III SA/Wr 165/15

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B.o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia .... w przedmiocie wymierzenie kary pieniężnej w związku z eksploatacją automatu do gier poza kasynem gry postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Strona skarżąca wraz ze skargą złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie jej prawa pomocy (bez określenia zakresu) wskazując w uzasadnieniu, że obecnie stan finansowy spółki nie pozwala jej na poniesienie kosztów sądowych. Poinformowała, że kapitał zakładowy spółki wynosi 50.000 zł, wartość środków trwałych– 37.430,93 zł, a strata za ostatni rok obrotowy wyniosła 3.069, 02 zł. W odpowiedzi na wezwanie Sądu o sprecyzowanie i udokumentowanie przez stronę skarżącą swojej sytuacji finansowej i majątkowej (doręczone w dniu 7 kwietnia 2015 r.) skarżąca spółka zażądała przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym i wniosła o rozpatrzenie wniosku w oparciu o dokumenty już złożone i dodała, że "prowadzi działalność pomimo osiągania straty licząc na polepszenie koniunktury i licząc na przestrzenia prawa Unii Europejskiej przez organy administracji publicznej oraz sądy". Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym- zwanej dalej p.p.s.a. (t.jedn. z 2012 r. Dz. U. poz. 270 ze zm.)). W ocenie Sądu strona skarżąca nie wykazała aby konieczność poniesienia przez nią wpisu sądowego od skargi w wysokości 400 zł (jedynego na tym etapie kosztu sądowego) przekraczała jej możliwości finansowe. Podkreślić również należy, iż strona skarżąca zażądała ustanowienia jej pełnomocnika procesowego (wniosła bowiem o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym- art. 245 § 2 p.p.s.a.), gdy tymczasem skarżąca spółka w niniejszym postępowaniu korzysta już z usług zawodowego pełnomocnika, a zatem żądanie to było bezzasadne. Przepisy ustawy nakazują wykazania, że nie posiada się dostatecznych środków na koszty sądowe (i że nie ma ich, pomimo iż podjęto wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków), nie jest zatem wystarczające samo oświadczenie czy też subiektywne przekonanie władz spółki o braku takich środków. Podkreślić należy, że strona skarżąca nie udokumentowała w ogóle przedstawionych we wniosku okoliczności m.in.: nie złożyła do akt odpisu umowy spółki i aktualnych deklaracji podatkowych (rocznych, miesięcznych VAT); nie przedłożyła wyciągów z wszystkich posiadanych kont bankowych za ostatnie dwa miesiące; nie złożyła aktualnego sprawozdania finansowego; nie przedstawiła dowodów świadczących o niemożliwości uzyskania od wspólnika dopłat oraz dowodów świadczących o niemożliwości uzyskania kredytu lub pożyczki; nie wskazała dlaczego nie można spieniężyć środków trwałych; nie wyjaśniła z jakiego źródła czerpie środki na opłacanie zawodowego pełnomocnika i dlaczego z tego samego źródła nie może opłacić aktualnych kosztów sądowych; nadto- nie wyjaśniła czyją własnością jest nieruchomość, która jest siedzibą spółki. Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, znajdującą zastosowanie tylko w stosunku do podmiotów pozbawionych w ogóle możliwości uzyskania środków na ich pokrycie. Nie ma żadnego racjonalnego uzasadnienia dla przyjęcia stanowiska, iż to budżet Państwa powinien w całości kredytować w tym zakresie stronę, jako, że niedopuszczalne jest przerzucanie na Państwo skutków niewłaściwych decyzji i ryzyka gospodarczego przedsiębiorców. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (zob. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z pisma skarżącej spółki wynika, że świadomie kontynuuje działalność gospodarczą pomimo uzyskiwania straty, licząc na potencjalne "polepszenie się wkrótce koniunktury". Brak jest przy tym informacji, aby spółka utraciła płynność finansową. W takiej sytuacji nie ma podstaw do traktowania skarżącej w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Dokonanej oceny nie zmienia również wskazana we wniosku strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Strata powstaje wskutek uzyskania nadwyżki kosztów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Wykazanie w danym roku podatkowym niewielkiego dochodu lub nawet straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę. O możliwościach płatniczych spółki świadczy choćby fakt, że w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą. Jak podnosi się w orzecznictwie, przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08; postanowienia NSA z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt II GZ 112/11 http://orzeczenia.nsa.gov.pl). O braku środków finansowych nie świadczy również fakt posiadania zerowego salda na jednym z kont bankowych. Rachunek ten jest zajęty w postępowaniu egzekucyjnym, co oznacza stratę wszelkich wpłaconych środków do wysokości zajęcia, a brak stwierdzonych wpłat na rachunku przy jednoczesnym uzyskiwaniu przychodów wskazuje jednoznacznie, że spółka dysponuje uzyskiwanymi środkami z pominięciem wymienionego konta bankowego. Końcowo zwrócić należy uwagę, że skarżąca spółka do tej pory wniosła do tutejszego Sądu wiele skarg, w których co do zasady odmownie rozpoznawano jej wniosek o przyznanie prawa pomocy i rozstrzygnięcia ta uznawane były za słuszne przez Naczelny Sąd Administracyjny (zob. np. postanowienie NSA z dnia 27 marca 2014 r. sygn. akt II GZ 142/14 http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Strona skarżąca pomimo to powiela tożsamą argumentację w niniejszym wniosku, a nawet pisze uzasadnienie jeszcze bardziej lakoniczne. Sąd podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy stronie wnioskującej przysługuje prawo pomocy w żądanym przez nią zakresie. Niekorzystne dla strony rozstrzygnięcie jest spowodowane brakiem jej należytej inicjatywy przy ustaleniu czy kwalifikuje się ona do grona podmiotów legitymowanych do uzyskania takiej pomocy ze strony Państwa. W tym stanie rzeczy należało, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 2 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzec jak w sentencji.