III SA/Wr 130/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Chołuj Sędziowie Sędzia WSA Barbara Ciołek Asesor WSA Anna Kuczyńska-Szczytkowska (sprawozdawca) Protokolant st. specjalista Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi R. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 12 stycznia 2024 r. nr 0201-IEE2.7192.85.2023.2 w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę w całości. Zaskarżonym postanowieniem z 12 stycznia 2024 r. (nr 0201-IEE2.7192.85.2023.2) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: DIAS, organ II instancji), po rozpatrzeniu zażalenia R. J. (dalej: skarżąca), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Wrocław-Krzyki (dalej: NUS, organ I instancji) z 20 listopada 2023 r. (nr 0225- SEE.7113.1842.2023.2). Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz z akt administracyjnych sprawy wynika, że wobec skarżącej prowadzone jest postępowanie egzekucyjne w oparciu o tytuły wykonawcze o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] wystawione przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zajęciu rachunku bankowego zostały doręczone skarżącej odpowiednio: z 6 grudnia 2012 r., nr: [...] – 3 stycznia 2012 r.; z 28 marca 2013 r., nr: [...], [...], [...] – 19 kwietnia 2013 r.; z 20 czerwca 2013 r., nr: [...], [...] – 17 lipca 2013 r.; z 28 października 2013 r., nr: [...] i [...] – 22 listopada 2013 r. W toku prowadzonego postępowania zawiadomieniem z 17 lipca 2018 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia świadczenia z ubezpieczenia społecznego. W wyniku zbiegu, łączne prowadzenie egzekucji do tego świadczenia przejęła Komornik Sądowy przy S. W dniu 14 lutego 2019 r. NUS przekazał sądowemu organowi egzekucyjnemu odpisy tytułów wykonawczych wraz z adnotacją o zbiegu, celem kontynuowania egzekucji do tego świadczenia. W piśmie z 31 sierpnia 2023 r., stanowiącym odpowiedź na wezwanie NUS do złożenia przez skarżącą oświadczenia majątkowego, skarżąca podniosła m.in. zarzut przedawnienia należności wynikających z tytułów wykonawczych wystawionych przez ZUS. Pismo to zostało zakwalifikowane przez organ, jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W piśmie z 16 października 2023 r. skarżąca zwróciła się o zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu prawomocnego rozpoznania sprawy. Sformułowała również skargę na czynność przekazania postępowania do komornika sądowego. Podała, że w piśmie z 31 sierpnia 2023 r. wniosła o ograniczenie sposobu egzekucji, a rozpoznanie tego wniosku miało – w jej ocenie – kluczowy wpływ na bieg postępowania, w tym istnienie przedmiotu sprawy. Dodała, że organ wciąż bada kwestię przedawnienia. Postanowieniem z 20 listopada 2023 r. NUS odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W zażaleniu na ww. postanowienie skarżąca wniosła o jego uchylenie i ponowne rozpatrzenie sprawy, względnie o zmianę w całości na jej korzyść, zgodnie z pismem z 16 października 2023 r. Podtrzymała argumentację zawartą w piśmie z 16 października 2023 r. Podniosła istnienie majątku w postaci wierzytelności przysługujących jej od Skarbu Państwa oraz wskazała, że organ egzekucyjny bada kwestię przedawnienia zobowiązań objętych ww. tytułami wykonawczymi. Zaskarżonym postanowieniem DIAS utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że katalog okoliczności, które umożliwiają i obligują jednocześnie organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania egzekucyjnego jest ściśle określony w art. 56 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r., poz. 132 ze zm., dalej: u.p.e.a.). Podkreślił, że jeżeli zostaje spełniona którakolwiek z przesłanek z art. 56 u.p.e.a., to organ egzekucyjny ma obowiązek zawieszenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Dodał, że stosownie do art. 13 ust. 1 ustawy z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070) w rozpatrywanej sprawie zastosowanie ma przepis art. 56 § 1 u.p.e.a. w stanie prawnym obowiązującym do 29 lipca 2020 r. DIAS zauważył, że wśród przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego brak jest możliwości zawieszenia postępowania na żądanie zobowiązanego. Wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego może złożyć tylko wierzyciel. Powołując się na wyrok NSA z 17 marca 2022 r., sygn. akt II OSK 899/21, DIAS wskazał, że zobowiązany może wystąpić do organu egzekucyjnego ze wskazaniem wystąpienia przesłanki do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, co będzie stanowić podstawę do jego zawieszenia z urzędu. Ewentualny wniosek zobowiązanego należy traktować, jako oświadczenie wiedzy o istnieniu podstaw do zawieszenia postępowania (wyrok NSA z dnia 2 lutego 2020 r. sygn. akt II FSK 1812/19). DIAS podkreślił, że w niniejszej sprawie wierzyciel nie zwrócił się do organu egzekucyjnego z żądaniem zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny ustalił, że należności objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi, nie przedawniły się i pozostają wymagalne. Zauważył, że skarżąca nie dowiodła istnienia podnoszonej wierzytelności od Skarbu Państwa. Z całokształtu okoliczności sprawy wynika, że nie wystąpiła żadna z ustawowych przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego wymieniona w art. 56 § 1 u.p.e.a. W skardze do Sądu skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i ponowne rozpoznanie sprawy, względnie o jego zmianę na jej korzyść. Zarzuciła naruszenie art. 56 § 1 u.p.e.a., a także rażące naruszenie norm proceduralnych i nieważność postępowania (art. 156 k.p.a.), wynikającą z tak dalekiej wadliwości, że uniemożliwia ona obronę prawa przez skarżącą oraz kontrolę instancyjności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie. Wskutek takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone, jeśli sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie DIAS z dnia 12 stycznia 2024 r. utrzymujące w mocy postanowienie NUS z dnia 20 listopada 2023 r. odmawiające skarżącej zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Spór dotyczył zatem istnienia przesłanek uzasadniających zawieszenie prowadzonego z majątku skarżącej postępowania egzekucyjnego. Zaskarżone postanowienie zostało wydane na skutek wniosku skarżącej zawartego w piśmie z dnia 16 października 2023 r., w którym skarżąca domagała się zawieszenia postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania jej wniosku o ograniczenie sposobu egzekucji oraz wyjaśnienia kwestii przedawnienia. DIAS prawidłowo wskazał, że w sprawie zastosowanie ma art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2019r., poz. 2070), w myśl którego do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1, tj. ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ww. ustawy (tj. 30 lipca 2020 r.) stosuje się przepisy dotychczasowe. Zasady na jakich zawiesza się postępowanie egzekucyjne w administracji określa art. 56 u.p.e.a. Zgodnie z § 1 tego artykułu postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części: 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej; 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego; 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego; 4) na żądanie wierzyciela; 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Zaistnienie jednej z przesłanek zawartych w art. 56 § 1 u.p.e.a. nakłada na organ egzekucyjny obowiązek zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie jednak żadne inne przyczyny nie mogą skutkować jego zawieszeniem. Jak słusznie zauważył DIAS, art. 56 § 1 u.p.e.a., wylicza w sposób enumeratywny przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego i wyczerpująco reguluje omawianą kwestię. Organ związany tą regulacją nie ma kompetencji do zawieszenia postępowania z przyczyn innych niż tam wymienione. Jeśli zatem zachodzi którakolwiek ze wskazanych wyżej przesłanek, wówczas organ egzekucyjny ma obowiązek zawieszenia postępowania. Z drugiej zaś strony w przypadku niewystąpienia żadnej z ustawowych przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny postępowania zawiesić nie może. Z treści omawianego przepisu wynika również, że nie przewiduje on zawieszenia postępowania egzekucyjnego na wniosek zobowiązanego (dłużnika). Wniosek zobowiązanego o zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie stanowi zatem oświadczenia woli składanego w celu doprowadzenia do czasowego przerwania stosowania środków egzekucyjnych, ale oświadczenie wiedzy dotyczące istnienia podstaw do zawieszenia postępowania, które stanowi podstawę do podjęcia przez organ egzekucyjny działań z urzędu (por. wyrok NSA z 17 marca 2022 r., sygn. akt II OSK 899/21). Wobec powyższego stwierdzić należy, że rozpoznając wniosek skarżących organy obu instancji zasadnie dokonały oceny, czy wskazane w nim okoliczności mieszczą się w katalogu przesłanek, o których mowa w art. 56 § 1 u.p.e.a., a także czy którakolwiek z przyczyn obligujących organ do zawieszenia postępowania w stanie faktycznym sprawy wystąpiła. Zdaniem Sądu, ocena organów w tym zakresie jest prawidłowa. Przede wszystkim obowiązek objęty tytułami wykonawczymi podlegał wykonaniu, ponieważ z akt nie wynika, by został wstrzymany ani też termin wykonania obowiązku nie został odroczony, należność nie został również rozłożona na raty. Skarżąca nie utraciła zdolności do czynności prawnych przy braku przedstawiciela ustawowego. Z przyczyn oczywistych nie zachodziły przesłanki zawieszenia wymienione w art. 56 § 1 pkt 2 i 4 u.p.e.a. Ponadto nie zachodził żaden z przypadków przewidzianych w innych ustawach, do których odwołuje się art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. W szczególności przepis ten nie pozwala na odwołanie się do przyczyn zawieszenia postępowania wymienionych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.). Wprawdzie, zgodnie z art. 18 u.p.e.a., w postępowaniu egzekucyjnym w administracji odpowiednio stosuje się przepisy k.p.a., jednak odesłanie to nie pozwala na zawieszenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Odpowiednie stosowanie regulacji k.p.a., o którym mowa w art. 18 u.p.e.a., oznacza, że niektóre z jego postanowień znajdą zastosowanie wprost, inne stosować należy z modyfikacjami, a jeszcze inne w ogóle nie będą miały zastosowania. Przepisy k.p.a. na gruncie postępowania egzekucyjnego mogą być stosowane jedynie uzupełniająco w przypadkach, gdy regulacja u.p.e.a. okaże się niekompletna. Konsekwentnie, skoro u.p.e.a. zawiera samodzielne, charakterystyczne dla tego postępowania, przesłanki jego zawieszenia, wskazane w art. 56 u.p.e.a., to brak jest podstaw do stosowania w zakresie instytucji zawieszenia postępowania egzekucyjnego art. 97 k.p.a. Przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola zaskarżonego postanowienia w zakresie podniesionych w skardze zarzutów oraz przesłanek wziętych przez Sąd pod uwagę z urzędu wykazała, że postanowienie to jest zgodne z prawem. Niezasadny okazał się także zarzut naruszenia art. 156 k.p.a., który ma zastosowanie do postanowień na mocy odesłania zawartego w art. 126 k.p.a. Rozstrzygnięcia obu instancji zostały wydane przez właściwe organy, na podstawie przepisów prawa, które nie zostały naruszone. Z akt nie wynika, by sprawa ta została już wcześniej rozstrzygnięta. Postanowienia zostały skierowane do skarżącej. Sąd nie stwierdził także, że: postanowienia były niewykonalne w dniu ich wydania i niewykonalność ta ma charakter trwały (art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.); ich wykonanie wywołałaby czyn zagrożony karą (art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a.), zawierają wadę powodującą ich nieważność z mocy prawa (art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a.). Z tego też względu Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.