III SA/Wr 33/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia NSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca), Sędzia WSA Anna Moskała, Maciej Guziński, , Protokolant Halina Rosłan, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 27 października 2009 r. sprawy ze skargi H. B. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy sprostowania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi R. S. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu – kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote i osiemdziesiąt groszy) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej oraz 17 zł (siedemnaście złotych) tytułem zwrotu poniesionych wydatków. Jak wynika z akt sprawy, Powiatowy Zespół do S O o N w K w dniu [...] r. po rozpatrzeniu wniosku H B (zwanego dalej skarżącym) z [...] r., złożonego w trybie § 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. Nr 139, poz. 1328), o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, uwzględniającego zmianę stanu zdrowia powstałą po uprawomocnieniu się ostatecznego orzeczenia z [...] r. nr [...] wydanego przez tenże organ - orzeczeniem nr [...] uchylił wymienione orzeczenie ostateczne, mocą którego skarżący był zaliczony do lekkiego stopnia niepełnosprawności i orzekł o zaliczeniu skarżącego do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności (w pkt I). Orzeczono dalej w pkt II, że ustalony stopień niepełnosprawności ma charakter okresowy (orzeczenie wydano na okres do [...] r.), datuje się od [...] r., niepełnosprawność natomiast istnieje od [...] r. (w pkt III). Orzeczenie to stało się prawomocne. W dniu zaś [...] r. skarżący sformułował wniosek do Powiatowego Zespołu o uzupełnienie orzeczenia w przedmiocie daty i miejsca wydania oraz o jego sprostowanie w pkt III albowiem zdaniem skarżącego ustalony - umiarkowany - stopień niepełnosprawności wobec uchylenia poprzedniego orzeczenia winien datować się nie od dnia [...] r. lecz od dnia [...] r. W odpowiedzi, [...] r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K przytoczył treść § 13 ust. 2 powołanego wyżej rozporządzenia oraz wskazał, że zgodnie z § 14 ust. 5 i 6 rozporządzenia datę lub okres powstania stopnia niepełnosprawności osoby zainteresowanej ustala się na podstawie przebiegu schorzenia i dokumentacji medycznej. Jeżeli z przedłożonej dokumentacji medycznej i przebiegu schorzenia osoby zainteresowanej nie da się ustalić daty lub okresu powstania stopnia niepełnosprawności, za datę tę należy przyjąć datę złożenia wniosku do powiatowego zespołu. W związku z powyższym treść orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] r. w ocenie Zespołu zgodna jest z obowiązującymi przepisami i brak jest podstaw do jego uzupełniania i prostowania. Skarżący złożył zażalenie na to postanowienie. W części dotyczącej odmowy sprostowania orzeczenia - postanowieniem o numerze [...] z dnia [...] . Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności - działając na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn. z 2003 r. Dz. U. Nr 14, poz. 92) oraz art. 141 w związku z art. 113 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. z 2000 r., Dz. U. Nr 98, Nr 1071) – utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu orzeczenia organ II instancji przytoczył, że pismem z dnia [...] H B wystąpił do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K z wnioskiem o sprostowanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wnioskodawcy z dnia [...] r. Przedmiotem wnioskowanego sprostowania jest zmiana okresu powstania stopnia niepełnosprawności. Na podstawie art. 113 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego organ może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Zgodnie z § 14 ust. 5 i 6 rozporządzenia z dnia 15 lipca 2003r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, jeżeli z przedłożonej dokumentacji medycznej i przebiegu schorzenia osoby zainteresowanej nie da się ustalić daty lub okresu powstania stopnia niepełnosprawności, za datę tą należy przyjąć datę złożenia wniosku do powiatowego zespołu. Organ I instancji wydając orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] r. prawidłowo ustalił datę powstania umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na dzień [...] r., czyli na dzień złożenia wniosku w sprawie bowiem dokumentacja medyczna znajdująca się w aktach sprawy, jak również przebieg stwierdzonego u skarżącego schorzenia nie dają podstaw do ustalenia okresu powstania niepełnosprawności. Ponadto tryb postępowania przewidziany w art. 113 k.p.a. ma na celu usuwanie błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek. Nie jest natomiast właściwy dla rozpatrywania prawidłowości decyzji organu administracji publicznej. Zasadnie zatem organ I instancji odmówił wnioskowanego sprostowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na to rozstrzygnięcie H B żądał "stwierdzenia nieważności postępowania" zarzucając, że organy działały w złej wierze, wadliwie przeprowadziły postępowanie administracyjne, Wojewódzki Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności nie miał umocowania prawnego do działania w sprawie, dopuszczono się obrazy prawa materialnego, tzn. norm cytowanego rozporządzenia oraz ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Skarżący domagał się od Sądu sprostowania "oczywistej omyłki pisarskiej natury technicznej", czyli wpisania w zaskarżonym orzeczeniu, że umiarkowany stopień niepełnosprawności datuje się od roku [...] a nie [...]. Twierdził, że na skutek takiego sposobu rozstrzygnięcia został pozbawiony orzeczenia o stopniu niepełnosprawności za okres od [...] do [...] r. Domagał się także przeprowadzenia kontroli prawnej w zakresie prawomocnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności nr [...]. W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko, że żądanie strony wykracza poza przedmiotowy zakres stosowania art. 113 kodeksu postępowania administracyjnego. Nadto argumentował, że w doktrynie prawa administracyjnego oraz w orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, iż o charakterze prawnym aktu administracyjnego nie przesądza jego forma, lecz treść i przedmiot. Do zakwalifikowania danego aktu jako decyzji lub też postanowienia konieczne jest jedynie, aby zawierał on minimum elementów, do których należą: oznaczenie organu, wskazanie adresata aktu, rozstrzygnięcie o istocie prawy oraz podpis osoby reprezentującej organ administracji publicznej. Z uwagi na powyższe Wojewódzki Zespół uznał odpowiedź Powiatowego Zespołu i K z dnia [...] r. za postanowienie odmawiające uzupełnienia sprostowania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności H B. Zawiera bowiem niezbędne elementy oraz dotyczy kwestii procesowych uregulowanych w art. 111 oraz 113 kodeksu postępowania administracyjnego. Brak nadania zaskarżonemu aktowi nazwy postanowienia oraz niepowołanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia nie przesądza o charakterze tej czynności prawnej i nie miało istotnego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Organ wyjaśnił, że nieprawdziwe jest twierdzenie skarżącego odnośnie pozbawienia go statusu osoby niepełnosprawnej (i w związku z tym - uprawnień) w okresie od roku [...] do [...]. Decyzją z dnia [...] r. skarżący został zakwalifikowany do lekkiego stopnia niepełnosprawności na okres do [...] r. Organ I instancji ustalił, że lekki stopień niepełnosprawności strony postępowania istnieje od stycznia [...] r., natomiast niepełnosprawność datuje się od [...] r. Następnie skarżący wystąpił z wnioskiem o wydanie nowego orzeczenia w związku ze zmianą stanu zdrowia. Organ I instancji uchylił wówczas w trybie art. 155 kodeksu postępowania administracyjnego za zgodą strony decyzję ostateczną ustalającą lekki stopień niepełnosprawności i zaliczył skarżącego do stopnia umiarkowanego. Jednocześnie utrzymane zostało rozstrzygnięcie odnoszące się do okresu powstania niepełnosprawności (rok [...]), co gwarantuje skarżącemu ciągłość statusu osoby niepełnosprawnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Po myśli art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") - sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zaskarżony akt jest zgodny z prawem gdy nie uchybia przepisom postępowania administracyjnego ani normom prawa materialnego. Oznacza to, że skarga może zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art.145-150 p.p.s.a.). Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W zakresie kognicji sądów administracyjnych nie leży zatem zastępowanie organów administracji publicznej w merytorycznym załatwianiu spraw administracyjnych, lecz jedynie wskazana wyżej kontrola legalności w granicach ściśle określonych przepisami. Tym samym sądy administracyjne nie prowadzą postępowania mającego na celu ustalanie stanu faktycznego sprawy, gdyż kontrola legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżone orzeczenie. Sąd związany jest granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może wkraczać w inną sprawę od tej, która była przedmiotem postępowania przed organem administracji. Przedmiotem zaskarżenia w rozpatrywanym przypadku jest postanowienie nr [...] z dnia [...] r. Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Dolnośląskim i tylko ono może być objęte kontrolą Sądu w kontekście oceny jego legalności. Tym samym zakres kontroli sądowej w niniejszej sprawie nie może odnosić się do oceny prawidłowości orzeczenia o stopniu niepełnosprawności nr [...] z dnia [...] roku (od którego skarżący nie wniósł odwołania i stało się ono ostateczne), lecz do oceny legalności ostatecznego w administracyjnym toku instancji postanowienia odmawiającego sprostowania tegoż orzeczenia. W tej materii zaś Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa powodujących konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia. Postępowanie w sprawie zostało zainicjowane wnioskiem skarżącego, który domagał się sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w pkt III wydanego w dniu [...] roku przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K orzeczenia o stopniu niepełnosprawności nr [...], uznając za nią określenie, że ustalony – umiarkowany - stopień niepełnosprawności datuje się od [...] r. Zdaniem skarżącego jest to wadliwość i skoro mocą tego orzeczenia organ uchylił swe poprzednie orzeczenie z [...] r., zaliczającego skarżącego do lekkiego stopnia niepełnosprawności, to winien datę początkową umiarkowanego stopnia niepełnosprawności sprostować w punkcie III, ustalając ją na dzień [...] r. Należy zaznaczyć, że treść żądania wyznacza przedmiot postępowania administracyjnego a organ jest związany zakresem żądania strony. Analiza akt sprawy wskazuje, że skarżący nie wnioskował o zmianę orzeczenia na gruncie § 15 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. Nr 139, poz. 1328) w związku z art. 155 k.p.a. ani nie domagał się wyjaśnienia, w drodze zastosowania art. 113 § 2 k.p.a., wątpliwości co do treści orzeczenia. Ewidentnie żądanie swe sformułował w kontekście trybu z art. 113 § 1 k.p.a. domagając się sprostowania oczywistej omyłki. Według treści art. 113 § 1 organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. W orzecznictwie oraz doktrynie utrwalił się pogląd, że tryb sprostowania może dotyczyć jedynie nieistotnych wad, które nie mają wpływu na treść rozstrzygnięcia, a przez "oczywistość omyłki" należy rozumieć widoczne, niezgodne z zamierzonym, niewłaściwe użycie wyrazu, mylną pisownię, czy też opuszczenie jakiegoś wyrazu, niewłaściwy dobór słów, dokonane przez przeoczenie lub nieświadomie (wyroki - NSA z dnia 10 lutego 1994 r., sygn. akt SA/Kr 723/93, opubl. ONSA 1995/2/65, NSA z dnia 17 października 2000 r., sygn. akt II SA 1099/01, WSA z dnia 18 maja 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 395/05). Oczywistość omyłki musi również wynikać z merytorycznej treści rozstrzygnięcia - uzasadnienia, pozwalając na natychmiastowe rozpoznanie jej wystąpienia (wyrok WSA w Warszawie, sygn. III SA/Wa 3802/06 z dnia 24.01. 2008 r.). Ugruntowany jest pogląd, że sprostowanie nie może prowadzić do merytorycznej zmiany treści rozstrzygnięcia w decyzji, postanowieniu, Nie jest więc dopuszczalne sprostowanie, które prowadziłoby do ponownego rozstrzygnięcia sprawy, odmiennego od pierwotnego, nawet jeśli dopuszczono się omyłek w opisie stanu faktycznego, kwalifikacji prawnej lub stosowania prawa (por. wyrok WSA z dnia 25 lutego 2005 r., sygn. akt VII SA/Wa 321/04, wyrok NSA z dnia 22 marca 2002 r., sygn. akt V SA 3051/01, wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt II SA 863/00, wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 1999 r., sygn. akt II SA 1072/99). Tymczasem z akt sprawy nie wynika w żadnym razie by orzekając organ popełnił nieświadomą, oczywistą pomyłkę, w rozumieniu wyżej prezentowanym, a żądane przez skarżącego sprostowanie punktu III orzeczenia nr [...] z [...] roku – określającego, od kiedy datuje się ustalony stopień niepełnosprawności - oznaczałoby właśnie niedopuszczalną granicami art. 113 § 1 k.p.a. istotną ingerencję w meritum rozstrzygnięcia, doprowadzając do jego znaczącej modyfikacji w zakresie ustalenia daty powstania umiarkowanego stopnia niepełnosprawności u skarżącego. W świetle bowiem § 13 ust. 2 pkt 12 cytowanego wyżej rozporządzenia, niezbędnym elementem orzeczenia o stopniu niepełnosprawności jest również określenie daty lub okresu powstania ustalonego stopnia niepełnosprawności, co do którego w § 14 ust. 5 i 6 rozporządzenia normodawca sprecyzował reguły dotyczące ustalania daty lub okresu powstania stopnia niepełnosprawności. Rozstrzygnięcie co do daty lub okresu powstania ustalonego stopnia niepełnosprawności nie może być zmieniane ani weryfikowane w trybie postępowania o sprostowanie orzeczenia. Wbrew zarzutom skargi zaskarżone postanowienie wydał organ właściwy rzeczowo i miejscowo w sprawie. Zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (jt. Dz. U. z 2008 r. Nr 14 poz. 92 ze zm.) wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności zostały powołane jako druga instancja nad orzekającymi w pierwszej instancji powiatowymi zespołami (ust.1 pkt 2). Z kolei właściwość miejscową ustala się według miejsca stałego pobytu w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych (art. 6 ust. 2). W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu na podstawie przepisu art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.