III SA/Wr 308/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Moskała, Sędziowie Sędzia NSA Józef Kremis (sprawozdawca), Sędzia WSA Marcin Miemiec, Protokolant Paweł Jabłoński, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 4 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] nr [...], [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego oraz należnego podatku od towarów i usług. oddala skargę Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Celnej we W. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w W. nr [...], [...] z dnia [...] określającą kwotę długu celnego w wysokości [...] zł oraz kwotę podatku od towarów i usług w wysokości [...] zł w związku z usunięciem spod dozoru celnego towaru w postaci [...] sztuk [...], objętego procedurą tranzytu według noty tranzytowej T1 nr [...] z dnia [...]. W uzasadnieniu pierwszoinstancyjnego rozstrzygnięcia Naczelnik Urzędu Celnego w W. – powołując się na art. 37 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 302 z 19 października 1992 roku z późn. zm.) – wyjaśnił, że towary wprowadzone na obszar celny Wspólnoty podlegają dozorowi celnemu od chwili ich wprowadzenia aż do momentu określenia ich statusu celnego, a w przypadku towarów niewspólnotowych i bez uszczerbku dla art. 82 ust. 1, aż do zmiany ich statusu celnego bądź wprowadzenia do wolnego obszaru celnego lub składu wolnocłowego albo ich powrotnego wywozu, bądź zniszczenia zgodnie z art. 182 WKC. W przypadku stwierdzenia, że towary zostały usunięte spod dozoru celnego, organ celny podejmuje wszelkie niezbędne działania w celu uregulowania ich sytuacji. Dalej Naczelnik Urzędu Celnego w W. –wskazując na art. 203 ust. 1 i 2 Wspólnotowego Kodeksu Celnego – wywiódł, że z chwilą usunięcia towaru spod dozoru celnego powstaje z mocy prawa, w odniesieniu do tego towaru, dług celny w przywozie. Organ pierwszej instancji, kierując się dyspozycją art. 203 ust. 3 tiret 2 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, uznał za dłużnika K. S., prowadzącego działalność gospodarczą P. M. A. Według art. 96 ust. 2 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, osoba przewożąca towary lub ich odbiorca, który przejmuje towary wiedząc o tym, że są one objęte procedurą tranzytu wspólnotowego, jest również zobowiązany do przedstawienia ich w nienaruszonym stanie w urzędzie celnym przeznaczenia w wyznaczonym terminie i z zachowaniem środków zastosowanych przez organy celne w celu zapewnienia tożsamości towarów. Z uwagi na okoliczność, że wskazana osoba była odpowiedzialna za przewożony towar od momentu pobrania go w Urzędzie Celnym w H. aż do momentu zamknięcia procedury tranzytu w miejscu określonym w dokumencie T1, to jest w Oddziale Celnym w K. Z., powinna była dopilnować prawidłowego zakończenia omawianej procedury. Dodatkowo organ celny stwierdził, że skarżący ma wieloletnie doświadczenie zawodowe w wykonywaniu przewozów międzynarodowych, wiążące się z odpowiednią wiedzą i doświadczeniem w zakresie warunków procedury tranzytu, z tego też względu musiał wiedzieć, że rozładunek towaru odbył się bez dokonania wymaganych przepisami prawa formalności celnych. Powołał się także na treść zeznań złożonych przez skarżącego w Prokuraturze [...] w Sz., wskazujących na naruszenie procedury tranzytu. Stwierdził przy tym, że fakt wielokrotnego składania fałszywych zeznań w trakcie prowadzonego postępowania trwającego od [...]. potwierdza udział skarżącego w procederze mającym na celu naruszenie obowiązujących norm prawa. W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji skarżący wyjaśnił, że firma spedycyjna B z H. wielokrotnie zlecała mu transport towarów, który zawsze przebiegał prawidłowo. Wykonując przewóz wymienionego wcześniej towaru, skarżący nie miał wiedzy ani dostatecznych wątpliwości czy podejrzeń dotyczących zamiaru usunięcia towaru spod dozoru celnego. Stwierdził przy tym, że nigdy nie należał do jakiejkolwiek grupy przestępczej i nie składał wielokrotnie fałszywych zeznań. Skarżący podkreślił, że nie był świadomy wplątania go w tak dużą aferę i nie brał udziału w procederze mającym na celu naruszenie obowiązujących norm prawa. W ocenie skarżącego, nie może być on w niniejszej sprawie uznany za dłużnika, gdyż za takich należy uważać osoby aresztowane przez C w Sz., albowiem to one świadomie usunęły towar spod dozoru celnego i to od nich należy żądać uiszczenia należności celnych i podatku VAT. Skarżący nie widzi podstaw do utożsamiania go z osobami wyszczególnionymi w czterech punktach art. 203 ust. 3 Wspólnotowego Kodeksu Celnego oraz stwierdza, że art. 96 ust. 2 WKC, który przytacza organ celny w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jest jedynie przepisem nakazującym odpowiednie zachowanie i nie odnosi się do uznania odpowiedzialności za ewentualne powstanie długu celnego. Dyrektor Izby Celnej we W. nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia szczegółowo przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie. Powołując się na zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, organ ten stwierdził, że skarżący, który był zobowiązany dostarczyć towar do wskazanego w dokumencie tranzytowym urzędu przeznaczenia, nie dopełnił swojego obowiązku, co oznacza, że procedura tranzytu nie została zakończona. W opinii organu odwoławczego, trudno dać wiarę twierdzeniom skarżącego, że mając długoletnie doświadczenie w swoim zawodzie nie nabrał podejrzeń co do legalności zakończenia procedury tranzytu. Zgodził się, bez przedstawienia towaru w urzędzie celnym, przekazać dokumenty rzekomemu pracownikowi firmy D celem zakończenia procedury tranzytu oraz zezwolił na zerwanie plomb osobie dokonującej rozładunku towaru. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego art. 96 ust. 2 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, który – zdaniem skarżącego – wyklucza przewoźnika z grona dłużników, Dyrektor Izby Celnej we W. stwierdził, że wskazany przepis odnosi się do powinności, jakie ciążą na osobie przewożącej towar lub ich odbiorcy, bez względu na obowiązki głównego zobowiązanego określone w ust. 1 tego artykułu. Organ odwoławczy wskazał również na treść art. 114 ust. 1 lit. a) i ust. 2 Konwencji o Wspólnej Procedurze Tranzytowej, według której dług powstaje w wypadku bezprawnego usunięcia towaru spod wspólnej procedury tranzytowej, z chwilą usunięcia towarów spod wspólnej procedury tranzytowej lub w chwili niewykonania obowiązku bądź w chwili objęcia towaru wspólną procedurą tranzytową, jeżeli stwierdzono, że nie zostały spełnione lub został naruszony jeden z warunków wymaganych do objęcia towarów tą procedurą. W opinii Dyrektora Izby Celnej we W. materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że K. S., będąc osobą przewożącą towar objęty procedurą tranzytu, uczestniczył w jego usunięciu spod dozoru celnego i wiedział lub przy zachowaniu należytej staranności powinien wiedzieć, że towar zostaje usunięty spod dozoru celnego. Działanie takie ma na celu uchylenie się od obowiązków nałożonych przepisami celnymi i naraża Skarb Państwa na uszczuplenie cła i należnego podatku. Na udział skarżącego w procederze, mającym na celu naruszenie przepisów prawa celnego, wskazuje również fakt składania fałszywych zeznań, do czego skarżący przyznał się podczas przesłuchania go w charakterze podejrzanego w Prokuraturze [...] w dniu [...], na co jednoznacznie wskazuje treść cytowanego w uzasadnieniu decyzji protokołu z wyjaśnień, którą trudno uznać za niefortunny i nieprawdziwy zapis. Organ drugiej instancji nie uwzględnił również twierdzeń skarżącego w zakresie wpływu zarzutów przedstawionych przez Prokuraturę [...] w Sz. na decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w W.. Podkreślił, że podstawą do wydania decyzji określającej kwotę długu celnego i podatku od towarów i usług były przepisy celne i podatkowe, natomiast fakt postawienia skarżącemu zarzutów przez Prokuraturę [...] w Sz. potwierdził jedynie jego udział w usunięciu towaru spod dozoru celnego. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W., skarżący stwierdził, że decyzje wydane przez administrację celną we W. są nieobiektywne i w krzywdzący dla niego sposób nie uwzględniają okoliczności podnoszonych w odwołaniach, jak również nie uwzględniają w żaden sposób jego aktualnej sytuacji życiowej. Podniósł ponadto, że z kręgu dłużników, w jakim się znalazł nie z własnej winy, żąda się od niego całej sumy długu celnego wraz z odsetkami. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej we W. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując i ponownie przedstawiając stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Oceniając zaskarżoną decyzję według kryterium zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., w zw. z art. 3 § 1 pkt 1 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd administracyjny bada, czy przy wydaniu indywidualnego aktu z zakresu administracji publicznej organy zachowały reguły proceduralne i czy niewadliwie zastosowały normy prawa materialnego odnoszące się do ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Stosownie do postanowień art. 203 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, uznanych w zaskarżonej decyzji za podstawę prawną przypisania skarżącemu określonego długu celnego, dług celny w przywozie powstaje w wyniku usunięcia spod dozoru celnego towaru podlegającego należnościom przywozowym (ust. 1 tego artykułu). Przesłanka ta została spełniona w rozpoznawanej sprawie, na co wskazują niewadliwe ustalenia organów celnych odzwierciedlające unormowania zawarte we wspomnianym przepisie. Organy celne prawidłowo ustaliły, że towar objęty procedurą tranzytu zewnętrznego w Urzędzie Celnym w H. według noty tranzytowej T1 podlegał dozorowi celnemu zgodnie z treścią art. 37 Wspólnotowego Kodeksu Celnego. Wskazana procedura – stosownie do art. 92 ust. 1 i 2 WKC – zostaje zakończona, gdy towary nią objęte i właściwe dokumenty zostaną przedstawione, zgodnie z regułami tej procedury, w urzędzie celnym przeznaczenia, przy czym organy celne zamykają procedurę tranzytu zewnętrznego, jeżeli są w stanie stwierdzić, na podstawie porównania danych dostępnych w urzędzie wyjścia i danych dostępnych w urzędzie przeznaczenia, że procedura została w prawidłowy sposób zakończona. W rozpoznawanej sprawie w dokumencie T1 jako urząd przeznaczenia wskazany został Urząd Celny w K. Z., przy czym towar, którego dotyczył ten dokument, nigdy tam nie dotarł. Niezakończenie procedury tranzytu oznacza, że towar został usunięty spod dozoru celnego, co wiąże się z powstaniem długu celnego z mocy prawa. Istota zaistniałego w sprawie sporu dotyczy określenia osoby dłużnika. Według art. 203 ust. 3 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, w przypadku powstania długu celnego na skutek usunięcia towaru spod dozoru celnego, do kręgu dłużników zalicza się osobę, która usunęła towar spod dozoru celnego, osoby, które uczestniczyły w tym usunięciu, i które jednocześnie wiedziały lub powinny były wiedzieć, że towar zostaje usunięty spod dozoru celnego, osoby, które nabyły lub posiadały towar, i które w chwili jego nabycia lub wejścia w jego posiadanie wiedziały bądź powinny były wiedzieć, że jest to towar usunięty spod dozoru celnego i odpowiednio osobę zobowiązaną do wykonania obowiązków wynikających z czasowego składowania towaru lub wynikających ze stosowania procedury celnej, którą towar ten został objęty. Elementem istotnym w stwierdzeniu, czy dana osoba stała się dłużnikiem jest ustalenie, czy występuje określony w przepisach stosunek sprawcy do czynu lub do okoliczności mu towarzyszących. Ustalenie takie powinno być dokonane w postępowaniu wyjaśniającym zgodnie z wymogami art. 122, art. 187 i art. 191 Ordynacji podatkowej, a więc także na podstawie materiału dowodowego z toczących się równocześnie postępowań karnych. Należy jednak podkreślić, że zadaniem Sądu nie jest ocena odpowiedzialności karnej skarżącego, a jedynie zbadanie, czy na podstawie przepisów Wspólnotowego Kodeksu Celnego, organ celny miał prawo uznać skarżącego za dłużnika w rozpoznawanej sprawie. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że K. S., prowadzący od [...] lat firmę transportową, był odpowiedzialny za powierzony mu towar objęty procedurą tranzytu. Posiadający duże doświadczenie, w pełni profesjonalnie działający podmiot na rynku przewozów międzynarodowych był zobowiązany nie tylko do zachowania należytej staranności przy wykonywaniu usługi wobec osoby zlecającej transport, ale także do dostarczenia towaru zgodnie z wymogami określonymi przez prawo celne do miejsca wskazanego w otrzymanych dokumentach. Skarżący jednak, zamiast przewieźć towar do wyznaczonego urzędu celnego, dostarczył go bezpośrednio w okolice W. Będąc obecnym przy rozładunku widział, jak osoba nie legitymująca się statusem funkcjonariusza celnego dokonała zerwania zamknięć celnych zabezpieczających towar objęty procedurą tranzytu. Wobec takich okoliczności faktycznych nie sposób uznać, że skarżący nie ze swej winy znalazł się w kręgu dłużników. Przywołując treść art. 96 ust. 2 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, organ celny trafnie zauważył, że nie tylko podstawowy zobowiązany, ale również osoba przewożąca towary lub ich odbiorca, który przyjmuje towary wiedząc o tym, że są one objęte procedurą tranzytu wspólnotowego, jest zobowiązany do przedstawienia ich w nienaruszonym stanie w urzędzie celnym przeznaczenia w wyznaczonym terminie i z zachowaniem środków zastosowanych przez organy celne w celu zapewnienia tożsamości towarów. Podobną regulację zawiera art. 11 ust. 2 załącznika nr 1 Konwencji o Wspólnej Procedurze Tranzytowej sporządzonej w Interlaken w dniu 20 maja 1987 r. W ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że skarżący uczestniczył w usunięciu towaru spod dozoru celnego. Ponadto, biorąc pod uwagę jego wieloletnie doświadczenie zawodowe, powinien był wiedzieć, że towar zostaje usunięty spod dozoru celnego, a wyjaśnienie, że jako osoba w podeszłym wieku nie był świadomy ciążących na nim obowiązków, nie może być uznane za wystarczające usprawiedliwienie. Tym samym przesłanki określone w art. 203 ust. 3 tiret 2 Wspólnotowego Kodeksu Celnego w odniesieniu do osoby skarżącego należy uznać za spełnione. Trzeba jednak zwrócić dodatkowo uwagę, że jako osoba zobowiązana do wykonania obowiązków wynikających ze stosowania procedury celnej, którą towar ten został objęty, skarżący stał się dłużnikiem w rozpoznawanej sprawie również na podstawie tiret 4 wymienionego artykułu. Niezależnie od poczynionych uwag należy wskazać, że zgodnie z art. 213 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, jeżeli w odniesieniu do tego samego długu celnego występuje kilku dłużników, są oni solidarnie zobowiązani do pokrycia tego długu. Solidarna odpowiedzialność dłużników oznacza zaś – według art. 366 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny – że wierzyciel może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych. Z okoliczności rozpoznawanej sprawy wynika, że osób, do których odnoszą się przesłanki wskazanego art. 203 ust. 3 WKC może być więcej, jednakże z uwagi na fakt, że skarżący, jak już wyżej wyjaśniono, niewątpliwie zalicza się do kręgu dłużników, organ celny miał prawo, w ocenie Sądu, uczynić go adresatem zaskarżonej decyzji. W takim stanie rzeczy nie sposób uznać, że wydane decyzje są nieobiektywne i krzywdzące dla skarżącego. Trzeba przy tym zauważyć, że przywołane wcześniej regulacje prawne nie odnoszą się w żaden sposób do sytuacji życiowej dłużników, a tym samym okoliczność ta nie może mieć wpływu na treść decyzji wydawanych w omawianym przedmiocie. Może ona mieć ewentualne znaczenie przy rozpatrywaniu przez organ celny wniosku o rozłożenie płatności na raty, czy też umorzenie odsetek na podstawie ustawy Ordynacja podatkowa. Dodatkowo wskazać należy, że Sąd rozpoznający sprawę nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, o czym stanowi art. 134 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Oznacza to, że Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Jednakże w rozpoznawanej sprawie Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Analiza sprawy nie dała również podstaw do stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego. Organ odwoławczy szczegółowo przedstawił przepisy Wspólnotowego Kodeksu Celnego, na podstawie których uznał, że skarżący jest dłużnikiem i odpowiada za powstanie długu celnego w przywozie. W rozumowaniu organów celnych i w ich wywodach dotyczących przepisów materialnych nie sposób dopatrzyć się jest jakichkolwiek luk czy niejasności. Dyrektor Izby Celnej we W. prawidłowo zastosował zarówno przepisy Wspólnotowego Kodeksu Celnego, jak i ustawy o podatku od towarów i usług oraz przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące przeprowadzonego postępowania dowodowego. Z tych względów Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną i – stosownie do dyspozycji art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł, jak w sentencji.