III SA/Wr 226/09

Wiesław Jakubiec - referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia i umorzenia postępowania w sprawie wykreślenia z ewiden- cji działalności gospodarczej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie braku skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 200 zł, skarżący złożył wniosek o zwolnienie go z kosztów sądowych podnosząc, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, nie osiąga dochodu i posiada mieszkanie komunalne o powierzchni 69 m2 oraz udział we własności lokalu użytkowego (o pow. 268 m2). Dodał, że Sąd Rejonowy w W. orzekł zakaz prowadzenia przez niego działalności gospodarczej, nie może także podjąć zatrudnienia z uwagi na swój stan zdrowia. We wniosku złożonym w dniu 24 sierpnia 2009 r. na urzędowym formularzu skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z wpisu od skargi wskazując w uzasadnieniu, że od operacji przepukliny w dniu 8 maja 2009 r. jego przychód w prowadzonej działalności gospodarczej "S." sp. z o.o. wyniósł ok. 1.600 z, w tym ok. 1000 zł za wyprzedaż materiałów i narzędzi w trybie awaryjnym. Dodał, że wyciągów z rachunków bankowych nie otrzymuje, bowiem zostały zamknięte z powodu braku wpływów lub zajęte przez Komornika. Podniósł, że księgi przychodów i rozchodów do chwili nie odtworzył, a w stosunku do jego udziału (1/2) w prawie własności lokalu użytkowym prowadzona jest egzekucja komornicza. Oświadczył nadto, że czynszu za mieszkanie nie płaci od kilku lat (zaległości wynoszą ponad 10 000 zł). Wskazał, że nieregularnie płaci za energie elektryczną i gaz (łącznie opłaty te wynoszą ok. 150 zł). Podniósł, że nie korzysta z żadnych form wsparcia, nie jest też zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). W ocenie Sądu wnioskodawca nie dopełnił ww. obowiązku. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i okoliczności te -na żądanie Sądu- winny być należycie udokumentowane (art. 255 u.p.s.a.). W niniejszej sprawie wnioskodawca- mimo wezwania- nie wyjaśnił i nie udokumentował wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować jego sytuację finansową np. nie wyjaśnił w jaki sposób z dochodu w wysokości 600 zł uzyskanego w maju br. jest w stanie pokrywać swoje niezbędne wydatki do dnia dzisiejszego; nie wskazał dlaczego nie rejestruje się jako osoba bezrobotna; nie przedłożył dokumentów finansowych (w tym wyciągów z rachunków bankowych) obrazujących sytuację finansową S. sp. z o.o. czy prowadzonej indywidualnie działalności usługowo- produkcyjnej; nie złożył do akt dokumentów potwierdzających swoje zadłużenie oraz fakt prowadzenia przeciwko posiadanym przez niego składnikom majątkowym postępowań egzekucyjnych; nie przedstawił sytuacji finansowej i majątkowej swojej żony-K.; nie wyjaśnił dlaczego nie dochodzi od swojego pracodawcy (S. spółki z o.o.) należnego mu wynagrodzenia (miesięcznie 15.200 zł) i dlaczego - według twierdzeń skarżącego z innego postępowania- wynagrodzenie to z powrotem transferowane było do spółki aby pokrywać koszty jej zarządu; nadto skarżący nie przedstawił pełnej struktury swoich wydatków i ich nie udokumentował. Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącego kosztów sądowych nie jest istotne źródło, z którego czerpie on środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich). Warunkiem przyznania prawa pomocy jest taka sytuacja, w której z przyczyn od strony nienależnych, nie jest ona w stanie ponieść kosztów sądowych. Można mieć wątpliwości czy przedstawiona we wniosku sytuacja finansowa skarżącego jest tylko następstwem niezawinionych przez niego zdarzeń. Z treści wniosku oraz z informacji posiadanych przez Sąd z innych prowadzonych przez skarżącego postępowań wynika, że to zawinione działanie skarżącego spowodowało, że został orzeczony wobec niego zakaz prowadzenia działalności gospodarczej i zabrano mu prawo jazdy. Zauważyć należy, że pomimo przedstawianej jako tragicznej sytuacji materialnej skarżący nie rejestruje się jako osoba bezrobotna, nie występuje również o zasiłki z pomocy społecznej czy o dodatek mieszkaniowy. Co więcej- sam skarżący wskazuje, że zaciąga kolejne pożyczki, a działalność gospodarczą kontynuuje pomimo, że od wielu lat składa Sądowi informacje, że działalność ta w zasadzie permanentnie nie przynosi mu dochodu i dodaje wtedy zwykle, że utrzymuje się tylko ze środków otrzymanych ze sprzedaży na złom maszyn i narzędzi służących do prowadzonej działalności gospodarczej (!). Zaznaczyć należy, że skarżący odmawia przedłożenia dokumentacji finansowej obrazujących sytuację finansową prowadzonych działalności gospodarczych, wyciągów z posiadanych rachunków bankowych czy innych dokumentów, które miałyby świadczyć o zadłużeniu skarżącego podnosząc, że ich nie ma, wymaga to ich odnalezienia, odtworzenia itp. Jest to nie trafna argumentacja zważywszy, że w wezwaniu podkreślano, że skarżący ma przedłożyć aktualne dokumenty obrazujące te okoliczności (dokumenty te powinny znajdować się w posiadaniu skarżącego, nie wymagają one wizyt w urzędach i za ich wydanie nie trzeba z zasady ponosić opłat). Brak jest w aktach dokumentu świadczącego o prawnym rozwiązaniu związku małżeńskiego skarżącego i jego żony, więc nawet odrębne prowadzenie przez nich gospodarstwa domowego czy posiadanie rozdzielności majątkowej nie zniosło obowiązku wynikającego z art. 27 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego nakazującego obojgu małżonkom przyczynianie się do zaspokajania potrzeb rodziny, według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych. W tej sytuacji więc nawet istnienie separacji faktycznej nie zwalnia małżonków z obowiązku łożenia na utrzymanie współmałżonka, który znajduje się w gorszej sytuacji materialnej, w tym np. nie posiada środków na poniesienie kosztów sądowych. Podkreślić także należy, że zgodnie z przepisami KRiO rodzice i dzieci obowiązani są wspierać się wzajemnie (art. 87 KRiO), a skarżącemu, jeśli znajduje się w trudnej sytuacji materialnej (niedostatku), przysługuje (np. od syna lub córki) świadczenie alimentacyjne (art. 128 i art. 133 § 2 KRiO). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.