III SA/Wr 378/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędziowie Sędzia WSA Marcin Miemiec (sprawozdawca) Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk Protokolant specjalista Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 4 września 2014 r. w sprawie ze skargi "A" Spółki z o.o. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2009 wniosku B. G. o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania, postanawia: odmówić dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. W dniu [...] listopada 2010 r. "A" sp. z o.o. zwróciła się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2009 r. Do wniosku załączono pisemne wyjaśnienia, zgodnie z którymi spółka "A" przejęła w wyłączne posiadanie działki rolne od osoby nieposiadającej statusu producenta rolnego i zadeklarowała wolę wstąpienia do toczącego się postępowania w sprawie płatności do gruntów przejętych w posiadanie za 2009 rok. Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. odmówił przyznania Spółce płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za 2009 r., a Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją utrzymał w mocy rozstrzygnięcie I instancji. "A" Sp. z o.o. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na powyższą decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. Pismem z dnia [...] lipca 2014 r. B. G. złożyła wniosek o dopuszczenie jej do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania, wskazując, że jego wynik dotyczy jej interesu prawnego. Uzasadniając wniosek podniosła, że zaskarżona decyzja rozstrzyga o istnieniu "jednego gospodarstwa małżonków G.", które jakoby – jak podkreśliła – miało być w sposób sztuczny podzielone w celu wyłudzenia zawyżonych płatności "poprzez osiągnięcie skutków zakazanych przez prawo". Stanowiło to, jej zdaniem, pomówienie o popełnienie przestępstwa. Wnioskodawczyni zauważyła, że w 2012 r. z powodu wykreślenia jej z ewidencji producentów nie prowadziła gospodarstwa rolnego i nie upoważniła nikogo do prowadzenia gospodarstwa w jej imieniu. Wydzierżawiała natomiast grunty należące do jej majątku osobistego innym podmiotom. Podniosła, że w 2012 r. część należących do niej gruntów wydzierżawiła i przekazała w posiadanie "A" Sp. z o.o. Podkreśliła ponadto, że wskutek wykreślenia jej z ewidencji producentów rolnych została pozbawiona uprawnienia do samodzielnego uzyskiwania płatności do gruntów należących do jej majątku osobistego. W tej sytuacji, jak wskazała, miała prawo wydzierżawiać grunty innym podmiotom. Według wnioskodawczyni należy to oceniać jako próbę ominięcia bezprawia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 33 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Warunkiem takiego uczestnictwa zatem jest uprzedni udział w postępowaniu administracyjnym, czyli w administracyjnym postępowaniu jurysdykcyjnym. W myśl § 2 art. 33 p.p.s.a. udział w charakterze uczestnika postępowania na prawach strony może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego. W niniejszej sprawie postępowanie sądowoadministracyjne zostało wszczęte wskutek skargi wniesionej przez "A" Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na 2009 r. Kwestią wymagającą rozważenia była możliwość dopuszczenia do toczącego się postępowania B. G. Należy wskazać, ze w orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie utrwalony jest pogląd, że o tym, czy wnioskodawca ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie, decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt, a nie interes faktyczny (zob. wyr. NSA z dnia 15 kwietnia 1993 r., I SA 1719/92, OSP 1994, z. 10, poz. 199 z aprobującą glosą P. Kucharskiego). Podkreśla się także, że interes prawny musi być własny. Oznacza to, że nie można opierać go wyłącznie na sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet jeżeli w konkretnej sprawie charakter związków tych podmiotów byłby nie tylko faktyczny, ale i prawny (zob. post. NSA z dnia 2 kwietnia 2008 r., II OZ 280/08, LEX nr 506870). Należy wskazać, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie była decyzja w przedmiocie odmowy przyznania "A" Sp. z o.o. płatności ONW z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Jak już podkreślono, o tym, czy wnioskodawca ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie, decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt, a nie interes faktyczny. Niniejsza sprawa dotyczy odmowy przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na 2009 r. Zatem rozważając posiadanie przez B. G. interesu prawnego, należy się odnieść do uregulowań zawartych w art. 39 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez europejski fundusz rolny na rzecz rozwoju obszarów wiejskich (EFRROW) DZ.U.UE.L.2005.277.1). Według tego przepisu płatności rolnośrodowiskowych udziela się rolnikom, którzy dobrowolnie podejmą zobowiązania rolnośrodowiskowe. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U.2009.33.262), wydane na podstawie art. 29 ust 1 i 1a ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U.2013.173) stanowi w § 2 ust. 1, że płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", ... Z powołanych przepisów wynika, że wniosek o przyznanie płatności składa konkretny podmiot, który spełnia określone przez przepisy prawa przesłanki i który posługuje się nadanym mu numerem identyfikacyjnym. W konsekwencji zatem, postępowanie w sprawie przyznania płatności toczy się na wniosek indywidualnie określonego podmiotu, który z chwilą złożenia wniosku staje się stroną tego postępowania. W niniejszej sprawie wniosek o przyznanie płatności za 2009 r. złożyła "A" Sp. z o.o. Ona też była adresatem wydanych przez organy administracyjne decyzji o odmowie przyznania tej płatności w pomniejszonej wysokości. W sytuacji zatem, gdy stroną postępowania jest konkretny podmiot ubiegający się o pomoc finansową do gruntów rolnych, wykluczona jest co do zasady legitymacja innych osób lub podmiotów, w tym wcześniejszych posiadaczy gospodarstwa, do brania udziału w postępowaniu o przyznanie płatności dla konkretnej jednostki. W konsekwencji zatem B. G. nie miała własnego, indywidualnego interesu prawnego w sprawie przyznania Spółce płatności za 2009 r. Brak jest bowiem przepisu prawa materialnego, który stanowiłby odmiennie, uznając, że stroną postępowania może być także inna osoba poza tą, która złożyła wniosek o przyznanie płatności. Interesu prawnego nie można bowiem opierać na sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet jeżeli w konkretnej sprawie charakter związków tych podmiotów byłby nie tylko faktyczny, ale i prawny. Wobec tego na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.