III SA/Wr 259/05

Wojewódzki Sąd Aministracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Moskała, Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (sprawozdawca), Asesor WSA Aneta Chołuj, , Protokolant Monika Mikołajczyk, po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2005 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Wojewody D. z dnia 29 kwietnia 2005 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zameldowania na pobyt czasowy trwający powyżej 2 miesięcy I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody D. na rzecz skarżącego 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych; III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. E. K. wniósł o zameldowanie go na pobyt czasowy - na okres od 1.04.2004 r. do 30.06.2004 r. - w K. przy ul. W. [...] Decyzją z dnia 10.03.2005 r. Nr [...] Burmistrz K. odmówił zameldowania E. K. w w/w lokalu na pobyt czasowy trwający powyżej 2 miesięcy. Organ I instancji ustalił w oparciu o przeprowadzone postępowanie, w tym w oparciu o zeznania świadków oraz wizję lokalną, że E. K. mieszka w przedmiotowym lokalu, w którym już wcześniej zameldowany został na pobyt czasowy. Niesporne było przy tym, że właścicielka mieszkania - Teodozja Jażdżewska, z którą M. K. zawarł ślub kościelny - nie żyje i toczy się postępowanie spadkowe. Organ I instancji uznał, że w spornym lokalu E. K. skupia swe życiowe centrum a w lokalu, w którym zameldowany jest na pobyt stały (przy ul. W. [...] w K.) faktycznie nie mieszka. Burmistrz K. wywodził, że zgodnie z art. 7 ust.1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych pobytem czasowym jest przebywanie pod oznaczonym adresem bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego. Z art. 8 ust. 1 powołanej ustawy wynika zaś, że za okoliczności uzasadniające zameldowanie na pobyt czasowy trwający ponad 2 miesiące ustawodawca w szczególności uznaje: wykonywanie pracy poza miejscem pobytu stałego, pobyt związany z kształceniem, leczeniem, wypoczynkiem, ze względów rodzinnych, odbywanie czynnej służby wojskowej, pobyt w zakładach karnych. W tym stanie rzeczy - zdaniem organu I instancji - pobyt E. K. w przedmiotowym lokalu ma charakter pobytu stałego, nie ma zaś znamion pobytu czasowego. Decyzją z dnia 29.04.2005 r. Nr [...] Wojewoda D. utrzymał w mocy w/w decyzję Burmistrza Miasta K. W uzasadnieniu orzeczenia organ odwoławczy podzielił pogląd organu I instancji, że w sprawie nie został spełniony warunek wymagany do dokonania czynności zameldowania na pobyt czasowy w rozumieniu art. 8 ust.1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wskazał też, że zameldowanie na pobyt czasowy byłoby nadużyciem instytucji zameldowania. Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem E. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę. Domagał się w niej uchylenia decyzji organu odwoławczego oraz zasądzenia kosztów postępowania. Skarżący podniósł, że wbrew stanowisku organów meldunkowych spełnił przesłanki wymagane do zameldowania na pobyt czasowy trwający ponad 2 miesiące. Według strony właśnie względy lecznicze i stan zdrowia w jego wieku uzasadniają zamieszkiwanie przez niego w spornym lokalu, jest on bowiem dobrze usytuowany (parter, bliskość sklepów i różnych instytucji), ma centralne ogrzewanie, w przeciwieństwie do mieszkania, w którym zameldowany jest na pobyt stały. Zachodzą też, zdaniem skarżącego, względy rodzinne, albowiem mieszkanie i znajdujący się w nim majątek wchodzi do masy spadkowej a w toku jest postępowanie sądowe w sprawie stwierdzenia nabycia spadku. Strona podniosła nadto, że nie zmieniły się okoliczności sprawy a do tej pory organy meldunkowe uwzględniały jego wnioski o zameldowanie na pobyt czasowy. W tych okolicznościach, zdaniem skarżącego, organy są niekonsekwentne i działają dowolnie. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art.1 § 1 § 2 ustawy z 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153,poz.1269) Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Po myśli zaś art. 3 § 1 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą, oznacza to, że skarga może zostać uwzględniona jedynie, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art.145-150 ustawy). W ocenie Sądu zawarty w skardze wniosek o uchylenie decyzji organu odwoławczego zasługiwał na uwzględnienie. Na wstępie zwrócenia uwagi wymaga, iż kluczowe znaczenie dla postępowania ma należyte ustalenie stanu faktycznego, tylko bowiem w takim przypadku możliwe jest ustalenie zakresu praw i obowiązków strony takiego postępowania. Istotne jest przy tym, aby konieczne w sprawie ustalenia dotyczyły faktów prawotwórczych, mających wpływ na załatwienie sprawy; chodzi zatem o ustalenia dotyczące stanu faktycznego wyrażonego w normie prawnej. Zgodnie z przepisem art. 7 ust.1. ustawy z dnia 10.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) pobytem czasowym jest przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem. W myśl zaś art.8 powołanej ustawy osoba zameldowana na pobyt czasowy i przebywająca w tej samej miejscowości nieprzerwanie dłużej niż 2 miesiące jest obowiązana zameldować się na pobyt stały, chyba że zachodzą okoliczności wskazujące na to, iż pobyt ten nie utracił charakteru pobytu czasowego. Za okoliczności uzasadniające zameldowanie na pobyt czasowy trwający ponad 2 miesiące uważa się w szczególności: 1) wykonywanie pracy poza miejscem pobytu stałego, 2) pobyt związany z kształceniem się, leczeniem, wypoczynkiem lub ze względów rodzinnych, 3) odbywanie czynnej służby wojskowej, 4) pobyt w zakładach karnych i poprawczych, aresztach śledczych, schroniskach dla nieletnich i zakładach wychowawczych (ust.1). W świetle tak brzmiących regulacji ustalenia w sprawie wymagało zatem czy zachodziły prawem przewidziane przesłanki konieczne dla zameldowania E. K. na pobyt czasowy, w szczególności czy przebywał on przy ul. W. [...] w K. bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w mieszkaniu Podnieść w tym miejscu należy, iż w myśl wymogów z art. 7 i 77 kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji publicznej zobligowany jest do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy; obowiązany jest on przy tym w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy. Zgodnie zaś art. 80 kpa dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego (kompletnego) organ administracji publicznej ocenić może - w granicach prawa do swobodnej oceny dowodów - czy dana okoliczność została udowodniona. W ocenie Sądu powyższym wymogom w zakresie ustalenia faktu przebywania E. K. w przedmiotowym lokalu nie uchybiono. Dowody zgromadzone w sprawie na tą okoliczność (w szczególności zeznania świadków oraz wizja lokalna) w pełni potwierdzają poczynione ustalenia. Nie można się natomiast zgodzić z organami meldunkowymi, co do oceny charakteru tego pobytu. W świetle cytowanych wyżej regulacji prawnych o charakterze pobytu w określonej miejscowości i pod określonym adresem decyduje zamiar osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu. Niewątpliwie organ nie powinien jednak ograniczać się do bezkrytycznego przyjmowania oświadczeń woli takiej osoby. O ocenie charakteru pobytu decyduje bowiem nie tylko werbalna treść oświadczenia woli, lecz również okoliczności faktyczne wskazujące na zamiar rzeczywisty. Rozstrzygając wątpliwości w tym zakresie organ zobligowany jest do uwzględnieniem wskazań zawartych w cytowanym art. 8 ust. 1 ustawy. Pamiętać przy tym należy, iż są to jednak okoliczności wymienione przykładowo - na co wskazuje w sposób oczywisty użyty przez ustawodawcę zwrot "w szczególności". W konsekwencji podstawą do zameldowania na pobyt czasowy mogą być także inne, społecznie uzasadnione okoliczności, przy czym żaden przepis tej ustawy nie zakreśla ostatecznych granic pobytu czasowego. W niniejszej sprawie poza sporem E. K. w mieszkaniu przy ul. W. [...] w K. był już wcześniej zameldowany na pobyt czasowy. Fakt ten dodatkowo wynika ze sprawy o sygn. akt 3 II SA/Wr 1282/03 (także w przedmiocie zameldowania skarżącego na pobyt czasowy), która była rozpoznawana przez tut. Sąd tego samego dnia, co sprawa przedmiotowa. Nie budzi też wątpliwości, że E. K. swój dalszy pobyt w spornym mieszkaniu uzasadniał przede wszystkim tym, że w toku jest postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłej właścicielce mieszkania. Orany ograniczyły się do stwierdzenia, że powyższa, wskazywana przez E. K. przyczyna, dla której jego pobyt w przedmiotowym lokalu ma charakter czasowy a nie stały nie należy do okoliczności takich jak wykonywanie pracy poza miejscem pobytu stałego, pobyt w związku z leczeniem, wypoczynkiem lub ze względów rodzinnych. Nie rozważyły natomiast, czy jest to innego typu uzasadniona okoliczność. Zwrócenia uwagi tymczasem wymaga, że skoro w orzecznictwie i doktrynie zgodnie przyjmuje się, iż zamiar stałego przebywania pojmować należy jako zamieszkiwanie z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka życia osobistego i zawodowego jak i majątkowych interesów - to zamiar E. K. czasowego pobytu w przedmiotowym mieszkaniu zdaje się być o tyle uzasadniony, że wolę swego ewentualnego pobytu na stałe w tym lokalu może on uzależniać od rozstrzygnięcia w sprawie spadkowej. Godzi się też podnieść, że pobyt - pod adresem innym niż adres zameldowania na pobyt stały - dłuższy niż dwa miesiące nie traci charakteru pobytu czasowego przez sam upływ wskazanego terminu. Nadto uprawnień organu administracji, określonych w art. 8 ust. 2 powyższej ustawy, nie można interpretować w ten sposób, że w razie wątpliwości należy sprawę rozstrzygać na niekorzyść obywatela. Przeciwnie, wątpliwości należy rozstrzygać na korzyść obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie ważny interes społeczny - a takiego w sprawie nie stwierdzono. Nie można się też zgodzić z organem meldunkowym, że dokonanie zameldowania na pobyt czasowy w niniejszej sprawie zmierzałoby do osiągnięcia rezultatu w innej sprawie, a to w sprawie spadkowej, przedmiotem, której jest uprawnienie do lokalu. W obecnym stanie prawnym, w szczególności po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27.05.2002 r. sygn. akt K. 20/01 (opubl. w Dz. U. Nr 78, poz. 716), nie budzi bowiem żadnych wątpliwości, że zameldowanie w lokalu nie pozostaje w związku z uprawnieniami i do niego i że nie rodzi w tym zakresie żadnych uprawnień. Jak wskazuje nadto sama nazwa stosowanej w sprawie ustawy "O ewidencji ludności i dowodach osobistych" jej przepisy mają charakter jedynie ewidencyjny, porządkowy, realizacja jej przepisów zmierzać ma wyłącznie do potwierdzania rzeczywistego miejsca pobytu. Z tych wszystkich względów, zdaniem Sądu, dokonana przez organ meldunkowy ocena przesłanki zamiaru E. K. pobytu czasowego w przedmiotowym lokalu przekracza granice swobodnej oceny i jest dowolna, opiera się przy tym na błędnym rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152 i art. 200 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku.