III SA/Wr 294/10
WyrokWSA we Wrocławiu2010-08-25
Skład orzekający: Ludmiła Jajkiewicz, Annetta Chołuj, Marcin Miemiec
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej, oparty na zarzutach dotyczących błędnego ustalenia stanu faktycznego i naruszenia prawa materialnego, może być uwzględniony, jeśli nie wykazano rażącego naruszenia prawa, a zarzuty dotyczą kwestii, które powinny być rozpatrzone w zwykłym trybie postępowania?Ratio decidendi
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem nadzwyczajnym, które nie służy ponownemu merytorycznemu rozpoznaniu sprawy ani kwestionowaniu ustalonego stanu faktycznego. Aby stwierdzić nieważność decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa, strona musi wykazać oczywistą i niewątpliwą sprzeczność między treścią decyzji a przepisem prawa, a nie jedynie wskazywać na błędy w ustaleniu stanu faktycznego lub naruszenia prawa materialnego, które mogły być przedmiotem zwykłego trybu zaskarżenia. Skoro skarżący nie wykazał rażącego naruszenia prawa, a jego zarzuty dotyczyły kwestii faktycznych i merytorycznych, które powinny być rozpatrzone w postępowaniu zwykłym, skarga została oddalona.Stan faktyczny
Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta W. z 2004 r. ustalającej podatek od nieruchomości, utrzymanej w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Zarzucali rażące naruszenie przepisów prawa, w tym ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz Ordynacji podatkowej, kwestionując podstawy opodatkowania budowli, nie wyłączenie z opodatkowania sieci wewnętrznych i zewnętrznych, pompowni, stacji transformatorowej, a także sposób prowadzenia postępowania dowodowego i opinię biegłego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności, uznając, że zarzuty dotyczą spornego stanu faktycznego i nie stanowią rażącego naruszenia prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ludmiła Jajkiewicz, , Sędziowie Sędzia WSA Sędzia WSA Anetta Chołuj (sprawozdawca), Marcin Miemiec, , Protokolant Monika Tarasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi M. M., J. M., A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości za 2004 rok oddala skargę.
Przedmiotem skargi M. M., J. M. i A. R. (dalej: strona / skarżący / podatnicy) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. o nr [...] utrzymująca w mocy decyzję tego samego organu z dnia [...] r. o nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta W. z dnia [...]r. Nr [...] w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości za 2004 r. w kwocie [...].
Jak wynika ze stanu faktycznego – po trzykrotnym przekazaniu przez organ odwoławczy sprawy do ponownego rozpatrzenia - ww decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta W. opodatkowaniem objął stanowiące współwłasność w/w osób budynki lub ich części i grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Przy wymiarze podatku organ l instancji zastosował stawki podatkowe określone Uchwałą Rady Miejskiej w W. Nr [...] z dnia [...]r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości na 2004r. Decyzję te skutecznie doręczono pełnomocnikowi w dniu [...]r, Od decyzji tej strony, nie wniosły odwołania, stąd też w/w decyzja gminnego organu podatkowego stała się ostateczna.
Pełnomocnik J. M., M. M. i A. R., pismem z dnia [...]r., wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta W. z dnia [...] r. na podstawie art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Zaskarżonej decyzji zarzucił rażące naruszenie następujących przepisów prawa:
1) art. 1 a ust. 1 pkt 1 i pkt 2 w związku z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 z późn. zm.) - poprzez przyjęcie przez organ podatkowy błędnych podstaw opodatkowania budowli oraz nie wyłączenie z opodatkowania budowli wewnętrznych sieci posadowionych w budynkach, które to budynki podlegają odrębnemu opodatkowaniu;
2) art. 1a ust. 1 pkt 1 i pkt 2 w związku z art. 4 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz art. 49 Kodeksu cywilnego - poprzez przyjęcie przez organ podatkowy błędnych podstaw opodatkowania budowli oraz nie wyłączenie z opodatkowania zewnętrznych sieci wodociągowych, sieci kanalizacyjnych, sieci energetycznych stanowiących własność poszczególnych dostawców mediów i nie podlegają opodatkowaniu u podatników;
3) art. 1a ust. 1 pkt 1 i pkt 2 w związku z art. 4 ust. 1 pkt 12 i pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych - poprzez przyjęcie przez organ podatkowy błędnych podstaw opodatkowania budynków i budowli oraz nie wyłączenie z opodatkowania pompowni i stacji transformatorowej, które to obiekty noszą cechy budowli i podlegają opodatkowaniu od ich wartości;
4) art. 1a ust. 1 pkt 2 in fine ustawy o podatkach i opłatach lokalnych - poprzez pominięcie przez organ podatkowy, iż przedmiot opodatkowania wskazany przez podatników w znacznej części nie jest i nie może być wykorzystywany ze względów technicznych, a zatem nie podlega opodatkowaniu wyższą stawką podatkową;
5) art. 123, art. 124, art. 180, art. 187, art. 188 oraz art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ordynacji podatkowej - poprzez oparcie zaskarżonej decyzji organu podatkowego l instancji na niepełnym materiale dowodowym sprawy, przy braku faktycznego ustosunkowania się do wszystkich dowodów i twierdzeń istniejących lub podniesionych przez stronę w toku postępowania podatkowego; oparcie zaskarżonej decyzji na opinii biegłego T. J. z [...]r., mimo iż zgodnie z zarzutami uczynionymi gminnemu organowi podatkowemu opinia ta została sporządzona z rażącym naruszeniem postępowania (bez postanowienia o powołaniu biegłego, bez podania uprawnień biegłego oraz bez zachowania bezstronności - biegły był pracownikiem gminnego organu) oraz jest z merytorycznego punktu widzenia zupełnie nieprzydatna (nie odpowiada zakresowi zlecenia); błędne określenie przez organ podatkowy przedmiotu opodatkowania, w szczególności powierzchni budynków, wartości budowli oraz kwalifikacji obiektów do kategorii budynków i budowli;
6) naruszenie art. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999r. - Prawo działalności gospodarczej oraz przepisów art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej - poprzez przypisanie jednemu z podatników M. M. cech podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą i w związku z tym przyjęcie, że podatniczka jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą.
Po rozpatrzeniu wniosku stron z dnia [...]r. o stwierdzenie nieważności decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. ww decyzją z dnia [...]r. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej.
W odwołaniu strony ponowili zarzuty, które zawarli we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji.
Po przeanalizowaniu akt sprawy i rozważeniu argumentów odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji wskazując, że wniosek strony z dnia [...]r. o stwierdzenie nieważności decyzji gminnego organu podatkowego jest niezasadny. Wskazało, że w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium nie jest uprawnione do oceny merytorycznej decyzji organu podatkowego.
Pełnomocnik jako podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji powołał przepis art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Przepis ten stanowi, że organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która została wydana z rażącym naruszeniem prawa. W sytuacji jednak, kiedy rozstrzygnięcie sprawy zależy od oceny jej stanu faktycznego przez organy administracji publicznej, nie może dojść do rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art.247 §1 pkt 3 Ordynacji podatkowej
Podstawą stwierdzenia nieważności decyzji może być rażące naruszenie każdego przepisu prawa, w tym również procesowego. Musi to być jednak wada tkwiąca w samej decyzji a tego rodzaju wada na ogół jest następstwem rażącego naruszenia prawa materialnego. Analizując wniosek stron o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia [...]r. uznano, że organ l instancji trafnie stwierdził, że pełnomocnik podatników nie wywiązał się z obowiązku wykazania, że treść decyzji pozostaje w rażącej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa. Pełnomocnik we wniosku kwestionuje ustalony w toku postępowania podatkowego stan faktyczny sprawy, co już samo w sobie powoduje, że wniosek taki musi być uznany za wadliwy. Jak wyżej wyjaśniono, postępowanie dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji nie może służyć do kwestionowania stanu faktycznego; stan ten musi pozostawać poza sporem. Tymczasem w przedmiotowej sprawie wszystkie zarzuty stron przedstawione we wniosku o stwierdzenie nieważności i w odwołaniu (w punktach od 1 do 6) sformułowane zostały na podstawie stanu faktycznego który jest sporny między organami podatkowymi a podatnikami. Stan faktyczny w w/w zakresie ustalony w zaskarżonej decyzji i przyjęty przez organy podatkowe różni się diametralnie od stanu faktycznego na podstawie którego pełnomocnik stron sformułował swoje zarzuty rażącego naruszenia prawa przez organ l instancji we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. W istocie rzeczy we wniosku tym pełnomocnik kwestionuje stan faktyczny ustalony i przyjęty w decyzji ostatecznej gminnego organu podatkowego nie stawiając jednak zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego np. art. 122 i 191 Ordynacji podatkowej, lecz zarzuca organom podatkowym naruszenie przepisów prawa materialnego. De facto pełnomocnik podważa ustalenia faktyczne przyjęte w decyzji ostatecznej za pomocą zarzutów naruszenia prawa materialnego. Taki sposób formułowania zarzutów jest jak wyżej wyjaśniono niedopuszczalny w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji i w żaden sposób nie uzasadnia tezy pełnomocnika o wydaniu decyzji gminnego organu podatkowego z rażącym naruszeniem prawa.
Kolegium podniosło iż, postępowanie w sprawie ustalenia stronom zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2004r. toczyło się od 2004r., a zakończyło się w roku 2007. W tym czasie trzykrotnie wszczynane było postępowanie odwoławcze, w toku którego podnoszona była część zarzutów obecnie sformułowana we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji.
Podnoszone przez pełnomocnika zarzuty dotyczące przyjęcia błędnych podstaw opodatkowania budowli poprzez nie wyłączenie z opodatkowania sieci wewnętrznych, czy też sieci zewnętrznych, a także zarzut dotyczący nie wyłączenia spod opodatkowania pompowni i stacji transformatorowej, które nie noszą cech budynku, lecz budowli, nie są wystarczającą podstawą do stwierdzenia, iż decyzja ta rażąco narusza prawo. Podstawą stwierdzenia nieważności decyzji może być rażące naruszenie każdego przepisu prawa. Musi to być jednak wada tkwiąca w samej decyzji a tego rodzaju wada na ogół jest następstwem rażącego naruszenia prawa materialnego. Brak jest zatem podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli sama treść decyzji odpowiadała prawu. W ocenie organu odwoławczego treść zaskarżonej decyzji odpowiada przepisom prawa.
Zdaniem organu, aby ocenić zarzuty pełnomocnika, należałoby w pierwszej kolejności przeprowadzić postępowanie dowodowe i to w pełnym zakresie. Tymczasem z akt sprawy tj. z opinii biegłego o wartości rynkowej budowli sporządzonej w dniu [...]r. przez J. J. wcale nie wynika, aby opodatkowane w spornej decyzji ostatecznej kanalizacja sanitarna, sieć techniczna i sieć energetyczna znajdowały się wewnątrz budynku. Wręcz przeciwnie okoliczność ta nie wynika z żadnych dowodów znajdujących się w aktach sprawy. Twierdzenia pełnomocnika w tym zakresie uznano za gołosłowne i bezzasadne. Podkreślono, że w składanych informacjach na podatek od nieruchomości za 2004r. strony wykazywały do opodatkowania budowle o wartości [...] zł, w tym również budowle kwestionowane we wniosku o stwierdzenie nieważności. Kwestionowane przez podatnika budowle opodatkowane w zaskarżonej decyzji (o wartości [...] zł) były przedmiotem opodatkowania także w decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2003r. wydanej dla podatników. Kwestia ta była przedmiotem oceny dokonanej przez Kolegium a następnie także przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, który wyrokiem z dnia [...]r., sygn. akt [...] oddalił skargę, a wyrokiem z dnia [...] r. sygn. akt [...] Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę kasacyjną podatników od w/w wyroku WSA we Wrocławiu. Zatem kwestia opodatkowania w/w budowli podnoszona przez strony we wniosku o stwierdzenie nieważności została prawomocnie rozstrzygnięta przez WSA i NSA na korzyść organów podatkowych, które uznały m.in., że organy podatkowe prawidłowo opodatkowały m.in. za XI i XII 2003r. budowle o wartości [...] zł ( w tym sporne w przedmiotowej sprawie budowle o wartości [...] zł).
Kolegium dodatkowo wyjaśniło, że wartość budowli organ l instancji przyjął z zestawienia wartości poszczególnych środków trwałych grupy 2, uwzględniając likwidacje części budowli, zamieszczonego w Opinii Biegłego o wartości rynkowej budowli dla określenia podstawy do ustalenia wysokości podatku od nieruchomości. Odnośnie kwalifikacji pompowni i stacji transformatorowej wskazał, że z dowodów zawartych w aktach sprawy, wynika iż kwestionowane obiekty, tj. pompownia i stacja transformatorowa są budynkami. Kolegium nie zgodziło się także z zarzutem, że przedmioty opodatkowania nie mogą być wykorzystywane do działalności gospodarczej ze względów technicznych, co wynika z opinii.
Za bezpodstawne uznano także zarzuty dotyczące rażącego naruszenia przepisów procesowych gdyż pełnomocnik nie wyjaśnił, na czym polegało rażące naruszenie art. 123, art. 124, art. 180, art. 187, art. 188 oraz art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ordynacji podatkowej.
Za nietrafny uznano zarzut rażącego naruszenia art. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999r. - Prawo działalności gospodarczej oraz przepisów art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej - poprzez przypisanie jednemu z podatników M. M. cech podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, gdyż podstawą opodatkowania budowli, gruntów i budynków według najwyższych stawek podatkowych był właśnie fakt bycia przedsiębiorcą przez A. R. Części powierzchni, które były przedmiotem najmu, gminny organ podatkowy opodatkował stosując najwyższe stawki podatkowe, dlatego, że podmioty, które te powierzchnie wynajęły prowadziły w nich działalność gospodarczą.
W skardze pełnomocnik strony skarżącej powtórzył zarzuty podnoszone zarówno w odwołaniu od decyzji gminnego organu podatkowego, jak również we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta W. Z tym, że w zakresie rażącego naruszenia art. 123,124,180 §1 i §2, 181, 187 § 1, 188, 210 § 1 i § 4 Ordynacji podatkowej zarzucił oparcie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu podatkowego I instancji na błędnej interpretacji przepisów prawa materialnego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Na wstępie należy zauważyć, iż sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej obejmującą m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.s.a.), które oceniane są z punktu widzenia ich legalności, a więc zgodności z prawem, zarówno materialnym jak i formalnym. W niniejszej sprawie Sąd stwierdził, że organ podatkowy nie naruszył przepisów prawa procesowego w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, ani przepisów prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem sporu między stronami jest odmowa stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej dotyczącej ustalenia podatku od nieruchomości za 2004 r. na skutek braku zaistnienia wady rażącego naruszenia prawa z art. 247 § 1 pkt 3 O.p.
W dziedzinie stwierdzenia nieważności decyzji istnieje bogate orzecznictwo sądowe, przede wszystkim dotyczące zakresu postępowania w tym przedmiocie oraz przesłanki stwierdzenia nieważności, polegającej na rażącym naruszeniu prawa przy jej wydaniu. W zakresie tego zagadnienia, dominuje pogląd o samodzielności, odrębności, a także nadzwyczajności postępowania administracyjnego w omówionym przedmiocie. Oznacza to, że organ prowadzący takie postępowanie nie może rozpatrywać sprawy co do jej istoty, gdyż postępowanie dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji nie może zastępować postępowania odwoławczego lub go powtarzać (por. np. wyrok NSA z dnia 13 czerwca 2003 r., sygn. akt III SA 1473/01, publ. Biuletyn Skarbowy z 2004 r., nr 3, poz. 26, LEX nr 109544). Przedmiotem zaś postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest jedynie ustalenie, czy zachodzą lub też nie zachodzą przesłanki takiego orzeczenia, wymienione enumeratywnie w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej. Nie może być inaczej, skoro wyeliminowanie z obrotu prawnego ostatecznej decyzji podatkowej stanowi odstępstwo od zasady stałości (legalności) tej decyzji, wyrażonej w art. 128 Ordynacji podatkowej (por. J. Borkowski w: Ordynacja podatkowa - komentarz 2004, Unimex, Wrocław 2004 s. 841-843; R. Kubacki, Rażące naruszenie prawa -problemy interpretacyjne, Mon. Pod. 1997, nr 11, s. 330-334 oraz H. Dzwonkowski, Stwierdzenie nieważności podatkowej decyzji wymiarowej z powodu rażącego naruszenia prawa, Mon. Pod. 2004, nr 9, s. 11-15).
W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2004 r., sygn. III SA/Wa 240/04 (LEX nr 168004), Sąd przypominając, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem nadzwyczajnym, stwierdził, że celem takiego postępowania nie jest ponowne rozpoznanie zakończonej sprawy co do istoty, tylko sprawdzenie, czy decyzja ostateczna nie została dotknięta jedną z najpoważniejszych wad wymienionych w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej. Według cyt. orzeczenia, co skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, postępowanie o stwierdzenie nieważności nie może przerodzić się w postępowanie o charakterze merytorycznym, w którym bada się na nowo wszystkie okoliczności sprawy. Na poparcie wyrażonego powyżej poglądu warto przytoczyć również tezę kolejnego orzeczenia - w wyroku z dnia 25 listopada 2005 r., sygn. FSK 268/05 (LEX nr 187911)
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że (t. 2): "Postępowanie nadzorcze, w szczególności dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, nie służy załatwieniu sprawy podatkowej. Jego podstawowym celem nie jest orzekanie o obowiązkach i prawach strony, wynikających z podatkowego prawa materialnego, lecz zbadanie orzeczenia wydanego w postępowaniu zwykłym pod kątem zaistnienia przesłanek, wymienionych w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej. Można więc powiedzieć, że przedmiotem decyzji wydanej w postępowaniu nadzorczym jest inna decyzja, a nie rozstrzygnięcie sprawy podatkowej".
Zważywszy powyższe, należy uznać, że słusznie badanie organów obu instancji skoncentrowało się wyłącznie na ustaleniu wystąpienia przesłanki rażącego naruszenia prawa, na które powołano się we wniosku o stwierdzenie nieważności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazując na rozumienie przez niego pojęcia "rażące naruszenie prawa" oceniło, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodziło naruszenie o takim kwalifikowanym charakterze. Sąd uznał, że w świetle złożonego przez skarżącego wniosku o stwierdzenie nieważności, stanowisko takie jest zasadne.
W orzecznictwie przyjmuje się, że strona powołująca się na przesłankę rażącego naruszenia prawa, winna wykazać, że treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i że charakter tego naruszenia powoduje, iż decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (por. wyroku NSA z dnia 7 czerwca 2001 r., III SA 907/00, niepubl.). Wyrażenie "rażące naruszenie" prawa jest pojęciem nieostrym, niedookreślonym, którego prawne znaczenie było przedmiotem sporu zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie sądowym. Analiza orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego pozwala na przyjęcie, że preferowane jest w nim podejście kasacyjne (formalne), a nie apelacyjne, do stwierdzenia nieważności decyzji z powodu wydania jej z rażącym naruszeniem prawa. Polega ono na rozumieniu tego pojęcia jako oczywistej sprzeczności pomiędzy treścią przepisu prawa a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Taka linia orzecznictwa jest następstwem gramatycznej, językowej wykładni tego pojęcia. Sąd podziela pogląd zaprezentowany w jednym z orzeczeń NSA, gdzie stwierdzono, iż "rażący" to dający się łatwo stwierdzić, wyraźny, oczywisty, niewątpliwy, bezsporny. Nadanie takiego znaczenia pojęciu "rażące naruszenie prawa" powoduje, że stwierdzenie nieważności decyzji z tej przyczyny może nastąpić w wypadku zastosowania w kwestionowanym rozstrzygnięciu normy prawnej, której znaczenie można ustalić w sposób niewątpliwy, bezsporny. Natomiast nie może być podstawą do takiego działania norma prawna, co do której treści istnieją istotne rozbieżności w orzecznictwie sądowym (por. wyrok NSA z dnia 20 października 2006 r., sygn. II FSK 113/06, LEX nr 281145).
Podobne stanowisko zostało wypracowane w doktrynie, gdzie zgodnie przyjmowano, że rażące naruszenie prawa będzie miało miejsce w sytuacji, gdy w stanie prawnym niebudzącym wątpliwości co do jego zrozumienia zostaje wydana decyzja, która treścią swego rozstrzygnięcia stanowi negację całości lub części obowiązujących przepisów (por. B. Brzeziński, M. Kalinowski, M. Masternak, A. Olesińska, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Toruń 2002, s. 802; J. Borkowski, J. Jendrośka, R. Orzechowski, A. Zieliński, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1985, s. 237; por. także A. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1996, s. 716-721). Treść decyzji można będzie w takiej sytuacji określić jako przeciwstawiającej się przepisom, na podstawie których decyzja została wydana, a zawarte w decyzji rozstrzygnięcie dotyczące praw i obowiązków stron postępowania będzie ukształtowane sprzecznie z przesłankami wynikającymi wprost z przepisu prawnego (por. J. Borkowski, Glosa do wyroku NSA z dnia 19 listopada 1992 r., SA/Ka 914/92, Przegląd Sądowy 1994, nr 7-8, s. 55). Innymi słowy, rażące naruszenie prawa występuje w sytuacji, gdy orzeczenie wydane przez organ w sposób ewidentny odbiega od obowiązującej normy prawnej, przy czym wykładnia tej normy nie budzi wątpliwości (por. wyrok NSA z dnia 13 lipca 2001 r., III SA 1110/00, niepubl.).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, zarzuty, że do wydania decyzji ostatecznej doszło z naruszeniem art. 123,124,180 §1 i §2, 181, 187 § 1, 188, 210 § 1 i § 4 Ordynacji podatkowej, w związku z czym pewnych czynności nie dokonano lub uczyniono to wadliwie mogą być podnoszone jedynie w trybie zwyczajnym, a nie w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej. Podobnie rzecz się ma z zarzutami dotyczącymi naruszenia prawa materialnego, przepisu art. 1 a ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.
W ocenie Sądu, dokonując badania wniosku stron o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia [...]r., organy trafnie stwierdziły, że pełnomocnik podatników nie wywiązał się z obowiązku wykazania, że treść decyzji pozostaje w rażącej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa. Pełnomocnik we wniosku kwestionuje przede wszystkim ustalony w toku postępowania podatkowego stan faktyczny sprawy, co już samo w sobie powoduje, że wniosek taki musi być uznany za wadliwy. Jak wyżej wyjaśniono, postępowanie dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji nie może służyć do kwestionowania stanu faktycznego; stan ten musi pozostawać poza sporem. Tymczasem w przedmiotowej sprawie wszystkie zarzuty stron przedstawione we wniosku o stwierdzenie nieważności i w odwołaniu oraz skardze sformułowane zostały na podstawie stanu faktycznego który – jak wynika z treści wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji – był już w zwykłym postępowaniu administracyjnym sporny między stronami. Stan faktyczny ustalony został w decyzji, o której stwierdzenie nieważności wnoszą skarżący i niemożliwe jest kwestionowanie tego stanu w trybie nadzwyczajnym. Pełnomocnik skarżących podważa ustalenia faktyczne przyjęte w decyzji ostatecznej za pomocą zarzutów naruszenia prawa materialnego. Jednocześnie nie przedstawia żadnych dowodów na poparcie swych twierdzeń. Taki sposób formułowania zarzutów jest jak wyżej wyjaśniono niedopuszczalny w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji i w żaden sposób nie uzasadnia tezy pełnomocnika o wydaniu decyzji gminnego organu podatkowego z rażącym naruszeniem prawa.
Strona mogła skorzystać z odwołania się od decyzji gminnego organu podatkowego, jednak nie może zarzutów odwoławczych podnosić w nadzwyczajnym trybie postępowania.
W tym miejscu należy wskazać, że postępowanie w sprawie ustalenia stronom zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2004r. toczyło się trzy lata, w tym czasie trzykrotnie prowadzono postępowanie przed organem I instancji oraz przed organem odwoławczym, w toku którego podnoszona była większość zarzutów sformułowanych następnie we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organy w postępowaniu zwykłym zajmowały się badaniem kwestii podnoszonych przez stronę we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. W toku postępowania podatkowego podjęte zostały wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Materiał dowodowy zebrany został w sposób wyczerpujący i wnikliwie rozpatrzony, co znalazło odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji. W obszernym i szczegółowym uzasadnieniu decyzji organy wyjaśniły w jaki sposób ustaliły stan faktyczny sprawy, jakie w toku postępowania przeprowadził dowody, a także dowody te oceniły i wskazały wnioski z tej oceny płynące, a mające wpływ na ustalenie stanu faktycznego. W toku postępowania, trwającego ponad trzy lata, organy podatkowy zebrały bardzo obszerny materiał dowodowy, w tym także przeprowadziły dowody wskazane przez strony.
Podnoszone przez pełnomocnika zarzuty dotyczące przyjęcia błędnych podstaw opodatkowania budowli poprzez nie wyłączenie z opodatkowania sieci wewnętrznych, czy też sieci zewnętrznych, a także zarzut dotyczący nie wyłączenia spod opodatkowania pompowni i stacji transformatorowej, które nie noszą cech budynku, lecz budowli, nie są wystarczającą podstawą do stwierdzenia, iż decyzja ta rażąco narusza prawo. Podstawą stwierdzenia nieważności decyzji może być rażące naruszenie każdego przepisu prawa. Musi to być jednak wada tkwiąca w samej decyzji a tego rodzaju wada na ogół jest następstwem rażącego naruszenia prawa materialnego. Brak jest zatem podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli sama treść decyzji odpowiadała prawu.
W toku nadzwyczajnego postępowania administracyjnego organy nie gromadzą nowych dowodów w sprawie, które prowadziłyby do nowych ustaleń faktycznych. Oceny legalności decyzji ostatecznej dokonuje tylko i wyłącznie na podstawie materiałów zgromadzonych w postępowaniu zwykłym, zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej.
Zgodzić się należy z organem, że aby ocenić zarzuty pełnomocnika, należałoby w pierwszej kolejności przeprowadzić postępowanie dowodowe i to w pełnym zakresie.
Nie bez znaczenia w tej sprawie jest okoliczność, że w składanych informacjach na podatek od nieruchomości za 2003 i 2004r. strony wykazywały do opodatkowania budowle o wartości [...] zł, w tym również budowle kwestionowane we wniosku o stwierdzenie nieważności. Budowle opodatkowane w zaskarżonej decyzji (o wartości [...] zł) były przedmiotem opodatkowania także w decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2003r. wydanej dla podatników. Kwestia ta była przedmiotem oceny dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, który wyrokiem z dnia [...]r., sygn. akt [...] oddalił skargę stron na decyzję Kolegium, a następnie wyrokiem z dnia [...] r. sygn. akt [...] Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę kasacyjną podatników od w/w wyroku WSA we Wrocławiu.
Organ wyjaśnił także, dlaczego za bezpodstawny uznał zarzut rażącego naruszenia art. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999r. - Prawo działalności gospodarczej oraz przepisów art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej - poprzez przypisanie jednemu z podatników M. M. cech podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą. Wskazał, że podstawą opodatkowania budowli, gruntów i budynków według najwyższych stawek podatkowych był po pierwsze fakt bycia przedsiębiorcą przez A. R. po drugie to, że części powierzchni, które były przedmiotem najmu, gminny organ podatkowy opodatkował stosując najwyższe stawki podatkowe, dlatego, że podmioty, które te powierzchnie wynajęły prowadziły w nich działalność gospodarczą.
Skarżący składając wniosek o stwierdzenie nieważności, nie rozumiejąc istoty tego nadzwyczajnego postępowania, dążyli do ponownego rozpatrzenia sprawy. Zarzuty skarżących skierowane są głównie przeciwko niedokonaniu przez organ w postępowaniu zwykłym wszelkich istotnych ustaleń stanu faktycznego, które mogły być zwalczane zwykłymi środkami zaskarżenia. Zarzuty te nie mogą być korygowane poprzez instytucję stwierdzenia nieważności decyzji. Ta instytucja, o czym już była wyżej mowa, w przeciwieństwie do instytucji odwołania, nie pozwala na ponowne rozpatrzenie sprawy, a tylko podczas takiego rozpatrywania można ocenić zasadność zarzutów związanych z dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego i jego oceną.
Z powyższych względów, nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło