III SA/Wr 339/22
WyrokWSA we Wrocławiu2022-11-03
Skład orzekający: Magdalena Jankowska-Szostak, Anetta Chołuj, Katarzyna Borońska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o odmowie zwolnienia z opłacania składek z powodu nieprzedłożenia dokumentów finansowych może zostać utrzymana w mocy, gdy uchybienie terminu nastąpiło w okresie stanu epidemii COVID-19, a nowelizacja ustawy COVID-19 wprowadziła szczególne regulacje dotyczące przywracania terminów?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja ZUS o odmowie zwolnienia z opłacania składek z powodu nieprzedłożenia dokumentów finansowych została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, ponieważ organ nie zastosował przepisów nowelizacji ustawy COVID-19 (art. 15zzzzzn²), które przewidują obowiązek zawiadomienia strony o uchybieniu terminu i wyznaczenia 30-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Uchybienie terminu miało miejsce w okresie stanu epidemii, co obliguje do stosowania tych przepisów, a ich pominięcie skutkowało przedwczesnym utrzymaniem decyzji odmownej.Stan faktyczny
Spółka K. sp. z o.o. sp.k. złożyła w maju 2020 r. wniosek o zwolnienie z opłacania składek za okres marzec-maj 2020 r. ZUS odmówił zwolnienia, wskazując, że spółka zaznaczyła w formularzu, iż znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, co uzasadnia odmowę. Spółka złożyła korektę wniosku, wyjaśniając pomyłkę, ale nie przedłożyła w terminie wymaganych dokumentów finansowych. Organ utrzymał decyzję odmowną. Spółka zaskarżyła decyzję, wskazując na uchybienie terminowi z powodu trudnej sytuacji osobistej i choroby dziecka.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 września 2020 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, Sędzia WSA Anetta Chołuj, Katarzyna Borońska (sprawozdawca), , Protokolant specjalista Ewa Zawal, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 3 listopada 2022 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. sp.k. we W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 września 2020 r. Nr 470000/71/291407/2020/RDZ/4 w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję.
Jak wynika z akt sprawy, 21 maja 2020 r. K. sp. z o.o. sp. k. (strona skarżąca, strona, spółka) złożyła wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r, jako płatnik składek, który ma zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych innych ubezpieczonych.
Decyzją z 3 czerwca 2020 r., nr 470000/71/291407/2020/RDZ/4, wydaną na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm., dalej jako "ustawa COVID-19") w zw. z art. 83 ust. 1 i 4 Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we Wrocławiu (dalej: ZUS, Zakład, organ) odmówił stronie skarżącej prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r.
W uzasadnieniu organ przywołał treść art. 31zo ust. 1 ustawy z 2 marca 2020 r. ustawy COVID-19, a następnie wskazał, że zgodnie z art. 15 zzzh ustawy COVID zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek stanowi pomoc publiczną mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce, o której mowa w Sekcji 3.1 Komunikatu Komisji - Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (Dz. U. UE C 911 z 20 marca 2020 roku – dalej : Komunikat TR). Komunikat TR wskazuje, że pomoc może zostać przyznana przedsiębiorstwu, które w dniu 31 grudnia 2019 r. nie znajdowało się w trudnej sytuacji w rozumieniu rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 roku uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. EU L 187 z 28 czerwca 2014 r. – dalej rozporządzenie Komisji). Podał, że zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji przedsiębiorstwo znajduje się w trudnej sytuacji, gdy zachodzi co najmniej jedna z poniższych okoliczności:
• w przypadku spółki akcyjnej, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółki komandytowo-akcyjnej - wysokość niepokrytych strat przewyższa 50% wysokości kapitału zarejestrowanego;
• w przypadku spółki jawnej, spółki komandytowej, spółki partnerskiej oraz spółki cywilnej - wysokość niepokrytych strat przewyższa 50% wysokości jej kapitału według ksiąg spółki;
• podmiot spełnia kryteria kwalifikujące go do objęcia postępowaniem upadłościowym.
Następnie ZUS wskazał, że w formularzu wniosku z 21 maja 2020 r. strona zaznaczyła w części 4.2.B odpowiedź "TAK", co oznacza, że przedsiębiorca znajduje się w trudnej sytuacji i co uzasadniało odmowę zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek.
Pismem z 19 czerwca 2020 r. strona skarżąca poinformowała organ w związku z otrzymaniem informacji odmownej, że w złożonym wniosku omyłkowo zaznaczono odpowiedź "TAK" i w związku z tym prosi o korektę na odpowiedź "NIE" oraz o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Celem rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w dniu 18 sierpnia 2020 r. organ wezwał stronę skarżącą do przedłożenia dokumentów potwierdzających sytuację finansową spółki na koniec 2019 r., w terminie 7 dni pod rygorem utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji. W wezwaniu ZUS podniósł, że konieczność zbadania sytuacji ekonomicznej wnioskującego jest warunkiem wynikającym z art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji.
Odpowiadając na wezwanie, strona pismem z 1 września 2020 r. poinformowała organ, że nie była w stanie złożyć dokumentów z uwagi na chorobę dziecka. Odnosząc się do wezwania z 18 sierpnia 2020 r. podniosła, że 19 czerwca 2020 r. złożyła korektę wniosku, ponieważ przez przypadek zaznaczyła podczas wypełniania go, że na dzień 31 grudnia 2019 r. wysokość strat przewyższała 50% wysokości kapitału zakładowego, podczas gdy powinna być zaznaczona odpowiedź "NIE".
W piśmie z 3 września 2020 r. Zakład poinformował stronę o braku przedłożenia dokumentów we wskazanym terminie i ponownie wezwał do ich przedłożenia, w terminie 3 dni od otrzymania wezwania pod rygorem utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji.
Decyzją z 28 września 2020 r. nr 470000/71/291407/2020/RDZ/4 Zakład utrzymał w mocy swoją decyzję z 3 czerwca 2020 r. o tym samym numerze. W uzasadnieniu wskazał, że pismem z 18 sierpnia 2020 r. wezwał stronę do przedłożenia dokumentów potwierdzających sytuację finansową przedsiębiorcy na 31 grudnia 2019 r. , w terminie 7 dni od otrzymania wezwania, pod rygorem utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji. Konieczność przedłożenia tych dokumentów umotywował treścią przywołanego wyżej rozporządzenia Komisji. Wezwanie zostało odebrane 18 sierpnia 2020 r. Organ podniósł, że następnie w dniu 3 września 2020 r., w związku z otrzymaniem pisma strony z 1 września 2020 r. wyjaśniającego przyczynę niewykonania wezwania, ponownie wezwał do przedłożenia dokumentów finansowych, w terminie 3 dni pod rygorem utrzymania w mocy decyzji. Jak podkreślił ZUS, mimo że z analizy konta strony jako płatnika składek w ZUS wynika, że spółka nie znajdowała się w "trudnej sytuacji", to nieprzedłożenie dokumentacji finansowej za 2019 r., kwalifikuje stronę jako podmiot znajdujący się w "trudnej sytuacji".
W skardze na powyższą decyzję strona skarżąca wskazała, że żyła w błędnym przekonaniu, że z uwagi na złożenie korekty pkt III.2.B nie musi składać dokumentów.
W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko, iż wobec niezastosowania się przez stronę do skierowanych do niej wezwań (z 18 sierpnia 2020 r. i 3 września 2020 r. ) oraz nieuzupełnienia wniosku o dane dotyczące sytuacji finansowej spółki, organ podtrzymał ustalenie, że jest ona podmiotem znajdującym się w trudnej sytuacji z w rozumieniu rozporządzenia Komisji.
Na rozprawie w dniu 3 listopada 2022 r. K. Ö. (prezes zarządu spółki K. sp. z o.o. sp. k.) podtrzymała stanowisko zawarte w skardze i podkreśliła, że uchybiła terminowi ze względu na trudną sytuację osobistą (chorobę dziecka i rozwód) oraz niemożność wyjścia z domu, a po otrzymaniu decyzji po ponownym rozpatrzeniu sprawy uzupełniła wymagane dokumenty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Wskazać również należy, że stosownie do art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd orzeka na podstawie akt sprawy, a więc w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony przez organ w aktach administracyjnych.
Dokonując sądowej kontroli według wskazanych kryteriów, sąd uznał, że skarga jest zasadna. W toku kontroli zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził bowiem, że została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Zwolnienie, o udzielenie którego zwracała się strona skarżąca zostało uregulowane w art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19. Zgodnie z tym przepisem na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek:
1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r.,
2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r.,
3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r.
- zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych.
Wsparcie będące pomocą publiczną mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce uregulowane zostało w art. 15zzzh ustawy COVID-19. Stosownie do art. 15zzzh ust. 1 pkt 1 tej ustawy (w wersji obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji) wsparcie, o którym mowa w art. 15m, art. 15p, art. 15q, art. 15za ust. 2, art. 15zzb-15zze, art. 15zze, art. 31zo oraz art. 31zy, zgodne z warunkami zawartymi w Komunikacie Komisji – Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (2020/C 91 I/01) (Dz. Urz. UE C 91I z 20.03.2020, str. 1) stanowi pomoc publiczną mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce.
Krajowy ustawodawca dążąc do tego, by wymienione w powołanym przepisie instrumenty wsparcia w czasie trwającej epidemii (m.in. zwolnienie od obowiązku opłacania należności z tytułu składek), stanowiące pomoc publiczną w rozumieniu prawa wspólnotowego, nie naruszały postanowień art. 107 Traktatu, zawarł odesłanie do ww. Komunikatu Komisji Europejskiej. W ten sposób z jednej strony konkretne instrumenty wsparcia w dobie kryzysu wywołanego epidemią COVID-19 wprowadzono do polskiego porządku prawnego mocą przepisu rangi ustawowej, z drugiej - zaznaczono, że odpowiadają one wspólnym dla wszystkich krajów członkowskich UE warunkom przyznawania pomocy publicznej określonym w powołanym Komunikacie Komisji, z trzeciej zaś dookreślono, że wsparcie to - jako dopuszczalna pomoc publiczna - ma na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce.
Cel pomocy został przy tym wyraźnie wskazany w treści samego Komunikatu Komisji (UE), którego pkt 2.18 określa, iż: "biorąc pod uwagę, że epidemia COVID-19 dotyka wszystkie państwa członkowskie, a wprowadzone przez nie środki ograniczające rozprzestrzenianie epidemii negatywnie wpływają na sytuację przedsiębiorstw, Komisja uważa, że pomoc państwa jest uzasadniona i może zostać uznana za zgodną z rynkiem wewnętrznym na podstawie art. 107 ust. 3 lit. b) TFUE przez określony czas w celu zaradzenia niedoborowi płynności wśród przedsiębiorstw oraz zagwarantowania, że zakłócenia spowodowane epidemią COVID-19 nie zagrożą ich rentowności, szczególnie jeśli chodzi o MŚP." Dalej w pkt 2.19 stwierdzono, że: "W niniejszym komunikacie Komisja określa warunki zgodności z rynkiem wewnętrznym, które będzie stosowała w odniesieniu do pomocy przyznanej przez państwa członkowskie na podstawie art. 107 ust. 3 lit. b) TFUE. Państwa członkowskie muszą zatem wykazać, że środki pomocy państwa zgłoszone Komisji na mocy niniejszego komunikatu są konieczne, odpowiednie i proporcjonalne, aby zaradzić poważnym zaburzeniom w gospodarce danego państwa członkowskiego, oraz że wszystkie warunki określone w niniejszym komunikacie są w całości spełnione."
W zaskarżonej decyzji organ, uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie powołał, że konieczność przedłożenia dokumentów finansowych za 2019 r. jest warunkiem wynikającym z art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji koniecznym do zbadania sytuacji ekonomicznej wnioskującego, bowiem przedsiębiorstwo prowadzące działalność gospodarczą (inne niż MŚP); funkcjonujące w obrocie prawnym jako przedsiębiorstwo, które zatrudnia mniej niż 250 pracowników i których roczny obrót nie przekracza 50 milionów euro lub roczna suma bilansowa nie przekracza 43 milionów euro, a które istnieje mniej niż trzy lata nie jest uznawana za podmiot znajdujący się w trudnej sytuacji. Zgodnie zaś z brzmienie powołanego przez organ
art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji, "przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji" oznacza przedsiębiorstwo, wobec którego zachodzi co najmniej jedna z poniższych okoliczności:
a) w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (innej niż MŚP, które istnieje od mniej niż trzech lat lub, do celów kwalifikowalności pomocy na finansowanie ryzyka, MŚP w okresie siedmiu lat od daty pierwszej sprzedaży komercyjnej, które kwalifikuje się do inwestycji w zakresie finansowania ryzyka w następstwie przeprowadzenia procedury due diligence przez wybranego pośrednika finansowego), w przypadku gdy ponad połowa jej subskrybowanego kapitału zakładowego została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Taka sytuacja ma miejsce, gdy w wyniku odliczenia od rezerw (i wszystkich innych elementów uznawanych za część środków własnych przedsiębiorstwa) zakumulowanych strat powstaje ujemna skumulowana kwota, która przekracza połowę subskrybowanego kapitału zakładowego. Do celów niniejszego przepisu "spółka z ograniczoną odpowiedzialnością" odnosi się w szczególności do rodzajów jednostek podanych w załączniku I do dyrektywy 2013/34/UE 45, a "kapitał zakładowy" obejmuje, w stosownych przypadkach, wszelkie premie emisyjne;
b) w przypadku spółki, w której co najmniej niektórzy członkowie ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za jej zadłużenie (innej niż MŚP, które istnieje od mniej niż trzech lat lub, do celów kwalifikowalności pomocy na finansowanie ryzyka, MŚP w okresie siedmiu lat od daty pierwszej sprzedaży komercyjnej, które kwalifikuje się do inwestycji w zakresie finansowania ryzyka w następstwie przeprowadzenia procedury due diligence przez wybranego pośrednika finansowego), w przypadku gdy ponad połowa jej kapitału wykazanego w sprawozdaniach finansowych tej spółki została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Do celów niniejszego przepisu "spółka, w której co najmniej niektórzy członkowie ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za jej zadłużenie" odnosi się w szczególności do rodzajów jednostek wymienionych w załączniku II do dyrektywy 2013/34/UE;
c) w sytuacji gdy przedsiębiorstwo podlega zbiorowemu postępowaniu w związku z niewypłacalnością lub spełnia kryteria na mocy obowiązującego prawa krajowego, by zostać objętym zbiorowym postępowaniem w związku z niewypłacalnością na wniosek jej wierzycieli;
d) w sytuacji gdy przedsiębiorstwo otrzymało pomoc na ratowanie i nie spłaciło do tej pory pożyczki ani nie zakończyło umowy o gwarancję lub otrzymało pomoc na restrukturyzuję i nadal podlega planowi restrukturyzacyjnemu;
e) w przypadku przedsiębiorstwa, które nie jest MŚP, jeśli w ciągu ostatnich dwóch lat: 1) stosunek księgowej wartości kapitału obcego do kapitału własnego tego przedsiębiorstwa przekracza 7,5 oraz 2) wskaźnik pokrycia odsetek zyskiem EBITDA tego przedsiębiorstwa wynosi poniżej 1,0.
Jak wynika z powołanego art. 2 pkt 18 rozporządzenia nr 651/2014 do uznania przedsiębiorstwa za będące w trudnej sytuacji wystarczyło spełnić jedną z przesłanek określoną w tym przepisie.
Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że w procedurze rozpatrywania wniosków o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na podstawie powołanej wyżej ustawy COVID-19 organ jest zobowiązany działać na podstawie i z uwzględnieniem przepisów ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. – "k.p.a."). Oznacza to, że w pełni zastosowanie w sprawie winny znaleźć zarówno przepisy naczelnych zasad procesowych, w tym art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, jak i regulacje dotyczące prowadzenia postępowania wyjaśniającego i dowodowego oraz oceny zebranych dowodów (art. 77, art. 80 k.p.a.). Jakkolwiek więc w wielu przypadkach postępowanie to ma postać dość uproszczoną i możliwe jest podjęcie rozstrzygnięcia na podstawie treści złożonego wniosku oraz informacji, którymi dysponuje organ z urzędu, nie doznają wyłączenia ogólne obowiązki organu w zakresie zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego istotnego w sprawie, uwzględniając jednakże, iż ciężar wykazania okoliczności, na które powołuje się wnioskodawca leży po jego stronie. W zależności zatem od okoliczności danej sprawy, organ jest w takim postępowaniu nadal obowiązany aktywnie podejmować działania mające na celu wyjaśnienie ewentualnych wątpliwości co do faktów, które mają znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia wniosku, zapewniając stronie możliwość wzięcia czynnego udziału w postępowaniu, w tym przedkładania dowodów i wyjaśnień oraz składania wniosków dowodowych.
W tej sytuacji jako poprawne należy ocenić działanie organu polegające na wezwaniu strony do przedłożenia dokumentacji obrazującej sytuację finansową spółki. Organ, jak wyjaśniono bowiem powyżej, miał obowiązek ustalić czy faktycznie spółka nie była przedsiębiorcą znajdującym się na dzień 31 grudnia 2019 r. w trudnej sytuacji w rozumieniu rozporządzenia Komisji. Nieprzedłożenie przez stronę wskazanej przez organ w wezwaniach z 18 sierpnia 2020 r. i 3 września 2020 r. przykładowej dokumentacji (sprawozdania finansowe, bilans, książka przychodów i rozchodów) mogło natomiast uniemożliwić organowi ocenę rzeczywistej sytuacji finansowej spółki na ten dzień jak również uniemożliwić konfrontację zwartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy twierdzeń skarżących o pomyłce przy wypełnianiu formularza wniosku z danymi o faktycznej kondycji ekonomicznej spółki.
Jakkolwiek jednak dążenie organu do wyjaśnienia rzeczywistej sytuacji ekonomicznej skarżącej spółki należy ocenić jako zasadne w świetle przywołanych wyżej regulacji, to decyzję o utrzymaniu w mocy decyzji o odmowie zwolnienia strony z opłacania składek z uwagi na to, że nie uzupełniła w wyznaczonym terminie dokumentów finansowych spółki, należy uznać za przedwczesną.
Wskazać bowiem należy, że 16 grudnia 2020 r. weszła wżycie nowelizacja ustawy COVID-19, którą wprowadzono nowy przepis - art. 15zzzzzn², w szczególny sposób regulujący skutki uchybienia przez stronę terminów w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Zgodnie z tym przepisem w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:
1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej,
2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,
3) przedawnienia,
4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,
5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,
6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu.
W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.
Co niezwykle istotne, wyżej wymienione przepisy wprost uwzględniają sytuację, w której strona uchybiła terminowi do dokonania czynności kształtującej jej prawa i obowiązki. Choć przepis ten wszedł w życie w dniu następującym po dniu ogłoszenia, to jest 16 grudnia 2020 r., a więc już po wydaniu zaskarżonej decyzji, to niewątpliwie obejmuje zdarzenia, które miały miejsce: "w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19". Stan epidemii został zaś ogłoszony od dnia 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r. poz. 491). W ocenie Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę stanowisko dopuszczające zastosowanie omawianego przepisu w tym okresie zasługuje na aprobatę (por. wyroki WSA: w Bydgoszczy z 24 sierpnia 2021 r., sygn. akt I SA/Bd 406/21; w Szczecinie z 23 września 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 593/21, w Poznaniu z 8 września 2021 r., sygn. akt III SA/Po 160/21 i sygn. akt III SA/Po 162/21, wyrok WSA w Krakowie z dnia 30 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 1332/21). Przywołana regulacja wyznacza bowiem również kierunek, w którym powinny zmierzać interpretacja i stosowanie przepisów ustawy o COVID-19, czyli z pominięciem nadmiernego formalizmu, z faktycznym dążeniem do umożliwienia płatnikom skorzystania ze zwolnienia z opłacenia składek. Wynika z tego, że sam ustawodawca uznał za konieczne zamieszczenie w ustawie o COVID-19 tej daleko idącej i bardzo korzystnej z punktu widzenia interesów płatników regulacji prawnej.
W rozpoznawanej sprawie zaskarżona decyzja, utrzymująca w mocy decyzję o odmowie przyznania skarżącej zwolnienia, zapadła wskutek tego, że skarżąca nie przedłożyła w wyznaczonym jej przez organ terminie stosownych dokumentów (sprawozdania finansowe, bilans, książka przychodów i rozchodów). Dokumenty te – jak wyjaśniła skarżąca na rozprawie - zostały następnie przekazane do Zakładu, jednak nastąpiło to z uchybieniem terminu i w rezultacie strona otrzymała negatywną dla siebie decyzję. Organ co prawda wzywał ją dwukrotnie do przesłania dokumentów finansowych informując, że brak powyższy nie został uzupełniony w pierwszym wyznaczonym terminie oraz pouczając ją o konsekwencji nieprzedłożenia dokumentów, jednak nie można uznać, że zrealizował w ten sposób procedurę wprowadzoną do ustawy COVID-19 w art. 15zzzzzn². Ta bowiem przewiduje nie wyznaczenie nowego terminu na dokonanie czynności, dla której termin został uchybiony (organ wyznaczył ponownie termin 7-dniowy), ale pouczenie strony o możliwości zwrócenia się z wnioskiem o przywrócenie terminu w ciągu 30 dni. W świetle tej regulacji, strona chcąca się ubiegać o przywrócenie terminu ma zatem 30 dni na ewentualne dopełnienie spóźnionej czynności, tak więc pominięcie tej regulacji stawiało skarżącą w sytuacji niekorzystnej w porównaniu do innych osób, które w okresie obowiązywania stanu epidemii uchybiły jednemu z terminów wskazanych w art. 15zzzzzn². Skoro zaś od dochowania terminu na przedłożenie dokumentów finansowych zależało zbadanie okoliczności mogących zadecydować o pozytywnym dla skarżącej rozstrzygnięciu, to jej sytuacja mieściła się zakresie normatywnym tego przepisu. Podkreślić natomiast należy, że płatnicy składek nie powinni być traktowani w różny sposób w zależności jedynie od tego, kiedy zostanie wydana decyzja , tj. czy przed datą wejścia w życie art. 15zzzzzn² ustawy o COVID-19, czy też po tej dacie, o ile do uchybienia terminu doszło w czasie trwania stanu epidemii, który obejmował również okres sprzed wejścia w życie grudniowej nowelizacji ustawy COVID-19.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ powinien wyeliminować wskazane uchybienie i uwzględnić ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu wyroku.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło