III SA/Wr 356/17
WyrokWSA we Wrocławiu2017-07-12
Skład orzekający: Tomasz Świetlikowski, Bogumiła Kalinowska, Anna Moskała
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji rolnej prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały przepisy prawa, odmawiając przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, pomimo przedstawienia przez stronę dowodów podważających ustalenia kontroli?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy administracji rolnej dopuściły się naruszenia przepisów postępowania, w szczególności poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego i brak należytego odniesienia się do dowodów przedstawionych przez stronę. Organy nie rozważyły wystarczająco dowodów takich jak dokumentacja przyrodniczo-ornitologiczna czy umowy dotyczące usług koszenia i oczyszczenia gruntów, które mogłyby wyjaśnić sprawę i podważyć ustalenia kontroli.Stan faktyczny
Spółka "A" Sp. z o.o. złożyła wniosek o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2013. Po kontroli terenowej, organy ARiMR stwierdziły nieprawidłowości w zakresie deklarowanej powierzchni, co skutkowało odmową przyznania pomocy i nałożeniem sankcji. Spółka wniosła zastrzeżenia i przedstawiła dowody, w tym dokumentację przyrodniczą i pomiary, kwestionując ustalenia kontroli. Decyzje organów I i II instancji zostały utrzymane w mocy, jednak WSA uchylił decyzję organu II instancji.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. i zasądził od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędzia NSA Anna Moskała Protokolant specjalista Jolanta Ryndak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 12 lipca 2017 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. we W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2013 I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. na rzecz strony skarżącej kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy jn.
Skarżoną - opisaną w sentencji wyroku - decyzją, po rozpatrzeniu odwołania A sp. z o.o. z/s we W. (dalej: spółka, wnioskodawca, beneficjent, strona, skarżąca), Dyrektor Oddziału Regionalnego (dalej: Dyrektor OR) Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR) we W. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego (dalej: Kierownik BP) ARiMR we W. z [...] r. (nr [...]), mocą której odmówiono spółce przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (dalej: płatność ONW) na rok 2013. Jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. - dalej: K.p.a.).
Z akt sprawy wynika, że [...] r. spółka złożyła - zmodyfikowany [...] r. - wniosek o przyznanie płatności ONW na rok 2013. W sekcji VII - Oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych wykazała działki (o nr [...]i [...]). W sekcji VIII - Oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych deklarowała do płatności ONW dwie działki (A i B) o łącznej powierzchni 76,11 ha. W następstwie przeprowadzonej w gospodarstwie spółki kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni ([...]-[...]r. - wizytacja terenowa; [...] r. - wizualizacja działek na ortofotomapie), inspektorzy Biura Kontroli na Miejscu L. OR ARiMR stwierdzili nieprawidłowości, w związku z czym dla działek A i B ustalili powierzchnie mniejsze od deklarowanych (kod DR 13+). Działki te obarczyli kodami DR 51 (stwierdzili obszar tymczasowo niekwalifikujący się do płatności), DR 52 (stwierdzili zmniejszenie zasięgu pola zagospodarowania), DR 22 (stwierdzili, że działka rolna jest niespójna). Spółka złożyła umotywowane zastrzeżenia odnośnie - opisanego w raporcie
z czynności kontrolnych - wyniku kontroli, które w części zostały uwzględnione. Wycofała część działki rolnej A (27,05 ha) i B (4,95 ha), które pierwotnie zadeklarowała do płatności. Przedstawiła dokumentację przyrodniczą ornitologiczną, dotyczącą działek nr [...]i [...], sporządzoną przez eksperta A. C. na potrzeby programu rolnośrodowiskowego PROW 2007-2013. W dniu [...] r., Kierownik BP wydał w/w decyzję, mocą której umorzył postępowanie odnośnie części działek A i B o łącznej pow. 32 ha, odmówił przyznania pomocy finansowej z tytułu płatności ONW na rok 2013 i nałożył sankcję w wysokości [...] zł. Uzasadniał, że powierzchnia zgłoszona do płatności ONW wynosiła 44,11 ha zaś stwierdzona i faktyczna użytkowana rolniczo 21,03 ha (różnica powyżej 50%). Wskazał, że - w związku z powyższym - na płatność ONW nałożono sankcję trzyletnią. W odwołaniu, spółka zarzuciła naruszenie:
- art. 21 ust. 1-4 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 173 ze zm. - dalej: u.w.r.o.w.);
- art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 oraz art. 107 § 1 i 3 K.p.a.;
- § 3 ust 1-3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej
w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm. - dalej: rozporządzenie ONW). Argumentując, spółka zakwestionowała ustalenia faktyczne, które były podstawą podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Wskazała na nieuwzględnienie przedstawionych przez nią dowodów potwierdzających faktyczne prowadzenie działalności rolniczej. Wniosła o przesłuchanie świadków. Dowodziła, że okazane przez nią dowody podają
w wątpliwość dokonane przez kontrolujących ustalenia, zawarte w raporcie z czynności kontrolnych. Przedstawiła dokumentację przyrodniczą ornitologiczną (sporządzoną na potrzeby programu rolnośrodowiskowego), dokumentację zdjęciową, pomiar kontrolny użytków rolnych (wykonany przez uprawnionego geodetę), umowę o świadczenie usług z [...] r., umowę na wykonanie usług agrotechnicznych z [...] r. (zawartą między B i C z [...] r.). Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym, Dyrektor OR zauważył, że warunki przyznawania płatności do gruntów rolnych reguluje przede wszystkim rozporządzenie ONW. Przytoczył konkretne przepisy tego rozporządzenia (innych aktów prawnych), które miały zastosowanie w sprawie. Wskazał, że przeprowadzona w gospodarstwie rolnym spółki kontrola potwierdziła zawyżenie powierzchni uprawnionych do płatności. Podniósł, że zawyżenie stwierdzono w przypadku działki rolnej A (powierzchnia deklarowana - 34,11 ha, powierzchnia stwierdzona - 6,08 ha), co stanowiło konsekwencję wykazania na kontrolowanym terenie zakrzaczeń i zachwaszczeń, tj. terenu, na którym nie była prowadzona działalność rolnicza. Zastrzegł, że spółka zadeklarowała we wniosku o płatność ONW powierzchnię 44,11 ha, zaś w trakcie kontroli na miejscu stwierdzono 21,03 ha (procentowa różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną przekroczyła 100%). Dyrektor OR ocenił, że Kierownik BP prawidłowo ustalił stan faktyczny, trafnie zastosował obowiązujące przepisy prawa i niewadliwie określił wysokość sankcji. Dalej, dokonał ponownej oceny raportu z czynności kontrolnych. Uznał, że pomiary zostały przeprowadzone prawidłowo. Podkreślił, że podstawowe znaczenie dla sprawy ma stan faktyczny działek rolnych zastany i opisany w dacie dokonywania ich kontroli, a nie
w okresie wcześniejszym, czy późniejszym. Stwierdził, że wykonane podczas kontroli zdjęcia potwierdzają, że - za wyjątkiem części łąk i ugorów - zgłoszone przez spółkę do płatności ONW działki nie stanowiły terenów użytkowanych rolniczo (tereny porośnięte samosiejkami drzew i krzewów, tereny podmokłe, bagienny), tj. terenów uprawnionych do płatności. Zauważył, że powyższych ustaleń nie zmieniają okazane przez spółkę dowody i materiały. Według Dyrektora OR, zadeklarowane przez spółkę do płatności grunty nie spełniają warunku z § 2 pkt 5 rozporządzenia ONW w zakresie utrzymywania gruntów rolnych zgodnie z normami w ciągu całego roku kalendarzowego. Odnosząc się do utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej, Dyrektor OR wyjaśnił, że w myśl § 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie norm minimalnych (Dz. U. Nr 39, poz. 211 ze zm. - dalej: rozporządzenie w sprawie norm), grunty rolne porośnięte drzewami do 50 szt. na ha są utrzymane zgodnie z normami, pod warunkiem, że występują pojedynczo i nie wpływają na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną. Ustosunkowując się do zarzutu, że kontrola na miejscu została przeprowadzona nierzetelnie, gdyż pierwotnie zakwalifikowano do płatności grunty o łącznej powierzchni 4,1 ha (działka A - 0,63 ha, działka B - 3,65 ha), zaś po wniesieniu zastrzeżeń o pow. 21,03 ha (działka A - 6,08 ha, działka B -14,95 ), Dyrektor OR wyjaśnił, iż powyższe wynikało z faktu, że kontrola została przeprowadzona przed terminem koszenia działek, rozstrzygnięcia wątpliwości na korzyść strony i włączenia części działek do powierzchni spełniającej warunki przyznawania płatności ONW. Dyrektor OR stwierdził, że nie zasługują na uwzględnienie zarzuty naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu oraz art. 7 i 77 K.p.a., co uzasadniał przez odwołanie się do art. 21 u.w.r.o.w. Wskazał, że dokumentacja ornitologiczna (autorstwa eksperta A. C.) pozostaje dla sprawy bez znaczenia gdyż podstawę ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie stanowi jedynie raport z czynności kontrolnych, przeprowadzonych przez podmioty wyspecjalizowane. Podał, że pomiar kontrolny (geodezyjny) nie odnosi się do działek rolnych, lecz do działek ewidencyjnych i datuje się na dzień [...] r. Uznał, że w sprawie nie wystąpiła potrzeba przesłuchania świadków gdyż okoliczności faktyczne sprawy zostały wyjaśnione podczas kontroli. Podkreślił, że rozpoznanie sprawy nastąpiło z poszanowaniem zasad z art. 21 u.w.r.o.w.
W skardze, spółka zaskarżyła decyzję Dyrektora OR w całości. Skarżonej decyzji (także decyzji organu I instancji) zarzuciła:
1) wydanie jej z rażącym naruszeniem przepisów procedury, co miało wpływ na wynik prawy, przede wszystkim poprzez naruszenie art. 21 ust. 1-4 u.w.r.o.w. oraz art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 78 § 1, art. 107 § 1 i § 3 K.p.a.;
2) naruszenie § 3 ust. 1-3 rozporządzenia ONW przez uznanie, że w sprawie nie zostały spełnione warunki do wypłacenia płatności ONW i zastosowanie sankcji;
3) błędy w ustaleniach faktycznych. Tak stawiając zarzuty, spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę, organ rolny II instancji wniósł o jej oddalenie. Wyrokiem z [...]r. (III SA/Wr 97/15), Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) we W. oddalił skargę spółki. Od w/w wyroku spółka złożyła skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) uchylił wyrok WSA i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania. Stwierdził, że Sąd I instancji faktycznie dokonał kontroli legalności decyzji wydanej w innej sprawie administracyjnej niż ta, która była przedmiotem skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami
a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja (postanowienie) została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji/postanowienia [art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - dalej: u.p.p.s.a.)]. W myśl art. 134 § 1 u.p.p.s.a., rozstrzygając w granicach danej sprawy, sąd nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną w niej podstawą prawną. Podkreślenia wymaga, że art. 133 § 1 u.p.p.s.a. stanowi, iż sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy /.../. Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ skarżona decyzja została wydana
- z rzutującym na wynik sprawy - naruszeniem przepisów postępowania. Jest oczywiste, że podstawowym warunkiem wydania niewadliwego orzeczenia w danej sprawie jest prawidłowe ustalenie wszystkich okoliczności stanu faktycznego, mających znaczenie (istotnych) do prawidłowego załatwienia tejże sprawy. Trzeba się zgodzić ze stanowiskiem spółki, kiedy ta twierdzi, że organy administracji rolnej wydały swoje rozstrzygnięcia bez należytego rozważenia wniosków płynących ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym zwłaszcza bez szczegółowego odniesienia się do niektórych przynajmniej dowodów zaoferowanych przez stronę. Dla organów obu instancji podstawowe znaczenie miał dowód z kontroli na miejscu, przeprowadzonej w gospodarstwie rolnym strony skarżącej w dniach [...]-[...] r., której wyniki utrwalono w formie raportu z czynności kontrolnych. Wartości w/w dowodu nie sposób nie docenić. Nie oznacza to jednak dopuszczalności - niejako automatycznego - przyjęcia dowodu tego rodzaju przez organy administracji rolnej, bez odniesienia się do tych przeciwdowodów przedstawionych przez stronę, w świetle których powstaje wątpliwość co do zasadności wykorzystania w sprawie jedynie ustaleń dokonanych w trakcie przeprowadzania wspomnianej kontroli na miejscu. W niniejszej sprawie było to tym bardziej uzasadnione, że inspektorzy Biura Kontroli na Miejscu L. OR ARiMR pierwotnie zakwalifikowali do płatności grunty o łącznej powierzchni 4,1 ha (działka A - 0,63 ha, działka B - 3,65 ha) i dopiero po interwencji spółki (wniesieniu przez nią zastrzeżeń do ustaleń kontroli) oraz w oparciu o te same dowody kwalifikację tę zwiększyli o przeszło 17 ha do pow. 21,03 ha (działka A - 6,08 ha, działka B -14,95). To zaś nakazywało, aby do sposobu prowadzenia kontroli przez w/w inspektorów, jak
i poczynionych przez nich ustaleń, podchodzić z dużą ostrożnością (w kontekście ich prawidłowości). W tym miejscu należy przypomnieć, że z treści art. 21 ust. 1 u.w.r.o.w. wynika, iż z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Według art. 21 ust. 2 tej ustawy, w postępowaniu w sprawach dotyczących przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 K.p.a. nie stosuje się. Z kolei art. 21 ust. 3 u.w.r.o.w. stanowi, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W powyższym uregulowaniu ustawodawca zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w części drugiej art. 7 K.p.a., nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, jak i zrezygnował z zasady postępowania dowodowego wyrażonej w art. 77 § 1 K.p.a. Na tle omawianej ustawy (u.w.r.o.w.), obowiązek organów został ograniczony do rozpatrzenia całego materiału dowodowego przedstawionego przez stronę. Oznacza to, że na organach ARiMR nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy. W takim stanie prawnym - powołując się na określone okoliczności faktyczne lub kwestionując wartość zgromadzonych dowodów - strona ma obowiązek przedstawienia odpowiednich wniosków dowodowych. Ustawodawca ograniczył także stosowanie zasady informowania stron i innych uczestników postępowania przez organ administracji publicznej (art. 9 K.p.a.) oraz zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 K.p.a.). Powyższe nie zmienia jednak zasady, że - na mocy art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 u.w.r.o.w. - organ rolny jest zobligowany stać na straży praworządności i wyczerpująco rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W związku z powyższym podkreślić trzeba, że chociaż strona zobowiązana została do podejmowania inicjatywy dowodowej, pod rygorem wywiedzenia dla niej negatywnych skutków, to organ nie jest zwolniony z obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Konieczność dowodzenia określonych faktów przez stronę nie pozbawia bowiem postępowania cech oficjalności, a co za tym idzie organ
w dalszym ciągu ma decydujący wpływ na kształt prowadzonego postępowania dowodowego. Ocena, czy przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, należy do uznania organu, który jednak jest związany w tej mierze przepisami prawa materialnego stanowiącymi podstawę rozstrzygnięcia, co też znajduje potwierdzenie w treści powołanego w skardze art. 78 § 1 K.p.a., w myśl którego żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Poza sporem pozostaje okoliczność, że w celu zapewnienia zweryfikowania wniosku pod względem zgodności z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzegania wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności, organ jest uprawniony do przeprowadzenia kontroli na miejscu. W rozpoznawanej sprawie taka kontrola została przeprowadzona w dniach [...]-[...] r. Kontrola wykazała nieprawidłowości na działkach rolnych A i B, które były zgłoszone do płatności. Stwierdzono - po uwzględnieniu zastrzeżeń spółki - różnicę między powierzchnią działek deklarowanych przez stronę do płatności (44,11 ha) a powierzchnią kwalifikującą się do płatności - powierzchnią stwierdzoną (21,03 ha). Różnica powierzchni wyniosła 23,08 ha. Wyniki kontroli utrwalono w sprawozdaniu oraz dokumentacji fotograficznej załączonej do sprawozdania. Po przeprowadzonej kontroli do płatności na działce rolnej oznaczonej literą A zakwalifikowano jedynie 6,08 ha, a na działce rolnej oznaczonej literą B 14,95 ha. Z akt sprawy wynika, że w postępowaniu administracyjnym oraz w postępowaniu sądowoadministracyjnym spółka konsekwentnie podnosiła, że ustalenia poczynione przez kontrolerów oraz załączone do sprawozdania fotografie nie odzwierciedlają rzeczywistego stanu rzeczy istniejącego na gruncie w chwili dokonywania kontroli, bowiem dotyczą one niewielkiej części kontrolowanych działek rolnych oznaczonych literami A i B, przy czym uwagi te dotyczyły w szczególności działki rolnej oznaczonej literą A, którą spółka deklarowała do płatności w wymiarze 34,11 ha. Podkreślić należy, że - akcentując znaczenie dowodowe dokumentacji z kontroli na miejscu - organy rolne w pełni zaakceptowały wynikające z raportu z czynności kontrolnych ustalenia inspektorów Biura Kontroli na Miejscu L. OR ARiMR
i oparły się wyłącznie na zebranym przez nich materiale dowodowym. Przypominając, że - zgodnie z art. 21 ust. 3 u.w.r.o.w. - ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne, to jednak nie można tracić z pola widzenia, że - w myśl art. 75 § 1 K.p.a. - jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne
z prawem. Zdaniem Sądu, organy rolne w sposób niewystarczający rozpatrzyły - przedstawiony przez stronę - dowód z dokumentacji przyrodniczo-ornitologicznej, sporządzonej przez eksperta A. C., opracowanej na podstawie jego osobistych obserwacji i oględzin należących do strony działek, przeprowadzonych
w dniach [...],[...],[...] i [...] oraz [...]r., a więc wcześniej niż kontrola na miejscu ([...]-[...] r.). I tak, spółka niezmiennie twierdziła, że ustalenia kontroli na miejscu dotyczyły zasadniczo tych z posiadanych przez nią gruntów w rozmiarze ponad 90 ha, które nie były zadeklarowane do płatności w 2013 r., jako "zaniedbane" (były to tereny
z niedrożnymi rowami, zarośnięte samosiejkami, na których aktywność wykazywały
w sposób istotny bobry). Dowodziła, że deklarowany obszar 44,11 ha znajduje się
w głębi (wewnątrz) działek gruntu, gdy tymczasem kontrolujący ocenili i sfotografowali działki skrajne (faktycznie zaniedbane i niezgłoszone do płatności). Powyższe pokazuje, że przesłuchanie - w charakterze świadka - eksperta A.C., który osobiście (bezpośrednio) lustrował sporne działki (sporządził fotografie, które sugerują, że pozostawały one w dobrej kulturze rolnej i potwierdzają istnienie licznych łąk) mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, pomimo że gromadzona przez niego dokumentacja służyła innym celom oraz była sporządzona
w okresie poprzedzającym kontrolą inspektorów ARiMR. Mało prawdopodobne jest bowiem, że w okresie kilku miesięcy widniejące na w/w fotografiach łąki zostały zadrzewione (znacznie zakrzaczone). W zaskarżonej decyzji organu II instancji (a wcześniej organu I instancji) brak jest jakiejkolwiek analizy zdjęć w/w eksperta. Brak jest ich porównania ze zdjęciami wykonanymi w trakcie kontroli ARiMR i to pomimo konkretnych okoliczności wskazanych przez skarżącą. Czynności prowadzone z udziałem eksperta A. C. winny zmierzać do ustalenia stanu spornych działek (w znaczeniu utrzymania ich w dobrej kulturze rolnej) oraz wyjaśnienia, czy - podczas wykonywania przez niego dokumentacji przyrodniczo-ornitologicznej w gospodarstwie spółki - dokonywany był pomiar działek rolnych objętych kontrolą, jeśli tak, to jakimi metodami i czy dysponuje on dokumentami potwierdzającymi wyniki tychże pomiarów, tj. szkicami pomiaru, współrzędnymi itp. Zdaniem Sądu, celem ustalenia, które z posiadanych przez spółkę działek zostały faktycznie zgłoszone do płatności (jaki był ich stan) i czy w ramach kontroli na miejscu zlustrowano te właśnie działki (czy może były to inne działki - wchodzące
w skład pozostałego posiadanego przez spółkę areału i nie zgłoszone do płatności) należało poza tym dogłębnie ocenić - przedłożone przez spółkę w postępowaniu administracyjnym i powołane w skardze - dokumenty w postaci umów (map, pomiarów, zdjęć...), których przedmiotem było - zdaniem spółki - wykonanie usług koszenia
i oczyszczenia gruntów zgłoszonych do płatności oraz ewentualnie przesłuchać -
w charakterze świadka - osoby wskazane przez stronę na okoliczność zakresu, miejsca i czasu wykonanych prac; stanu gruntów, na których realizowane były prace; występowania znacznego obszaru łąk itp. Skoro w/w dowody podają w wątpliwość ustalenia inspektorów ARiMR, to należało je przeprowadzić. Z uzasadnienia skarżonej decyzji wynika, że kontrola na miejscu wykazała, iż zawyżenie powierzchni uprawnionej do płatności dotyczy głównie działki rolnej A, na której stwierdzono zadrzewienia i zakrzaczenia, co świadczy o zaprzestaniu prowadzenia działalności rolniczej. W omawianym zakresie, poza przytoczeniem brzmienia § 1 ust. 1 pkt 4 i § 4 rozporządzenia w sprawie norm minimalnych, brak jest stanowiska Dyrektora OR odnośnie stanu faktycznego niniejszej sprawy, jak i nie można ustalić, czy w tym zakresie został zebrany materiał dowodowy. Podkreślić trzeba, że to sam organ wskazuje, iż grunty rolne porośnięte drzewami w ilości do 50 sztuk na hektar są utrzymywane zgodnie z normami, pod warunkiem, gdy drzewa występują pojedynczo i nie wpływają na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną. Nie dokonuje jednak przełożenia powyższej regulacji na realia rozpoznawanej sprawy, mimo że uznał, iż zadrzewienie i zakrzaczenie powoduje wykluczenie
z płatności znacznej części działki rolnej oznaczonej literą A. Powyższe stanowi o naruszeniu w sprawie art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 u.w.r.o.w. a także art. 75 § 1, art. 78 § 1 i art. 80 K.p.a. W odniesieniu do pomiaru kontrolnego, dokonanego w dniu [...] r. przez geodetów, godzi się natomiast podkreślić (za organem odwoławczym) dwie okoliczności. Po pierwsze, z dokumentu tego wynika - wbrew odmiennemu twierdzeniu strony skarżącej - że dokonali oni pomiaru działek geodezyjnych a nie użytków rolnych tam się znajdujących. Po drugie, stan stwierdzony w tym dokumencie dotyczy okresu niemal o cztery miesiące późniejszego w stosunku do ustaleń dokonanych w czasie kontroli na miejscu ([...]-[...] r.). Pomiar ów (także dowód z przesłuchania geodetów) nie może być zatem miarodajny dla oceny sprawy, co trafnie podkreślono
w uzasadnieniu skarżonej decyzji.
Biorąc pod uwagę omówione naruszenia prawa, których dopuścił się Dyrektor OR, Wojewódzki Sąd Administracyjny we W., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) u.p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję w całości. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 u.p.p.s.a.
W ponownie prowadzonym postępowaniu, należy zrealizować wskazania Sądu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło