III SA/Wr 259/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Anna Stec, Sędzia WSA Maciej Guziński, Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca), , Protokolant Katarzyna Dziok, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 13 lutego 2007 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego I. oddala skargę; II. przyznaje radcy prawnemu A. S. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. - kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote i osiemdziesiąt groszy) z VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej oraz 18,50 zł (osiemnaście złotych i pięćdziesiąt groszy) tytułem zwrotu poniesionych wydatków. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewoda D. - po rozpatrzeniu odwołania R. B. od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy S. z [...], znak [...] w przedmiocie wymeldowania R. B. z pobytu stałego przy ulicy S. [...] w S. - utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Wojewoda D. przytoczył, iż orzekający w sprawie Burmistrz Miasta i Gminy S. uznał, że zostały spełnione przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Od decyzji tej wniosła odwołanie R. B. oświadczając, iż przed Sądem Rejonowym w Ś. I Wydział Cywilny toczy się postępowanie w sprawie wykonania eksmisji, sygn. akt I Co 2274/05. Ponadto odwołująca się oświadczyła, iż po zakończeniu sprawy przez wspomniany sąd będzie jej przysługiwać odwołanie, z którego skorzysta zgodnie z przepisami prawa. Rozpatrując wniesione odwołanie organ II instancji zauważył, że jak wynika z akt sprawy Sąd Rejonowy w Ś. wyrokiem z dnia 24 września 2004 r., sygn. akt IC 170/04 nakazał R. B., aby opuściła, opróżniła i wydała Gminie S. lokal mieszkalny położony w S. przy ulicy S. [...]. W wyniku zaskarżenia wspomnianego wyroku przez stronę Sąd Okręgowy w Ś. wyrokiem z dnia 7 grudnia 2004 r., sygn. akt Ca 611/04 apelację oddalił. Na podstawie wyroku orzekającego o eksmisji, jak również wyroku oddalającego apelację organ pierwszej instancji wydał zaskarżoną decyzję. W prowadzonym postępowaniu odwoławczym ustalono, że postanowieniem Sądu Rejonowego w Ś. I Wydział Cywilny z dnia 24 marca 2006 r., sygn. akt I Co 2274/05 skarga R. B. na czynności komornika została odrzucona - (pismo sądu z [...]), a wspomniane postanowienie stało się prawomocne z dniem [...] (pismo sądu z [...]). Na tle art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ odwoławczy następnie stwierdził, iż prowadzenie przez organ administracji publicznej postępowania wyjaśniającego w zakresie dobrowolnego opuszczenia lokalu, w przypadku gdy zapadł prawomocny wyrok sądu powszechnego, przesądzający co do okoliczności obowiązku faktycznego opuszczenia lokalu, stanowi naruszenie art. 365 § 1 kodeksu postępowania cywilnego, który stanowi, iż orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał lecz również inne sądy i organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Dokonywanie zatem ustaleń odnośnie charakteru opuszczenia lokalu w związku z zarzutami podnoszonymi w odwołaniu uchybiałoby rażąco mocy prawnej podjętego wyroku sądowego, stanowiąc naruszenie prawa materialnego oraz zasady ogólnej pogłębiania zaufania do organów państwa, wyrażonej w art. 8 kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z orzecznictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przyjęcie, we wskazanych wcześniej okolicznościach, przesłanki dobrowolnego opuszczenia lokalu jako warunku obowiązującego przy wydaniu decyzji stanowiłoby uchybienie normie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, prowadząc do podważenia mocy prawnej wyroku sądu powszechnego (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 25 maja 2004 r., sygn. akt 3 II SA/Wr 3097/2001). Mając zatem na uwadze orzecznictwo sądu administracyjnego oraz prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w Ś. I Wydział Cywilny o odrzuceniu skargi R. B. na czynności komornika - Wojewoda D. ostatecznie stwierdził, że spełnione zostały w omawianym przypadku przesłanki wymeldowania decyzją administracyjną wskazane w art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. a podnoszone przez odwołującą argumenty nie mają wpływu na wydanie decyzji merytorycznej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu oraz pismach procesowych - nie godząc się z zapadłym rozstrzygnięciem skarżąca R. B. zakwestionowała prawomocne orzeczenia sądów powszechnych w sprawie o eksmisję oraz podważała legalność czynności egzekucyjnych komornika sądowego, dopatrując się także przejawów subiektywizmu w administracyjnych działaniach organów meldunkowych, podejmowanych w sprawie. Ustanowiony z urzędu pełnomocnik strony skarżącej podtrzymał wnioski, twierdzenia oraz zarzuty skargi. W odpowiedzi strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."). Kryterium legalności, przewidziane w art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Odnosząc się do materialnoprawnych podstaw wymeldowania, należy zauważyć, że organy administracji publicznej zasadnie wskazały na art. 15 ust. 2 ustawy ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2001 r., Nr 87, poz. 960 ze zmianami). Przepis ten przewiduje przymusowe wymeldowanie - na podstawie decyzji wydanej przez organ gminy (na wniosek strony lub z urzędu) - osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad dwa miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z przywołanej normy prawnej wynikają przesłanki, których łączne spełnienie jest niezbędne do wydania decyzji o wymeldowaniu, a mianowicie - opuszczenie przez osobę zameldowaną miejsca pobytu stałego lub czasowego na czas trwający ponad dwa miesiące oraz niedopełnienie przez osobę opuszczającą miejsce pobytu obowiązku wymeldowania się. Celem przytoczonej regulacji jest zapewnienie zgodności między stanem faktycznym a zapisami w ewidencji ludności, które powinny rejestrować i odzwierciedlać zmiany miejsc pobytu. Z tych też względów nałożono na osoby podlegające obowiązkowi meldunkowemu powinność dokonywania czynności służących rejestracji miejsca pobytu, a organom meldunkowym przyznano uprawnienia do wydawania rozstrzygnięć mających zastępować takie czynności (gdy nie podejmie ich osoba zobowiązana) właśnie dla uzyskania zgodności między ewidencją a istniejącym stanem rzeczy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2003 r., V SA 3657/02, Wspólnota 2004, Nr 8). Zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza sformułowany przez organy meldunkowe wniosek, że wobec strony skarżącej wystąpiły wszystkie przesłanki do wymeldowania z miejsca pobytu stałego w S. przy ul. S. [...]. Na tle bowiem bezspornego stanu faktycznego sprawy wskazać należy, że w dniu 24 września 2004 r. zapadł wyrok Sądu Rejonowego w Ś. w sprawie o sygn. I C 170/04 z powództwa Gminy S. przeciwko R. B. o eksmisję - nakazujący pozwanej R. B. aby opuściła, opróżniła i wydała Gminie S. sporny lokal mieszkalny. Wyrokiem z 7 grudnia 2004 r. sygn. akt II Ca 611/04 Sąd Okręgowy w Ś. oddalił wniesioną apelację pozwanej R. B. zaś 15 lutego 2005 r. wyrok ten się uprawomocnił. Z dalszych ustaleń organów wynika, że w dniu [...] komornik sądowy wykonał czynności egzekucyjne i opróżniony lokal został przekazany zarządcy. Skarga R. B. na czynności komornika została odrzucona postanowieniem Sądu Rejonowego w Ś. z dnia 24 marca 2006 r. sygn. I Co 2274/05. Wymienione postanowienie uprawomocniło się [...]. Zgodnie z ugruntowaną już linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego - egzekucja wyroku orzekającego eksmisję z lokalu jest aktem równoznacznym z ustaniem pobytu osoby eksmitowanej w tym lokalu w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych i oznacza jej opuszczenie w rozumieniu art. 15 ust. 2 tej ustawy (vide wyrok NSA z dnia 6 lutego 2003 r. V SA 1398/02, LEX nr 159189). W innym wyroku (z dnia 2005.10.06, sygn. akt II OSK 65/05) Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział się, że opuszczenie lokalu wskutek wykonania wyroku orzekającego eksmisję jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, które w konsekwencji uzasadnia orzeczenie o wymeldowaniu osoby eksmitowanej (wyrok NSA z dnia 2005.10.06 , sygn. akt II OSK 65/05). W tym stanie rzeczy trafnie organy meldunkowe przyjęły spełnienie przesłanek z art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy do orzeczenia o wymeldowaniu skarżącej z dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Odnosząc się do zarzutów skargi -kontestujących zapadłe w postępowaniach cywilnych orzeczenia sądowe - podkreślić wypada, że ustalenia dokonane na podstawie prawomocnych orzeczeń sądów powszechnych nie mogą być skutecznie kwestionowane na drodze administracyjnej czy sądowoadministracyjnej wobec brzmienia art. 365 § 1 kodeksu postępowania cywilnego, przytoczonego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Istota wiążącej mocy prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego, która polega na związaniu jego treścią także innych sądów i organów państwowych, oznacza bowiem obowiązek uznania w innych postępowaniach, że dane zagadnienie prawne będące przedmiotem prawomocnego rozstrzygnięcia sądu powszechnego kształtuje się tak jak to przyjęto w tym orzeczeniu i nie może być ono już ponownie badane ani podważane, na co słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy. Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa. W sprawie przeprowadzono pełne postępowanie dowodowe, rozstrzygnięcie oparto na kompletnych i nie budzących najmniejszych wątpliwości ustaleniach faktycznych, stronom zapewniono wszelkie gwarancje procesowe wynikające z regulacji zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego, w szczególności z dochowaniem zasady czynnego udziału stron. Za naruszenie procedury nie można uznać faktu podjęcia dodatkowej czynności procesowej - o charakterze dowodowym - przez organ drugiej instancji, który w toku postępowania odwoławczego wystąpił pismem z dnia [...] do Sądu Rejonowego I Wydziału Cywilnego z zapytaniem, czy postępowanie w sprawie skargi na czynności egzekucyjne komornika sądowego zakończyło się prawomocnym orzeczeniem Sądu. Należy bowiem wskazać, iż stosowną ku temu możliwość organowi odwoławczemu przyznaje regulacja z art. 136 kodeksu postępowania administracyjnego, w świetle której organ ten może z urzędu przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Nie sposób uznać by opisane działanie organu odwoławczego zmierzające do wyjaśnienia wyłącznie tej okoliczności wykraczało poza granice wyznaczone brzmieniem art. 136 k.p.a., a tym samym sprzeniewierzało się sformułowanej w art. 15 k.p.a. ogólnej zasadzie o dwuinstancyjności postępowania, tudzież obligowało organ II instancji w tym przypadku do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. i wydania decyzji kasacyjnej celem ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ pierwszej instancji. Godzi się przy tym zauważyć, iż wszystkie pozostałe elementy stanu faktycznego konieczne do niewadliwego podjęcia decyzji merytorycznej w sprawie zostały ustalone w toku postępowania prowadzonego w pierwszej instancji. W tym stanie rzeczy, z racji braku stwierdzenia naruszenia norm o charakterze proceduralnym lub przepisów prawa materialnego - skarga podlegała oddaleniu na mocy art. 152 p.p.s.a.