III SA/Wr 355/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Malinowska - Grakowicz po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym, w sprawie ze skargi "A" sp. z o.o. w R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...]stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu prowadzenia działalności w zakresie urządzania gier na automacie poza kasynem gry bez wymaganej koncesji sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 23 maja 2016 r., sygn. akt III SA/Wr 355/16 o odmowie przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego z dnia 23 maja 2016 r. {...} w R., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę na opisaną w sentencji niniejszego postanowienia decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu prowadzenia działalności w zakresie urządzania gier na automacie poza kasynem gry bez wymaganej koncesji w kwocie 12.000 zł. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 400 zł strona skarżąca, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że od stycznia 2016 r. ma zajęty majątek w tym rachunek bankowy, nie prowadzi działalności gospodarczej i nie posiada środków finansowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach wnioskująca spółka podała, że jej kapitał własny ma wartość 5.000 zł. Z dokumentów przesłanych wraz z wnioskiem oraz na wezwanie referendarza sądowego wynika, że wnioskująca spółka w roku 2014 osiągnęła dochód w kwocie [...] zł (przy przychodach w kwocie [...] zł), natomiast w roku 2015 poniosła stratę w kwocie [...] zł (przy przychodzie w kwocie [...] zł). W styczniu, lutym i marcu 2016r. spółka dokonała dostawy towarów i świadczyła usługi o wartości odpowiednio [...] zł, [...] zł i [...] zł. Postanowieniem z dnia 23 maja 2016 r. referendarz sądowy odmówił przyznania Spółce prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego strona skarżąca zarzuciła błędną wykładnię i w rezultacie niewłaściwe zastosowanie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że nie wykazano przesłanek do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie i w konsekwencji niewłaściwe zastosowano art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przyznanie stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podkreślono, że co prawda Spółka nie zawiesiła swojej działalności, ani nie ogłosiła upadłości, jednak nie oznacza to możliwości partycypacji w kosztach. Zauważono, że strona skarżąca w sposób jasny i precyzyjny wskazała brak środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Dodano, że ocena sytuacji majątkowej Spółki powinna opierać się wyłącznie na analizie kosztów postępowania sądowego i aktualnej kondycji finansowej strony. Nie można – zdaniem strony skarżącej, wymagać by przedsiębiorca zakładał, że jednym ze skutków wykonywanej przez niego działalności będzie konieczność prowadzenia spraw przed sądem celem dochodzenia jego praw naruszonych przez inne podmioty. Wojewódzki Sąd Administracyjnym zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 dalej: "p.p.s.a.") w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 14 maja 2015 r., poz. 658 – dalej: "ustawa zmieniająca"), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W niniejszej sprawie Spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Żądanie zwolnienia od opłat sądowych w całości, jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 P.p.s.a.). W ocenie Sądu, przedstawiona przez skarżącą Spółkę sytuacja majątkowa i finansowa, nie daje podstaw do uznania, że zostały spełnione przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., uprawniające do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Obowiązek stron ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie dotyczy również podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Osoba prawna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe, czy dochody (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 listopada 2004 r. sygn. FZ 463/04, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 lipca 2008 r., sygn. akt I SA/GI 219/08). Według poglądów orzecznictwa sądów administracyjnych przyznanie stronie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na sfinansowanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 61/04). Taka sytuacja nie ma miejsca w niniejszej sprawie. Skarżąca jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, której kapitał zakładowy wynosi 5.000 zł. Za rok obrotowy 2014 - według bilansu – spółka uzyskała przychód w kwocie [...] zł i dochód w wysokości [...] zł. W roku 2015 poniosła stratę w kwocie [...] zł (przy przychodzie w kwocie [...] zł). W styczniu, lutym i marcu 2016r. spółka dokonała dostawy towarów i świadczyła usługi o wartości odpowiednio [...] zł, [...] zł i [...]zł. W kontekście przedstawionych wyżej danych należy wyjaśnić, że o kondycji finansowej Spółki decyduje wiele elementów. Podstawowym jest oczywiście zysk, który spółka uzyskuje z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Nie oznacza to jednak, że w razie poniesienia przez nią straty, zasadnym jest automatyczne uznanie o potrzebie przyznania jej wsparcia ze środków publicznych. W obrocie gospodarczym przyjmuje się bowiem, że strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie świadczy o braku środków finansowych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt II GZ 112/11). Dlatego też nie można tylko na tej podstawie oceniać realnych korzyści ekonomicznych z prowadzenia działalności gospodarczej. Okoliczność, że skarżąca w 2015 r. poniosła stratę nie świadczy, że spółka utraciła płynność finansową, skarżąca nie wykazała bowiem, aby zamierzała zawiesić prowadzoną działalność gospodarczą, czy też aby była objęta postępowaniem likwidacyjnym, upadłościowym, układowym lub naprawczym. Dla oceny kondycji finansowej Spółki istotne znaczenie ma także uzyskiwany przychód, który w 2014 r. wyniósł [...] zł. Ważna jest również wysokość kapitału zakładowego (5.000 zł), znacznie przewyższająca wartość wpisu, który w niniejszej sprawie wynosi 400 zł. Słusznie zauważył przy tym referendarz sądowy w zaskarżonym postanowieniu, że o tym, że wnioskująca Spółka aktualnie dysponuje środkami umożliwiającymi ponoszenie kosztów sądowych lub możliwością ich wygospodarowania świadczy wartość towarów i usług dostarczanych i świadczonych przez Spółkę, mimo prowadzenia w stosunku do niej przymusowej egzekucji w styczniu, lutym i marcu 2016 r. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęto pogląd, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08). Skoro Spółka osiąga przychody, jest kwestią wyboru, czy przeznaczy uzyskane środki na cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, czy na pokrycie kosztów sądowych. Nakładom na działalność gospodarczą nie można jednak przypisać pierwszeństwa przed kosztami sądowymi. Wobec powyższych okoliczności, brak jest podstaw do uznania, że skarżąca wykazała przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a, co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a., utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 23 maja 2016 r.