III SA/Wr 3/25
WyrokWSA we Wrocławiu2025-05-07
Skład orzekający: Barbara Ciołek, Katarzyna Borońska, Magdalena Jankowska-Szostak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić przyznania płatności ONW wyłącznie na podstawie wpisu do CEIDG o kodzie PKD 68.10.Z, nie ustalając faktycznie prowadzonej działalności gospodarczej przez rolnika?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy ARiMR błędnie zastosowały przepisy ustawy o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 oraz rozporządzenia w sprawie podstawowego wsparcia dochodów, odmawiając przyznania płatności ONW wyłącznie na podstawie wpisu do CEIDG o kodzie PKD 68.10.Z. Wpis do rejestru CEIDG ma charakter deklaratoryjny i rodzi jedynie domniemanie faktyczne prowadzenia działalności, które może być wzruszone. Organy powinny podjąć próbę ustalenia faktycznego charakteru działalności gospodarczej rolnika, a nie opierać się wyłącznie na danych z rejestru.Stan faktyczny
Rolnik złożył wniosek o przyznanie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi (ONW). Organy ARiMR odmówiły przyznania płatności, stwierdzając, że rolnik prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą w zakresie obrotu nieruchomościami (kod PKD 68.10.Z), co wyklucza go z grona rolników aktywnych zawodowo. Rolnik kwestionował faktyczne prowadzenie tej działalności, wskazując, że wpis do CEIDG nastąpił w związku z planowanym zakupem lokalu, który ostatecznie nie doszedł do skutku. Organy nie podjęły próby ustalenia faktycznego charakteru działalności rolnika, opierając się jedynie na wpisie do CEIDG.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora ARiMR oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika BP ARiMR.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Ciołek, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca), Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, , Protokolant Starszy specjalista Katarzyna Dziok, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu z dnia 30 października 2024 r. nr 9001-2024-000561 w przedmiocie odmowy przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu z dnia 5 lipca 2024 r. nr 0008-2024-008520; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu na rzecz strony skarżącej kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Przedmiotem skargi A. K. (dalej: skarżący, strona) jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu (dalej: Dyrektor ARiMR, organ odwoławczy) z 30 października 2024 r., nr 9001-2024-000561, utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kłodzku (dalej: Kierownik BP ARiMR, organ I instancji), w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu płatności ONW na 2023 r.
Skarżący w dniu 26 czerwca 2023 r. złożył za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Kłodzku wniosek o przyznanie płatności na rok 2023, w którym zadeklarował działki rolne oznaczone literami od [...] do [...] zgłoszone do płatności ONW typ specyficzny strefa II [...] o powierzchni [...] ha.
Organ I instancji podczas kontroli administracyjnej ustalił, że wysokość otrzymanych przez rolnika płatności bezpośrednich za rok poprzedzający rok złożenia wniosku o przyznanie pomocy przekracza równowartość w złotych kwoty 5000 euro. Ponadto na podstawie danych z CEIDG oraz dokumentów krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej (REGON) ustalono, że strona prowadzi pozarolniczą działalność w zakresie obrotu nieruchomościami oznaczoną kodem PKD 6810.Z. ("Kupno i sprzedaż nieruchomości na własny rachunek"), która jest działalnością z tzw. "negatywnej listy" w świetle art. 24 ustawy z dnia 8 lutego 2023 o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. z 2024, poz. 261 ze zm.) – dalej: ustawa o PS oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. z 2023 r. poz. 482) – dalej: rozporządzenie w sprawie podstawowego wsparcia dochodów. Skarżący zarazem nie dołączył do wniosku o płatność dokumentów, o których mowa w § 2 ust. 3 i 4 ww. rozporządzenia, w związku z powyższym organ pismem z 18 czerwca 2024 r. wezwał stronę do złożenia wyjaśnień oraz uzupełnienia tychże dokumentów.
W odpowiedzi na wezwanie skarżący w dniu 27 czerwca 2024 r. dostarczył Zaświadczenie nr [...] wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. W zaświadczeniu tym, organ podatkowy wskazał, że w roku 2022 dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej wynosił [...] zł. Następnie w piśmie z dnia 30.06.2024 r. strona oświadczyła, iż w roku 2022 nie prowadziła działalności o kodach 68.10.Z, 68.31.Z i 68.32.Z, co oznacza, iż przychód z tych działów wynosił 0 zł oraz wskazała, iż 100 % przychodu z działalności pozarolniczej pochodzi z działu 47.11.Z. który nie podlega regulacji zawartej w art. 24 ustawy o PS.
W tych okolicznościach Kierownik BP ARiMR w dniu 5 lipca 2024 r. wydał decyzję nr 0008-2024-008520, na mocy której odmówił stronie przyznania płatności ONW typ specyficzny strefa II [...].
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że wysokość otrzymanych przez stronę płatności bezpośrednich za rok poprzedzający rok złożenia wniosku o przyznanie pomocy przekracza równowartość w złotych kwoty 5000 euro, wnioskodawca na dzień wydania decyzji powadził działalność z tzw. "negatywnej listy" oraz nie udowodnił, iż spełnia kryteria rolnika aktywnego zawodowo poprzez złożenie odpowiednich dokumentów.
W odwołaniu od powyższej decyzji strona podkreśliła, że powołane przez Kierownika BP ARiMR regulacje prawne dotyczą dokumentów odnoszących się do środków za rok poprzedzający rok złożenia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich tj. 2022 r., natomiast wpis do CEIDG w zakresie dodania zmiany w postaci kodu PKD 68.20.Z i kodu PKD 68.10.Z został dokonany w dniu 24 stycznia 2023 r. W przypadku strony poszerzenie działalności gospodarczej oznaczonych kodami PKD 68.10.Z ("Kupno i sprzedaż nieruchomości na własny rachunek") i PKD 68.20.Z ("Wynajem i zarządzanie nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi") nastąpiło w związku z planowanym zakupem lokalu przeznaczonego wcześniej na sklep spożywczy i dokonania jego najmu bądź dalszej sprzedaży. Z uwagi na fakt, iż zakup lokalu nie nastąpił, to działalność w zakresie obrotu nieruchomościami faktycznie nie miała miejsca i w konsekwencji dochód jak i przychód z tego tytułu wynosi 0 zł. Strona odnosząc się do przedłożonego zaświadczenia o dochodzie z działalności pozarolniczej oraz oświadczenia wskazała, iż w dniu wniesienia odwołania wystąpiła o wydanie zaświadczenia do Urzędu Skarbowego odpowiadającego wymogom wskazanym w decyzji tj. wykazania przychodu, ale uzyskała informację o braku możliwości jego wydania. Zarzucając organowi I instancji naruszenie przepisu art. 8 k.p.a. i art. 7a § 1 k.p.a. skarżący podkreślił, że w poprzednich latach otrzymywał płatności przekładając te same dokumenty. Powołała się dodatkowo na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2008 r. o sygnaturze akt ISA/Bd 8/08, uznając że powinien być uwzględniony przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy. Do odwołania został dołączony dokument CEIDG w zakresie dokonania w dniu 24 stycznia 2023 r. zmiany polegającej na dodaniu kodów PKD 68.20.Z i 68.10.Z.
Skarżoną obecnie decyzją z 30 października 2024 r. Dyrektor ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że w art. 24 ustawy o PS wprowadzone zostało pojęcie rolnika aktywnego zawodowo, które ogranicza krąg osób uprawnionych do otrzymywania płatności bezpośrednich. Została ustalona zasada, że jedynie rolnik aktywny zawodowo może otrzymać płatności bezpośrednie. Natomiast rolnik, który nie spełnia tego kryterium, zostanie wykluczony w danym roku ze wsparcia. Stosownie do art. 24 ustawy o PS, pomocy nie przyznaje się rolnikowi, który zarządza portami lotniczymi, administruje wodociągami lub stałymi terenami sportowymi lub rekreacyjnymi, jak również świadczy usługi przewozu kolejowego lub usługi w zakresie obrotu nieruchomościami. Zaklasyfikowanie rodzaju prowadzonej działalności do działalności wykluczonej z płatności na podstawie § 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie podstawowego wsparcia dochodów następuje na podstawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD), wprowadzonej rozporządzeniem Rady Ministrów z 24 grudnia 2007 r. (Dz. U. Nr 251, poz. 1885 z późn. zm.).
Jak wskazał organ II instancji, z akt badanej sprawy wynika, ze skarżący w 2022 r. uzyskał dopłatę bezpośrednią w kwocie 28 604.35 zł (równowartość w złotych kwoty 5000 euro w roku 2022 stanowiła kwota 24 241,50 zł), co spowodowało, iż starając się o przyznanie płatności bezpośrednich i ONW na rok 2023 r., winien był przejść weryfikację pod kątem, czy spełnia kryterium rolnika aktywnego zawodowo. Zgodnie z art. 24 pkt 1 -3 ustawy o PS, podmiot objęty zakresem "wykazu negatywnego" należy uznać za rolnika aktywnego zawodowo, jeżeli jest w stanie udowodnić, że:
1) działalność rolnicza jest jego działalnością przeważającą, co wynika z danych zawartych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej lub Krajowym Rejestrze Sądowym lub z dokumentów z Krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej lub
2) udokumentuje, że:
a) jego przychód z działalności rolniczej stanowi co najmniej 1/3 całego jego przychodu lub
b) kwota płatności bezpośrednich, jakie mu przysługiwały za rok poprzedzający rok złożenia wniosku o przyznanie pomocy, wynosi co najmniej 5% całości przychodów z działalności pozarolniczej, lub
3) wysokość otrzymanych przez niego płatności bezpośrednich za rok poprzedzający rok złożenia wniosku o przyznanie pomocy nie przekracza równowartości w złotych kwoty 5000 euro, a w przypadku gdy nie otrzymał płatności bezpośrednich za rok poprzedzający rok złożenia wniosku o przyznanie pomocy - suma:
a) iloczynu liczby kwalifikujących się hektarów, o których mowa w art. 4 ust. 4 rozporządzenia 2021/2115, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami", które posiada, i średniej krajowej wysokości płatności bezpośrednich za hektar za rok poprzedzający rok złożenia wniosku o przyznanie pomocy oraz
b) iloczynu wyrażonej w dużych jednostkach przeliczeniowych (DJP) liczby zwierząt zatwierdzonych do płatności bezpośrednich w roku złożenia wniosku o przyznanie pomocy, które posiada, i średniej krajowej wysokości płatności bezpośrednich do zwierząt w złotych na DJP za rok poprzedzający rok złożenia wniosku o przyznanie pomocy
- nie przekracza równowartości w złotych kwoty 5000 euro.
W myśl natomiast § 2 ust. 3 rozporządzenia w sprawie podstawowego wsparcia dochodów, warunek o którym mowa w art. 24 pkt 2 lit. a ustawy (przychód tego rolnika z działalności rolniczej stanowi co najmniej 1/3 całego przychodu), uznaje się za spełniony, jeżeli potwierdzają to:
- zaświadczenie o przychodach z działalności pozarolniczej wydane przez właściwy organ podatkowy, lub
- faktury w rozumieniu art. 2 pkt 31 ustawy VAT, w tym faktury VAT RR. o których mowa w art. 116 ust. 1 i ust. 2 ustawy VAT lub inne równoważne dowody potwierdzające sprzedaż przez rolnika produktów rolnych, lub
- informacje o wysokości uzyskanej pomocy finansowej w ramach Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) pochodzące ze zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, o którym mowa w art. 64 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/2116, lub innej pomocy finansowej przyznanej przez ARiMR w związku z prowadzoną działalnością rolniczą, lub
- zaświadczenie o wysokości uzyskanej pomocy finansowej innej niż pomoc, o której mowa w pkt 3, przyznanej w związku z prowadzoną działalnością rolniczą, wydane przez organ, który wypłacił taką pomoc, lub inny niż ARiMR podmiot, który wypłacił taką pomoc
- za rok poprzedzający rok złożenia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich.
W niniejszej sprawie w trakcie kontroli administracyjnej, na podstawie danych z bazy CEIDG i REGON organ I instancji ustalił, że działalność rolnicza nie jest działalnością przeważającą skarżącego (czego skarżący nie kwestionował), a strona prowadzi działalność pozarolniczą oznaczoną kodem PKD 68.10.Z "kupno i sprzedaż nieruchomości na własny rachunek" zaklasyfikowaną do rodzaju działalności wykluczonej z płatności na podstawie § 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie podstawowego wsparcia dochodów. Jednocześnie skarżący nie przedstawił dowodów, o których mowa w ust 3 i 4 § 2 ww. rozporządzenia, potwierdzających spełnienie warunku uznania go za rolnika aktywnego zawodowo, do których przedłożenia został wezwany.
W skardze na powyższą decyzję strona wniosła o uchylenie jej w całości i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła organom ARiMR naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 66 ust. 1 pkt 1, 2 i ust. 3 w zw. z art. 24 pkt 2 lit. a ustawy o PS w zw. z § 2 rozporządzenia w sprawie podstawowego wsparcia dochodów, w zw. z art. 75 § 1 i 2 i art. 8 w zw. z art. 11 kodeksu postępowania administracyjnego, polegające na przeprowadzeniu postępowania z naruszeniem zasady zaufania do władzy publicznej i zasady przekonywania poprzez:
1. nazbyt rygorystyczne i formalistyczne podejście do wpisu z 24 stycznia 2023 r. w CEiDG odnośnie działalności skarżącego i wadliwe przyjęcie, że prowadzi on działalność z tzw. "listy negatywnej" przy nieuwzględnieniu jego jednoznacznych wyjaśnień, iż poszerzenie danych o nowe PKD nastąpiło tylko "w związku z planowanym zakupem od Gminy lokalu przeznaczonego wcześniej na sklep spożywczy i dokonania jego najmu bądź dalszej sprzedaży; wpisu w CEIDG dokonano celem dopełnienia rygorów formalnych, co jak się okazało, przyniosło mu tylko problem w postaci zaskarżonej decyzji o odmowie przyznania płatności"; do chwili obecnej zakup lokalu od Gminy nie nastąpił, z uwagi na brak wyceny dokonanej przez rzeczoznawcę, w związku z tym przychód, jak i dochód skarżącego z tychże branż wynosi cały czas 0 zł (cały przychód z działalności nierolniczej był przychodem z działalności gospodarczej nieobjętej zakresem art. 24 ustawy o PS);
2. wobec rozbieżności pomiędzy danymi z CEIDG. a stanowczymi i jednoznacznymi wyjaśnieniami skarżącego w tym zakresie – poprzez zaniechanie pouczenia go o możliwości przedłożenia oświadczenia określonego w art. 75 § 2 kpa (zwłaszcza, iż skarżący sygnalizował taką wolę) oraz przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony na zasadzie art. 86 kpa - a w razie zgłoszenia przezeń takiego żądania - dopuszczenia tych dowodów, w sytuacji gdy korzystałyby one z waloru dużej wiarygodności ze względu na zagrożenie karą za składanie fałszywych zeznań przewidziane w art. 233 § 1 kodeksu karnego do 8 lat pozbawienia wolności,
3. wydanie decyzji odmawiającej przyznania płatności m. in wobec nieprzedłożenia przez skarżącego zaświadczenia o przychodach z działalności pozarolniczej w roku 2022 r. wydanego przez właściwy organ podatkowy - w sytuacji gdy organ ten odmówił wydania takiego zaświadczenia.
Odpowiadając na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Spór w sprawie sprowadza się do oceny prawidłowości przyjęcia przez organ I instancji, iż skarżący nie jest rolnikiem aktywnym zawodowo.
Wskazać zatem należy, że tryb i warunki przyznawania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami do gruntów rolnych na rok 2023 uregulowano w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023 - 2027 (Dz. U. 2023, poz. 483 ze zm.) – dalej: rozporządzenie ONW, wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 71 ust. 1 ustawy o PS.
Zgodnie z art. 45 ust. 1 ustawy o PS, płatności ONW są przyznawane rolnikowi do użytków rolnych będących w jego posiadaniu położonych na obszarach, o których mowa w art. 71 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2021/2115 ustanawiającego przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylające rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013 (Dz.U.UE.L. 2021.435.1.) - dalej: rozporządzenie nr 2021/2115, którymi są obszary określone w przepisach wydanych na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 dotyczących szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 12 tej ustawy, jeżeli:
1) prowadzi na tych użytkach rolnych działalność rolniczą;
2) łączna powierzchnia tych użytków rolnych wynosi nie mniej niż 1ha.
Stosownie do brzmienia § 2 ust. 1 rozporządzenia ONW, płatność ONW przyznaje się rolnikowi do powierzchni użytków rolnych:
1) położonych na obszarach, o których mowa w art. 71 ust. 2 rozporządzenia 2021/2115, zwanych dalej "obszarami ONW", wynoszącej nie więcej niż 75 ha (maksymalny limit) oraz
2) jeżeli są spełnione warunki przyznania pomocy w ramach podstawowego wsparcia dochodów do celów zrównoważoności, o którym mowa w art. 16 ust. 2 lit. a rozporządzenia 2021/2115, zwanego dalej "podstawowym wsparciem dochodów".
Rozporządzenie ONW uzależnia ponadto przyznanie płatności m.in. od spełniania przez rolnika warunku uznania go za rolnika aktywnego zawodowo. Wynika to wprost z treści § 5 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia ONW, w myśl którego w przypadku gdy o płatności ONW ubiega się podmiot niebędący rolnikiem aktywnym zawodowo, o którym mowa w art. 24 ustawy, odmawia się przyznania płatności ONW.
W art. 24 ustawy o PS wskazano natomiast warunki uznania rolnika za aktywnego zawodowo. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli z przepisów, o których mowa w art. 1 pkt 1 ustawy o PS albo z przepisów ustawy wynika, że pomoc jest przyznawana rolnikom aktywnym zawodowo, pomocy tej nie przyznaje się rolnikowi, który zarządza portami lotniczymi, administruje wodociągami lub stałymi terenami sportowymi lub rekreacyjnymi lub świadczy usługi przewozu kolejowego lub usługi w zakresie obrotu nieruchomościami, chyba że:
1) działalność rolnicza jest jego działalnością przeważającą, co wynika z danych zawartych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej lub Krajowym Rejestrze Sądowym lub z dokumentów z Krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej lub
2) udokumentuje, że:
a) jego przychód z działalności rolniczej stanowi co najmniej 1/3 całego jego przychodu lub
b) kwota płatności bezpośrednich, jakie mu przysługiwały za rok poprzedzający rok złożenia wniosku o przyznanie pomocy, wynosi co najmniej 5% całości przychodów z działalności pozarolniczej, lub
3) wysokość otrzymanych przez niego płatności bezpośrednich za rok poprzedzający rok złożenia wniosku o przyznanie pomocy nie przekracza równowartości w złotych kwoty 5000 euro, a w przypadku gdy nie otrzymał płatności bezpośrednich za rok poprzedzający rok złożenia wniosku o przyznanie pomocy - suma:
a) iloczynu liczby kwalifikujących się hektarów, o których mowa w art. 4 ust. 4 rozporządzenia 2021/2115, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami", które posiada, i średniej krajowej wysokości płatności bezpośrednich za hektar za rok poprzedzający rok złożenia wniosku o przyznanie pomocy oraz
b) iloczynu wyrażonej w dużych jednostkach przeliczeniowych (DJP) liczby zwierząt zatwierdzonych do płatności bezpośrednich w roku złożenia wniosku o przyznanie pomocy, które posiada, i średniej krajowej wysokości płatności bezpośrednich do zwierząt w złotych na DJP za rok poprzedzający rok złożenia wniosku o przyznanie pomocy
- nie przekracza równowartości w złotych kwoty 5000 euro.
Tym samym w art. 24 ustawy o PS ustawodawca sformułował tzw. "katalog negatywny" rodzajów działalności gospodarczej, które wykluczają rolnika z otrzymania płatności (w tym ONW), wymieniając wśród nich m.in. obrót nieruchomościami. Jednocześnie, zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie podstawowego wsparcia dochodów, w przypadku, o którym mowa wart. 24 ustawy o PS uznaje się, że rolnik zarządza portami lotniczymi, administruje wodociągami lub stałymi terenami sportowymi lub rekreacyjnymi lub świadczy usługi przewozu kolejowego lub usługi w zakresie obrotu nieruchomościami, jeżeli wykonuje działalność zaklasyfikowaną co najmniej do jednego z następujących kodów Polskiej Klasyfikacji Działalności 68.10.Z, 68.31.Z, 49.10.Z, 49.20.Z, 49.31.Z, 68.32.Z, z wyłączeniem usług niestanowiących obrotu nieruchomościami, 52.23.Z, 36.00.Z, 93.11.Z lub 93.2, o których mowa w części II załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) (Dz. U. poz. 1885, z 2009 r. poz. 489, z 2017 r. poz. 2440 oraz z 2020 r. poz. 1249).
W rozpoznawanej sprawie organy na podstawie wpisu do rejestru CEIDG oraz dokumentów rejestry REGON stwierdziły, że skarżący prowadzi działalność oznaczoną kodem PKD 68.10.Z – "Kupno i sprzedaż nieruchomości na własny rachunek" tj. działalność z tzw. "listy negatywnej", wykluczającej z otrzymania płatności ONW, o ile nie spełni warunków wymienionych w art. 24 pkt 1-3 ustawy o PS. Skarżący tymczasem kwestionuje, że taką działalność kiedykolwiek rzeczywiście prowadził.
W tym miejscu należy przypomnieć, że wsparcie w postaci płatności ONW regulowane jest zarówno przepisami prawa krajowego, jak i prawa unijnego. W przepisie prawa krajowego tj. art. 15 ust. 1 ustawy o PS wskazano, że pomoc przyznawana jest osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, którym został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystywany do ubiegania się o daną pomoc, jeżeli są spełnione warunki przyznania tej pomocy określone m.in. w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1 ustawy PS. Przepis ten zaś odsyła do rozporządzenia nr 2021/2115.
W motywach rozporządzenia nr 2021/2115, w których wskazano cele i założenia wsparcia, zawarto zapisy wyraźnie świadczące o tym, że zamiarem ustawodawcy unijnego jest wspieranie rolników aktywnych zawodowo. W motywie 19 rozporządzenia nr 2021/2115 wskazano, że "w celu dalszej poprawy realizacji celów WPR wsparcie dochodu należy ukierunkować na rolników aktywnych zawodowo. Aby zapewnić wspólne podejście na poziomie unijnym, należy ustanowić ramową definicję terminu "rolnik aktywny zawodowo" zawierającą najważniejsze elementy. W swoich planach strategicznych WPR państwa członkowskie powinny na podstawie obiektywnych warunków określić, których rolników uznaje się za rolników aktywnych zawodowo. Aby zmniejszyć obciążenia administracyjne, państwa członkowskie powinny mieć możliwość przyznania płatności bezpośrednich małym gospodarstwom, które również przyczyniają się do witalności obszarów wiejskich oraz ustanawiania negatywnego wykazu rodzajów działalności pozarolniczej, w porównaniu, z którymi działalność rolnicza jest zazwyczaj marginalna. Wykaz negatywny nie powinien być jedynym sposobem określenia definicji, lecz powinien być wykorzystywany jako narzędzie uzupełniające, pomagające w identyfikacji takiej działalności pozarolniczej, bez uszczerbku dla możliwości udowodnienia przez zainteresowane osoby, że spełniają kryteria definicji rolnika aktywnego zawodowo. Aby zapewnić lepsze dochody, wzmocnić strukturę społecznoekonomiczną obszarów wiejskich lub osiągnąć związane z tym cele, definicja rolnika aktywnego zawodowo nie powinna wykluczać przyznania wsparcia rolnikom prowadzącym działalność rolniczą i nierolniczą lub prowadzącym działalność rolniczą w niepełnym wymiarze godzin, którzy oprócz działalności rolniczej prowadzą również działalność pozarolniczą".
Zgodnie zaś z art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 2021/2115 państwa członkowskie określają w swoich planach strategicznych WPR definicje m.in. "rolnika aktywnego zawodowo". W przepisie art. 4 ust. 5 rozporządzenia nr 2021/2115 wskazano, że "rolnika aktywnego zawodowo" definiuje się w taki sposób, aby zagwarantować, że wsparcie będzie przyznawane wyłącznie osobom fizycznym lub prawnym bądź grupom osób fizycznych lub prawnych prowadzącym działalność rolniczą na co najmniej minimalnym poziomie, przy czym niekoniecznie ze wsparcia należy wykluczyć rolników prowadzących działalność rolniczą i nierolniczą lub rolników prowadzących działalność rolniczą w niepełnym wymiarze godzin. Określając, kto jest "rolnikiem aktywnym zawodowo", państwa członkowskie stosują obiektywne i niedyskryminujące kryteria, takie jak: badanie dochodów, nakłady pracy w gospodarstwie, przedmiot działalności przedsiębiorstwa oraz włączenie działalności rolniczej tych osób do rejestrów krajowych lub regionalnych. Kryteria takie mogą zostać wprowadzone w jednej lub kilku formach wybranych przez państwa członkowskie, w tym w formie wykazu negatywnego wykluczającego uznanie rolnika za rolnika aktywnego zawodowo. Jeżeli państwa członkowskie uznają za rolników aktywnych zawodowo tych rolników, którzy w poprzednim roku nie otrzymali płatności bezpośrednich przekraczających określoną kwotę, kwota ta nie może być wyższa niż 5 000 EUR.
Z przytoczonych zapisów rozporządzenia nr 2021/2015 wynika zatem jasno, że ukierunkowanie pomocy na "rolników aktywnych zawodowo", nie wyklucza ze wsparcia osób prowadzących, poza działalnością rolniczą (na przynajmniej minimalnym poziomie), także inną działalność gospodarczą. Państwom członkowskim pozostawiono swobodę w zakresie doboru środków, za pomocą których będą identyfikować "rolników aktywnych zawodowo", zaś dopuszczenie tworzenia "list negatywnych" miałoby służyć uproszczeniu procedur i powinno opierać się na kilku założeniach. Po pierwsze, objęte takim wykazem rodzaje działalności są tego rodzaju, że zazwyczaj można założyć, iż działalność rolnicza w stosunku do nich ma charakter marginalny - a więc jest to katalog stworzony na zasadzie przyjęcia pewnego domniemania faktycznego. Po drugie, nie powinno to ograniczać możliwości wykazania przez zainteresowane osoby, że spełniają kryteria definicji rolnika aktywnego zawodowo. Kluczowe dla otrzymania wsparcia z punktu widzenia rozporządzenia nr 2021/2015 jest zatem faktyczne prowadzenie działalności rolniczej na takim poziomie, na którym nie będzie ona nieznaczącym dodatkiem do prowadzonej głównej działalności oraz która będzie spełniać minimalne kryteria dla danego wsparcia.
Zdaniem Sądu organy ARiMR w rozpoznawanej sprawie nieprawidłowo zastosowały art. 24 tej ustawy o PS oraz § 2 rozporządzenia w sprawie podstawowego wsparcia dochodów wać.
Podkreślić należy przede wszystkim, że potrzeba poczynienia ustaleń w oparciu o dokumenty wskazane w § 2 ust. 3 i 4 rozporządzenia w sprawie podstawowego wsparcia dochodów, do dostarczenia których wzywano w niniejszej sprawie stronę, może dotyczyć wyłącznie podmiotów, co do których bezsprzecznie już ustalono, że rzeczywiście prowadzą jeden z rodzajów działalności objętych tzw. "listą negatywną". Podkreślił to w swojej decyzji organ II instancji zaznaczając, że konieczność przedstawienia wskazanych w powyższych przepisach dowodów dotyczy tylko rolników znajdujących się na tzw. "negatywnej liście". Regulacje art. 24 pkt 1-3 oraz § 2 ust. 3 i 4 ww. rozporządzenia nie mogą natomiast służyć ustaleniu tego, jaką działalność gospodarczą faktycznie prowadzi rolnik ubiegający się o wsparcie.
Ustalając zaś charakter działalności prowadzonej przez skarżącego organy oparły się na treści powołanego § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie podstawowego wsparcia dochodów odwołującego się do kodów PKD i na podstawie kodu jednego z rodzajów działalności ujawnionych w CEIDG skarżącego (kod PKD 60.10.Z) uznały, że prowadzi on działalność w zakresie obrotu nieruchomościami. Tymczasem już samej treści § 2 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia wynika że chodzi o działalność faktycznie wykonywaną – o czym świadczy sformułowanie "uznaje się, że rolnik (...) świadczy usługi (...) w zakresie obrotu nieruchomościami, jeżeli wykonuje działalność zaklasyfikowaną co najmniej do jednego z następujących kodów Polskiej Klasyfikacji Działalności (...)". Taki zapis, dzięki przyporządkowaniu wskazanych tam rodzajów działalności do konkretnych kodów PKD służy doprecyzowaniu i zawężeniu rozumienia terminów użytych w art. 24 ustawy o PS, nie przesądza natomiast o tym, że przedsiębiorca rzeczywiście wykonuje taki właśnie rodzaj działalności, jaki został ujawniony w CEIDG poprzez wskazanie tam kodów PKD lub że wykonuje wszystkie zadeklarowane tam rodzaje działalności. Wyprowadzenie niepodważalnego wniosku co do tego, jaką działalność gospodarczą prowadzi dany podmiot wyłącznie w oparciu o zapisy CEIDG pozostaje zatem w sprzeczności nie tylko z regulacjami rozporządzenia 2021/2115, ale także rozporządzenia w sprawie podstawowego wsparcia dochodów.
Wskazać w tym miejscu należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie podkreśla się, że wpis do ewidencji działalności gospodarczej jest swoistą deklaracją (zgłoszeniem) zamierzonej przez osobę fizyczną działalności, ma on charakter deklaratoryjny i rodzi jedynie domniemanie faktyczne jej prowadzenia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 marca 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 2215/05; wyrok NSA z dnia z dnia 26 sierpnia 2014 r. sygn. akt II GSK 1010/13).
Jak wynika z jej art. 5 ust. 1 pkt 8 ustawa CEIDG przedmiot wykonywanej działalności gospodarczej według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) na poziomie podklasy, w tym jeden przedmiot przeważającej działalności zakwalifikowany został jako dana ewidencyjna i podlega wpisowi do CEIDG. Jednocześnie, co wynika art. 16 ust. 1 zd. 1 ustawy CEIDG, domniemywa się, że dane wpisane do CEIDG są prawdziwe. W orzecznictwie prezentowany jest w związku z tym pogląd, że domniemanie wynikające z wpisu w CEIDG jest domniemaniem wzruszalnym. Dopuszcza się przedstawienie dowodów, które wskazują, że dane zawarte w rejestrze nie są zgodne z rzeczywistością (por. wyrok WSA w Warszawie z 26 kwietnia 2018 r., V SA/Wa 2180/17, LEX nr 253194; wyrok WSA w Krakowie z dnia 26 maja 2021 r. sygn. akt I SA/Kr 484/21, LEX nr 3187614; wyrok WSA w Białymstoku z dnia 28 lipca 2021 r., I SA/Bk 293/21, LEX nr 3207239, wyrok WSA w Gdańsku z 15 października 2024 r, sygn. akt I SA/Gd 277/24, LEX 3777813).
W zakresie charakteru prawnego wniosku przedsiębiorcy o wpisanie czy aktualizację danych do rejestru REGON, przywołać można też orzecznictwo Sądu Najwyższego. W wyroku z dnia 7 stycznia 2013 r. sygn. akt II UK 142/12 oraz w wyroku z dnia 23 listopada 2016 r. sygn. akt II UK 402/15 Sąd Najwyższy stwierdził że informacja o rodzaju działalności wynikająca z rejestru REGON nie tworzy żadnego stanu prawnego, a jedynie ma potwierdzać stan faktyczny według oświadczenia wiedzy podmiotu prowadzącego taką działalność. Oświadczenia wiedzy mają charakter potwierdzenia faktów. Mogą być więc zakwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu. (...) Okoliczność, czy zawarta w oświadczeniu informacja jest prawdziwa jest zatem kwestią dowodową. SN stwierdził, że "Sąd Apelacyjny odmawiając uwzględnienia wniosków dowodowych odnośnie do rodzaju faktycznie prowadzonej w spornym okresie działalności pozbawił go (stronę, przyp. Sądu) możliwości wykazania, że nie doszło do zaniżenia stopy procentowej składki na ubezpieczenia społeczne (...)".
Organy, odwołując się do danych z CEIDG oraz dokumentów z rejestru REGON bezzasadnie w swojej decyzji pominęły, że rejestr podmiotów REGON prowadzony jest dla potrzeb statystyki publicznej, której celem jest zapewnienie rzetelnego, obiektywnego i systematycznego informowania społeczeństwa, organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego (art. 3 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej - Dz.U. z 2020 r., poz. 443). Podanie do ww. rejestrów danych niezgodnych z rzeczywistością albo ich niezaktualizowanie nie pociąga za sobą zakazu prowadzenia działalności innej niż objętej kodami PKD w nich wpisanymi, podobnie jak nie tworzy obowiązku wykonywania wskazanych w nich rodzajów działalności. Rejestry te mają charakter formalny i bazują na oświadczeniach wiedzy podmiotów obowiązanych do przekazywania danych, które nie podlegają merytorycznej weryfikacji. Nie tworzą one stanu prawnego, także w obszarze działalności gospodarczej.
Sąd zwraca również uwagę, że kwestia powiązania pomocy ze środków budżetu UE z rodzajem prowadzonej i wykonywanej działalności gospodarczej oraz przyjętych w krajowym porządku prawnych zasad co do ustaleń w tym przedmiocie, w szczególności domniemań związanych z zapisami rejestrów i ewidencji odwołujących się do PKD, pojawiała się także w obszarach innych niż wsparcie w ramach Wspólnej Polityki Rolnej i była przedmiotem orzeczeń sądów administracyjnych, zajmujących podobne stanowisko (m.in. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 4 lutego 2021 r. sygn. akt III SA/Wr 614/20, którego stanowisko w nim zawarte podziela skład orzekający w sprawie) .
Powyższe oznacza, że przedsiębiorca prowadzący deklarujący w rejestrze CEIDG lub REGON działalność gospodarczą odpowiadającą treści jednego z kodów PKD wymienionych w § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie podstawowego wsparcia dochodów, jak również deklarujący, która działalność jest działalnością przeważającą, może przeprowadzić dowód przeciwko treści dokumentu urzędowego i podważyć w niebudzący wątpliwości sposób aktualność wpisu w rejestrze podmiotów CEIDG odnośnie stanu faktycznego, w jakim się znajduje. Obalenie domniemania podlegać będzie na wykazaniu, że rzeczywisty stan faktyczny jest inny, niż wynikający z danych pozyskanych wynikających z tego rejestru.
Ponieważ ocena, czy działalność gospodarcza określonego rodzaju jest rzeczywiście wykonywana i w jakich rozmiarach, należy do sfery ustaleń faktycznych i w sytuacji gdy strona kwestionuje wykonywanie działalności o kodzie PKD ujawnionym w CEIDG, kwestia ta powinna być przedmiotem postępowania wyjaśniającego. Jakkolwiek przy tym w postępowaniu o przyznanie płatności zasada prawdy obiektywnej podlega istotnym ograniczeniom, zaś to na ubiegającym się o płatność rolniku ciąży obowiązek wykazania, że spełnia warunki do płatności, organ nie może zachowywać się biernie. W szczególności wobec powoływania się przez skarżącego na specyficzne okoliczności, w jakich dokonano wpisu kodu PKD 68.10.Z do CEIDG i rejestru REGON i zaprzeczeniu, jakoby w ogóle taką działalność podjął i prowadził, organ powinien wezwać stronę o przedstawienie dowodów pozwalających ustalić, jaką działalność rzeczywiście prowadziła. W przeciwieństwie przy tym do sytuacji, o której mowa w art. 24 ustawy o PS, tj. gdy strona ma udowodnić, że pomimo prowadzenia działalności gospodarczej objętej "listą negatywną", spełnia warunki do otrzymania płatności, to w zakresie ustalenia rzeczywistego przedmiotu działalności wnioskodawcy organ nie jest ograniczony do konkretnych środków dowodowych, ale może prowadzić ustalenia w oparciu o wszelkie dowody przydatne do wyjaśnienia spornej kwestii. Po stronie organu leży w takiej sytuacji obowiązek wezwania strony do wykazania rodzaju wykonywanej działalności, a także ewentualnie wskazania w wezwaniu przykładowych środków temu służących (jak np. księgi podatkowe). Oparcie się w takiej sytuacji d wyłącznie na fakcie wskazania przez wnioskodawcę w CDIEG (jako jednego z wielu) kodu PKD 68.10.Z jest niewystarczające i mija się z celem przyznawanej na podstawie rozporządzenia 2021/215 pomocy.
W rozpoznawanej sprawie tymczasem Kierownik BP ARiMR wzywał stronę jedynie do przedłożenia dokumentów wskazanych w § 2 ust. 3 i 4 rozporządzenia w sprawie podstawowego wsparcia dochodów, nie podejmując się w ogóle wyjaśnienia kwestii charakteru faktycznie prowadzonej przez skarżącego działalności, mimo że skarżący od początku wskazywał, że w ogóle nie prowadzi działalności w zakresie obrotu nieruchomościami, wpisu do rejestrów kodów 68.10.Z oraz 68.20.Z dokonał jedynie ze względu na planowany zakup lokalu, do którego nie doszło, zaś jedyną prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą jest działalność w zakresie sprzedaży detalicznej produktów spożywczych – a więc działalność nieobjęta koniecznością wykazania, że spełnione są warunki z pkt 1-3 art. 24 ustawy o PS. Wobec zaś braku ustaleń w tym zakresie, przedwczesne było badanie w trybie § 2 ust. 3 i 4 rozporządzenia w sprawie podstawowego wsparcia dochodów i w oparciu o wskazane tam dokumenty w jakiej relacji do prowadzonej działalności gospodarczej, wykluczającej wnioskodawcę z kategorii "rolnika aktywnego zawodowo" pozostaje jego działalność rolnicza. Jest też rzeczą oczywistą, że dokumentem potwierdzającym rodzaj prowadzonej faktycznie przez skarżącego działalności nie może być zaświadczenie o osiągniętym w danym roku przychodzie z pozarolniczej działalności gospodarczej, jako że nie określa się w ogóle w takim zaświadczeniu przedmiotu tej działalności.
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem prawa, polegającym na błędnym zastosowaniu art. 24 ustawy o PS bez podjęcia przez organy próby ustalenia charakteru faktycznie wykonywanej przez skarżącego działalności gospodarczej. W ponownie prowadzonym postępowaniu organy ARiMR powinny zwrócić się do strony o przedstawienie wszelkich dowodów, wraz ze wskazaniem ich przykładów, na potwierdzenie oświadczenia o tym, że w rzeczywistości nie prowadzi działalności w zakresie obrotu nieruchomościami, a następnie w oparciu o nie przesądzić, czy skarżący wykonuje faktycznie działalność z tzw. "listy negatywnej".
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c oraz 134 i 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2024 r., poz. 935). uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło