III SA/Wr 192/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marcin Miemiec Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Jankowska – Szostak – sprawozdawca Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk Protokolant: Paweł Czyszkowski po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 16 września 2010 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., z dnia [...] r. Nr [...], w przedmiocie uchylenia decyzji Prezydenta W. o wydaniu uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B i odmowy wydania uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B, I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta W. Nr [...] z dnia [...] r.; II. określa, ze decyzje wymienione w punkcie I nie podlegają wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku. W dniu [...] r. Komendant Wojewódzki Policji we W. wystąpił do Prezydenta W. z wnioskiem o sprawdzenie kwalifikacji J. D. (zwanego w dalszych wywodach "skarżącym") jako kierującego pojazdem, w związku z przekroczeniem przez niego 24 punktów karnych. Po złożeniu egzaminu z wynikiem pozytywnym, J. D. złożył wniosek o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, wskazując we wniosku, że posiada [...] prawo jazdy wydane w dniu [...] r. Organ pierwszej instancji rozpoznając wniosek zwrócił jednak uwagę, że w aktach kierowcy znajduje się wniosek skarżącego z dnia [...] r., w którym strona, po zdanym egzaminie państwowym w zakresie uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B, wskazała, że nie posiada żadnego prawa jazdy. Po podjęciu działań wyjaśniających, organ pierwszej instancji otrzymał (w dniu [...] r.) pisemną informację z F. U. ds. R. D. we F., w której Urząd ten potwierdził, że skarżący posiada ważne [...] prawo jazdy kategorii [...], wydane w dniu [...] r. przez Starostwo Powiatowe w L. W związku z powyższym, Prezydent W. postanowieniem z dnia [...] r., wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Prezydenta W. z dnia [...] r. o wydaniu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B. Jako podstawę wznowienia postępowania organ powołał art. 145 § 1 pkt 5 kodeksu postępowania administracyjnego. W toku wznowionego postępowania organ pierwszej instancji przesłuchał stronę. Skarżący wyjaśnił wówczas, że we wniosku o wydanie prawa jazdy nie podał informacji o posiadaniu [...] prawa jazdy, był bowiem przekonany, iż "na podstawie przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym, [...] prawo jazdy nie jest ważne na terytorium Polski". Dalej strona wywodziła, że organ nie ma podstaw do zatrzymania prawa jazdy oraz że nie zamierza zwracać [...] prawa jazdy, gdyż "mieszka również w N.". W dniu [...] r. Prezydent W. wydał decyzję, w której uchylił własną decyzję ostateczną w sprawie wydania prawa jazdy kat. B skarżącemu i odmówił wydania prawa jazdy. Po rozpoznaniu odwołania strony, Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., w dniu [...] r. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, że stosownie do treści przepisu art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej w dalszych wywodach w skrócie jako "k.p.a.", w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. W związku z czym Kolegium wyjaśniło, że przede wszystkim należało ustalić, czy fakt, że we wniosku o zwrot zatrzymanego prawa jazdy z dnia [...] r. skarżący wskazał, iż posiada ważne [...] prawo jazdy, a we wniosku z dnia [...] r., poprzedzającym pierwotnie wydanie uprawnień do kierowania pojazdami oświadczył, że nie posiada innego krajowego prawa jazdy, był nową okolicznością, która uzasadnia wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Organ drugiej instancji wyjaśnił przy tym, że do nowych okoliczności należy zaliczyć tę część stanu faktycznego, która nie została ujawniona w procesie głównym ze względów niezależnych od strony, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy. W ocenie Kolegium, organ pierwszej instancji prawidłowo zakwalifikował opisane wcześniej fakty jako pozytywną przesłankę do wznowienia postępowania administracyjnego, co w konsekwencji skutkować musiało uchyleniem wadliwej decyzji oraz merytorycznym orzeczeniem w przedmiocie odmowy wydania uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B. Organ wskazał, że skarżący posiadał ważne [...] prawo jazdy w dniu składania wniosku o wydanie polskiego prawa jazdy (tj. [...] r.). Okoliczność ta została jednak ujawniona (przyznana przez stronę) i pozytywnie zweryfikowana dopiero przy okazji składania w dniu [...] r. wniosku o zwrot zatrzymanego prawa jazdy. Jest to zatem okoliczność nowa, nieznana organowi wydającemu decyzję o uprawnieniach do kierowania pojazdami kategorii B, istniejąca w dniu wydania tej pierwotnej decyzji. Co więcej, jak podkreśliło Kolegium, jej ujawnienie już w [...] r. stanowiłoby negatywną przesłankę do wydania J. D. uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B. Stosownie bowiem do treści art. 97 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. -Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) kierujący może posiadać tylko jedno ważne krajowe prawo jazdy lub pozwolenie do kierowania tramwajem. Powołany przepis art. 97 ust. 4 Prawa o ruchu drogowym obowiązuje od dnia 1 lipca 1999 r. (por. art. 152 pkt 3 tej ustawy). Oznacza to, wbrew twierdzeniom strony, że mógł on stanowić podstawę prawną do wydania decyzji w sprawie odmowy wydania uprawnień do kierowania pojazdami zarówno w roku 2004, jak i obecnie. Kolegium podniosło również fakt, że treść owego przepisu jest zbieżna z treścią art. 7 ust. 5 Dyrektywy Rady Wspólnot Europejskich w sprawie praw jazdy (EEC 439/91), a skoro obowiązywał on już w okresie przedakcesyjnym, to zbędna była jego implementacja do krajowego porządku prawnego po wejściu Polski do Unii Europejskiej. Dodatkowo Kolegium podniosło, że postępowanie organu pierwszej instancji prowadzone było z poszanowaniem wszelkich reguł procesowych, dlatego brak jest podstaw do uchylenia decyzji z dnia [...] r. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem J. D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę, wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu skargi podniósł, że w [...] roku przeniósł się z N. do Polski, co skutkowało zmianą miejsca stałego zamieszkania. Jednocześnie pozostawał w stosunku pracy z biurem architektonicznych w N. i w związku z tym posiadał miejsce czasowego pobytu również na terenie N. Z chwilą upływu 6 miesięcy od momentu stałego zameldowania we W., [...] prawo jazdy przestało uprawniać do prowadzenia pojazdów mechanicznych na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Dlatego w ocenie strony dokument ten przestał być ważny, więc oświadczenie we wniosku o wydanie prawa jazdy, że nie posiada innego dokumentu uprawniającego do kierowania pojazdami, był ważny. Dodatkowo skarżący podniósł, że organy nie były uprawnione do powoływania się na przepisy Dyrektywy Rady Wspólnot Europejskich w sprawie praw jazdy, gdyż wymagały one wdrożenia do krajowego porządku prawnego. W konsekwencji - zdaniem strony – organy winny rozpoznawać sprawę w myśl przepisów obowiązujących w dniu złożenia wniosku tj. w [...] roku, a nie zgodnie z przepisami obowiązującymi obecnie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zajął w ten sprawie następujące stanowisko: Zaskarżona decyzja nie może pozostać w zbiorze zgodnych z prawem rozstrzygnięć, jednakże nie ze względów przedstawionych w skardze. Sąd administracyjny orzeka wprawdzie w granicach danej sprawy, nie jest jednak związany ani zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."). W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy, Prezydent W. decyzją z dnia [...] r. wydał skarżącemu prawo jazdy kat. B. Decyzja ta doręczona została [...] skarżącego - jako osobie uprawnionej - w dniu [...] r. Ten sam organ postanowieniem dnia [...] r. wznowił postępowanie administracyjne w sprawie wydania prawa jazdy skarżącemu, zakończone decyzją ostateczną z dnia [...] r. Z treści postanowienia wynika, że podstawą wznowienia była okoliczność wskazana w art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis ten stanowi, iż w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Z treści art. 146 § 1 k.p.a. wynika natomiast, że uchylenie decyzji z przyczyny określonej m. in. w art. 145 § 1 pkt 5 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Organ administracji rozpoznający sprawę po wznowieniu postępowania musi badać nie tylko, czy istniały przyczyny wznowienia podane w art. 145 § 1 k.p.a., ale także czy na przeszkodzie ewentualnemu rozstrzygnięciu sprawy co do istoty nie stoją okoliczności, o jakich mowa w cytowanym art. 146 k.p.a.. Artykuł ten zawiera dwie przesłanki negatywne (zawarte w § 1 i § 2) ograniczające dopuszczalność uchylenia decyzji administracyjnej w trybie wznowienia postępowania. Upływ okresu przedawnienia określony w przepisie art. 146 § 1 k.p.a. oznacza bezwzględny zakaz merytorycznego orzekania w sprawie. Po upływie tego okresu, w sprawie rozpoznawanej w trybie wznowienia postępowania, organ administracji publicznej traci kompetencję nie tylko do uchylenia decyzji, ale i do odmowy uchylenia decyzji dotychczasowej wydanej w postępowaniu zwyczajnym, z powodu stwierdzenia przez organ administracji braku podstaw do jej uchylenia, gdyż jest to rozstrzygnięcie co do istoty sprawy. Uwzględnienie terminu pięciu lat jest bezwarunkowe – niezależne od okoliczności, które go spowodowały. Powyższe uwagi znajdują swoje potwierdzenie w orzecznictwie (por. np. wyrok NSA z dnia 9 listopada 2005 roku, VII SA/Wa 463/05, Lex Nr 198863; wyrok NSA z dnia 17 września 1999 roku, I SA 1956/98, Lex Nr 48560, wyrok NSA z dnia 25 czerwca 1999 roku, IV SA 1018/97, Lex Nr 47227), jak i doktrynie (np. C. Martysz [w:] G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2005; B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. C. H. Beck 2006). Z orzecznictwa wynika, że termin pięciu lat należy liczyć od daty ostatniego doręczenia decyzji którejś ze stron postępowania (por. np. wyrok NSA z dnia 19 listopada 2003 roku, II SA/Gd 1861/00, Lex Nr 299267; wyrok NSA z dnia 28 listopada 1996 roku, II SA/Gd 766/96, Lex Nr 44242). W stanie faktycznym sprawy, doręczenie decyzji o wydaniu kategorii prawa jazdy kategorii B J. D. miało miejsce w dniu [...] r., co wynika z pokwitowania złożonego przez [...] skarżącego na samym druku decyzji. Od tej właśnie daty rozpoczął bieg termin pięciu lat, o którym stanowi art. 146 § 1 k.p.a. Termin ten upłynął zatem w dniu [...] r. Tymczasem Prezydent W. wznowił postępowanie w dniu [...] r. i uchylił własną decyzję ostateczną rozstrzygnięciem podjętym dopiero w dniu [...] r., a więc po upływie okresu pięciu lat. Zgodnie z przytoczonymi powyżej regulacjami, przyjąć należy, że w chwili orzekania przez organy administracji I, jak i II instancji wyłączona była możliwość uchylenia decyzji po wznowieniu postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Organy w takiej sytuacji mogły tylko wydać decyzję na podstawie art. 151 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego – czyli stwierdzić wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa. Uwzględniając przyczyny uchylenia zaskarżonej decyzji, Sąd odstąpił od merytorycznego badania sprawy. W tej sytuacji Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie drugim wyroku znajduje oparcie w przepisie art. 152 p.p.s.a.