III SA/Wr 387/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA – Bogumiła Kalinowska po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Ł. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi wnioskodawcy na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o objęciu ubezpieczeniem społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej postanawia: 1. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata; 2. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu [...] r. skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata wskazując w uzasadnieniu, iż gospodarstwo domowe prowadzi z niepracującą żoną i [...] letnią (uczącą się) córką, jedynym jego dochodem jest świadczenie rentowe w wysokości [...] zł netto, ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności, a jego niezbędne wydatki związane z leczeniem oraz utrzymaniem wynoszą ok. [...] zł. Dodał, że z uwagi na wiek i posiadane schorzenia nie jest w stanie podjąć zatrudnienia. Postanowieniem z dnia [...] r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we W. umorzył postępowanie w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W dniu [...] r. skarżący ponownie złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata wskazując w uzasadnieniu, że jego jedynym dochodem jest świadczenie rentowe przyznane na czas określony, z którego Zakład Ubezpieczeń Społecznych prowadzi egzekucję na poczet zaległych składek. Jest osobą przewlekle chorą, wymagającą stałego leczenia farmakologicznego i rehabilitacji. Leczy się z powodu głębokiej depresji, cierpi na amnezję. Na jego utrzymaniu jest niepracująca żona oraz ucząca się córka. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosowanie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a przyznanie takiego prawa osobie fizycznej następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 oraz art. 256 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od tych wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a przyznanie tego prawa osobie fizycznej jest uzależnione od wykazania, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny (art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W świetle utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego, ukształtowanego na podstawie analogicznych unormowań art. 113 kodeksu postępowania cywilnego sformułowanie zaś, iż "osoba fizyczna (...) nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny" oznacza, że ubiegający się o zwolnienie powinien wykazać, że nie jest w stanie poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny (por. postanowienie SN z dnia 24 września 1984 r., sygn. akt II CZ 104/84). Nawiązując do wniosku skarżącego, który wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i przyznanie adwokata z urzędu, wskazać należy, iż stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje w sytuacji, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zatem to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że ze względu na okoliczności życiowe został on pozbawiony całkowicie środków do życia. Dokonując analizy sytuacji życiowej i materialnej wnioskodawcy – uwzględniając w szczególności stan jego zdrowia, konieczność stałej opieki lekarskiej, utrzymywanie ze świadczenia rentowego niepracującej żony i uczącej się córki oraz mając na uwadze obecny etap postępowania - Sąd uznał, iż zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie mu prawa pomocy, aczkolwiek jedynie w zakresie częściowym obejmującym przyznanie adwokata z urzędu (pkt. 1 sentencji). Podkreślić bowiem należy, iż skarga w niniejszej sprawie została wniesiona na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. wydaną w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o objęciu ubezpieczeniem społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Zgodnie zaś z art. 239 pkt 1 lit. e p.p.s.a., strona skarżąca nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Wnioskujący korzysta zatem w niniejszej sprawie ze zwolnienia od kosztów sądowych już z mocy samego prawa, dlatego też w rezultacie postępowanie w kwestii zwolnienia go od kosztów jest bezprzedmiotowe i z tego powodu należy je umorzyć działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 i § 2 p.p.s.a. (pkt. 2 sentencji).