III SA/Wr 237/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk, , Sędziowie Sędzia WSA Sędzia WSA Anetta Chołuj (sprawozdawca), Ludmiła Jajkiewicz, , Protokolant Monika Tarasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 3 września 2010 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu składek I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...]o nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmówił R.M. (dalej:skarżący/strona) umorzenia należności z tytułu składek w kwocie [...] zł. Decyzja ta została doręczona jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru w dniu [...] dorosłemu domownikowi, na adres zamieszkania strony. Pismem z dnia [...] skarżący złożył odwołanie, w którym zwrócił się o ponowne rozpatrzenie jego sprawy. Jednocześnie wyjaśnił, że przeprasza za to, że nie odwołał się w terminie 14 dni, gdyż powyższe pismo uległo zawieruszeniu przez jego żonę, która nie poinformowała go o przyjęciu tego pisma. Organ powołując się na art. 83b pkt 1 i art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 z późn. zm.) w związku z art. 129 i art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.- dalej k.p.a.), decyzją z dnia [...] o nr [...], stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy i pozostawił złożony wniosek bez rozpoznania. Organ wskazał, iż zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzji strona niezadowolona mogła zwrócić się do Prezesa ZUS z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Skoro decyzja o odmowie umorzenia zaległości z tytułu składek została doręczona [...] a wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy został złożony w dniu [...] to organ stwierdził uchybienie terminu do złożenia tego wniosku. Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W., wnosząc o uchylenie zakwestionowanej decyzji i ponowne rozpatrzenie jego sprawy. Zarzucił organom, że podjęły decyzję jedynie na podstawie przekroczenia terminu do jej złożenia a nie na podstawie merytorycznych przesłanek, które od czasu wydania decyzji z dnia [...] uległy zmianie ponieważ obecnie nie prowadzi działalności gospodarczej. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w sprawie. Jednocześnie organ wyjaśnił, że samo oświadczenie skarżącego, że o doręczeniu decyzji z dnia [...] nie został przez żonę poinformowany nie stanowi usprawiedliwienia dla uchybienia terminu, ponieważ wnioskodawca nie wyjaśnił kiedy i w jakich okolicznościach zapoznał się z treścią decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Uchylenie decyzji może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Oceniając zaskarżoną decyzję, w świetle powyżej wskazanych kompetencji, należy stwierdzić, iż narusza ona prawo w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Kwestią sporną w niniejszej sprawie była ocena pod kątem legalności decyzji stwierdzającej uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zgodnie z art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego Zgodnie z art. 134 k.p.a. w związku z art. 83b ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych organ odwoławczy stwierdza w drodze decyzji uchybienie terminu do wniesienia odwołania (wniosku o ponowne rozpocznie sprawy), jeżeli w wyniku czynności wstępnych podejmowanych w postępowaniu odwoławczym stwierdzi, że ten środek zaskarżenia wniesiony został z uchybieniem terminu. Termin do wniesienia środka zaskarżenia jest terminem ustawowym zawitym. Uchybienie terminu zawitego powoduje, że czynność procesowa dokonana z uchybieniem zakreślonego dla niej terminu jest czynnością bezskuteczną i w takiej sytuacji organ administracji ma obowiązek stwierdzić w trybie art. 134 k.p.a. - uchybienie terminu do wniesienia odwołania (wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy), czego skutkiem jest to, że rozstrzygnięcie organu I instancji uzyskuje przymiot ostateczności. Uchybienie terminu może być jednak konwalidowane poprzez złożenie wniosku o jego przywrócenie. Podkreślić przy tym należy, że przesłankę wydania w trybie art. 134 k.p.a. postanowienia czy też decyzji - tak jak w rozpatrywanej sprawie - stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania stanowi ustalenie nie tylko faktu złożenia odwołania (wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy) po upływie okresu 14 dni od daty doręczenia stronie decyzji organu administracji, ale również ustalenie braku prośby o przywrócenie uchybionego terminu bądź wydania postanowienia odmawiającego przywrócenia tego terminu. W razie wniesienia odwołania (wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy) z uchybieniem terminu oraz prośby o jego przywrócenie decyzję stwierdzającą uchybienie terminu do wniesienia środka zaskarżenia organ odwoławczy wydać może dopiero po ostatecznym rozpatrzeniu złożonej przez stronę prośby o przywrócenie terminu. Ewentualne postanowienie o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania wyłącza bowiem dopuszczalność wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu, a zatem wydanie takiego postanowienia przed rozpatrzeniem prośby strony byłoby niezgodne z prawem (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia: 17 marca 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 149/04, LEX nr 164768, oraz z dnia 14 września 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1078/06, LEX nr 256681). W przedmiotowej sprawie zestawienie daty doręczenia skarżącemu decyzji w dniu [...] z datą wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na powyższą decyzję ([...]) wskazuje na uchybienie przez skarżącego ustawowego terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy określonego w art. 83 ust. 1 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i kwestia ta pozostaje poza sporem. Jednocześnie faktem jest, że skarżący złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy i jednocześnie podniósł, iż złożył go po terminie z powodu zawieruszenia przesyłki prze żonę, co nie było jego winą. Zatem treść wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy wskazuje, że skarżący zawarł w nim również wniosek o przywrócenie terminu do jego złożenia. Także treść odpowiedzi na skargę organu, w której organ prowadzi rozważania nad stopniem winy skarżącego w uchybieniu terminu wskazuje, że organ dostrzegł wniosek strony o przywrócenie terminu. Prezes ZUS, jeśli miał wątpliwości, co do charakteru procesowego pisma z dnia [...], to powinien wezwać wnioskodawcę do udzielenia informacji, czy we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy znajduje się także wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Gdyby zaś organ uznał, że pismo to jest wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, to stosownie do art. 58 i art. 59 k.p.a. przed wydaniem decyzji stwierdzającej uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy winien wydać orzeczenie w przedmiocie przywrócenia terminu do jego wniesienia. Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem pismo, w którym skarżący wskazuje okoliczności mające świadczyć, że uchybienie terminu do wniesienia środka zaskarżenia nie nastąpiło z jego winy, powinno być rozpoznane jako wniosek o przywrócenie terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 lipca 2000 r., sygn. akt III RN 206/99). Z uwagi na powyższe, Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji stwierdzającej uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, uznał, że wydana ona została z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego w stopniu powodującym konieczność jej uchylenia, a powyższe uchybienie mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.