III SA/Wr 263/08

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego i podatku od towarów i usług postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. , W rozpoznawanej sprawie wraz ze skargą na ww. decyzję skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienie go z kosztów sądowych wskazując w uzasadnieniu, iż nie pracuje i nie ma żadnych źródeł dochodu, jest studentem i z tego tytułu ponosi koszty w wysokości ok. 1000 zł. Dodał, iż jest na utrzymaniu rodziców, których dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (dwa sklepy) wynosi łącznie ok. 3.000 zł i którzy posiadają następujące składniki majątkowe: dom o pow. ok. 200 m2 oraz samochody: osobowy marki Ford z 1997 r. i dostawczy marki Fiat z 1998 r. Poinformował, iż na spłatę należności celnej zaciągnął pożyczkę u rodziców w wysokości 20.000 zł. W piśmie z dnia 21 kwietnia 2008 r. wnioskodawca wskazał, iż z tytułu prowadzonego postępowania celnego poniósł już znaczne koszty, a aktualnie zobowiązany jest ponosić następujące miesięczne wydatki związane z własnym utrzymaniem: czynsz za studia- 420 zł; koszt wynajmu pokoju- 500 zł; wyżywienie, ubranie, książki- 300 zł; opieka dentystyczna- ok. 1000 zł. Dodał, iż koszty powyższe pokrywał i pokrywa dzięki pomocy finansowej rodziców oraz wykorzystując dopuszczalny limit (1. 500 zł) na karcie kredytowej. Podniósł, iż nie posiada środków aby naprawić zakupione pojazdy i je sprzedać, również rodzice nie są w stanie pożyczyć mu kolejnych pieniędzy, bo ich nie posiadają. Z załączonych do pisma dokumentów finansowych i rachunków wynika, iż przychód jego rodziców w 2007 r. wynosił 365.151, 98 zł (w tym dochód - 34.843, 99 zł), a do marca 2008 r. przychód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wyniósł 87.970 zł (w tym dochód- 5.064 zł), a ich wydatki kształtowały się następująco: opłata za wywóz śmieci (za 3 m-ce) -70, 75 zł; za wodę (za 4 m-ce)- 140, 60 zł; za gaz- nadpłata; za energię elektryczną (za 3 m-ce)- 228, 75 zł. Z dokumentów powyższy wynika również, iż skarżący jest studentem II roku studiów zaocznych II stopnia kierunku: "informatyka". Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie wnioskodawca nie wykazał należycie spełnienia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. O zasadności wniosku nie decyduje subiektywne przekonanie wnioskodawcy o tym, iż kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy ale obiektywna ocena możliwości finansowych i majątkowych wnioskodawcy- w tym przypadku rodziców skarżącego (skoro twierdzi on, iż nie posiada dochodu i znajduje się na ich utrzymaniu- zob. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 25 maja 1960 r., II CZ 42/60, OSN 1961, nr 3, poz. 78; postanowieniu z dnia 6 października 2004 r. Naczelny Sąd Administracyjny, Sygn. akt III SA/Wr 263/08 sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8, s. 6; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 1989 r., sygn. akt II CZ 80/89, LEX nr 8963) przy uwzględnieniu niezbędnych (obiektywnie) dla utrzymania wnioskodawcy i jego rodziców wydatków. Podkreślić należy, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Bezsprzecznym faktem jest, iż skarżący korzysta ze wsparcia finansowego swoich rodziców (pokrywają mu oni kosztów utrzymania i studiowania we Wrocławiu, spłacają zadłużenie powstałe w związku z użytkowaniem karty kredytowej oraz opłacają każde inne wydatki), a z przedłożonych do akt dokumentów wynika (zwłaszcza mając na uwadze wysokość uzyskiwanego przez nich przychodu i wysokość ponoszonych niezbędnych wydatków oraz wartość składników majątkowych), iż sytuacja materialna rodziców skarżącego jest co najmniej dobra, a w każdym razie - w ocenie Sądu- pozwala na opłacenie np. wpisów sądowych od czterech wniesionych przez skarżącego do Sądu skarg (łączna kwota wpisów nie przekroczy 800 zł). Koszty sądowe należy bowiem traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. O możliwościach finansowych wnioskodawcy i jego rodziców może świadczyć także m.in. fakt zatrudnienia zawodowego pełnomocnika. Nie istnieją regulacje, które nakazywałyby traktować priorytetowo ten koszt przed kosztami sądowymi. Obniżenie standardu życia w danym miesiącu wskutek konieczności poniesienia kosztów sądowych nie można utożsamiać z uszczerbkiem w swoim niezbędnym utrzymaniu. Zauważyć należy, iż skarżący, pomimo że ma lat 26 i studiuje zaocznie nie stara się uzyskać własnego źródła dochodu (nie poszukuje zatrudnienia pomimo aktualnego niedoboru pracowników we Wrocławiu w każdej niemal dziedzinie, nie uzyskuje stypendium itd.). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.