dostęp do napojów alkoholowych jest ograniczony i nadzorowany. W szczególności obrót napojami alkoholowymi wymaga uzyskania stosownych zezwoleń. Nie ulega zatem wątpliwości, że wszelkie wyjątki od tej zasady wymagają wykładni zawężającej i uwzględniającej wskazany powyżej cel ustawy.
Niniejsza sprawa jest o tyle nietypowa, że podmiotem występującym o udzielenia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, choćby tylko w celu wyprzedaży posiadanych, zinwentaryzowanych zapasów napojów alkoholowych jest syndyk,
o którym mowa w art. 156 i następnych p.u.n.
Wskazać należy, że na podstawie art. 61 p.u.n. z dniem ogłoszenia upadłości przedsiębiorcy jego majątek staje się masą upadłości, której celem jest zaspokojenie wierzycieli upadłego. Z tym też dniem, na podstawie art. 173 p.u.n. syndyk obejmuje niezwłocznie majątek upadłego i nim zarządza w celu jego likwidacji, w rozumieniu art. 306 p.u.p. Dalej wskazać należy, że w myśl art. 160 ust. 1 p.u.n. w sprawach dotyczących masy upadłości syndyk dokonuje czynności w imieniu własnym na rachunek upadłego.
W związku z powyższym należy zadać pytanie, czy syndyk masy upadłości może ubiegać się o zezwolenie na wyprzedaż napojów alkoholowych w trybie art. 184 u.w.t.p.a.
W ocenie Sądu, w stanie prawnym obowiązującym na dzień wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzji odpowiedzieć na tak
zadane pytanie jest negatywna. Zasadnicze w tej kwestii znaczenie ma art. 169 ust. 2 p.u.n. , który w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2015 r. - a więc w czasie wydania rozstrzygnięć zarówno przez organy pierwszej jak i drugiej instancji - stanowił, że syndyk prowadzący przedsiębiorstwo upadłego nie może prowadzić działalności wymagającej koncesji albo zezwolenia, chyba że co innego wynika z ustawy lub decyzji o przyznaniu koncesji albo zezwolenia.
Kluczowe jest zatem ustalenie, czy do końca 2015 r. obowiązywała jakakolwiek norma prawna zezwalająca syndykowi, w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych, na prowadzenie działalności gospodarczej. Również w tym przypadku, zdaniem Sądu, odpowiedź może być wyłącznie negatywna. W żadnym przepisie ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi nie ma zapisu umożliwiającego syndykowi prowadzenie sprzedaży napojów alkoholowych. Dodatkowo zaś należy wskazać, że ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity z 2015 r., poz. 584 ze zm.) w art. art. 75 ust. 1 pkt 1) wprost nakazuje uzyskanie zezwolenia do podjęcia każdego rodzaju działalności gospodarczej z zakresu ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.
Koniec 2015 r. jest o tyle istotny, że z dniem 1 stycznia 2016 r. weszła w życie zmiana art. 169 p.u.n. umożliwiająca syndykowi prowadzenie działalności wymagającej koncesji albo zezwolenia. W nowym brzmieniu przepis ten stanowi: "Syndyk prowadzący przedsiębiorstwo upadłego może prowadzić działalność wymagającą koncesji, licencji albo zezwolenia, chyba że co innego wynika z odrębnych ustaw".
Owa nowelizacja została wprowadzona nowelizacją wynikającą z art. 428 ust. 1 pkt 101) ustawy z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. poz. 978), jako odpowiedź ustawodawcy na zgłaszane przez praktyków zastrzeżenia co do skutków wspomnianego art. 169 ust. 2 p.u.n. w dotychczasowym brzmieniu, uniemożliwiającej syndykom kontynuowanie działalności reglamentowanej upadłych. Nowelizacja powyższa doprowadziła do całkowicie odmiennego uregulowania powyższej kwestii w stosunku w regulacji obowiązujących do końca 2015 r. - nie mam zatem do czynienia ze zmianą o charakterze doprecyzowującym, pozwalającą rozwiać uzasadnione wątpliwości pojawiające się już wcześniej w praktyce, ale z nowym ukształtowaniem pozycji syndyka przejmującego działalność upadłego wymagającą koncesji lub zezwolenia. Na gruncie natomiast brzmienia art. 169 p.u.n. do końca 2015 r. przyznawanie syndykowi uprawnienia do prowadzenia działalności wymagającej koncesji, licencji lub zezwolenia nosiłoby cechy wykładni contra legem.
W konsekwencji uznać należy, że do końca 2015 r. syndyk nie mógł prowadzić działalności gospodarczej w zakresie sprzedaży lub wyprzedaży napojów alkoholowych. Co więcej uznać należy, że nie mógł zatem również ubiegać się o wydanie zezwolenia w tym zakresie, skoro w zakresie dalej idącym - prowadzenie działalności reglamentowanej - takiej czynności nie mógł wykonywać.
Wbrew twierdzeniom skarżącej, zakaz prowadzenia działalności reglamentowanej wyrażony w art. 169 ust. 2 p.u.n. nie dotyczył też tylko do zezwoleń uzyskanych przez przedsiębiorcę przed ogłoszeniem jego upadłości.
Po pierwsze do wniosku takiego nie upoważnia sama treść art. 169 ust. 2 p.u.n., albowiem sformułowanie "Syndyk lub zarządca prowadzący przedsiębiorstwo upadłego nie może prowadzić działalności wymagającej koncesji albo zezwolenia (...)" nie rozróżnia zezwoleń udzielonych przedsiębiorcy przed ogłoszeniem i po ogłoszeniu upadłości, lecz stanowi o koncesjach i zezwoleniach w sposób ogólny. To zaś prowadzi do wniosku, w ocenie Sądu, że norma prawna wyrażona w powoływanym przepisie dotyczy każdego przypadku "prowadzenia działalności", w tym bieżącego - po ogłoszeniu upadłości przedsiębiorcy. Nie wolno zapominać, że jakkolwiek syndyk może prowadzić przedsiębiorstwo upadłego i czyni to we własnym imieniu, nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Ta bowiem w art. 4 ust. 1 ustawy definiuje przedsiębiorcę jako osobę fizyczną, osobę prawną i jednostkę organizacyjną niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną - wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Należy zaś podkreślić, że syndyk, zgodnie z powołanym już art. 160 p.u.n. czyni to zawsze na rachunek masy upadłości - majątek upadłego. Trudno wobec tego przyjąć, że jest to działalność własna(por. M. Szydło, "Pojęcie przedsiębiorcy w prawie polskim" PS 2005 nr 7-8). Zwłaszcza, że celem działalności syndyka jest co do zasady likwidacja wspomnianego majątku.
Tezy stawianej przez skarżącą nie da się też wyprowadzić z powołanego przez stronę wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 17 maja 2013 r., sygn.. akt III SA/Wr 134/13. W wyroku tym, odnosząc się do art. 169 p.u.n. WSA stwierdził: "Artykuł 169 ust. 2 dotyczy przypadków, gdy przedsiębiorstwo upadłego prowadzi działalność, która wymaga koncesji albo zezwolenia (przy czym ze względów celowościowych przyjmuje się, że przepis ten powinien być stosowany także do licencji). Zasadą jest, że również wtedy, gdy koncesje, zezwolenia lub licencje dłużnik uzyskał przed ogłoszeniem upadłości, syndyk lub zarządca nie mogą prowadzić przedsiębiorstwa, chyba że co
innego wynika z ustawy lub decyzji o przyznaniu koncesji albo zezwolenia". Posłużenie się słowem "również" w odniesieniu do licencji/koncesji/zezwoleń uzyskanych przed ogłoszeniem upadłości wskazuje jedynie na to, że przepis ten obejmuje także takie przypadki, a nie , że się do nich ogranicza.
Warto także zwrócić uwagę na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 listopada 2003 r., II SA 157/02, w którym Sąd ten oddalił skargę syndyka na odmowę udzielenia mu koncesji na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie ochrony osób i mienia, podkreślając, że upadłość przedsiębiorcy uniemożliwia udzielenie mu koncesji na działalność gospodarczą, ponieważ upadłość oznacza zakończenie procesu gospodarczego a ponadto udzielenie koncesji w tej sytuacji kłóciłoby się z ideą działalności gospodarczej, zakładającą pewność i trwałość obrotu.
Stąd też należy podzielić w pełni stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., że w niniejszej sprawie skarżąca jako syndyk masy upadłości nie mogła prowadzić działalności z zakresu sprzedaży i wyprzedaży detalicznej napojów alkoholowych, o których mowa w art. 18 ust. 1 i art. 184 ust. 1 u.w.t.p.a.
Niezależnie od powyższego, podzielić również należy stanowisko organu odwoławczego, że nawet gdyby skarżąca mogła wystąpić o zezwolenie na wyprzedaż o którym mowa w art. 18 4 ust. 1 u.w.t.p.a. to musiałaby przedłożyć dokumenty wymagane przy procedurze udzielenia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych,
o której mowa art. 18 ust. 6 u.w.t.p.a.
Jak bowiem zostało to wskazane wcześniej, sprzedaż napojów alkoholowych podlega reglamentacji. Analiza przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości
i przeciwdziałaniu alkoholizmowi wskazuje na olbrzymie znaczenie miejsca planowanej sprzedaży napojów alkoholowych - punktu sprzedaży. Art. 12 ust. 4 u.w.t.p.a stanowi bowiem, że gminy mają dostosować liczbę i położenie miejsc sprzedaży, podawania
i spożywania napojów alkoholowych do potrzeb ograniczania dostępności alkoholu, określonych w gminnym programie profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych. Wreszcie znaczenie ma art. 14 ust, 1 u.w.t.p.a zawierający katalog obiektów i miejsc, gdzie sprzedaż, podawanie i spożywanie napojów alkoholowych jest zabronione. Stąd też przewidziany w art. 18 ust. 5 i 6 pkt u.w.t.p.a wymóg wskazania adresu punktu sprzedaży i przedłożenia wraz z wnioskiem o udzielenie zezwolenia dokumentu potwierdzającego tytuł prawny wnioskodawcy do lokalu stanowiącego punkt sprzedaży napojów alkoholowych oraz zgodę właściciela, użytkownika, zarządcy lub administratora budynku, jeżeli punkt sprzedaży będzie zlokalizowany w budynku mieszkalnym wielorodzinnym.
W niniejszej sprawie skarżąca we wniosku o udzielenie zezwolenia na wyprzedaż napojów alkoholowych o 4,5% zawartości alkoholu oraz na piwo wskazała jako punkt sprzedaży własną kancelarię. Abstrahując od zdatności tego lokalu do roli sklepu monopolowego chociażby z uwagi na powagę stanowiska syndyka, o wiele istotniejszą kwestią był fakt wyrażenia woli przez skarżącą przeniesienia dotychczasowego punktu sprzedaży pod nowy adres, co w istocie oznaczało konieczność przeanalizowania na nowo skutków udzielenia zezwolenia z uwagi na położenie nowego punktu sprzedaży. Gdyby podzielić stanowisko skarżącej w tej kwestii, istniałoby poważne ryzyko, że (wy)przedaż napojów alkoholowych mogłaby naruszać przepisy ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi w zakresie w jakim ustawa ta dąży do profilaktyki i zapobiegania alkoholizmowi.
Jak zostało to już wskazane Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu nie naruszyło w niniejszej sprawie przepisów postępowania.
Treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie budzi wątpliwości Sądu co do jej
jasności i zupełności w świetle art. 107 § 3 k.p.a., nakazującego w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś w przypadku uzasadnienia prawnego - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Jakkolwiek pojęcia "sprzedaż" i "wyprzedaż" nie są zdaniem Sądu tożsame znaczeniowo, to wbrew stanowisku skarżącej, zastosowanie art. 18 ust. 6 u.w.t.p.a do procedury ubiegania się o udzielenie zezwolenia na wyprzedaż napojów alkoholowych, ujętej w art. 184 ust. 1 u.w.t.p.a. wynikało z przesłanek celowościowych ustawy, wskazanych i wyjaśnionych przez Sąd we wcześniejszej części uzasadnienia.
Ostatnią kwestią wymagającą poruszenia w niniejszej sprawie jest fakt wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzji o charakterze kasacyjno-reformatoryjnej.
Zasadnie obie strony niniejszego postępowania wskazały, że organ pierwszej instancji mylnie oznaczył skarżącą - działającą jako syndyk masy upadłości - jako przedstawiciela upadłego a nie samodzielną stronę postępowania. Jakkolwiek w myśl
art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. skierowanie decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie jest podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji, to wydanie takiego rozstrzygnięcia przewidziane jest i zastrzeżone tylko dla trybu nadzwyczajnego. Natomiast w toku postępowania odwoławczego braki tego rodzaju, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. podlegają sanowaniu poprzez uchylenie wadliwej decyzji i rozstrzygnięciu sprawy co do istoty.
Należy z całą mocą podkreślić, że sanowanie w niniejszej sprawie wskazanego wyżej uchybienia było w pełni możliwe, albowiem mamy do czynienia z postępowaniem administracyjnym wszczętym na wniosek samej skarżącej, która to określiła siebie jako stronę w sposób prawidłowy (jako syndyka) oraz brała w sposób faktyczny udział
w toczącym się postępowaniu, pomimo jej błędnego określenia przez organ pierwszej instancji. W tych warunkach możliwe było podjęcie przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia załatwiającego sprawę co do jej istoty, bez naruszenia zasady dwuinstancyjności, wyrażonej w art. 15 k.p.a. oraz w ramach istniejącego postępowania administracyjnego.
Z tych wszystkich względów, stosownie do dyspozycji art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity z 2012 r., poz. 270 ze zm.) skargę należało oddalić w całości i orzec jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło