III SA/Wr 29/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marcin Miemiec po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 3 czerwca 2013 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A" w L. na rozstrzygnięcie Zarządu Województwa D. z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] w przedmiocie negatywnego rozpatrzenia odwołania postanawia: odmówić zmiany postanowienia z dnia 3 czerwca 2013 r. "A" w L. pismem z dnia [...] stycznia 2013 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na rozstrzygnięcie Zarządu Województwa D. z dnia [...] stycznia 2013 r. w przedmiocie negatywnego rozpatrzenia odwołania. W piśmie tym strona skarżąca zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych. Postanowieniem Sądu z dnia 3 czerwca 2013 r. odmówiono przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Rozstrzygnięcie to zostało wydane na podstawie następujących danych podanych przez stronę. Skarżąca "A" jest organizacją non profit i nie prowadzi działalności gospodarczej. Jej przychody za rok 2012 wyniosły [...] zł i składały się na nie składki członkowskie w kwocie [...] zł oraz środki przekazane "A" z tytułu dotacji na realizację ściśle określonych programów współfinansowanych z Europejskiego Funduszu Społecznego w kwocie [...] zł. Ponadto, w przychodach z działalności statutowej występowały przychody z tytułu promocji, które w 2011 r. wyniosły [...] zł. zgodnie z bilansem za rok 2011 "A" uzyskała zysk w kwocie [...] zł. Wysokość środków finansowych na dzień 31 stycznia 2013 r. wynosiła [...] zł. Z informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego wynikało także, że wnioskodawca nie posiada zobowiązań długoterminowych lecz jedynie zobowiązania krótkoterminowe z terminem spłaty do 1 roku. Jednocześnie z przedłożonych wyciągów bankowych wynikało, że strona skarżąca dysponowała środkami pieniężnymi w łącznej kwocie [...] zł. Postanowienie Sądu z dnia 3 czerwca 2013 r. zostało utrzymanie w mocy przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2013 r. (sygn. akt [...]). W dniu [...] września 2013 r. wpłynął do Sądu wniosek "A" o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podano, że sytuacja wnioskodawcy uległa zmianie. Wskazano, dołączając potwierdzające te twierdzenia dokumenty, że w okresie od 1 stycznia 2013 r. do dnia 31 sierpnia 2013 r. "A" poniosła stratę w wysokości [...] zł. Przychód wyniósł w tym okresie [...] zł (w tym składki brutto określone statutem wynosiły [...] zł). Strona skarżąca podkreśliła przy tym, że tylko 5,62 % ogółu przychodów to dobrowolne składki członkowskie, pozostałe 94,38 % przychodów to dotacje unijne (środki publiczne) na realizację ściśle określonych projektów współfinansowanych z Europejskiego Funduszu Społecznego. Dodatkowo wskazano, że wpływy ze składek członkowskich pozwalają jedynie na częściowe pokrycie kosztów utrzymania biura, w tym kosztów wynagrodzeń pracowników ("A" zatrudnia – jak podano – [...] osób w ramach umowy o pracę), które wynoszą średnio [...] zł, natomiast średniomiesięczne przychody z tytułu składek – [...] zł. Ponadto strona skarżąca podkreśliła, że posiada zobowiązania w kwocie ok [...] zł, wysokość środków finansowych na dzień [...] września 2013 r. wyniosła [...] zł. Z przedłożonych dokumentów wynika ponadto, że wartość środków trwałych wynosi [...] zł. Dodatkowo, strona wskazała na brak nieruchomości, inwestycji oraz oszczędności. Podniosła także, że środki trwałe zakupione są ze środków unijnych i nie można ich spieniężyć. "A" podała również, że posiada 7 rachunków bankowych – zgromadzone na jednym z rachunków środki w kwocie [...] zł przeznaczone są na bieżące utrzymanie biura, z kolei środki zgromadzone na pozostałych rachunkach w wysokości [...] zł łącznie są przeznaczone na ściśle określone cele, głównie związane z realizacją projektów współfinansowanych z budżetu Unii Europejskiej, które nie mogą zostać przekazane na opłaty sądowe. Z dołączonego do wniosku bilansu na dzień 31 sierpnia 2013 r. wynika ponadto, że "A" nie posiada zobowiązań długoterminowych, a jedynie krótkoterminowe. W oświadczeniu z dnia [...] października 2013 r. strona podała, że na dzień składania oświadczenia posiada na koncie środki pieniężne w kwocie [...] zł, które przeznaczone są na utrzymanie biura. Ponadto wskazano, że "A" zrzesza [...] organizacji, składki członkowskie wynoszą od 10 zł do 250 zł za miesiąc i są dobrowolne. Strona dołączyła wyciągi z rachunków bankowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Wydane w niniejszej sprawie postanowienie z dnia 3 czerwca 2013 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy ma charakter niekończącego postępowanie. Może zatem zostać, na podstawie art. 165 p.p.s.a., uchylone lub zmienione, ale jedynie w przypadku, gdy zmienią się okoliczności sprawy. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć między innymi wszelkie zmiany w okolicznościach faktycznych sprawy, które uzasadniają wydanie postanowienia odmiennej treści niż poprzednio wydane, przy czym w przypadku prawa pomocy, wnioskodawca winien przedstawić dodatkowe dokumenty, świadczące o zmianie jego sytuacji materialnej. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w postanowieniu z dnia 31 maja 2005 r. (sygn. akt. II OZ 408/05, dostępne na stronie internetowej http: //orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazał, że wniosek o przyznanie prawa pomocy może być złożony ponownie, jeśli nastąpiła zmiana okoliczności, która stanowiła podstawę orzeczenia o przyznaniu lub odmowie przyznania prawa pomocy. Zdaniem Sądu w ponownym wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca nie przedstawił żadnych okoliczności, które przemawiałyby za zmianą postanowienia z dnia 3 czerwca 2013 r. "A" ponownie zaakcentowała, że jest organizacją non profit, której wszystkie środki finansowe są przeznaczone na realizację celów określonych w statucie, nie prowadzi działalności gospodarczej i nie jest nastawiona na generowanie zysku. W tym zakresie wskazać należy, że art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o organizacjach pracodawców (Dz. U. Nr 55 poz. 235 z późn. zm.) stanowi, iż majątek związków pracodawców, ich federacji i konfederacji powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, z własnej działalności i dochodów z majątków organizacji. Dodatkowo, "A" ma możliwość prowadzenia działalności gospodarczej, a dochód z takiej działalności służy realizacji celów statutowych. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że skarżąca organizacja chcąc realizować swą statutową działalność musi liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów, w tym kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. "A" w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swych praw przed sądem, winna uwzględnić konieczność posiadania środków finansowych na prowadzenie spraw sądowych. Oznacza to, że chociaż strona skarżąca jest organizacją non profit, to nie zwalnia to jej automatycznie od obowiązku zapewnienia środków na swą działalność - chociażby w drodze obowiązkowych składek. Przedstawione dane co do wysokości osiąganych przychodów i ponoszonych strat są co prawda inne niż w poprzednim wniosku, jest to jednak spowodowane wskazaniem innych okresów rozliczeniowych. Porównanie tych danych z danymi podanymi w poprzednim wniosku pozwala stwierdzić, że sytuacja wnioskodawcy nie uległa istotnej zmianie. Wskazany obecnie przez wnioskodawcę przychód ([...] zł) jest co prawda niższy, niż podany w pierwszym wniosku ([...] zł), nie mniej jednak kwota [...] zł dotyczy całego 2012 r., a kwota [...] zł – okresu od 1 stycznia 2013 r. do dnia 31 sierpnia 2013 r. Ponadto, według podanych informacji, wysokość środków finansowych na dzień 31 stycznia 2013 r. wynosiła [...] zł, natomiast na dzień [...] września 2013 r. - [...] zł. Według podanych przez stronę informacji posiada ona [...] rachunków bankowych – zgromadzone na jednym z rachunków środki w kwocie [...] zł ([...] zł na dzień [...] października 2013 r.) przeznaczone są, jak podała "A", na bieżące utrzymanie biura, z kolei środki zgromadzone na pozostałych rachunkach nie mogą być, zgodnie z oświadczeniem wnioskodawcy, przeznaczone na opłaty sądowe, gdyż służą realizacji projektów współfinansowanych z budżetu Unii Europejskiej. Odnosząc się natomiast do kwestii posiadanych zobowiązań, podnieść należy, że również w tym zakresie sytuacja wnioskodawcy nie uległa zmianie. "A" nadal nie posiada zobowiązań długoterminowych, lecz jedynie zobowiązania krótkoterminowe. Konieczności spłaty zobowiązań wobec wierzycieli nie może natomiast stanowić podstawy uzasadniającej automatyczne zwolnienie z obowiązku uiszczenia należności sądowych, gdyż zobowiązania prywatno - prawne nie mogą być traktowane priorytetowo. Reasumując, wnioskodawca w ponownym wniosku nie podał okoliczności uzasadniających zmianę postanowienia w przedmiocie prawa pomocy. W ocenie Sądu, "A" na dzień złożenia wniosku, dysponowała środkami koniecznymi na poniesienie pełnych kosztów postępowania, które na obecnym etapie stanowią kwotę 200 zł tytułem wpisu sądowego od skargi. Końcowo wypada zwrócić uwagę, że w przypadku wniosku o zmianę postanowienia w przedmiocie prawa pomocy, wnioskodawcę obowiązują takie same zasady, jak w procedurze dotyczącej samego prawa pomocy – oznacza to, że to strona winna wskazać wyraźnie okoliczności, które uzasadniałyby zmianę rozstrzygnięcia w tym zakresie. Tymczasem strona skarżąca ograniczyła się wyłącznie do powołania niemalże tożsamej argumentacji, jak w rozpoznanym wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tym stanie rzeczy nie było podstaw do zmiany postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Wobec tego, w oparciu o art. 165 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.