III SA/Wr 156/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk, Sędziowie Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca), Sędzia NSA Józef Kremis, Protokolant Katarzyna Dziok, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2006 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Wojewody D. z dnia 09.02.2005 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego I. oddala skargę; II. przyznaje pełnomocnikowi strony adwokatowi K. G.-S. od Skarbu Państwa koszty nieopłaconej pomocy prawnej w kwocie 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote i osiemdziesiąt groszy) i 15 zł (piętnaście złotych) za pełnomocnictwo. Wnioskiem z dnia 8 września 2004 r. A S.A. we W. wystąpiła o wymeldowanie K. K. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. G. [...] we W. W uzasadnieniu wniosku powołano się na okoliczność odbywania od dnia 11 czerwca 1999 r. przez K. K. kary pozbawienia wolności. Wskazano także, że w dniu 12 maja 1999 r. lokal uległ zniszczeniu w 80% na skutek spalenia. Natomiast 24 grudnia 2001 r. została zawarta umowa najmu tego lokalu z innymi osobami, które przeprowadziły remont i w nim zamieszkują. Zdaniem wnioskodawcy w sprawie zachodzi przesłanka, o której mowa w zmienionym art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) tj. opuszczenia miejsca pobytu stałego i nie dopełnienia obowiązku wymeldowania się. Pismem z dnia 22 września 2004 r. ([...]), organ pierwszej instancji zawiadomił wnioskodawcę i K. K., że dnia 22 września 2004 r. zostało wszczęte postępowanie w sprawie wymeldowania z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. G. [...]. Po przeprowadzeniu postępowania, pismem z dnia 19 listopada 2004 r. ([...]), organ pierwszej instancji zawiadomił zainteresowaną stronę o zebraniu materiału dowodowego i możliwości wypowiedzenia się co do materiału dowodowego. Następnie, wydana z upoważnienia Prezydenta W. przez Kierownika Działu w Wydziale Spraw Obywatelskich Urzędu Miejskiego, decyzją z dnia 8 grudnia 2004 r. ([...]), na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. 2001r. Nr 87, poz. 960 ze zm.), orzekł o wymeldowaniu K. K. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. G. [...] we W. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że K. K. nie mieszka w lokalu przy ul. G. [...] od czasu jego pożaru w maju 1995 r. i po tym okresie nie powrócił do niego. Od dnia 11 czerwca 1999 r. do chwili obecnej przebywa w zakładach karnych. Niemniej w okresie przebywania na przepustce z zakładu karnego, od 17 kwietnia 2002 r. do dnia 7 kwietnia 2003 r. (samowolnego przedłużenie przepustki), nie zamieszkał w lokalu przy ul. G. [...], co potwierdza obecna najemczyni lokalu. W tym okresie, w dniu 1 czerwca 2002 r. zawarł związek małżeński i przebywał w miejscu zamieszkania swojej żony. Ta sytuacja, zdaniem organu, odpowiada normie art. 15 ust. 2 ustawy obligującej organ do wymeldowania strony, tj. opuszczenia miejsca stałego pobytu i nie dopełnienia obowiązku wymeldowania. Organ wskazał, że zawiadomiony o wszczęciu postępowania przez żonę (zawiadomienie wysłane na jej adres), K. K. oświadczył, że nie wyraża zgody na wymeldowanie, chyba że otrzyma lokal zastępczy. W uzasadnieniu wskazał także, że w dniu 16 maja 2002 r. wydana została przez Prezydenta W. decyzja ([...]) odmawiająca wylądowania K. K. z pobytu stałego w przedmiotowym lokalu, niemniej nastąpiło to w stanie prawnym, w którym istotne dla sprawy wymeldowania z miejsca pobytu stałego miała kwestia uprawnień do lokalu, a te strona posiadała. W obecnym stanie prawnym kwestia uprawnień nie ma znaczenia, istotny jest fakt opuszczenia lokalu bez wymeldowania się. Od powyższej decyzji odwołanie złożył K. K. podnosząc, że od 1999 r. przebywa w zakładach karnych, dlatego nie można mówić w jego sytuacji o opuszczeniu miejsca stałego pobytu skutkujące wymeldowaniem z tego lokalu. Wskazał, że w dniu 17 lipca 2001 r. Sąd Rejonowy dla W. – K. oddalił wobec niego powództwo o eksmisję z tego lokalu, w związku z czym odmawia dobrowolnego wymeldowania się, chyba, że uzyska lokal zastępczy. Odwołujący się podniósł także, że wymeldowanie z pobytu stałego pozbawi go szansy na normalne życie i powrót do społeczeństwa po opuszczeniu zakładu karnego. Obecnie jest po rozwodzie i nigdy nie mieszkał u byłej żony. Rozpatrując odwołanie, działający z upoważnienia Wojewody D., za-ca Dyrektora Wydziału Spraw Obywatelskich i Migracji D. Urzędu Wojewódzkiego decyzją z dnia 9 lutego 2005 r. ([...]), utrzymał w mocy decyzję z dnia 8 grudnia 2005 r. w sprawie wymeldowania K. K. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. G. [...] we W., wskazując, iż w sprawie zachodzi przesłanka przewidziana w obowiązującym art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie z jego postanowieniami, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zgodnie z poglądem wrażonym w orzecznictwa opuszczenie lokalu musi być dobrowolne, ale musi również mieć charakter trwały, tj. być następstwem zamiaru tej osoby. W razie wątpliwości o ocenie zachowania takiej osoby decydować powinna nie tylko werbalna treść jej oświadczenia, lecz okoliczności faktyczne wskazujące na jej rzeczywisty zamiar. W oparciu o przeprowadzone postępowanie organ odwoławczy wskazał, że K. K. od dnia 11 czerwca 1999 r. do chwili obecnej przebywa w zakładach karnych. Niemniej w okresie przebywania na przepustce z zakładu karnego, tj. do 17 kwietnia 2002 r. do dnia 7 kwietnia 2003 r. (zatrzymania przez policję), nie powrócił do lokalu przy ul. G. [...]. W tym okresie (bycia na przepustce) w dniu 1 czerwca 2002 r. zawarł związek małżeński, zgodnie z ustaleniami organu, nie został on rozwiązany przez sąd. Wobec powyższego organ uważa, że w okresie gdy nie zachodziła przeszkoda zamieszkania w miejscu pobytu stałego, koncentrował swoje sprawy życiowe w innym miejscu. To zachowanie odwołującego się, zdaniem organu, wskazują, że jego rzeczywistym zamiarem jest zamieszkiwanie w innym lokalu niż miejscu pobytu stałego. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. wniósł K. K., wnosząc o cofnięcie decyzji o wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego. W lokalu przy ul. G. [...] zamieszkiwał z rodzicami, jest w nim zameldowany na pobyt stały o 1972 r. Mieszkanie uległo spaleniu w maju 1999 r. nie z jego winny, gdyż w tym czasie z pracy został wysłany w delegację. Żadne śledztwo w tej sprawie nie zostało przeciwko niemu wszczęte. W czerwcu 1999 r. został osadzony w areszcie śledczym. W tym czasie próbowano go bezprawnie wymeldować z miejsca stałego pobytu. Sąd Rejonowy dla W. – K. wyrokiem z dnia 17 lipca 2001 r. (sygn. akt I C 829/99) oddalił wobec niego powództwo o eksmisję z tego lokalu. W tym stanie rzeczy, po obyciu kary ma zamiar wrócić do mieszkania przy ul. G., koniec kary przypada na 24 październik 2010 r. Podczas tzw. przerwy w odbywaniu kary nie wrócił do tego mieszkania, gdyż zamieszkiwał tam już inny najemca. W tym czasie zawarł związek małżeński i przez 11 miesięcy wynajmował mieszkanie z żoną. Nie mieszkał u żony i nie wiązał swych planów życiowych z jej mieszkaniem. Związek małżeński został rozwiązany 22 grudnia 2002 r. przez Sąd Okręgowy we W. (Sygn. akt XIII RC 2417/04). Skarżący podniósł także, że ma dwoje nieletnich dzieci, których wychowaniem chciałby się zając po opuszczeniu zakładu karnego. Bez stałego zameldowania i mieszkania zostanie pozbawiony podstawowych praw do życia, również nie będzie mógł skorzystać z przedterminowego zwolnienia z zakładu karnego. W oddzielnych pismach skarżący złożył wnioski o przesłuchanie jego samego oraz jego byłej żony. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Potrzymał swoje stanowisko, iż zebrany materiał wskazuje, że K. K. w czasie przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności nie powrócił do lokalu w którym był zameldowany na pobyt stały, ale skoncentrował swoje interesy życiowe w innym miejscu wraz z W. K., z która w tym czasie zawarł związek małżeński. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wyjaśnić na wstępie trzeba, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Stosownie do art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), sady te sprawują kontrole działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 p.p.s.a.), w tym również na decyzje wydawane przez organy meldunkowe. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 p.p.s.a. podstawę do uchylenia decyzji stanowią stwierdzenia przez sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy. Godzi się dodatkowo podkreślić, iż – stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. – rozstrzygając w granicach sprawy, sąd nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną w niej podstawą prawną. W ocenie Sądu wydana w sprawie przez organ odwoławczy decyzja u nie chybia obecnie obowiązującemu prawu w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu. Przede wszystkim godzi się zauważyć, że organy administracji dokonały prawidłowego ustalenia okoliczności stanu faktycznego koniecznych do podjęcia niewadliwego rozstrzygnięcia w sprawie, należycie oceniły zgromadzony materiał dowodowy i dokonały prawidłowej wykładni przepisów stanowiących normatywną podstawę wydanych orzeczeń. U podstaw rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji legły unormowania art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. 2001 r., nr 87 z 2001 r., poz. 960 ze zm.). Zgodnie z jego postanowieniami, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zgodnie z tym przepisem, źródłem powinności organu administracji dokonania czynności wymeldowania jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu, nie ma znaczenia do dokonania tej czynności to czy strona posiadała i nawet aktualnie posiada, czy też utraciła uprawnienie do przebywania w tym miejscu (wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 października 2004 r., V SA 3089/03, LEX nr 16072; wyrok NSA z dnia 6 lutego 2003 r., V SA 1398/02, LEX nr 159189). Nie ma więc znaczenia dla wymeldowania podnoszona przez K. K. sprawa uprawnienia do zamieszkiwania w lokalu przy ul. G. [...]. W świetle takiej regulacji podstawową kwestą w sprawie było, czy skarżący opuścił miejsce dotychczasowego stałego pobytu w lokalu przy ul. G. [...] we W., w znaczeniu art. 15 ust. 2 powyższej ustawy i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. W przedmiotowej sprawie bezsporny jest fakt, że skarżący obecnie nie przebywa w lokalu przy ul. G. [...] we W. Od 11 czerwca 1999 r., z nie wielkimi przerwami, do chwili obecnej przebywa w areszcie śledczym, zakładach karnych. Kwestią istotną z punktu widzenia dopuszczalności wydania decyzji o wymeldowaniu K. K. z dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest rozstrzygnięcie co do tego, czy opuszczenie miejsca zameldowania miało charakter trwały i dobrowolny. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wyjaśniał, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca stałego pobytu, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, jest spełniona jeżeli opuszczenie to miało charakter trwały i jest dobrowolne. Wskazując, że opuszczenie lokalu, w którym osoba była zameldowana można uznać za dobrowolne i trwałe, jeżeli wynikało ono z nieskrępowanej woli przeniesienia swoich interesów życiowych w inne miejsce, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób. Ponadto, że o opuszczeniu lokalu w rozumieniu przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych można mówić wówczas, gdy dana osoba nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (wyrok NSA z dnia 17 marca 2003 r. V SA 2323/02, LEX nr 159183; wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2000 r., V SA 1424/99, LEX nr 79243). Podkreślić należy więc, że przy ocenie spełnienia przesłanki opuszczenia lokalu bez wymeldowania w sposób dobrowolny i trwały nie idzie tylko o samo fizyczne opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu, ale ważne jest to czy jest ono następstwem zamiaru związania się z innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego (por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, LEX nr 50123; wyrok NSA z dnia 10 lutego 1989 r. sygn. akt SA/Wr 789/88, ONSA 1989/2/72). Natomiast sam zamiar, jako przejaw woli opuszczającego lokal, winien być oceniany na podstawie obiektywny okoliczności, a nie treści werbalnych oświadczeń zainteresowanej osoby. Na tym tle organ odwoławczy słusznie przyjął, że nie powrócenie przez skarżącego do lokalu miejsca stałego pobytu w okresie rocznej przerwy w odbywaniu kary pozbywania wolności, zawarcie w tym czasie związku małżeńskiego i zamieszkania z rodziną w innym miejscu - świadczy o skoncentrowaniu swoich interesów życiowych w innym miejscu niż dotychczasowe miejsce stałego pobytu. Skarżący zaprzecza wprawdzie takiemu zamiarowi Jednakże, jak już podniesiono, przy ocenie woli K. K. co do jego zamiaru decydować winna nie tylko treść werbalna jego oświadczenia, ale okoliczności faktyczne wskazujące na jego rzeczywisty zamiar jako osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu. A te, jak wykazały organy meldunkowe, są tego rodzaju, iż wskazują na zamiar opuszczenia dobrowolnie i na trwale przez stronę lokalu przy ul. G. [...]. W okresie przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności nie tylko nie powrócił do dotychczasowego miejsca stałego pobytu, ale nie podjął także żadnych faktycznych i prawnych środków umożliwiających zamieszkanie w tym lokalu. W czasu kiedy dowiedział się, że w lokal, w którym był zameldowany na pobyt stał, zamieszkały inne osoby (było to co najmniej w sierpniu 2004 r., wtedy bowiem napisał list do jego najemcy), nie podejmował żadnych działań o charakterze prawnym, by umożliwić powrót do dotychczasowego miejsca pobytu stałego, czy też aby nie dopuścić do przebywania w nim innych osób. Należy wskazać, że wcześniej (w okresie 2001 r. – 2002 r.), kiedy organy meldunkowe podjęły działania w celu wymeldowania go z lokalu przy ul. G. [...], korzystał i to skutecznie, że środków ochrony prawnej. Co więcej w piśmie z sierpnia 2004 r. "nowemu" najemcy proponuje zawarcie układu w zamian za wymeldowanie się z lokalu. Nie ulega wątpliwości, iż w czasie prawie rocznej przerwy w odbywaniu kary zawarł związek małżeński i zamieszkał w innym lokalu mieszkalnym. Powyższe okoliczności wskazują, że K. K. nie tylko nie podjął środków prawnych umożliwiających powrót do dotychczasowego miejsca stałego pobytu i zamieszkania w nim, a ponadto, że - gdy z jego strony nie zachodziła przeszkoda w zamieszkiwaniu w lokalu przy ul. G. [...] - nie tylko nie podjął próby tam zamieszkania, ale skoncentrował swoje sprawy życiowe i rodzinne w innym mieszkaniu. W świetle przywołanych wyżej okoliczności faktycznych uznać należy, iż zachowanie skarżącego wskazuje na zamiar opuszczenia miejsca stałego pobytu, a tym samym przyjąć należy, że orzekające organy administracyjne zasadnie oceniły na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, iż skarżący trwale i dobrowolnie opuścił lokal przy ul. G. [...] we W. W tym stanie rzeczy zarówno decyzja Prezydenta W. orzekająca o wymeldowaniu K. K. w oparciu o przesłankę opuszczenia miejsca pobytu stałego bez wymeldowania się, jak i utrzymująca ją w mocy decyzja Wojewody D., odpowiadają prawu. Wnioski skarżącego o przesłuchanie jego samego oraz byłej żony, Sąd oddalił na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Mając na względzie powyższe, wobec braku w toku postępowania uchybień proceduralnych mogących mieć wpływ na wynik sprawy oraz nie wystąpienia naruszenia prawa materialnego, skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Co do rozstrzygnięcia o kosztach trzeba zauważyć, co następuje. Stosownie do § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji (w sprawach innych niż te, których przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna lub decyzja albo postanowienie Urzędu Patentowego) 240 zł. Zgodnie natomiast z § 2 ust. 3 tegoż rozporządzenia, w sprawach, w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu, opłaty za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Stawka podatku od towarów i usług wynosi zaś 22 % (art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług; Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.). W konsekwencji należało przyznać na rzecz pełnomocnika strony skarżącej wynagrodzenie powiększone o stawkę podatku od towarów i usług, co dało w sumie kwotę 292,80 zł. Ponadto zasądzono od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika strony skarżącej kwotę 15 zł, z tytułu zwrotu poniesionych wydatków (opłata skarbowa od pełnomocnictwa).