III SA/Wr 330/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA - Bogumiła Kalinowska, , , po rozpoznaniu w dniu 31 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D W o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata na skutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 23 września 2008 r. sygn. akt III SA/Wr 330/04 w sprawie ze skargi wnioskodawczyni na uchwałę R M w T postanawia: przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu [...] r. skarżąca ponownie złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżąca oświadczyła, iż łączny dochód jej oraz jej męża wynosi [...] zł. i "całą emeryturę wydaje na korespondencję z Sądem w[...] procesach, a z męża emerytury opłaca niektóre sprawy i brakuje im na chleb". Nadto w piśmie złożonym w dniu 19 sierpnia 2008 r. skarżąca oświadczyła, że nie korzysta z pomocy finansowej ani opieki społecznej, nie posiada zdolności kredytowej, a dotychczasowe opłaty uiszcza za pożyczone pieniądze. Dodała również, iż na energię elektryczną wydaje [...] zł., a leki kupuje w przypadkach zagrożenia życia. Postanowieniem z dnia [...] r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W pisemnych motywach orzeczenia podkreślone zostało, iż przesłanką do uwzględnienia kolejnego wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy może być tylko stwierdzenie, iż od chwili wydania poprzedniego orzeczenia w tym przedmiocie sytuacja materialne uległa zmianie – na niekorzyść skarżącej. W sytuacji zaś skarżącej warunek taki – w ocenie referendarza sądowego – nie został spełniony. Pismem z dnia 12 października 2008 r. skarżąca wniosła sprzeciw na w/w postanowienie referendarza, wnosząc o jego uchylenie, gdyż w jej ocenie jest ono niesprawiedliwe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153 poz. 1270 ze zm.), Sygn. akt III SA/Wr 330/04 zwanej dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd. Takie rozwiązanie normatywne oznacza, że sprawę o przyznanie prawa pomocy uznaje się za nierozstrzygniętą i jest ona ponownie rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, jako sąd pierwszej instancji. Stosowanie do treści art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a przyznanie takiego prawa osobie fizycznej następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 oraz art. 256 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od tych wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a przyznanie tego prawa osobie fizycznej jest uzależnione od wykazania, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny (art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W świetle utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego, ukształtowanego na podstawie analogicznych unormowań art. 113 kodeksu postępowania cywilnego sformułowanie zaś, iż "osoba fizyczna (...) nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny" oznacza, że ubiegający się o zwolnienie powinien wykazać, że nie jest w stanie poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny (por. postanowienie SN z dnia 24 września 1984 r., sygn. akt II CZ 104/84). Nawiązując do wniosku skarżącej, która wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i przyznanie adwokata z urzędu wskazać należy, iż stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje Sygn. akt III SA/Wr 330/04 w sytuacji, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zatem to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że ze względu na okoliczności życiowe został on pozbawiony całkowicie środków do życia. Dokonując analizy sytuacji materialnej skarżącej (zestawienie pozyskiwanych przez nią i jej męża comiesięcznych dochodów z wydatkami, w tym kosztów związanych z utrzymaniem siebie i męża, zakupem żywności i leków) oraz mając na uwadze obecny etap postępowania, Sąd uznał, iż zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podkreślenia wymaga, iż Sąd dokonując oceny sytuacji materialnej skarżącej miał również na uwadze fakt wcześniejszego zwolnienia skarżącej od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w sprawach prowadzonych odpowiednio przed [...] (sygn. akt....), zgodnie z którym przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od opłaty sądowej od skargi na przewlekłość postępowania, uznając, iż nie jest ona w stanie ponieść wymaganej opłaty bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny, jak również w sprawach prowadzonych przed tutejszym Sądem Administracyjnym (np. w sprawach o sygn. ...) Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.