III SA/Wr 261/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marcin Miemiec Sędziowie Sędzia NSA Józef Kremis Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk (sprawozdawca) Protokolant Paulina Rosiak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 11 września 2007 r. sprawy ze skargi A sp. z o. o. z/s w G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia 4 sierpnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej we W. na rzecz strony skarżącej 5.215 zł (słownie: pięć tysięcy dwieście piętnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na podstawie zgłoszenia celnego Nr [...] spółka A zgłosiła w dniu [...] do procedury dopuszczenia do obrotu towar określony jako siarczan glukozaminy, deklarując kod PCN 2106 90 98 0 oraz stawkę celną zawieszoną w wysokości 0%. Decyzją z dnia [...], Nr [...], Naczelnik Urzędu Celnego we W. uznał opisane zgłoszenie za nieprawidłowe w części dotyczącej stawki celnej i określił dług celny przy zastosowaniu 25% stawki konwencyjnej. Organ celny wskazał, że strona spełniła tylko jedną z przesłanek zastosowania stawki celnej zawieszonej, przewidzianych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 24 grudnia 2002 r. w sprawie zawieszenia pobierania ceł od niektórych towarów. Udokumentowała mianowicie pochodzenie towaru. Nie przedstawiła natomiast pozwolenia Ministra Zdrowia na dopuszczenie towaru do obrotu, a jedynie decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego zezwalającą na wprowadzenie do obrotu przedmiotowego specyfiku. Tymczasem – zgodnie z powołanym rozporządzeniem Ministra Gospodarki z 2002 r. – dopuszczalne było zastosowanie zawieszonej stawki celnej w wysokości 0% w odniesieniu do taryfikowanych według kodu PCN 2106 90 98 0 "preparatów mających charakter dietetycznych środków spożywczych oraz preparatów witaminowych, mineralno witaminowych, także zawierających produkty roślinne, posiadających pozwolenie na dopuszczenie do obrotu, wydane przez Ministra Zdrowia". Po rozpatrzeniu odwołania strony, Dyrektor Izby Celnej we W. wydał w dniu [...] decyzję Nr [...] w której utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie, podzielając stanowisko Naczelnika Urzędu Celnego we W. Skarga spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] była już rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjne we Wrocławiu, który – wyrokiem z dnia 11 stycznia 2006 r. (3 I SA/Wr 2239/03) – oddalił skargę. W uzasadnieniu takiego rozstrzygnięcia WSA nie podzielił zapatrywania organów celnych, co do braku wymaganego pozwolenia na dopuszczenie spornego towaru do obrotu, uznając w tym zakresie za wystarczające zezwolenie zawarte w przedłożonej przez stronę decyzji Głównego Inspektora Sanitarnego. Sąd – opierając się na wyrokach z tego samego dnia, wydanych w sprawach: III SA/Wr 271/05 i III SA/ Wr 275/05 – przyjął jednak, że siarczan glukozaminy powinien być klasyfikowany do pozycji 2922 (a nie 2106, jak to deklarowała spółka), a towary z pozycji 2922 nie były objęte załącznikiem do rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 24 grudnia 2002 r. w sprawie zawieszenia pobieranych ceł od niektórych towarów (Dz. U. Nr 241, poz. 2084). Produkty klasyfikowane w pozycji 2922 nie mogły więc korzystać z przywileju zawieszenia poboru cła na podstawie przytoczonego aktu prawnego. Wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 11 stycznia 2003 r. (3 I SA/Wr 2239/03) został jednak uchylony wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2007 r. (I GSK 915/06) – po rozpoznaniu skargi kasacyjnej spółki – z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że uchylony wyrok WSA został wydany z naruszeniem art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w myśl którego sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy, na podstawie akt sprawy. W ocenie NSA, podstawę rozpoznania skargi przez sąd administracyjny kontrolujący zaskarżone rozstrzygnięcie stanowi stan faktyczny ustalony przez organ administracji publicznej, który wydał to rozstrzygnięcie. W przytoczonej ustawie brak bowiem przepisu, który uprawniałby sąd administracyjny do dokonywania ustaleń faktycznych służących merytorycznemu rozpoznaniu sprawy. Zdaniem NSA, w rozpoznawanej sprawie sąd pierwszej instancji nie orzekł na podstawie akt sprawy, lecz – aprobując pogląd prawny wyrażony w innych wyrokach zapadłych w innych sprawach – dokonał w istocie własnych ustaleń faktycznych służących merytorycznemu rozpoznaniu sprawy administracyjnej. W tym kontekście NSA wywodził, że organy celne obu instancji w ogóle nie zakwestionowały zgłoszenia celnego w części dotyczącej klasyfikacji towaru. Uznały natomiast w swoich decyzjach, że weryfikowane zgłoszenie celne obejmujące towar wymieniony w załączniku do rozporządzenia, którego pochodzenie zostało udokumentowane, jest nieprawidłowe w części dotyczącej zadeklarowanej stawki celnej, gdyż nie został spełniony wynikający z załącznika do rozporządzenia wymóg dopuszczenia towaru do obrotu przez Ministra Zdrowia. Tylko ta ostatnio wymieniona okoliczność była przedmiotem rozpatrzenia i rozstrzygnięcia przez organy celne, które nie zakwestionowały klasyfikacji towaru, nie prowadząc żadnych ustaleń dotyczących jej prawidłowości, a – tym samym – budowy chemicznej siarczanu glukozaminy. W tej sytuacji – jak wywodził Naczelny Sąd Administracyjny – nieuprawnione było oparcie się przez WSA na ustaleniach stanu faktycznego przyjętego przez składy orzekające w innych sprawach dotyczących weryfikacji zgłoszeń celnych spółki z 2002 r., w części obejmującej taryfikację siarczanu glukozaminy i wykorzystanie tych ustaleń w niniejszej sprawie, poprzez uznanie, że strona dokonała i w tym przypadku błędnej taryfikacji. Te ustalenia nie wynikały bowiem z akt sprawy. Nie mogły być również dokonane w ramach uzupełniającego dowodu z dokumentu, o którym to dowodzie stanowi art. 106 § 3 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mimo to ustalenia te służyły merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy zakończonej decyzją skontrolowaną przez sąd pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny – rozpoznając ponownie sprawę – zważył, co następuje: Stosownie do art. 190 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej w dalszych wywodach – skrótowo – jako "p.p.s.a.", sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Uwzględnienie przytoczonej dyrektywy skłoniło skład Sądu rozpoznający ponownie tą sprawę do uchylenia zaskarżonej decyzji, z następujących powodów. Naczelny Sąd Administracyjny uznał za niedopuszczalne wykorzystanie w niniejszej sprawie ustaleń i ocen dokonanych przez tutejszy Sąd w innych podobnych sprawach spółki, których przedmiotem była kwestia prawidłowości klasyfikacji towarowej siarczanu glukozaminy zadeklarowanej przez stronę w zgłoszeniach celnych. W konsekwencji, w klasyfikacji tego towaru przyjętej przez stronę w zgłoszeniu celnym z dnia [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie może już upatrywać podstawy do uznania za prawidłową decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]. Była to zaś wyłączna (podkreślenie składu ponownie rozpoznającego sprawę) podstawa pierwotnego oddalenia skargi przez WSA w uchylonym wyroku z dnia 11 stycznia 2003 r. (3 I SA/Wr 2239/03). Przypomnienia bowiem wymaga, iż skład rozpoznający sprawę po raz pierwszy uznał – wbrew odmiennemu stanowisku organów celnych obu instancji – że wykazanie przez spółkę zezwolenia na wprowadzenie przedmiotowego specyfiku do obrotu na podstawie decyzji Głównego Inspektora Sanitarnego (zamiast pozwolenia Ministra Zdrowia) jest wystarczające do spełnienia jednego z wymogów skorzystania z 0% zawieszonej stawki celnej (w świetle unormowań prawnych obowiązujących w dniu dokonania wspomnianego zgłoszenia celnego). Sąd zakwestionował natomiast wtedy prawidłowość klasyfikacji spornego towaru, uznając za właściwe zaliczenie go do kodu 2922, a nie do kodu 2106, jak to zadeklarowała sama strona. Skład Sądu ponownie rozpoznający niniejszą sprawę podziela w całej rozciągłości ocenę tamtego składu, dokonaną w zakresie pierwszego zagadnienia. W świetle obszernej argumentacji pomieszczonej na s. 6-10 uzasadnienia wyroku WSA z dnia 11 stycznia 2006 r. (3 I SA/Wr 2239/03) nie powinno budzić wątpliwości, że w stanie prawnym obowiązującym w dniu dokonania kontrolowanego przez organy zgłoszenia celnego strony (tzn. w dniu 9 kwietnia 2003 r.) wystarczającym dokumentem potwierdzającym zezwolenie na dopuszczenie do obrotu sprowadzonego przez spółkę siarczanu glukozaminy była decyzja Głównego Inspektora Sanitarnego, którą już wcześniej strona się legitymowała. Co prawda od dnia 15 stycznia 2003 r. (kiedy to weszło w życie rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 24 grudnia 2002 r. kreujące warunki do zawieszenia cła na towary objęte załącznikiem do tego rozporządzenia) organem uprawnionym do wydawania stosownych pozwoleń był już Minister Zdrowia, jednak w art. 14 noweli z dnia 24 lipca 2002 r. do ustawy o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia (Dz. U. Nr 135, poz. 1145) legislator jednoznacznie przedłużył ważność wcześniej wydanych w tym zakresie decyzji, na okres, na który zostały one wydane, nie dłużej jednak niż do dnia uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. Skoro zatem decyzja Głównego Inspektora Sanitarnego zezwalająca na dopuszczenie do obrotu sprowadzonego towaru, jaką legitymowała się spółka, zachowała jeszcze swoją ważność w dniu dokonania zgłoszenia celnego weryfikowanego w niniejszej sprawie, trzeba przyjąć, że ten warunek umożliwiający skorzystanie z zawieszenia cła na podstawie wielokrotnie już powoływanego rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 24 grudnia 2002 r. został spełniony, mimo że strona skarżąca nie dysponowała formalnym pozwoleniem ostatnio wymienionego organu. W konsekwencji należało uznać, że sam tylko brak pozwolenia Ministra Zdrowia na dopuszczenie do obrotu siarczanu glukozaminy nie mógł skutecznie pozbawić spółki uprawnienia do zawieszenia cła, mimo odmiennego zapatrywania organów celnych obu instancji, które wyłącznie na podstawie tej okoliczności uznały zastosowanie 0% stawki zawieszonej za niedopuszczalne w tej sprawie. Zawieszenie cła wynikające z przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 24 grudnia 2002 r. dotyczyło jedynie towarów wymienionych taksatywnie w załączniku do tego rozporządzenia. Zgodnie jednak ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażonym w uzasadnieniu wyroku z dnia 13 marca 2007 r. (I GSK 915/06) a wiążącym skład orzekający ponownie w niniejszej sprawie, nie znajduje normatywnego uzasadnienia dokonywanie przez Sąd własnych ustaleń co do tego, czy sporny produkt jest objęty załącznikiem, o którym mowa, skoro organy celne nie prowadziły do tej pory w tym zakresie żadnego postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie. Wynikają z tego dwie konsekwencje. W pierwszej kolejności trzeba skonstatować, iż zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu. Z jednej bowiem strony, wyłączna okoliczność jaką przywołały organy celne w uzasadnieniu rozstrzygnięcia uznającego za nieprawidłowe zgłoszenie celne spółki z dnia [...] (brak zezwolenia Ministra Zdrowia) nie mogła stanowić wystarczającej podstawy do wydania takiego rozstrzygnięcia, z powodów wcześniej naprowadzonych. Z drugiej zaś strony, po wyroku NSA, odpadła podstawa, w której istnieniu skład Sądu rozpoznający pierwotnie skargę strony upatrywał z kolei niedopuszczalności skorzystania przez spółkę z zawieszonej, 0% stawki celnej. Dlatego też powinnością składu rozpoznającego sprawę ponownie było wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, czemu Sąd dał wyraz w pkt I sentencji niniejszego wyroku, kierując się dyspozycją art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a. Rzeczą organu będzie przesądzenie – przy ponownym rozpatrywaniu odwołania strony od pierwszoinstancyjnej decyzji – czy spełnione zostały pozostałe warunki, od których prawodawca uzależnił dopuszczalność zawieszenia cła w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 24 grudnia 2002 r. Chodzi w szczególności o wyjaśnienie, czy siarczan glukozaminy może być zaliczony do jakiejkolwiek grupy towarów, które zostały objęte załącznikiem do wspomnianego rozporządzenia. Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku wydane zostało na podstawie art. 152 p.p.s.a., natomiast rozstrzygnięcie o kosztach (pkt III) znajduje oparcie w art. 200 tej samej ustawy.