III SA/Wr 127/14

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Gminy K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi na decyzję Zarządu Województwa D. z dnia .... w przedmiocie określenia kwoty środków przypadających do zwrotu z tytułu dofinansowania projektu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Strona skarżąca w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 4.129 zł wniosła o zwolnienie jej od kosztów sądowych z uwagi na swoją trudną sytuację finansową. W złożonym w dniu 2 kwietnia 2014 r. na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi strona skarżąca wskazała, że wysokość jej środków finansowych wynosi- 24 756 468, 29 zł; wartość środków trwałych – 26 227 502, 54 zł; a wysokość zysku za ostatni rok- 3 827607, 39 zł. Dodała, że saldo posiadanych przez nią kont wynosi odpowiednio: 411 647, 32 zł oraz 972, 12 zł, a z kolej stan pożyczki długoterminowej na dzień 31.12.2013 r. wynosił - 4 693 940 zł, a kredytu długoterminowego- 1 300 000 zł. Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienia pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- zwanej dalej p.p.s.a. (t. jedn. z 2012 r. Dz. U. poz. 270 ze zm.)). W ocenie Sądu strona skarżąca nie dopełniła ww. obowiązku. Ubiegając się o zwolnienie od obowiązku partycypowania w kosztach postępowania, osoba prawna (inna jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej), obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale również, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2008 r., str. 587). Wymagać trzeba szczególnej zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie nie tylko od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów - także sądowych) ale pogląd ten należy również odnieść do wszystkich innych podmiotów, które prowadząc działalność publiczną, są stronami postępowań sądowych, w których ponoszenie kosztów jest typową konsekwencją ich prowadzenia. Skarżąca jednostka samorządu terytorialnego, przygotowując projekt swojego budżetu na rok 2014 powinna była przewidzieć odpowiednie środki celem pokrycia kosztów w sprawach sądowych, w których Gmina jest lub będzie stroną postępowania, albowiem jest to normalne i przewidywalne następstwo uczestnictwa danej jednostki samorządu terytorialnego w obrocie prawnym. Jeżeli jednak zdecydowała się przeznaczyć posiadane środki na inne cele, nie może powoływać się na ten fakt w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nieprzewidzenie odpowiednich środków na koszty sądowe świadczy o niewystarczającym dbaniu o własne interesy. Skarb Państwa, z którego środków pokrywany jest koszt udzielonej pomocy prawnej, nie może finansować Gminy w związku z jej zaniedbaniami (zob. postanowienie NSA z dnia 10 kwietnia 2013 r. sygn. akt II OZ 263/13, LEX nr 1310512; postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 2 sierpnia 2013 r. sygn. akt I SA/Gd, LEX nr 1366169). Skoro ustawodawca nie przewidział generalnego zwolnienia jednostek samorządu terytorialnego od kosztów sądowych, jednostki te obowiązane są przewidywać ewentualność ponoszenia takich wydatków (zob. postanowienie NSA z 27 lutego 2007 r., sygn. akt I FZ 567/06; postanowienie NSA z 26 września 2012 r., sygn. akt II GZ 326/12; postanowienie NSA z 16 maja 2013 r., sygn. akt II GZ 211/13, orzeczenia.nsa.gov.pl). Uwzględnienie wniosku Gminy o zwolnienie od kosztów sądowych stanowiłoby nieuprawnione uprzywilejowanie tej strony w postępowaniu, w którym dysponuje on nie tylko znacznymi środkami budżetowymi, ale i wykwalifikowanym aparatem urzędniczym. Instytucja prawa pomocy nie może służyć dokonywaniu oszczędności przez Gminę. Ponadto wskazać należy, że decyzja organu I instancji została wydana w dniu 10 września 2013 r., więc organ od dłuższego czasu winien liczyć się z ewentualnymi kosztami postępowania sądowego w razie wniesienia skargi do Sądu. Podkreślić należy, iż osoba prawna może wykazywać swą sytuację majątkową (finansową, ekonomiczną) za pomocą wszelkich dostępnych środków dowodowych, choć podstawowe znaczenie mają dokumenty. W niniejszej sprawie oprócz oświadczenia zawartego w uzasadnieniu wniosku strona skarżąca nie wykazała żadnymi dowodami istnienia okoliczności, o których wspomina we wniosku. Nadto strona skarżąca nie wyjaśniła m.in. dlaczego nie może sfinansować należnego wpisu sądowego od skargi ze środków jakie znajdują się na posiadanym przez nią rachunku bankowym. Spłata kredytu czy pożyczki nie może być okolicznością uzasadniającą zwolnienie od kosztów sądowych (zob. postanowienie NSA z dnia 29 sierpnia 2013 r. sygn. akt I GZ 480/13, LEX nr 1361565). Sąd podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy stronie wnioskującej przysługuje prawo pomocy w żądanym przez nią zakresie. Niekorzystne dla strony rozstrzygnięcie jest spowodowane wyłącznie brakiem jej inicjatywy przy ustaleniu czy kwalifikuje się ona do grona podmiotów legitymowanych do uzyskania takiej pomocy ze strony Państwa. W tym stanie rzeczy należało, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzec jak w sentencji.