III SA/Wr 215/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar, Magdalena Jankowska-Szostak (sprawozdawca), Sędzia WSA Anna Kuczyńska-Szczytkowska, , Protokolant specjalista Ewa Zawal, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 20 listopada 2025 r. sprawy ze skargi K. F. na akt Starosty Polkowickiego z dnia 14 marca 2025 r. Nr KD.7135.2.2025 w przedmiocie przyznania wynagrodzenia kuratora I. uchyla zaskarżony akt; II. nakazuje ściągnąć od Starosty Polkowickiego na rzecz Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu – kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem nieuiszczonego wpisu sądowego od skargi. Pismem z 20 lutego 2024 r. adwokat K. F. (dalej strona, skarżąca) wniosła o przyznanie jej wynagrodzenia kuratora w wysokości 3.542,40 zł w tym należny podatek VAT oraz o przyznanie kosztów w wysokości 23,40 zł tytułem poniesionych wydatków, a także o obciążenie tymi kosztami w całości Skarbu Państwa — Starosty Polkowickiego. Skarżąca podkreśliła, że została ustanowiona kuratorem postanowieniem Sądu Rejonowego w Głogowie III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 17 maja 2024 r. (sygn. akt III RNS 124/24) na podstawie art. 34 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (obecnie Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, dalej k.p.a.) dla nieobecnego uczestnika postępowania J. S. celem reprezentowania jego praw w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie ustalenia kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem oraz zniszczeniem, stosownie do treści art. 130a ust. 10 h ustawy Prawo o ruchu drogowym (obecnie Dz.U. z 2025 r. poz. 1490, dalej u.p.r.d.), pojazdu marki M. o nr rej. [...], którego przepadek na rzecz Powiatu Polkowickiego orzeczono postanowieniem Sądu Rejonowego w Głogowie z dnia 3 sierpnia 2023 r. w sprawie o sygnaturze I Ns 117/23. Zaskarżonym aktem z 14 marca 2025 r. (KD.7135.2.2025) Starosta Polkowicki (dalej organ, Starosta) ustalił wysokość kosztów kuratora - adwokat K. F. w wysokości 265,68 zł. W uzasadnieniu wydanego aktu Starosta podkreślił, że wysokość stawki, została ustalona zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz.U. z 2018 r. poz. 536 ze zm., dalej rozporządzenie z 9 marca 2018 r.) zgodnie z którym wynosi ono 40% wynagrodzenia za czynności adwokackie nie może przekroczyć kwoty 96,00 zł netto (bez podatku VAT) i kwoty 118,08 zł brutto (z podatkiem VAT); nie może być niższe-niż 60 zł. Ustalając wysokość przyznanego wynagrodzenia organ wskazał, że powinno ono odpowiadać wysokości zbliżonej do rodzaju sprawy, w której występuje kurator i wyjaśnił, że brak jest bowiem aktu normatywnego, który wprost ustala wysokość wynagrodzenia kuratora ustanowionego w postępowaniu administracyjnym. Dlatego w przedmiotowej sprawie znajdują odpowiednie zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej, tj. § 8 ust. 1 pkt. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm., dalej rozporządzenie z 22 października 2015 r.) w wysokości 240,00 zł. Organ wyjaśnił, że orzekając o przyznaniu wynagrodzenia wziął pod uwagę nakład pracy kuratora, ilość czynności jakie były podjęte dla wykonania zadań wynikających z tej funkcji zgodnie z § 4 ust. 2 pkt. 1-4 i ust. 3 rozporządzenia z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2024 poz. 763 ze zm., dalej rozporządzenie z 14 maja 2024 r.) i podniósł podstawowe wynagrodzenie o czynności, które kurator dokonał w sprawie zgodnie z § 10 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r tj. do 50% stawki minimalnej, nie mniej niż 120 zł. Nie godząc się z treścią powyższego aktu adwokat K. F. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w zakresie nieprzyznania jej jako kuratorowi wynagrodzenia ponad przyznaną kwotę. Skarżąca zrzuciła temu rozstrzygnięciu naruszenie § 8 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i oparcie rozstrzygnięcia na normie, która nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem organ rozstrzygnął z podaniem wadliwej podstawy prawnej oraz naruszenie § 24 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 14 maja 2024 r. i § 1 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9 marca 2018 r. w zw. z w zw. z § 23 ust. 1 pkt 1 lit. a i § 23 pkt 2 lit. b w zw. z § 8 pkt 5 rozporządzenia z 14 maja 2024 r. poprzez ich niezastosowanie, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie, bowiem Starosta Polkowicki zaniżył należne wynagrodzenie. Stawiając powyższe zarzuty wniosła o zmianę zaskarżonego rozstrzygnięcia i przyznanie jej kosztów jako kuratorowi w dalszej wysokości 3.276,72 zł i przyznanie w sumie 3.542,40 zł (trzy tysiące pięćset czterdzieści dwa złote 40/100) zł w tym należny podatek VAT tytułem wynagrodzenia kuratora i przyznanie jej kosztów w wysokości 23,40 zł tytułem wydatków poniesionych przez kuratora. Skarżąca wniosła ponadto o obciążenie kosztami w całości Skarbu Państwa - Starosty Polkowickiego i zasądzenie od Starosty Polkowickiego na rzecz skarżącej kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, w tym kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu oraz zwrot wydatków w wysokości 7,80 zł stanowiących koszt skierowania skargi do Sądu. W trakcie rozprawy przed WSA we Wrocławiu skarżąca wniosła o zmianę zaskarżanego rozstrzygnięcia i przyznanie jej kwoty 3055, 32 zł ( w tym podatek VAT) na która składają się: 50 % z kwot – 3600 zł oraz 1800 zł podwyższone o podatek VAT, wniosła również o zasądzenie kosztów korespondencji w łącznej kwocie 31,20 zł. W odpowiedzi na skargę Starosta podtrzymał stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Podstawą wyliczenia wynagrodzenia jest § 1 ust. 1 i ust. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej z dnia 9 marca 2018 r. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz pkt 2 w zw. z § 2 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie z dnia 22 października 2015 r. Przedmiotem sprawy przed Starostą Polkowickim jako organem I instancji oraz Samorządowym Kolegium Odwoławczym jako organem II instancji była należność pieniężna, a konkretnie kwota 14.618 zł. Postępowanie administracyjne nie zostało określone w ww. rozporządzeniu w sprawie opłat za czynności adwokackie, niemniej zgodnie z § 1 ust. 2 Rozporządzenia w sprawie określenia wynagrodzenia wydatków poniesionych przez kuratora należy ustalić wysokość wynagrodzenia przyjmując za podstawę stawkę w sprawach o najbardziej zbliżonym rodzaju. Sprawa o najbardziej zbliżonym rodzaju do przedmiotowej to sprawa administracyjna, tocząca się przed sądem administracyjnym o należność pieniężną. Przedmiotem decyzji Starosty Polkowickiego było bowiem zobowiązanie uczestnika J. S. do zapłaty kosztów związanych z usunięciem, przechowaniem, oszacowaniem wartości oraz zniszczeniem pojazdu w wysokości 14.618 zł. Dla sprawy o wartości przedmiotu sporu w wysokości 14.618 zł przewidziane minimalne wynagrodzenie to kwota 3.600 zł. Skarżąca podkreśliła, że kurator działał przed organami dwóch instancji, a nadto wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W konsekwencji do kwoty 3.600 zł należało dodać kwotę 1.800 zł za postępowanie przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym (§ 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w z w. z § 2 pkt 5 rozporządzenia ws. opłat za czynności adwokackie w zw. z § 1 ust. 2 rozporządzenia w sprawie wysokości wynagrodzenia i wydatków poniesionych przez kuratorów) oraz kwotę 1.800 zł za wniesienie skargi, bez udziału w rozprawie (§14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia ws. opłat za czynności adwokackie), tj. łącznie 7.200,00 zł. Zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia w sprawie określenia wynagrodzenie i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów wysokość wynagrodzenia kuratora ustala się w kwocie 40% stawki minimalnej za czynności radców prawnych (odpowiednio adwokatów), co daje żądaną kwotę 2.880,00 zł. Skarżąca podkreśliła, że wniosek o podwyższenie wynagrodzenia kuratora procesowego ustanowionego na podstawie art. 34 § 1 k.p.a. o należny podatek VAT w wysokości 23% uzasadniony jest brzmieniem Uchwały Sądu Najwyższego z dnia 5.11.2021 r. (III CZP 68/20), gdzie Sąd Najwyższy przyznał, że sąd (odpowiednio organ) podwyższa wynagrodzenie o kwotę podatku VAT, jeżeli kurator jest obowiązany do rozliczenia podatku od towarów i usług. Strona dodała, ze jest adwokatem prowadzi działalność gospodarczą w formie jednoosobowej i jestem czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259), zwanej dalej p.p.s.a., kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawie skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, zwanej dalej k.p.a., postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 i 2707), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 813, ze zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W związku z powyższym Sąd stwierdził - co znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych - że zaskarżony akt w przedmiocie przyznania wynagrodzenia kuratorowi, ustanowionemu w trybie art. 34 § 1 k.p.a., stanowi akt z zakresu administracji publicznej - w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. - dotyczący uprawnień wynikających z przepisów prawa, inny niż decyzja lub postanowienie, a zatem podlega kognicji sądu administracyjnego (wyrok NSA z 16 kwietnia 2020 r., I OSK 3193/19). Przedmiotem kontroli Sądu w rozpatrywanej sprawie jest natomiast ocena, czy organ w zaskarżonym akcie prawidłowo ustalił wynagrodzenie kuratora za wykonane czynności objęte postanowieniem Sądu Rejonowego z 17 maja 2024 ( sygn. akt III RNS 124/24), w który Sąd ten ustanowił stronę kuratorem dla nieobecnego uczestnika postępowania J. S. celem reprezentowania jego praw w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie ustalenia kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem oraz zniszczeniem, stosownie do treści art. 130a ust. 10h ustawy prawo o ruchu drogowym, pojazdu marki M. o nr rej. [...], którego przepadek na rzecz powiatu polkowickiego orzeczono postanowieniem Sądu Rejonowego w Głogowie z dnia 3 sierpnia 2023 r. w sprawie I Ns 117/23. Przy tym bezspornym jest, że kurator w tej sprawie podejmował czynności, takie jak: odbiór korespondencji urzędowej, złożenie odwołania od decyzji Starosty Polkowickiego, jak również złożenie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy. Podstrzygając powyższą kwestię, należy najpierw wskazać, że wynagrodzenie przedstawiciela dla nieobecnej strony postępowania administracyjnego ustanowionego na wniosek organu administracyjnego zgłoszony na podstawie art. 34 § 1 k.p.a., należy do kosztów postępowania administracyjnego. Dodać również trzeba, że stosunek prawny istniejący między organem administracji i przedstawicielem dla nieobecnej strony opiera się na orzeczeniu sądu powszechnego. Jego elementem jest obowiązek wykonania przez wyznaczoną osobę niezbędnych czynności w charakterze przedstawiciela osoby nieobecnej, z czym wiąże się prawo kuratora do uzyskania wynagrodzenia za podjęte w toku postępowania w obronie interesów strony czynności, przy uwzględnieniu nakładu pracy i poniesionych wydatków, generowanych rodzajem sprawy i stopnia jej zawiłości. Jakkolwiek przepisy k.p.a. ani inne przepisy szczególne nie określają ani wysokości tego wynagrodzenia ani zasad i trybu jego przyznawania, to nie oznacza to, że takie wynagrodzenie nie przysługuje przedstawicielowi. Odmienne stanowisko nie dałoby się pogodzić z konstytucyjną zasadą państwa prawa wyrażona w art. 2 Konstytucji RP. W konsekwencji należy przyjąć dominujące w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowisko, że ustalenie wysokości wynagrodzenia przedstawiciela (kuratora) osoby nieobecnej lub niezdolnej do czynności prawnych powinno nastąpić w drodze analogii poprzez zastosowanie przepisów powołanego powyżej rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej - zwanego rozporządzeniem (zob. min. wyrok WSA w Warszawie z 4 września 2019 r., IV SAB/Wa 434/19). Zgodnie z treścią § 1 ust. 1 rozporządzenia z 9 marca 2018 r., wysokość wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla strony w sprawie cywilnej, zwanego dalej "kuratorem", ustala się w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności adwokackie określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2017 r. poz. 2368 i 2400), a w przypadku gdy kuratorem jest radca prawny – w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności radców prawnych określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 225 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1870 i 2400 oraz z 2018 r. poz. 138), w obu przypadkach nie mniej niż 60 zł. Jak stanowi § 1 ust. 2 tego rozporządzenia, wysokość stawek minimalnych w sprawach nieokreślonych w przepisach, o których mowa w ust. 1, ustala się, przyjmując za podstawę stawkę w sprawach o najbardziej zbliżonym rodzaju. W konsekwencji zgodzić się należy ze skarżącą, że przedmiotem sprawy przed Starostą Polkowickim jako organem I instancji oraz Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Legnicy jako organem II instancji była należność pieniężna, a konkretnie kwota 14.618 zł. Postępowanie administracyjne nie zostało określone w rozporządzeniu z 22 października 2015 r., niemniej zgodnie z § 1 ust. 2 rozporządzenia z 9 marca 2018 r. należy ustalić wysokość wynagrodzenia przyjmując za podstawę stawkę w sprawach o najbardziej zbliżonym rodzaju. Sprawa o najbardziej zbliżonym rodzaju do przedmiotowej to sprawa administracyjna, tocząca się przed sądem administracyjnym o należność pieniężną. Przedmiotem decyzji Starosty Polkowickiego było bowiem zobowiązanie uczestnika J. S. do zapłaty kosztów związanych z usunięciem, przechowaniem, oszacowaniem wartości oraz zniszczeniem pojazdu w wysokości 14.618 zł. Dla sprawy o wartości przedmiotu sporu w wysokości 14.618 zł przewidziane minimalne wynagrodzenie to kwota 3.600 zł. Zgodnie z § 2 pkt 5 rozporządzenia z 22 października 2015 r. Nie można również kwestionować, że kurator działał przed organami dwóch instancji, a nadto wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W myśl § 14 ust. 1 pkt 2 lit b rozporządzenia z 22 października 2015 r. "Stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi: w drugiej instancji: za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - 50% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam adwokat w drugiej instancji - 75% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 240 zł" Zgodzić się należy ze skarżącą, że w sytuacji reprezentowania osoby nieobecnej przed organem II instancji, w świetle § 1 ust. 2 rozporządzenia z 9 marca 2018 r. należało zastosować ww. przepis rozporządzenia z 22 października 2015 r. i do kwoty 3.600 zł dodać kwotę 1.800 zł za postępowanie przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Legnicy. W konsekwencji dopiero ta kwota stanowiła podstawę do wyliczenia wynagrodzenia kuratora na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia z 9 marca 2018 r. Nie uszło uwadze Sądu, że Starosta biorąc pod uwagę nakład pracy kuratora w sprawie powiększył podstawowe wynagrodzenie z 40% do 50% stawki minimalnej zgodnie z §10 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia 22 października 2015 r. Odnosząc się natomiast do kwestii przyznania kuratorowi kwoty 1.800 zł za wniesienie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z godnie z § 14 ust 1 pkt 1 lit. a: "Stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi: w pierwszej instancji w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna - stawkę obliczoną na podstawie § 2 rozporządzenia z 22 października 2015 r . należy wziąć pod uwagę, że w sprawie sprawy ze skargi J. S. reprezentowanego przez kuratora adw. K. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 28 października 2024 r. nr SSKO/RD-421/133/2024 w przedmiocie zobowiązania do solidarnej zapłaty wysokości kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem wartości oraz zniszczeniem pojazdu zapadł wyrok przed WSA we Wrocławiu pod sygnaturą akt III SA/Wr 44/25, w uzasadnieniu którego Sąd przyznał skarżącej należne wynagrodzenie biorąc pod uwagę wartość przedmiotu zaskarżenia i fakt sporządzenia przez kuratora skargi do WSA na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia z 22 października 2015 r. Powyższe zostało wyjaśnione przez skarżąca , która stosownie na rozprawie zmodyfikowała swoje żądanie odnośnie przyznania jej kwoty za sporządzenie niniejszej skargi w ramach tego postępowania. Sąd przyznał również słuszność skarżącej, że wniosek o podwyższenie wynagrodzenia kuratora procesowego ustanowionego na podstawie art. 34 § 1 k.p.a. o należy podatek VAT w wysokości 23% uzasadniony jest brzmieniem Uchwały Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 2021 r. (III CZP 68/20), gdzie Sąd Najwyższy przyznał, że sąd (odpowiednio organ) podwyższa wynagrodzenie o kwotę podatku VAT, jeżeli kurator jest obowiązany do rozliczenia podatku od towarów i usług. Będąc adwokatem prowadzę działalność gospodarczą w formie jednoosobowej i jestem czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług. W związku z czym należy przyjąć zgodnie z oświadczeniem skarżącej, że jako adwokat prowadzi działalność gospodarczą i jest czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług. Rzeczą organu będzie zatem orzeczenie w przedmiocie wynagrodzenia dla skarżącej jako kuratora za wskazane wyżej czynności, związane z wykonaniem obowiązków nałożonych przez Sąd Rejonowy w postanowieniu o ustanowieniu kuratora, z powołaniem się na odpowiednią w tej mierze podstawę prawną. Sąd nie jest przy tym władny rozstrzygać w powyższym przedmiocie i wyręczać w ten sposób organu administracji. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd uchylił zaskarżony akt na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a.