III SA/Wr 349/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Moskała po rozpoznaniu w dniu 7 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] kwietnia 2015 r. Nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami kategorii [...] oraz [...] +[...] postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. J. C. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J G. z dnia [...] kwietnia 2015 r. Nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami kategorii [...] oraz [...] +[...]. W okresie biegu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi skarżący złożył wniosek o umorzenie opłaty wraz z oświadczeniem składanym przez osoby wnioskujące o przyznanie prawa pomocy w sprawach cywilnych. Z jego treści wynika, że w dniu 5 lutego br. zostało zatrzymane skarżącemu prawo jazdy i z tego powodu pozostaje bez zatrudnienia, gdyż pracował jako kierowca [...]. Dodał przy tym, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe i posiada zobowiązania z tytułu alimentów na rzecz córki w wysokości [...] zł miesięcznie oraz opłaca czynsz za wynajem mieszkania w kwocie [...] zł i pozostałe opłaty mieszkaniowe wynoszące [...] zł. Pismem referendarza sądowego z dnia 9 lipca 2015 r. poinformowano skarżącego, ze dla osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej została przewidziana instytucja prawa pomocy. Jednocześnie Sąd przesłał urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy i wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień co do jego trudnej sytuacji majątkowej wraz z nadesłaniem kopii określonych dokumentów źródłowych. W odpowiedzi na powyższe skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając swoje żądanie wnioskodawca wskazał jedynie, że od lutego br. pozostaje bez pracy i dochodów. Prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe oraz nie posiada nieruchomości, oszczędności, przedmiotów i papierów wartościowych. Postanowieniem z dnia 29 lipca 2015 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W przewidzianym prawem terminie skarżący złożył skutecznie sprzeciw, w wyniku czego postanowienie referendarza utraciło moc. W jego uzasadnieniu J. C. wskazał, że orzeczenie referendarza jest stronnicze. Ponadto ponownie podał, że pracował jako kierowca [...] i zatrzymanie mu prawa jazdy skutkowało pozbawieniem źródeł zarobkowania. Dodał, że nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy jako bezrobotny, nie posiada rachunków bankowych, a prowadzona przez niego działalność gospodarcza w 2014 r. "zakończyła się na dużym minusie". Wyjaśnił też, że ma bardzo duże zaległości w spłacie zobowiązań alimentacyjnych, czynszu oraz opłat na ZUS. Jest także zadłużony u znajomych i rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, zważył co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej p.p.s.a. (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Mając na uwadze powyższe regulacje Sąd ponownie rozpoznał na podstawie zebranego materiału dowodowego wniosek strony o przyznanie prawa pomocy. Stosownie do art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przepis art. 245 § 4 p.p.s.a. normuje zaś częściowe zwolnienie z opłat lub wydatków, które to może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Biorąc pod uwagę powyższe uregulowania normatywne, należy zauważyć, że w sytuacji gdy osoba fizyczna spełnia przesłanki określone w powyższym przepisie obowiązkiem Sądu jest przyznanie prawa pomocy. Na podmiocie ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy, spoczywa z kolei ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zadaniem więc strony, jest niejako przekonanie Sądu, że jej sytuacja majątkowa nie pozwala uczynić zadość wymogom opłaty kosztów sądowych. W tym celu powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W gestii Sądu znajduje się już ocena czy strona w sposób należyty uargumentowała zasadność przyznania niniejszej pomocy (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005). Zadaniem Sądu jest zatem dokonanie wszechstronnej i rzetelnej oceny wskazanych we wniosku okoliczności uzasadniających przyznanie niniejszego prawa, z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy. Prawidłowe rozpatrzenie słuszności przyznania prawa pomocy wymaga uwzględnienia z jednej strony obciążeń finansowych wnioskodawcy, a z drugiej strony - jego możliwości finansowych. Przy ustalaniu możliwości finansowych wnioskodawcy należy mieć na uwadze jego realną sytuację materialną, biorąc pod uwagę dochód w przeliczeniu na członków rodziny oraz obciążenia finansowe w zakresie faktycznie ponoszonych wydatków. Odnosząc się do wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym stwierdzić należy, że w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tym samym wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd przede wszystkim zwrócił uwagę, że w uzasadnieniu złożonego wniosku wnioskodawca nie wskazał udokumentowanych okoliczności motywujących niemożność poniesienia kosztów postępowania. Nie przedłożył także stosownych dokumentów na skutek wezwania w tym przedmiocie czy też na etapie złożenia sprzeciwu, chociaż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek nie tylko rzetelnego i wyczerpującego przedstawienia stanu faktycznego, ale także poparcia powoływanych okoliczności środkami dowodowymi. W realiach niniejszej sprawy, podniesione przez wnioskodawcę okoliczności, na których oparł swój wniosek o przyznanie prawa pomocy zostały w istocie jedynie zasygnalizowane, ale nie wykazane, czyli dowiedzione, udokumentowane, udowodnione (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 189/11, Lex 948866). Tymczasem aby Sąd mógł uwzględnić wniosek o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca musi dowieść, że jego sytuacja majątkowa nie pozwala uczynić zadość wymogom opłaty kosztów sądowych, co oczywiście nieodzownie wiąże się z obowiązkiem należytego uzasadnienia i uprawdopodobnienia okoliczności, które podają we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając zatem powyższe na względzie - stosownie do art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. - orzeczono jak w sentencji postanowienia.