III SA/Wr 172/21
WyrokWSA we Wrocławiu2022-06-15
Skład orzekający: Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk, Asesor WSA Barbara Ciołek, Anna Kuczyńska-Szczytkowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo odmówił zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, opierając się wyłącznie na wpisie o przeważającej działalności gospodarczej w CEIDG, mimo kwestionowania tego wpisu przez stronę i przedstawienia przez nią dowodów na faktycznie prowadzoną przeważającą działalność?Ratio decidendi
Organ rentowy nie może odmówić zwolnienia z obowiązku opłacania składek, opierając się wyłącznie na wpisie o przeważającej działalności gospodarczej w CEIDG, jeśli strona kwestionuje ten wpis i przedstawia dowody na faktycznie prowadzoną przeważającą działalność. W przypadku rozbieżności między wpisem w rejestrze a faktycznie wykonywaną działalnością, pierwszeństwo należy przyznać tej ostatniej, aby zapewnić realizację celu Tarczy Antykryzysowej i zasady równości wobec prawa.Stan faktyczny
Skarżący J.C. złożył wniosek o zwolnienie z opłacania składek za listopad 2020 r., wskazując jako przeważającą działalność kod PKD 56.10.A. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił zwolnienia, opierając się na wpisie w CEIDG, według którego przeważającą działalnością była działalność o kodzie PKD 68.20.Z, nieuprawniająca do zwolnienia. Skarżący argumentował, że jego faktyczna przeważająca działalność była inna, zależna od przychodów, i przedstawiał dowody na poparcie swoich twierdzeń. Sąd uznał, że organ wadliwie zinterpretował przepisy, opierając się wyłącznie na wpisie w CEIDG.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk (sprawozdawca), Asesor WSA Barbara Ciołek, Anna Kuczyńska-Szczytkowska, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Ewa Zawal, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 15 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi J.C. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2021 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacenia należnych składek na ubezpieczenie społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za listopad 2020 uchyla zaskarżoną decyzję.
Przedmiotem skargi J.C. (dalej: strona, skarżący) jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: organ, ZUS) z dnia [...] r. nr [...] odmawiająca prawa do zwolnienia z opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenia zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r.
Z akt sprawy wynika, że skarżący w dniu [...] r. złożył wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek dla płatników w określonych branżach RDZ B-6 za listopad 2020 r. We wniosku podał, że na dzień 30 września 2020 r. jako przeważającą prowadzi działalność oznaczoną kodem PKD 56.10.A. Zaznaczył, że działalność jest jednoosobowa.
Zaskarżoną decyzją organ odmówił stronie prawa do zwolnienia. W uzasadnieniu powołał art. 31zo ust. 10 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, ze zm., dalej: ustawa COVID-19) i stwierdził, że z informacji zawartych w CEIDG wynika, że na dzień 30 września 2020 r. strona prowadziła działalność przeważającą oznaczoną kodem wg PKD 68.20.Z – sprzedaż detaliczna pozostałej żywności prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach, który nie kwalifikuje się do zwolnienia za listopad 2020 r. Podkreślił, że istotnym z punktu widzenia ustawy jest prowadzenie przeważającej działalności w zakresie wskazanych kodów PKD, a nie ujęcie kwalifikującego się do zwolnienia jako pozostała działalność gospodarcza zgodnie z rejestrami.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wskazał, że przysługuje mu zwolnienie z opłacania składek, bo jako m.in. wspólnik spółki jawnej opłaca składki, a spółce w pełni przysługuje to prawo. Argumentował, że główną działalnością wg PKD jest 68.20.Z – najem, ale jest też działalność oznaczona kodem PKD 56.10.A. Przeważająca działalność jest uzależniona od miesiąca. We wrześniu 2002 r. gastronomia miała największe obroty w działalności skarżącego, a listopadzie – zerowe. Porównując listopad 2019 r., który u strony miał największe przychody, do listopada 2020 r., gdzie przychody były zerowe, to zdaniem skarżącego spełnia od warunki do zwolnienia ze składek.
W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o oddalenie skargi w całości. W uzasadnieniu organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo argumentował, że skarżący nie miał zarejestrowanej działalności o takim PKD, który uprawniałby do uzyskania zwolnienia. Ponadto, warunek prowadzenia na dzień 30 września 2020 r. działalności o określonym PKD ma, w kontekście zwolnienia z obowiązku opłacania składek, charakter materialny. Co więcej, ustawa zakreśla źródło, w oparciu o które przesłanka ta może być oceniana, wskazując, że są to dane zawarte w rejestrze REGON.
W piśmie procesowym z 14 czerwca 2021 r. skarżący podtrzymał skargę i wyjaśnił, że prowadzi działalność w trzech różnych podmiotach: 1) A., 100 % udziałów, PKD 68.20.Z i 56.10.A i wiele innych; 2) B., 50 % udziałów, PKD 68.20.Z; 3) C. spółka jawna, 49% udziałów, PKD 56.10A. Następnie przedstawił wartość przychodów osiąganych w tych podmiotach za okres 2019 r., 2020 r. i od 1 stycznia do 30 kwietnia 2021 r. z wnioskiem, że wiodącą działalnością była działalność w ramach C. s.j. Przychód w listopadzie 2020 r. wyniósł 0 zł, a rok wcześniej – 126 436, 91 zł. Wywiódł, że spełnia na tej podstawie warunki do pomocy w związku z pandemią zwłaszcza, że pomoc taką uzyskał za miesiące marzec, kwiecień i maj 2020 r.
Organ nie ustosunkował się do pisma procesowego skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Skarga jest uzasadniona.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022, poz. 329, dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Spór w sprawie dotyczy zasadności odmowy zwolnienia strony z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r.
Wedle organu, strona nie spełniła przesłanek do ubiegania się o zwolnienie z art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, bowiem w rejestrze CEIDG jako przeważająca na dzień 30 września 2020 r. wskazana jest działalność oznaczona kodem PKD 68.20.Z, który nie obejmuje zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od 1 do 30 listopada 2020 r.
Zdaniem skarżącego, zwolnienie z opłacania składek mu przysługuje, ponieważ spełnia warunki do jego udzielenia.
Zgodnie z art. 31zo ust. 10 ustawy COVID, w brzmieniu obowiązującym w sprawie, na wniosek płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 września 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, 49.32.Z, 49.39.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.2l.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.2l.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.5l.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.2l.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.O4.Z, zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r. wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia 30 czerwca 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r.
W dacie wydania zaskarżonej decyzji ustawodawca przewidział w art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19, że oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 10 i 12, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020 r.
Organ dokonał weryfikacji spełnienia warunku zwolnienia - tj. prowadzenia przeważającej działalności wg kodu PKD określonego w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 – w oparciu o wpis w bazie danych Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) i wywiódł, że przeważająca działalność skarżącego na dzień 30 września 2020 r. to działalność oznaczona kodem PKD 68.20.Z. To właśnie ustalenie przyjął jako podstawę odmowy zwolnienia, wskazując, że działalność taka nie jest objęta ww. zwolnieniem branżowym.
Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji, to w pierwszej kolejności Sąd nie neguje przyjętego w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 kryterium zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za listopad 2020 r. Zwolnienie to stanowi pomoc publiczną i obejmuje rodzaje działalności, które uznane zostały za szczególnie dotknięte skutkami COVID-19.
Jednocześnie, Sąd w składzie orzekającym nie ma wątpliwości, że organ ma obowiązek weryfikacji oświadczenia płatnika w zakresie przeważającej działalności, by zapewnić prawidłową realizację celu ustawy COVID-19 wraz z ustawami ją nowelizującymi, tj.: z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 568), ustawą z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie systemu ochrony zdrowia związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (Dz. U. z 2020 r. poz. 567), ustawą z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o systemie instytucji rozwoju (Dz. U. z 2020 r. poz. 569). Rozwiązania tam przyjęte, a następnie kontynuowane kolejnych pakietach, w tym oparte na treści art. 31zo ust.10 ustawy COVID-19, wchodzą w skład tzw. pakietu ustaw Tarczy Antykryzysowej. Tarcza Antykryzysowa ma stanowić rozwiązanie dla polskiej gospodarki w dobie epidemii koronawirusa. To pakiet rozwiązań przygotowanych przez rząd, który ma ochronić polskie państwo i obywateli przed kryzysem wywołanym epidemią. Opiera się on na pięciu filarach: ochronie miejsc pracy i bezpieczeństwu pracowników, finansowaniu przedsiębiorców, ochronie zdrowia, wzmocnieniu systemu finansowego, inwestycjach publicznych. Tarcza ma na celu ustabilizowanie polskiej gospodarki, a także stworzenie jej impulsu inwestycyjnego (dostępne: gov.pl/web/ tarczaantykryzysowa). Z uzasadnienia projektu nowelizacji ustawy COVID-19 (Dz.U. z 2020 r., poz. 2255, tzw. Tarcza Antykryzysowa 6.0) wynika, że dodanie ust. 10 do art. 31zo ustawy COVID-19 ma kluczowe znaczenie dla funkcjonowania działalności, o których mowa powyżej, z uwagi na panującą epidemię COVID-19. Podmioty zaliczające się do powyższych sektorów, mając trudności z opłacaniem danin mogą zakończyć swoją działalność, co dodatkowo utrudni lub uniemożliwi im powrót do obiegu gospodarczego.
Z art. 31zo ust. 10 ustawy CVID-19 wynika, że warunkiem zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek jest prowadzenie przez płatnika przeważającej działalności oznaczonej kodem PKD wskazanym w tej regulacji.
Zastosowanie tego przepisu wymaga jednak najpierw prawidłowego zdefiniowania terminu "przeważającej działalności" oraz dokonania wykładni art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, co ma doniosłe znaczenie również w kontekście celu Tarczy Antykryzysowej stanowiącej reakcję państwa na negatywne skutki epidemii. Jak wynika z tych przepisów, cel tych regulacji prawnych nastawiony jest na realne wsparcie podmiotów, które skutki epidemii faktycznie ponoszą (np. poprzez wprowadzone ograniczenia w prowadzeniu działalności). Chodzi zatem o to, aby wsparcie otrzymały podmioty faktycznie prowadzące na dany dzień, jako przeważającą działalność, we wskazanym zakresie, według podanego PKD.
Sąd w składzie orzekającym podziela pogląd prawny wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) we Wrocławiu z dnia 12 kwietnia 2022 r., sygn. akt III SA/Wr 965/21, z dnia 23 lutego 2022 r. sygn. akt III SA/Wr 985/21 i z dnia 4 lutego 2021 r., sygn. akt III SA/Wr 614/20 (dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA), a także poglądy prezentowane w wyroku NSA z dnia 20 maja 2021 r., sygn. akt I GSK 325/21 (CBOSA). Pogląd tam zaprezentowany Sąd w składzie orzekającym przyjmuje za własny.
W sprawie znaczenie mają: ustawa z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 2296 ze zm., dalej ustawa o CEIDG) oraz ustawa z 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz.U. z 2020 r., poz. 443; dalej: u.s.p.). Przy czym dla ustalenia, co oznacza "przeważająca działalność" ustawa o CEIDG nie jest wystarczająca, bowiem nie definiuje tego pojęcia, a jedynie nim się posługuje. Wśród danych ewidencyjnych podlegających wpisowi do CEIDG jest bowiem numer identyfikacyjny REGON przedsiębiorcy, o ile taki posiada (art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy CEIDG), a w art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy o CEIDG przewidziano, że integralną częścią wniosku o wpis do CEIDG jest żądanie wpisu albo zmiany wpisu do krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej (REGON).
Należy zatem odwołać się do ustawy o statystyce publicznej, gdzie ustawodawca w przepisie art. 42 ust. 3 pkt 4) wskazał, że wpisowi do Krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej (REGON) podlegają informacje dotyczące wykonywanej działalności, w tym rodzaj przeważającej działalności. Informacje te są wpisywane do rejestru na wniosek danego podmiotu. Do wniosku dołącza się dokumenty określone przepisami innych ustaw, potwierdzające powstanie podmiotu albo podjęcie działalności, zmianę cech objętych wpisem bądź skreślenie podmiotu. W samej ustawie o statystyce również nie ma definicji pojęcia "przeważającej działalności gospodarczej", ale w art. 46 u.s.p. zawarta jest delegacja ustawowa do określenia sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji rejestru podmiotów, wzory wniosków, ankiet i zaświadczeń, uwzględniając konieczność zapewnienia kompletności oraz aktualizacji danych gromadzonych w tym rejestrze. Sposób kodowania wykonywanej działalności, w tym rodzaju przeważającej działalności określa natomiast § 9 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń z dnia 30 listopada 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 2009 ze zm., dalej: rozporządzenie o metodologii). Przepis § 9 ust. 1 rozporządzenia o metodologii stanowi, że wykonywaną działalność wpisuje się w postaci wykazu rodzajów działalności kodowanych według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) na poziomie działu, grupy, klasy lub podklasy, a rodzaj przeważającej działalności na poziomie podklasy. Z kolei przepis § 9 ust. 2 pkt 3), który ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy poddanej kontroli Sądu, stanowi, że rodzaj przeważającej działalności ustala się odpowiednio, w przypadku:
3) osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą odrębnie dla:
a) działalności wpisanej do CEIDG,
b) działalności rolniczej,
c) pozostałej działalności, niewymienionej w lit. a i b, prowadzonej na własny rachunek w celu osiągnięcia zysku
- na podstawie procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących;
A zatem na gruncie przedstawionego uregulowania prawnego, możliwym sposobem odkodowania terminu "przeważającej działalności" jest przyjęcie go w znaczeniu wynikającym z ww. przepisów statystycznych. Statystyczny charakter ma też informacja o tzw. działalności przeważającej, którą dany podmiot powinien obowiązkowo podać rejestrując firmę.
Tym samym należy stwierdzić, że podmiot uprawiony do otrzymania ulgi określonej w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, to płatnik składek prowadzący na dzień złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek, przeważającą działalność według podanego w przepisie PKD, a dana przeważająca działalność jest ustalona na podstawie procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących.
Po takim odkodowaniu terminu "przeważającej działalności", dalej konieczne jest odniesienie się do charakteru wpisów w CEIDG i REGON.
W orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie podkreśla się, że wpis do ewidencji działalności gospodarczej jest swoistą deklaracją (zgłoszeniem) zamierzonej przez osobę fizyczną działalności, ma on charakter deklaratoryjny i rodzi jedynie domniemanie faktyczne jej prowadzenia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 marca 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 2215/05; wyrok NSA z dnia z dnia 26 sierpnia 2014 r. sygn. akt II GSK 1010/13, CBOSA).
W zakresie charakteru prawnego wniosku przedsiębiorcy o wpisanie czy aktualizację danych do rejestru REGON, przywołać należy orzecznictwo Sądu Najwyższego (SN). W wyroku z dnia 7 stycznia 2013 r. sygn. akt II UK 142/12 oraz w wyroku z dnia 23 listopada 2016 r. sygn. akt II UK 402/15 (dostępny w Bazie Orzeczeń, sn.pl/orzecznictwo) Sąd Najwyższy stwierdził, że informacja o rodzaju działalności wynikająca z rejestru REGON nie tworzy żadnego stanu prawnego, a jedynie ma potwierdzać stan faktyczny według oświadczenia wiedzy podmiotu prowadzącego taką działalność. Oświadczenia wiedzy mają charakter potwierdzenia faktów. Mogą być więc zakwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu. Okoliczność, czy zawarta w oświadczeniu informacja jest prawdziwa jest zatem kwestią dowodową. SN stwierdził ponadto, że "Sąd Apelacyjny odmawiając uwzględnienia wniosków dowodowych odnośnie do rodzaju faktycznie prowadzonej w spornym okresie działalności pozbawił go (stronę, przyp. Sądu) możliwości wykazania, że nie doszło do zaniżenia stopy procentowej składki na ubezpieczenia społeczne (...)". Powołane wyroki wydane zostały na gruncie ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób, która w art. 2 pkt 10 definiuje "rodzaj działalności według PKD" jako rodzaj przeważającej działalności zakodowanej według Polskiej Klasyfikacji Działalności w rejestrze REGON. Wyroki dotyczą skutków prawnych podania w formularzu ZUS IWA rzeczywistego rodzaju działalności według PKD - niepokrywającego się z rejestrem REGON. SN, wskazując na charakter wpisu do rejestru i wniosku o zmianę, stwierdził, że "skoro kategoria ryzyka jest instytucją związaną ze stopniem zagrożeń zawodowych, to kreuje ją rzeczywisty stan rzeczy. W takim też kontekście należy interpretować art. 29 ust. 1 ustawy wypadkowej. Przepis ten określa sposób ustalania przynależności płatnika do określonej grupy działalności według PKD oparty również na oświadczeniu wiedzy płatnika, tyle tylko że złożonym dla potrzeb statystycznych. Wskazana na wstępie i wynikająca z ustawy funkcja, jaką pełni zróżnicowanie stóp procentowych składek na ubezpieczenie wypadkowe, nakazuje uwzględniać rzeczywiste ryzyko zagrożeń zawodowych występujące u danego płatnika. Dlatego też z treści art. 29 ust. 1 ustawy wypadkowej nie można wywieść wniosku, że dane w zakresie PKD ujęte w rejestrze REGON w każdym przypadku są danymi prawidłowymi, a w konsekwencji, że zawsze podanie innego rodzaju działalności według PKD niż wynikający z rejestru REGON będzie podaniem nieprawdziwej informacji w rozumieniu art. 34 ust. 1 ustawy wypadkowej.".
Powyższe obszerne odniesienie się do charakteru wpisu do rejestru CEIDG i REGON oraz jego znaczenia jest istotne dla właściwego odczytania art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19.
Wynikające z uzasadnienia zaskarżonej decyzji rozumienie regulacji, stanowiącej podstawę prawną zwolnienia we wnioskowanym przez skarżącego okresie, jest wadliwe i w nieuzasadniony sposób pomija zagadnienie faktycznej przeważającej działalności danego podmiotu, a przez to nie realizuje ratio legis, celu ustawy COVID-19.
Kontrola legalności zaskarżonej wskazuje, że organ dokonał nieprawidłowej wykładni treści analizowanego przepisu. Właściwa wykładnia art. 31zo ust. 10 ustawy COVlD-19 prowadzi bowiem do wniosku, że w sytuacji rozbieżności pomiędzy wpisem przeważającej działalności w rejestrze a faktycznie wykonywaną przez stronę przeważającą działalnością gospodarczą we wskazanej dacie, pierwszeństwo należy przyznać rzeczywiście wykonywanej działalności o charakterze przeważającym. Wykładni tej nie może zmienić treść art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19. Sposób weryfikacji (art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19) spełnienia kryterium zwolnienia (art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19) nie może prowadzić do niedopuszczalnego wykluczenia podmiotów objętych prawem zwolnienia.
Podkreślić należy, że przy takim rozumieniu terminu "przeważającej działalności", jaki przyjął organ, dochodzi do naruszenia zasady równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP). Oceny w zakresie równego prawa do wsparcia (bo o takie prawo chodzi), należy dokonać pomiędzy podmiotami, które faktycznie spełniają wymóg prowadzenia na dany dzień przeważającej działalności gospodarczej według podanych kodów PKD.
Posłużenie się zaś przez organ wyłącznie jednym sposobem weryfikacji spełnienia przedmiotowego kryterium, tj. treścią wpisu w rejestrze CEIDG/REGON/KRS dotyczącego przeważającej działalności gospodarczej oraz nadanie wyłącznie temu sposobowi weryfikacji skutku kształtującej uprawnienie do zwolnienia w sytuacji innego oświadczenia strony doprowadziłoby do sytuacji, że podmioty, które znajdują się w tej samej sytuacji - tj. faktycznie prowadzą na dany dzień jako przeważającą działalność gospodarczą według kodu PKD wymienionego w art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19 - zostałyby pozbawione dostępu do ulgi. Dokonana więc przez organ wykładnia art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, wedle której w razie rozbieżności między wpisem w CEIDG a wnioskiem o zwolnienie wystarczające jest sprowadzenie jedynie wpisu w CEIDG w tej sprawie, prowadzi w skutkach do nierównego dostępu do pomocy, a tym samym nie realizuje głównego celu przyjętej regulacji prawnej.
Przyjęta przez organ wykładnia art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 wywołuje więc wyłącznie negatywny wpływ na sytuację tożsamych podmiotów uprawnionych do wsparcia, ponieważ wpis w CEIDG i REGON w rubryce zadeklarowanej przeważającej działalności nie uzasadnia pominięcia faktycznie prowadzonej przez dany podmiot przeważającej działalności, skoro istnieje możliwość wykazania spełnienia warunku do przyznania ulgi w inny sposób, na podstawie innych dowodów, o ile oczywiście - jak to ma miejsce w sprawie - strona kwestionuje zasadność rozstrzygnięcia na podstawie kodu PKD wpisanego w rubryce przeważającej działalności wskazując jednocześnie, że prowadzi działalność gospodarczą w zakresie innego, lecz wskazanego w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19.
W konsekwencji, we wskazanym zakresie zaskarżona decyzja narusza art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19.
Kontrola legalności tej decyzji prowadzi też do wniosku o naruszeniu przepisów prawa procesowego.
Sąd zauważa bowiem, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją z mocy art. 31zq ust. 7 ustawy COVID-19, art. 180 k.p.a. oraz art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 ze zm., dalej jako "u.s.u.s.") mają zastosowanie przepisy k.p.a., a w tym zasady ogólne stanowiące między innymi, że organy administracji publicznej winny: stać na straży praworządności (art. 7 k.p.a.), prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.), wypełniać wobec stron obowiązki informacyjne (art. 9 k.p.a.), zapewnić stronom udział w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.), a także działać wnikliwie i szybko (art. 12 § 1 k.p.a.). Przepis art. 77 § 1 k.p.a. nakłada też na organy obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych czynności, zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Dopiero zatem podjęcie niezbędnych ustaleń pozwala organowi na zajęcie stanowiska w sprawie.
Mając na względzie przywołane zasady postępowania obowiązkiem ZUS było wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, pozwalającego na ustalenie rzeczywistej przeważającej działalności prowadzonej przez stronę.
W sprawie ma znaczenie podniesiona przez skarżącego okoliczność, której zaskarżona decyzja nie wyjaśnia, co uniemożliwia również Sądowi kompletną kontrolę legalności tej decyzji. Skarga i pismo procesowe wskazują bowiem, że skarżący prowadzi działalność w różnych formach prawnych, które statuują go jako płatnika w rozumieniu u.s.u.s. W uzasadnieniu decyzji oraz w aktach sprawy brak jest jednak jednoznacznego wskazania, czy weryfikacja kodu PKD odnośnie do przeważającej działalności strony na dzień 30 września 2020 r. dotyczy jednej aktywności strony jako płatnika, czy też nie i dlaczego. Nie daje też jasnych wskazówek, dlaczego weryfikacja ta dokonana została w oparciu wyłącznie o CEIDG, a nie bazę REGON, tak jak nakazuje to przepis art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19.
Zaskarżona decyzja jest więc wadliwa, gdyż przedwcześnie przyjęto, że skarżący podlega wyłączeniu z kręgu podmiotów mogących ubiegać się o ulgę bez umożliwienia wykazania, że skarżący spełnia kryterium przeważającej działalności według PKD.
Wskazane wady stanowią istotne naruszenie art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie przedstawił w istocie toku rozumowania, co stanowi naruszenie zasady przekonywania wynikającej z art. 11 k.p.a. Z kolei przyjęty przez organ, na podstawie ww. regulacji, jedyny sposób weryfikacji warunku prowadzenia jako przeważającej działalności gospodarczej według podanego w CEIDG kodu PKD i w sytuacji, gdy strona wpisowi temu przeczy - nie przyczynia się do realizacji celu ustawy COVID-19. I w końcu, brak wskazania, jaki zakres weryfikacji przeważającej działalności skarżącego został w sprawie przyjęty (czy wszystkie rodzaje aktywności, czy jedna i dlaczego) narusza zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), zasadę zaufania do organów władzy (art. 8 § 1 k.p.a., zasadę informowania (art. 9 k.p.a.), zasadę czynnego udziału strony w postepowaniu (art. 10 k.p.a.) oraz zasadę przekonywania (art. 11 k.p.a.).
Z tych względów Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja jest wadliwa jako wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) oraz art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.
Organ rozpatrując ponownie sprawę zobowiązany będzie uwzględnić wyrażoną w uzasadnieniu ocenę prawną i jeżeli jest to niezbędne umożliwić stronie wykazanie spełnienia przedmiotowego kryterium na podstawie innych dowodów, a następnie dokonać oceny wniosku z [...] r. z uwzględnieniem wszystkich warunków zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od 1 listopada do 30 listopada 2020 r. stanowiącego pomoc publiczną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło