III SA/Wr 1343/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Borońska po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. L. od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z dnia 29 grudnia 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] sierpnia 2016 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji uchylającej decyzję ustalającą kwotę dotacji przypadającej do zwrotu postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego. Skarżący J. L. w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia kwoty [...] zł tytułem wpisu sądowego od skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na wyżej oznaczoną decyzję złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu tego żądania wskazał, że jego jedynym źródłem dochodu jest praca na ¼ etatu za wynagrodzenie w kwocie [...] zł, korzysta z mieszkania syna i nie ponosi kosztów jego utrzymania. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki sądowej w dniu 12 grudnia 2016 r. skarżącemu doręczono wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy, dodatkowych informacji i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji materialnej i rodzinnej. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący przesłał pismo procesowe z dnia 12 grudnia 2016 r., w którego treści oświadczył, że jego zeznanie podatkowe za lata 2014 i 2015 nie określa jego aktualnego stanu finansowego, jego syn przebywa za granicą i nie składa zeznań podatkowych, natomiast saldo jego rachunku bankowego wynosi (-)[...] zł. Postanowieniem z dnia 29 grudnia 2016 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wywodząc, iż skarżący nie wykazał, że jego sytuacja materialna i rodzinna spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy. Złożone przez stronę skarżącą oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie zawiera bowiem dostatecznych danych koniecznych do oceny jej rzeczywistych możliwości płatniczych. W treści wniosku skarżący ograniczył się jedynie do przedstawienia takich danych, które mogły świadczyć o braku wystarczających bieżących dochodów oraz środków majątkowych na ponoszenie jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Uchylił się natomiast od ich wykazania i uzupełnienia w sposób określony w doręczonym wezwaniu. W ramach uzupełnienia szczególne znaczenie miało wykazanie dochodów gospodarstwa domowego skarżącego w dłuższym okresie czasu (lata 2014 i 2015), które podlega ocenie pod kątem możliwości wygospodarowania przez to gospodarstwo środków na ponoszenie kosztów postępowania sądowego w sprawie. W tym stanie rzeczy referendarz stwierdził, że na obecnym etapie po-stępowania strona skarżąca nie wykazała, stosownie do brzmienia art. 246 § 1 pkt 2) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podstaw do przyznania prawa pomocy. Sprzeciw od powyższego postanowienia złożył skarżący wywodząc, iż referendarz sądowy błędnie ocenił, że jego aktualną sytuację materialną, która jest "tragiczna". Dodał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Stosownie do art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przepis art. 245 § 4 p.p.s.a. normuje zaś częściowe zwolnienie z opłat lub wydatków, które to może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Stosownie do postanowień art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Biorąc pod uwagę powyższe uregulowania normatywne, należy zauważyć, że w sytuacji gdy osoba fizyczna spełnia przesłanki określone w powyższym przepisie obowiązkiem Sądu jest przyznanie prawa pomocy. Na podmiocie ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy, spoczywa z kolei ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zadaniem więc strony, jest niejako przekonanie Sądu, że jej sytuacja majątkowa nie pozwala uczynić zadość wymogom opłaty kosztów sądowych. W tym celu powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W gestii Sądu znajduje się już ocena czy strona w sposób należyty uargumentowała zasadność przyznania niniejszej pomocy (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005). Zadaniem Sądu jest zatem dokonanie wszechstronnej i rzetelnej oceny wskazanych we wniosku okoliczności uzasadniających przyznanie niniejszego prawa, z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy. Prawidłowe rozpatrzenie słuszności przyznania prawa pomocy wymaga uwzględnienia z jednej strony obciążeń finansowych wnioskodawcy, a z drugiej strony - jego możliwości finansowych. Przy ustalaniu możliwości finansowych wnioskodawcy należy mieć na uwadze jego realną sytuację materialną, biorąc pod uwagę dochód w przeliczeniu na członków rodziny oraz obciążenia finansowe w zakresie faktycznie ponoszonych wydatków. Odnosząc się do wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym stwierdzić należy, że w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tym samym wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd przede wszystkim zwrócił uwagę, że w uzasadnieniu złożonego wniosku wnioskodawca nie wskazał udokumentowanych okoliczności motywujących niemożność poniesienia kosztów postępowania. Nie przedłożył także stosownych dokumentów na skutek wezwania w tym przedmiocie czy też na etapie złożenia sprzeciwu, chociaż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek nie tylko rzetelnego i wyczerpującego przedstawienia stanu faktycznego, ale także poparcia powoływanych okoliczności środkami dowodowymi. W realiach niniejszej sprawy, podniesione przez wnioskodawcę okoliczności, na których oparł swój wniosek o przyznanie prawa pomocy zostały w istocie jedynie zasygnalizowane, ale nie wykazane, czyli dowiedzione, udokumentowane, udowodnione (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 189/11, Lex 948866). Aby Sąd mógł uwzględnić wniosek o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca musi natomiast dowieść, że jego stan majątkowy nie pozwala uczynić zadość wymogom opłaty kosztów sądowych, co oczywiście nieodzownie wiąże się z obowiązkiem należytego uzasadnienia i uprawdopodobnienia okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Tymczasem w realiach badanej sprawy skarżący ograniczył się jedynie do wskazania, iż aktualnie pobiera wynagrodzenie za pracę na ¼ etatu w kwocie [...] zł netto, zaś zeznanie podatkowe za rok 2014 i 2015 nie określa jego aktualnej sytuacji finansowej. Nadmienił także, iż nie korzysta z Pomocy Społecznej lub innych form wsparcia ze strony państwa, a saldo jego rachunku bankowego wynosi –[...] zł. Nie przedłożył już jednak zeznania podatkowego dot. podatku dochodowego od osób fizycznych, o które to był wzywany zarządzeniem referendarza. Podobnie też – wbrew wezwaniu referendarza - wnioskodawca nie wskazał i nie udokumentował wysokości miesięcznych wydatków oraz innych zobowiązań związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego takich jak: opłaty, żywność, ubrania, lekarstwa, podatki, zajęcia komornicze, spłata kredytów i pożyczek – bankowych i prywatnych ograniczając się jedynie tylko do poinformowania, iż aktualnie mieszkając u syna nie partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania. Za niemiarodajny i trudny do oceny co do swej aktualności – zdaniem Sądu – należało uznać nadesłany przez wnioskodawcę fragment wydruku z bankowości elektronicznej, z którego wynika, iż wynoszące na nim saldo stanowi kwota minus [...] zł. Nie został on bowiem oznaczony datą, jak również nie przedstawia historii tegoż rachunku za ostatnie trzy miesiące, co też pozwoliłoby na ocenę sytuacji majątkowej wnioskodawcy, w tym także w kontekście wysokości uzyskanej dotacji z tytułu prowadzenia przez wnioskodawcę Liceum Ogólnokształcącego dla Dorosłych w S.. O tych bowiem środkach skarżący nie wspomina na żadnym etapie postępowania prowadzonego w przedmiocie przyznania mu prawa pomocy. W taj sytuacji, mając z jednej strony na względzie zasadę ponoszenia przez strony kosztów postępowania, związanych ze swym udziałem w sprawie, z drugiej – ciążący na stronie obowiązek wykazania, że w jej przypadku przesłanki do przyznania prawa pomocy zostały spełnione, Sąd uznał, że skarżący nie wykazał, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tych okolicznościach za prawidłowe należało uznać postanowienie referendarza sądowego i na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. utrzymać je w mocy. Stąd orzeczono jak w sentencji.