III SA/Wr 26/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Maciej Guziński, Sędzia NSA Anna Moskała, Protokolant Jolanta Ryndak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 30 października 2007 r. sprawy ze skargi T. i K. J. na decyzję Wojewody z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę. Sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, w następujących okolicznościach stanu faktycznego. Decyzją z dnia [...]., Nr [...] Prezydent W. orzekł o wymeldowaniu małżonków [...] oraz ich dzieci A. i E. z pobytu stałego w lokalu Nr [...] przy ul. [...] we W.. Z uwagi na to, że żadna ze stron nie złożyła odwołania ostateczna decyzja stała się prawomocna. W konsekwencji tego orzeczenia M. S. M. we W. zbyła przedmiotowy lokal M. i P. B. W dniu [...] T. i K. J. złożyli do Wojewody wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta W. z dnia [...] r., jako – w ich ocenie – wydanej z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu swojego żądania państwo J. o zarzucili Prezydentowi W., że nie zapewnił im osobistego uczestnictwa w prowadzonym postępowaniu o wymeldowanie oraz to, że nie zostały podjęte żadne czynności nakierowane na zapewnienie wnioskodawcom reprezentacji w osobie kuratora. Z tego względu nie mogli zgłosić wniosków dowodowych ani wypowiedzieć się w swojej sprawie. Wojewoda wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji uznał za zasadny i decyzją z dnia [...]., Nr [..] stwierdził nieważność zakwestionowanej decyzji Prezydenta W.. Jednakże Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji – decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną po rozpatrzeniu odwołania nabywców lokalu i Spółdzielni – uchylił decyzję Wojewody z dnia [...] w całości odmawiając jednocześnie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta W. z dnia [...] Wyrokiem z dnia 3 października 2002 r. (sygn. akt: V SA 67/02) Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę . T. i K. J. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...]., wychodząc z założenia, że przytoczona przez skarżących argumentacja na uzasadnienie ich wniosku o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Prezydenta W.z dnia [...] Nr [...] mogłaby ewentualnie stanowić podstawę żądania wznowienia postępowania zakończonego wydaniem tej decyzji. T. i K. J. wnieśli w tej sytuacji o wznowienie postępowania zakończonego ostatecznie opisaną już wcześniej decyzją Prezydenta W. z dnia [...] Nr [...], powołując jako podstawę faktyczną swojego żądania to, iż bez swojej winy nie brali udziału we wskazanym postępowaniu oraz fakt zatajenia przez Z.M. S.M. informacji o znanym temu organowi adresie do korespondencji wnioskodawców, a jako podstawę prawną – przepisy art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. Prezydent W., postanowieniem z dnia [...]. (Nr ...), wznowił postępowanie w przedmiotowej sprawie, po czym – decyzją z dnia [...]. (o tym samym numerze) – odmówił uchylenia swojej własnej decyzji z dnia [...]., powołując w podstawie prawnej swojego orzeczenia przepisy art. 145 i art. 151 § 2 k.p.a. Następnie Wojewoda– decyzją z dnia [...] (Nr ...), wydaną po rozpatrzeniu odwołania stron – utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie, z powołaniem w podstawie prawnej przepisów art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 151 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. T. i K. J. zaskarżyli decyzję Wojewody z dnia [...] do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu. Skarga została rozpoznana – po dokonanej z dniem [...]. reformie sądownictwa administracyjnego – przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, który w wyroku z dnia 28 kwietnia 2005 r. (sygn. akt: 3 II SA/Wr 1093/03) uchylił zaskarżone decyzje obu instancji wydane we wznowionym postępowaniu, a także poprzedzające te decyzje postanowienie Prezydenta W. o wznowieniu postępowania w sprawie. W uzasadnieniu takiego rozstrzygnięcia Sąd wytknął przede wszystkim częściowe tylko rozpatrzenie wskazanych we wniosku podstaw wznowienia postępowania oraz odmienność wskazanych przez oba organy podstaw prawnych wydanych przez nie rozstrzygnięć. Zdaniem składu orzekającego, który rozpoznawał tamtą skargę, istotniejsze było jednak inne uchybienie przepisom procesowym. Organy obu instancji przeoczyły mianowicie, że w myśl art. 148 k.p.a. uprawnienie do skutecznego wniesienia podania o wznowienie postępowania obwarowane jest miesięcznym terminem, liczonym od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia, lub od dnia, w którym dowiedziała się ona o wydaniu decyzji (w wypadku powoływania się na podstawę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.). Sąd podkreślił wówczas, iż z dokumentacji sprawy, zwłaszcza z pisma skarżących do Prokuratury Rejonowej W.-K., datowanego na dzień [...]., wynikało niezbicie, że już w dacie sporządzenia tego pisma mieli oni świadomość wydania przez Prezydenta W. decyzji z dnia [...] mimo iż nie brali udziału w postępowaniu poprzedzającym wydanie tej decyzji, właśnie wskutek zatajenia wspomnianego adresu dla korespondencji przez spółdzielnię (skoro informowali o tym organ ścigania). W treści tego samego pisma zawarta była zresztą informacja, że T. J. dowiedziała się o fakcie wydania decyzji z dnia [..] już w dniu [..]. Wyrok WSA z dnia 28 kwietnia 2005 r. spowodował, że konieczne było ponowne rozpatrzenie przez organy wniosku o wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie. W konsekwencji, Prezydent W. odmówił wznowienia postępowania (decyzja z dnia [...]., Nr [...]), a Wojewoda utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne orzeczenie w swojej decyzji z dnia [...] (Nr [...]). Przyczynę odmowy uwzględnienia wniosku o wznowienie było niezachowanie przez zainteresowanych miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 k.p.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego T. i K. J. zażądali uchylenia decyzji Wojewody z dnia [...] r., zameldowania ich wraz z dziećmi w lokalu przy ul. [...] we Wrocławiu i zasądzenia kosztów postępowania. Uzasadniając takie żądania podkreślono przede wszystkim, że decyzja Prezydenta W. o wymeldowaniu (z dnia 15 grudnia 2000 r.) naruszała art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Przyznając, iż skarżąca odebrała tą decyzję w dniu 29 czerwca 2001 r. w siedzibie organu pierwszej instancji, zarzucono jednocześnie, że Kierownik Wydziału Spraw Obywatelskich nie poinformował zainteresowanej o przysługującej jej prawach. W ocenie stron, spowodowało to naruszenie art. 7, 10 § 1 oraz 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Takie rażące naruszenie prawa powoduje nieważność z mocy prawa decyzji o wymeldowaniu. Zdaniem skarżących, niedopuszczalne było też zbycie lokalu, z którego zostali oni wymeldowani, na podstawie umowy kupna, nieważnej w dniu jej zawarcia. W skardze wyrażono też zapatrywanie, zgodnie z którym nie sposób wskazać takich skutków decyzji o wymeldowaniu, które można zaakceptować z punktu prawnego i uzasadniałoby fundamentalną zasadę trwałości decyzji administracyjnych. W odpowiedzi strona przeciwna wniosła o oddalenia skargi, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej w dalszych rozważaniach – w skrócie – jako p.p.s.a., "Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia." Oznacza to, że skoro poprzedni wyrok tutejszego Sądu (z dnia 28 kwietnia 2005 r.) uzyskał walor orzeczenia prawomocnego (nie był w ogóle kwestionowany w trybie skargi kasacyjnej), zawarte tam zalecenia stały się – w świetle cytowanego zapisu ustawowego – bezwzględnie wiążące zarówno dla organów administracji ponownie rozpatrujących wniosek stron o wznowienie postępowania, jak i dla Sądu rozpoznającego obecnie skargę, w której zakwestionowano nowe decyzje tych organów, wydane w tej samej sprawie. Dokonując oceny zaskarżonych rozstrzygnięć w tej płaszczyźnie, trzeba mocno podkreślić, że organy obu instancji w pełni zastosowały się do oceny i wskazań zawartych w wyroku WSA z dnia 28 kwietnia 2005 r. Uwzględniły mianowicie tym razem, że wniosek o wznowienie postępowania datowany jest dopiero na dzień 15 grudnia 2002 r. podczas gdy skarżąca dowiedziała się o wydaniu decyzji o wymeldowaniu w czerwcu 2001 r. (nawet w skardze potwierdzono, że otrzymała ona egzemplarz tej decyzji w dniu 29 czerwca 2001 r.), a oboje (celowe podkreślenie składu orzekającego) skarżący, w piśmie z 2 lipca 2001 r. adresowanym do Prokuratury Rejonowej W.K. dali wyraz temu, że już co najmniej wtedy mieli świadomość wydania przez Prezydenta W. decyzji z dnia [...] mimo iż nie brali oni udziału w postępowaniu poprzedzającym wydanie tej decyzji, właśnie wskutek zatajenia wspomnianego adresu dla korespondencji przez spółdzielnię (skoro informowali o tym organ ścigania). Z porównania tych dat z datą, którą został opatrzony wniosek o wznowienie postępowania (15 grudnia 2002 r.), wynika – co trafnie zauważyły tym razem organy meldunkowe obu instancji – ewidentne, niemal półtoraroczne przekroczenie miesięcznych terminów zakreślonych w obu paragrafach art. 148 k.p.a., uprawniających do skutecznego wniesienia podania o wznowienie postępowania. Zasadności odmowy wznowienia postępowania nie można w tej sytuacji podważać, uwzględniając brzmienie art. 148 k.p.a. oraz – co wymaga ponownego podkreślenia – związanie organów i składu orzekającego oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi w poprzednim wyroku tutejszego Sądu z dnia 28 kwietnia 2005 r. (w świetle art. 153 p.p.s.a.). W szczególności, trafności zaskarżonych obecnie decyzji nie może podważać argumentacja pomieszczona w skardze. Zarzut istnienia podstawy stwierdzenia nieważności decyzji o wymeldowaniu z dnia [...]. wskazanej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie ma znaczenia, ponieważ dotyczy innego, odrębnego nadzwyczajnego trybu weryfikacji decyzji ostatecznej. Tryb ten został uruchomiony już wcześniej przez skarżących, a końcowej oceny decyzji o wymeldowaniu stron dokonał w tamtym trybie Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, w wyroku z dnia 3 października 2002 r. (sygn. akt: V SA 67/02), który nie dopatrzył się możliwości stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji. Warto dalej podkreślić, że w dniu odbioru przez skarżącą decyzji o wymeldowaniu (zdarzenie to miało miejsce w siedzibie organu pierwszej instancji) decyzja ta była już ostateczna. Skoro zaś w sprawie o wymeldowanie nie toczyło się wtedy żadne postępowanie, organ nie miał obowiązku dodatkowego informowania strony. Nie mogło też w tej sytuacji dojść do naruszenia innych przepisów k.p.a. wskazanych w skardze. Kwestia ważności umowy sprzedaży osobom trzecim lokalu, z którego skarżący zostali wymeldowaniu, nie podlega z kolei w ogóle kognicji Sądu w niniejszej sprawie (właściwe dla oceny są w tym zakresie sądy powszechne). Nie ma ona zresztą bezpośredniego związku z oceną zasadności decyzji o wymeldowaniu. Natomiast nawiązując do również eksponowanej w skardze zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, godzi się podkreślić, że jednym z ewidentnych gwarantów praktycznej realizacji tej zasady jest właśnie ograniczenie skutecznej dopuszczalności wykorzystania instytucji wznowienia postępowania terminami zakreślonymi w art. 148 k.p.a., terminami, którym w rozpoznawanym przypadku skarżący uchybili. Z wszystkich przytoczonych powodów skargę należało oddalić, kierując się dyspozycją wynikającą z art. 151 p.p.s.a.