III SA/Wr 194/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marcin Miemiec Sędziowie Sędzia WSA Maciej Guziński Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk (sprawozdawca) Protokolant specjalista Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 14 października 2014 r. sprawy ze skargi D. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi oddala skargę. Zakwestionowana decyzja, opisana w sentencji niniejszego wyroku, zapadła w następujących okolicznościach faktycznych. Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. (Nr [...]) – wydaną na wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. – Prezydent W. skierował skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie prawa jazdy kat. "B" i "C", w związku z przekroczeniem 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Rozstrzygnięcie to nie było weryfikowane przez zainteresowanego w trybie nadzoru odwoławczego. Uzyskało więc walor orzeczenia ostatecznego i prawomocnego. Do dnia wydania decyzji weryfikowanych przez Sąd w niniejszej sprawie, strona nie poddała się sprawdzeniu kwalifikacji, na które została skierowana. W tej sytuacji, Prezynent W. cofnął skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi kat. "B" i "C", decyzją z dnia [...] września 2013 r., a Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. (dalej: "SKO", "Kolegium", "organ odwoławczy" lub "organ wyższego stopnia") utrzymało to orzeczenie w mocy, decyzją opisaną w sentencji niniejszego wyroku, wskazując jako podstawę takiego rozstrzygnięcia przepis art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. "a" prawa o ruchu drogowym, który ma w sprawie zastosowanie w związku z postanowieniem art. 139 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. Nr 30, poz. 151 ze zm.). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zainteresowany zażądał uchylenia decyzji wydanych w sprawie cofnięcia uprawnień przez organy obu instancji i o zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, w szczególności przepisów ustawy o kierujących pojazdami – poprzez cofnięcie skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi mimo braku podstaw do wydania takiego rozstrzygnięcia; 2. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć wpływ na treść decyzji, w szczególności art. 7, 10, 75, 77 i 80 k.p.a. – poprzez niezrealizowanie dyspozycji tych przepisów (w tym także przez niezapewnienie skarżącemu udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym), a ponadto, naruszenie art. 107 k.p.a. – przez brak należytego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych sprawy w uzasadnieniu decyzji, jak również naruszenie wskazanych przepisów k.p.a. – przez podjęcie decyzji ostatecznej mimo zmiany stanu faktycznego i prawnego od czasu wszczęcia postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że jeszcze przed wydaniem pierwszoinstancyjnego orzeczenia w sprawie cofnięcia skarżącemu uprawnień niektóre punkty za naruszenie przepisów drogowych zostały anulowane z mocy prawa, co winny uwzględnić organy obu instancji przy ferowaniu swoich orzeczeń. Orzekanie na podstawie stanu faktycznego i prawnego z momentu wydawania decyzji jest bowiem jedną z naczelnych zasad prawa administracyjnego. W odpowiedzi, strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów ad-ministracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy te sprawują wymiar sprawie-dliwości – między innymi – poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres sądowej kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – jednolity tekst: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej – w skrócie – "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez samorządowe kolegia odwoławcze. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego każdej decyzji admini-stracyjnej, która dotknięta jest co najmniej jednym z uchybień wymienionych w art. 145 § 1 p.p.s.a. Z drugiej jednak strony, sądy te są zobowiązane do oddalenia skarg na decyzje zgodne z prawem (art. 151 tej samej ustawy). Biorąc pod uwagę przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne, należy stwierdzić, iż skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Wbrew twierdzeniom skarżącego, w sprawie nie doszło wcale do naruszenia prawa, ani materialnego, ani procesowego, a jedynie to uzasadniałoby wyeliminowanie kontrolowanych przez Sąd decyzji z obrotu. Dobitnego podkreślenia wymaga w szczególności fakt wydania skarżonych w rozpoznawanej sprawie rozstrzygnięć na podstawie prawidłowo wskazanych przez Kolegium przepisów prawa materialnego, które miały w niej zastosowanie. Z postanowienia art. 139 pkt 3 in fine wcześniej już przywołanej ustawy o kierujących pojazdami wynika niedwuznacznie – na co trafnie zwróciło uwagę Kolegium – że do dnia 3 stycznia 2016 r. w sprawach, których przedmiotem jest rozstrzygnięcie kwestii cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi, nadal należy stosować dotychczasowe rozwiązania, zawarte w przepisach ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (jednolity tekst: Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.; dalej – "p.r.d"), między innymi także art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. "a" tej właśnie ustawy. Unormowania odnoszące się do tej kwestii, pomieszczone w ustawie o kierujących pojazdami, wejdą natomiast w życie dopiero z dniem 4 stycznia 2016 r. Tym samym stwierdzić trzeba kompletną bezzasadność sformułowanego w skardze zarzutu naruszenia przepisów ustawy o kierujących pojazdami (prawa materialnego), skoro przepisy te nie miały w ogóle zastosowania w sprawie. Godzi się podkreślić, że prawidłowo zastosowany przez organy, dopiero co wspomniany przepis art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. "a" p.r.d. przesądza o tym, iż rozstrzygnięcie cofające uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydawane jest między innymi "w razie: 4) niepoddania się: a) sprawdzeniu kwalifikacji w trybie określonym w art. 114 ust. 1 pkt 1." Prawodawca przyjął zatem w cytowanym przepisie tzw. konstrukcję decyzji związanej. Niepoddanie się przez stronę sprawdzeniu kwalifikacji, mimo skierowania, skutkuje bowiem powinnością cofnięcia przez uprawniony do tego organ uprawnień do kierowania pojazdem silnikowym, w drodze kolejnej decyzji. W realiach rozpoznawanej sprawy, Prezynent W. był zatem wręcz zobligowany do wydania takiej właśnie decyzji (w przedmiocie cofnięcia uprawnienia), skoro w chwili jej podejmowania pozostawało w obrocie wcześniejsze orzeczenie – ostateczne i prawomocne, co wymaga silnego zaakcentowania – kierujące skarżącego na badania, który jednak badaniom tym się nie poddał. Konsekwentnie, także SKO nie miało innej możliwości, niż utrzymanie w mocy cofającej uprawnienia, pierwszoinstancyjnej decyzji z dnia[...] września 2013 r. Należy bowiem zauważyć, że skarżący nie poddał się sprawdzeniu kwalifikacji także do czasu wydania przez Kolegium swojego rozstrzygnięcia w drugiej instancji, zakwestionowanego w niniejszej sprawie (stan ten trwa zresztą zapewne nadal). W konsekwencji dotychczasowych wywodów jawi się ostateczna konkluzja, iż nie można organom obu instancji skutecznie zarzucać naruszenia prawa materialnego. Przeciwnie, wydały one prawidłowe rozstrzygnięcia, zmuszone (celowe podkreślenie Sądu) cofnąć uprawnienia skarżącego do kierowania pojazdami silnikowymi, zgodnie z dyspozycją art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. "a" p.r.d. Dopiero co przedstawionej konstatacji nie może w żaden sposób podważyć twierdzenie skarżącego o rzekomym, automatycznym (bo dokonanym ex lege) anulowaniu niektórych punktów karnych otrzymanych wcześniej z tytułu naruszeń przepisów ruchu drogowego. Wedle § 6 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. poz. 488) oraz art. 130 ust. 2 p.r.d. (mającym w sprawie zastosowanie na podstawie postanowienia przyjętego w art. 136 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami) anulowanie punktów po upływie roku nie dotyczy sytuacji, gdy kierowca, przed upływem tego okresu dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisane mu zostały więcej niż 24 punkty. Niezwłocznie wypada w związku z tym podkreślić, że skarżącemu przypisano aż [...] punktów karnych, w okresie od [...]listopada 2011 r. do [...] września 2012 r. To ta okoliczność skutkowała właśnie skierowaniem strony skarżącej na sprawdzenie kwalifikacji, a w konsekwencji – wobec niepoddania się tej powinności – cofnięciem (w pełni legalnym!) posiadanych przez zainteresowanego uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi. Wbrew odmiennemu stanowisku wyrażonemu w skardze, Sąd nie stwierdził także zarzucanych naruszeń prawa procesowego. Organy uwzględniły w pełni wszystkie te okoliczności faktyczne i prawne, które miały znaczenie dla podjęcia niewadliwego rozstrzygnięcia w sprawie. Wymaga w szczególności podkreślenia, że organy nie były w ogóle kompetentne do dokonywania w rozpoznawanej sprawie oceny prawidłowości przypisania zainteresowanemu kolejnych punktów karnych, otrzymanych za naruszenia przepisów o ruchu drogowym (por. wyroki: WSA w Gdańsku z dnia 21 czerwca 2012 r., III SA/Gd 253/13, Lex Nr 1212508 oraz NSA z dnia 9 sierpnia 2013 r., I OSK 855/12, Lex Nr 1363638). Kwestię tą należało wyjaśnić (i to z organami Policji) jeszcze przed wydaniem decyzji kierującej skarżącego na weryfikację jego kwalifikacji kierowcy. Osobnego rozważenia wymaga postawiony w skardze zarzut pozbawienia strony prawa do udziału w postępowaniu administracyjnym. Zarzut ten okazuje się również kompletnie chybiony. Akta administracyjne sprawy zawierają bowiem zawiadomienie strony przez organ pierwszej instancji (datowane na dzień [...] sierpnia 2013 r.) o możliwości zamknięcia postępowania administracyjnego, ze względu na zgromadzony materiał dowodowy, z wezwaniem do przejrzenia akt sprawy przez zainteresowanego i wskazaniem pory i miejsca ewentualnego dokonania tej czynności. Z adnotacji poczty wynika, że zawiadomienie to – adresowane prawidłowo, na adres strony wskazywany organowi i figurujący także w skardze – zostało doręczone skutecznie skarżącemu, w trybie tzw. doręczenia zastępczego, określonym szczegółowo w art. 44 k.p.a. (podwójne awizo), z pełnym respektowaniem wszystkich reguł zawartych w tym przepisie. Nie może być zatem mowy o pozbawieniu strony prawa do czynnego udziału w postępowaniu, czemu dodatkowo przeczy zresztą fakt wyczerpania przez skarżącego środków odwoławczych i wykorzystanie drogi postępowania sądowoadministracyjnego. Skoro decyzje poddane kontroli Sądu zostały wydane zgodnie z prawem (materialnym i procesowym), skarga podlegała oddaleniu, zgodnie z dyspozycją art. 151 p.p.s.a.