III SA/Wr 1321/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Malinowska – Grakowicz po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym, w sprawie ze skargi "A" Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w związku z eksploatacją urządzenia do gier poza kasynem gry, sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 21 listopada 2016 r., sygn. akt III SA/Wr 1321 o odmowie przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego z dnia 21 listopada 2016 r. Skarżąca [...] sp. z o.o. w W., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę na opisaną w osnowie niniejszego postanowienia decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w związku z eksploatacją urządzenia do gier poza kasynem gry w kwocie [...]zł. Jednocześnie strona skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podała, że prowadzone w stosunku do niej postępowania egzekucyjne doprowadziło do zajęcia praktycznie całego jej majątku. W oświadczeniu o majątku i dochodach wnioskująca spółka podała, że jej kapitał własny ma wartość [...] zł, wartość środków trwałych – [...] zł, natomiast strata za ostatni rok obrotowy według bilansu wyniosła [...] zł. Stan rachunku bankowego wnioskującej spółki to (-) [...] zł. Z dokumentów przesłanych wraz z wnioskiem oraz na wezwanie wynika, że spółka w roku 2014 i 2015 poniosła stratę w kwocie odpowiednio [...] zł i [...] zł (przy przychodach w kwocie odpowiednio [...] zł i [...] zł), natomiast w okresie od stycznia do lipca 2016 r. uzyskała dochód w kwocie [...] zł (przy przychodzie w kwocie [...] zł). W sierpniu i wrześniu 2016 r. spółka dokonała dostawy towarów i świadczyła usługi o wartości odpowiednio [.] zł i [.] zł. W dniu [...]grudnia 2015 r. w kasie skarżącej spółki znajdowała się kwota [.](w dniu [...] grudnia 2014 r. – 5[...] zł). Postanowieniem z dnia {...] listopada 2016 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej Spółce prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego Spółka zarzuciła błędną wykładnię i w rezultacie niewłaściwe zastosowanie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie, stan finansowy Spółki nie uzasadnia przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona wniosła o ponowne rozpoznanie sprawy i przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie oraz zasądzenie na rzecz spółki od organu administracji kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa skarżącego w postępowaniu wywołanym tym sprzeciwem według norm przepisanych. W uzasadnieniu podniesiono, że nieprawidłowe jest przyjęcie, że chwilowa poprawa sytuacji finansowej w okresie od stycznia do lipca 2016 r. może być podstawą do stwierdzenia, że sytuacja skarżącej Spółki jest stabilna. W dalszej części sprzeciwu przedstawiono przykładowe kary pieniężne nałożone na Spółkę w podobnych przedmiotowo sprawach wraz z ich sygnaturami. Ponadto skarżąca poddała pod wątpliwość czy zasadne jest bazowanie przy wydaniu postanowienia jedynie na przychodzie spółki z 2016 roku oraz czy dopuszczalne jest przyjęcie, że zastosowanie pewnych "instrumentów podatkowych" może być brane pod uwagę przy określaniu sytuacji finansowej podmiotu, gdyż według Spółki w przedmiotowym postępowaniu Sąd nie miał możliwości kontroli czy rzeczywiście te instrumenty zostały przez Spółkę zastosowane. Wojewódzki Sąd Administracyjnym zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 dalej: "p.p.s.a.") w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 14 maja 2015 r., poz. 658 – dalej: "ustawa zmieniająca"), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W niniejszej sprawie Spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Żądanie zwolnienia od opłat sądowych w całości, jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). W ocenie Sądu, referendarz sądowy dokonał prawidłowej oceny przedstawionej przez skarżącą Spółkę sytuacji majątkowej i finansowej, przyjmując w konsekwencji, że nie było podstaw do uznania, że zostały spełnione przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., uprawniające do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Obowiązek stron ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie dotyczy również podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Osoba prawna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe, czy dochody (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 listopada 2004 r. sygn. FZ 463/04, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 lipca 2008 r., sygn. akt I SA/GI 219/08). Według poglądów orzecznictwa sądów administracyjnych przyznanie stronie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na sfinansowanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 61/04). Taka sytuacja nie ma miejsca w niniejszej sprawie. Skarżąca jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, której kapitał zakładowy wynosi [...] zł. W roku 2014 i 2015 Spółka poniosła stratę w kwocie odpowiednio [...] zł i [...] zł (przy przychodach w kwocie odpowiednio [...] zł i [...] zł), natomiast w od stycznia do lipca 2016 uzyskała dochód w kwocie [...] zł (przy przychodzie w kwocie [...] zł). W sierpniu i wrześniu 2016 r. spółka dokonała dostawy towarów i świadczyła usługi o wartości odpowiednio [...] zł i [...] zł. W dniu [...] grudnia 2015 r. w kasie skarżącej spółki znajdowała się kwota [...] (wobec [...] zł w dniu [...]grudnia 2014 r.). W kontekście przedstawionych wyżej danych należy wyjaśnić, że o kondycji finansowej Spółki decyduje wiele elementów. Podstawowym jest oczywiście zysk, który spółka uzyskuje z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Nie oznacza to jednak, że w razie poniesienia przez nią straty, zasadnym jest automatyczne uznanie o potrzebie przyznania jej wsparcia ze środków publicznych. W obrocie gospodarczym przyjmuje się bowiem, że strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie świadczy o braku środków finansowych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt II GZ 112/11). Dlatego też nie można tylko na tej podstawie oceniać realnych korzyści ekonomicznych z prowadzenia działalności gospodarczej. Okoliczność, że skarżąca w 2015 r. poniosła stratę nie świadczy, że spółka utraciła płynność finansową, skarżąca nie wykazała bowiem, aby zamierzała zawiesić prowadzoną działalność gospodarczą, czy też aby była objęta postępowaniem likwidacyjnym, upadłościowym, układowym lub naprawczym. Dla oceny kondycji finansowej Spółki istotne znaczenie ma także uzyskiwany przychód, który w 2015 r. wyniósł [...] zł. Słusznie zauważył przy tym referendarz sądowy w zaskarżonym postanowieniu, że spółka aktualnie dysponuje środkami umożliwiającymi ponoszenie kosztów sądowych lub możliwością ich wygospodarowania, o czym świadczy kwota jej przychodu w pierwszych siedmiu miesiącach roku 2016, uzyskanego pomimo prowadzenia w stosunku do niej postępowania egzekucyjnego oraz wartość towarów i usług dostarczanych i świadczonych przez spółkę w sierpniu i wrześniu 2016 r. (odpowiednio [...] zł i [...] zł). Zgodzić należy się również z referendarzem, że oceny tej nie zmienia brak środków pieniężnych na rachunkach bankowych, gdyż, jak wynika z przedłożonych dokumentów, spółka środki pieniężne przechowuje w kasie. Co istotne, wysokość tych środków pieniężnych wzrasta mimo ujemnego wyniku finansowego spółki (na dzień 31 grudnia 2015 r. wyniosła [...] zł na dzień 31 grudnia 2014 r. – [...] r.). Dysponowanie taką kwotą pozwala na ponoszenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie oraz we wszystkich sprawach zawisłych przed Sądem ze skargi wnioskującej spółki. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęto pogląd, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08). Skoro Spółka osiąga przychody, jest kwestią wyboru, czy przeznaczy uzyskane środki na cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, czy na pokrycie kosztów sądowych. Nakładom na działalność gospodarczą nie można jednak przypisać pierwszeństwa przed kosztami sądowymi. Wobec powyższych okoliczności, brak jest podstaw do uznania, że skarżąca wykazała przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a, co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a., utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.