III SA/Wr 274/09

Wiesław Jakubiec - referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restruktu- ryzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005 postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w części dotyczącej zwolnienia z obo- wiązku uiszczenia każdorazowej opłaty sądowej w zakresie przekraczającym kwotę 75 zł (siedemdziesiąt pięć złotych); 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie braku skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 200 zł, skarżący wystąpił o zwolnienie go z tej opłaty wskazując w uzasadnieniu, że zobowiązany jest w każdej z czterech spraw, w których wszczął postępowanie przed tut. Sądem, zapłacić wpisy od skargi w wysokości 200 zł. Poinformował, że gospodarstwo domowe prowadzi z żoną, z mieszkania korzystają na zasadzie "dożywocia", łącznie ich dochód wynosi 2.270 zł, a ich wydatki kształtują się następująco: koszt lekarstw- 250 zł; opłata za energię elektryczną - 80 zł; za wodę- 30 zł; za telefon- 40 zł; koszt opału (rocznie)- 1000 zł. We wniosku złożonym w dniu 15 czerwca 2009 r. na urzędowym formularzu skarżący zażądał zwolnienia go od kosztów sądowych podnosząc, że oboje z żoną mają poważne schorzenia, co wymaga znacznych nakładów finansowych na lekarstwa i na dojazdy do lekarza. Dodał, że korzystają z służebności mieszkania ale nie otrzymują wsparcia finansowego od syna, któremu podarowali gospodarstwo rolne. Oświadczył, że byłby w stanie uiścić wpis sądowy do 50 zł. Z załączonych do wniosku zaświadczeń wynika, że łączny dochód skarżącego i jego żony wynosi 2.090, 41 zł netto (2.474, 08 zł brutto). Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). Podniesione przez skarżącego w toku postępowania okoliczności wskazują na zasadność uwzględnienia wniosku w części. Konieczność partycypowania przez skarżącego w kosztach sądowych (choćby w niewielkim zakresie) znajduje uzasadnienie w posiadanej przez niego sytuacji materialnej, w szczególności, iż sam wnioskodawca przyznał, iż jest w stanie uiścić wpis sądowy w wysokości 50 zł. Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Zaznaczyć należy, iż dochody rodziny skarżącego mają charakter stały i wynoszą powyżej 2.000 zł, a wykazywane niezbędne wydatki to kwota ok. 500 zł. Podkreślić też należy, że z treści umowy darowizny (§ 4) wynika, że obdarowany (syn skarżącego) został zobowiązany zapewnić darczyńcom bezpłatne zamieszkiwanie. Nadto, jeśli skarżący znajduje się w trudnej sytuacji materialnej (uniemożliwiającej mu np. pokrycie kosztów sądowych), to ma on uprawnienie (art. 87 i 128 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego) do dochodzenia od swoich dzieci stałego świadczenia alimentacyjnego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3 i § 4 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.