III SA/Wr 328/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak (sprawozdawca), Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Protokolant Katarzyna Dziok, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 10 listopada 2011 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie cofnięcia rejestracji automatu o niskich wygranych oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] r. (nr [...]) Naczelnik Urzędu Celnego w L. wszczął postępowanie w sprawie cofnięcia rejestracji automatu o niskich wygranych SUPER BANK (nr poświadczenia rejestracji [...]). Podstawą wszczęcia postępowania było stwierdzone w trakcie przeprowadzonego eksperymentu przekroczenie wartości maksymalnej stawki za udział w jednej grze oraz ustalenie, że stan rzeczywisty przedmiotowego automatu był niezgodny z warunkami rejestracji określonymi w § 14 ust. 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych (Dz. U. Nr 102, poz. 946 ze zm.). Pismem z dnia [...] r. strona skarżąca złożyła wniosek o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 208 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej w skrócie: "o.p."), ewentualnie o zawieszenie wszczętego postępowania w sprawie cofnięcia rejestracji automatu o niskich wygranych SUPER BANK na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 o.p., do czasu umorzenia postępowania przygotowawczego w toczącej się równolegle sprawie karnoskarbowej lub – w wypadku wniesienia aktu oskarżenia – dopiero po wydaniu prawomocnego wyroku. Postanowieniem z dnia [...] r. (nr [...]) Naczelnik Urzędu Celnego w L. odmówił wnioskowanego przez Stronę zawieszenia prowadzonego postępowania w sprawie cofnięcia rejestracji przedmiotowego automatu. W zażaleniu na powyższe postanowienie strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 201 § 1 pkt 2 o.p., poprzez jego błędną wykładnię i odmowę zastosowania w sprawie. W uzasadnieniu podkreślono, że podstawą cofnięcia rejestracji automatu jest stwierdzenie niezgodności jego stanu rzeczywistego z warunkami rejestracji, czyli np. stwierdzenie, że automat umożliwia grę za stawkę wyższą niż dopuszczalna bądź uzyskanie wygranej wyższej niż określona w ustawie. Jest to okoliczność, która – jak podkreślono – pociągałaby za sobą poważne konsekwencje prawne, przede wszystkim odpowiedzialność karną podmiotu, który dopuściłby się prowadzenia lub urządzania gry na takim automacie. W konsekwencji, strona skarżąca podniosła, że toczące się postępowanie mające na celu m.in. ustalenie, czy popełniony został czyn zabroniony stypizowany w art. 107 § 1 kodeksu karnego skarbowego, stanowi zagadnienie wstępne dla wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu. Postanowieniem z dnia [...] r. (nr [...]) Dyrektor Izby Celnej we W. utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu wskazano, że zagadnienie wstępne dotyczy sytuacji, kiedy merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy będącej przedmiotem postępowania uzależnione jest od wcześniejszego rozstrzygnięcia zagadnienia, które z istoty swej należy do kompetencji innego organu lub sądu i nie było wcześniej prawomocnie przesądzone. Ponadto organ podkreślił, że w prowadzonym postępowaniu o cofnięcie rejestracji automatu do gier o niskich wygranych istotne jest ustalenie czy automat umożliwił grę za stawkę wyższą, niż została określona przepisem art. 129 ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych i czy w związku z tym na podstawie § 14 ust. 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych należy cofnąć rejestrację automatu do gier o niskich wygranych. Bez znaczenia jest przy tym, z jakich przyczyn i z czyjej winy zbadany automat w toku prowadzonego postępowania był wadliwy. W związku z tym, wynik postępowania karnoskarbowego, np. jego umorzenie lub nawet uniewinnienie oskarżonego, nie przesądza o sposobie zakończenia postępowania w sprawie cofnięcia rejestracji na podstawie § 14 ust. 5 rozporządzenia z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych. Dyrektor Izby Celnej zauważył ponadto, że pod pojęciem zagadnienia wstępnego rozumie się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego, nie zaś zagadnienia faktycznego, sprowadzającego się do oceny materiału dowodowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, wskazując, że zostało ono wydane z naruszeniem art. 201 § 1 pkt 2 o.p., co przejawiało się w uznaniu przez organ, że prawomocne zakończenie postępowania karnoskarbowego, w ramach którego doszłoby ewentualnie do stwierdzenia, że automat do gier o niskich wygranych umożliwia grę za stawkę wyższą niż dopuszczalna, nie stanowi zagadnienia wstępnego dla wydania decyzji w postępowaniu w sprawie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych. Zdaniem strony skarżącej ustalenia postępowania karnego lub karnoskarbowego warunkują rozstrzygnięcie w sprawie dotyczącej cofnięcia rejestracji automatu. Podkreślono, że w postępowaniu przygotowawczym ustala się nie tylko sprawcę przestępstwa i jego winę, ale także, czy popełnienie czynu zabronionego miało miejsce. Dopóki zatem toczy się postępowanie mające na celu ustalenie, czy popełniony został czyn zabroniony stypizowany w art. 107 § 1 kodeksu karnego skarbowego, to orzeczenie wydane w tej sprawie – jak podkreśliła strona skarżąca, stanowi zagadnienie wstępne dla wydania decyzji w sprawie określenia zgodności stanu rzeczywistego automatu z warunkami rejestracji. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." – sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą, co oznacza, że skarga może zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145-150 ustawy). Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola sądowoadministracyjna sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny legalności zaskarżonego postanowienia, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie było postanowienie Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie cofnięcia rejestracji automatu o niskich wygranych. Rozstrzygnięcie to zostało wydane w konsekwencji uznania, że wynik toczącego się postępowania karnoskarbowego, nie stanowi zagadnienia wstępnego w sprawie dotyczącej cofnięcia rejestracji automatu. Zgodnie z art. 201 § 1 pkt 2 o.p. organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W orzecznictwie podkreśla się, że z zagadnieniem wstępnym, zwanym też kwestią wstępną lub prejudycjalną, mamy do czynienia jedynie wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy podatkowej uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem kwestii prawnej. Nie powstaje zatem w przypadku, gdy na rozpatrzenie i wydanie decyzji podatkowej mogą mieć wpływ ustalenia faktyczne dokonane przez wskazany w przepisie inny organ lub sąd. Jeżeli "zagadnienie" wykazuje jedynie pośredni, luźny związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji, nie ma ono charakteru zagadnienia wstępnego. Mogą wiązać się z nim określone skutki procesowe, ale powstanie takiego "zagadnienia" nie rodzi obowiązku zawieszenia postępowania podatkowego (wyrok NSA z dnia 25 listopada 2003 r., I SA/Łd 970/03, niepubl.). Wobec powyższego, podkreślić więc należy, że prejudykat powinien mieć charakter prawny, a nie faktyczny. Wynika z tego, że jeżeli dana okoliczność może zostać oceniona we własnym zakresie przez organ prowadzący postępowanie (co zresztą należy do jego podstawowych obowiązków), to okoliczność ta nie może jednocześnie stanowić przyczyny zawieszenia postępowania. W konsekwencji dla oceny, czy powołane przez Spółkę w niniejszej sprawie okoliczności stanowią zagadnienie wstępne, uzasadniające zawieszenie postępowania na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 o.p., istotne znaczenie miało określenie przesłanek, które podlegają weryfikacji w toku postępowania w sprawie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych. Jak wynika z akt sprawy podstawę faktyczną wszczęcia postępowania stanowiły ustalenia kontroli przeprowadzonej przez funkcjonariuszy Urzędu Celnego, w trakcie której – w drodze eksperymentu – odtworzono możliwość gry na automacie do gier o niskich wygranych. Przeprowadzona kontrola wykazała przekroczenie wartości maksymalnej stawki za udział w jednej grze, określonej w art. 129 ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm.). Stan rzeczywisty przedmiotowego automatu był zatem – jak wynikało z przeprowadzonej kontroli – niezgodny z warunkami rejestracji określonymi w § 14 ust. 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych. Z przepisów obowiązującej do dnia 31 grudnia 2009 r., ustawy z 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (Dz. U. 2004 r. Nr 4, poz. 27 ze zm.) oraz obowiązującej od dnia 1 stycznia 2010 r. ustawy o grach hazardowych wynika, że naczelnik urzędu celnego prowadząc postępowanie w sprawie cofnięcia rejestracji ma kompetencję do samodzielnej oceny, czy podmiot prowadzący taką działalność dopuścił się naruszenia warunków jej wykonywania. Podkreślić przy tym należy, że okoliczność, iż dany automat o niskich wygranych umożliwia stosowanie stawek wyższych, niż określone we właściwych przepisach prawa, stanowi okoliczność faktyczną, podlegającą ustaleniu w oparciu o właściwe przepisy ustawy – Ordynacja podatkowa. Skoro zatem ustalenia w tym zakresie mają charakter faktyczny, to nie mogą one stanowić przedmiotu prejudykatu. W konsekwencji więc kwestia równolegle toczącego się postępowania karnoskarbowego, nie ma decydującego znaczenia dla sprawy dotyczącej cofnięcia rejestracji automatu. Postępowanie karnoskarbowe jest bowiem postępowaniem odrębnym od postępowania administracyjnego i ma inne cele. Celem postępowania karnego jest przede wszystkim ustalenie, czy został popełniony czyn zabroniony, wyjaśnienie okoliczności związanych z popełnieniem czynu oraz ustalenie, kto ewentualnie ponosi winę za ten czyn. Dla prowadzonego natomiast przez organy celne postępowania nie ma znaczenia kto odpowiada karnie za naruszenie przepisów kodeksu karnego skarbowego i z czyjej winy dany automat nie spełnia wymogów rejestracji. Ustalenie tej okoliczności nie stanowi bowiem zagadnienia prawnego, którego wcześniejsze rozstrzygnięcie przez właściwy organ lub sąd miałoby warunkować wydanie decyzji w sprawie cofnięcia rejestracji danego automatu. Podkreślić ponadto trzeba, że organ podatkowy jest nie tylko uprawniony, ale przede wszystkim zobligowany do samodzielnego dokonywania ustaleń w zakresie stanu faktycznego. Organ ma także kompetencje do oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i podjęcia na tej podstawie stosownego rozstrzygnięcia. W konsekwencji zatem ustalenia postępowania karnoskarbowego w zakresie popełnienia czynu określonego w art. 107 kodeksu karnego skarbowego nie stanowią zagadnienia wstępnego w postępowaniu dotyczącym cofnięcia rejestracji automatu (por. także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Z dnia 2 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Go 34/11). Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.