III SA/Wr 411/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marcin Miemiec, Sędziowie Sędzia NSA Anna Moskała, Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca), Protokolant Katarzyna Dziok, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 12 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi J.R. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Oddziału Regionalnego ARMiR we W. na podstawie art. 134 w związku z art. 129 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego z dnia 14 czerwca 1960 r. (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98 poz. 1071 ze zm.) oraz art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 09 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jednolity: Dz. U. z 2008r. Nr 98 poz. 634 oraz Nr 227, poz. 1505) - po rozpatrzeniu odwołania od decyzji nr [...] z dnia [...] r. wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. w sprawie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za rok 2008 dla skarżącego J. R. - stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania . W uzasadnieniu orzeczenia organ podał, że jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, wskazana decyzja została doręczona na adres pełnomocnika strony w dniu 26.04.2011 r. pełnoletniemu domownikowi – M. K.. Uznał wobec tego, że doszło w tej dacie do doręczenia zastępczego w rozumieniu art. 43 k.p.a. Od wymienionej decyzji pełnomocnik strony złożył w dniu 11.05.2011 r. za pośrednictwem polskiej placówki pocztowej operatora publicznego odwołanie. Dalej organ przywołał treść art. 129 § 1 i 2 k.p.a., zgodnie z którym odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie 14 dni od dnia doręczenia stronie decyzji. Zachowanie tego ustawowego terminu jest warunkiem skuteczności czynności prawnej, jaką jest wniesienie odwołania. Na podstawie zebranej dokumentacji organ II instancji stwierdził, że decyzja w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej za rok 2008 została skutecznie doręczona dnia 26.04.2011 r., natomiast odwołanie zostało złożone w dniu 11.05.2011r., czyli jeden dzień po upływie terminu do wniesienia odwołania. Jednocześnie podkreślił, że strona nie wniosła prośby o przywrócenie terminu do złożenia odwołania w trybie art. 58 § 1 i 2 k.p.a. ani nie podał w odwołaniu przyczyny uchybienia. W ocenie organu - niezłożenie przez stronę prośby o przywrócenie terminu oznacza, że zaistniały prawne przesłanki do wydania przez organ odwoławczy postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, przewidzianego w art. 134 k.p.a., zgodnie, z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W skardze na to postanowienie, działający w imieniu skarżącego pełnomocnik wniósł o uchylenie postanowienia, gdyż strona wykazała, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy. Opisał następnie stan faktyczny sprawy w aspekcie okoliczności odebrania decyzji, a mianowicie, że doręczono ją stronie w dniu 26 kwietnia 2011 r., to znaczy w imieniu strony odebrała ją M. K., która, na skutek oczywistej pomyłki, błędnie zanotowała na kopercie pisma datę jego doręczenia (zamiast "26-04-2011" wpisała na kopercie datę "28-04-2011"), a następnie przesyłkę przekazała stronie. Z adnotacji na decyzji oraz na kopercie wynikało, że termin do ewentualnego wniesienia odwołania upływał w dniu 12 maja 2011 r. Strona działała w dobrej wierze i w zaufaniu co do prawidłowości działań osoby odbierającej pocztę w jej imieniu. Wskazał, że osoba odbierająca przesyłkę jest pełnoletnia, w pełni sił umysłowych, nie pozostaje ze stroną w stosunku zlecenia (czy też w innym stosunku prawnym), z którego powinien wynikać obowiązek zachowania szczególnej staranności w stosunkach danego rodzaju, przesyłkę odebrała "grzecznościowo". Działanie to uznać należy za oczywistą omyłkę. Strona postępowania nie miała podstaw by powziąć uzasadnioną wątpliwość i ewentualne kroki w zakresie weryfikacji daty odbioru korespondencji w urzędzie pocztowym, która to data warunkowała upływ terminu do wniesienie odwołania, dlatego też odwołanie zostało wniesione do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we W. w dniu 11 maja 2011 r.. czyli jeden dzień po upływie rzeczywistego terminu. Niezwłocznie po powzięciu informacji o fakcie uchybienia terminowi do złożenia odwołania, tj. dnia 07-06-2011, skarżący wystąpił do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z wnioskiem o przywrócenie terminu. W ocenie autora skargi Dyrektor Oddziału Regionalnego dopuścił się naruszenia przepisów prawa procesowego, a mianowicie art. 58 § 1 k.p.a., polegającego na bezpodstawnym nieuwzględnieniu prośby strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji wydanej przez organ rozpatrujący sprawę w I instancji pomimo wykazania przez stronę, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy. Jak podkreślono, w doktrynie prawa administracyjnego oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych reprezentowany jest pogląd, iż oczywistej, drobnej omyłce w zaadresowaniu koperty nie można przypisywać znamienia "zawinienia" nawet w przypadku profesjonalnego pełnomocnika (wyrok WSA w Krakowie z dnia 03.03.2009 r., sygn. akt II SA/Kr 6/09). Tym bardziej, winy nie można przypisać pełnomocnikowi (niebędącemu profesjonalnym pełnomocnikiem), odbierającemu korespondencję w imieniu strony, który omyłkowo wpisał na kopercie datę doręczenia korespondencji. Stąd też, w ocenie strony jej zachowanie zakwalifikować należy jako niezawinione. Ocena, czy zachodzą czy nie zachodzą przesłanki zastosowania art. 58 k.p.a., musi się odbywać z odwołaniem do okoliczności konkretnego wypadku i powinna uwzględniać fakt zwiększonego ryzyka ciążącego na reprezentowanym. Wybór oczywiście niewłaściwego pełnomocnika nie będącego ani adwokatem, ani radcą prawnym, w sytuacji gdy skarżący miał podstawy do przypuszczenia, iż ma do czynienia z osobą kompetentną i rzetelną, wskazuje na jej niezawiniony błąd (Wyrok NSA z dnia 06.06.2002 r., sygn. akt V SA 2501/01). Z okoliczności niniejszej sprawy wynika, że strona działała z zachowaniem należytej staranności, zetem nie można jej przypisać winy. Istotne znaczenie ma również fakt, że skarżący, działając w dobrej wierze i w przekonaniu, że składa odwołanie w terminie, nie złożył wniosku o przywrócenie terminu składając odwołanie od decyzji po raz pierwszy. Niezwłocznie po powzięciu informacji o nieterminowym złożeniu odwołanie, skarżący złożył odpowiedni wniosek wraz z odwołaniem. W takim świetle, zdaniem autora skargi, organ odwoławczy powinien uwzględnić wniosek strony o przywrócenie terminu, a niezastosowanie w rozpatrywanej sprawie przepisu art. 58 § 1 k.p.a. stanowi naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem zaskarżenia w rozpatrywanej sprawie jest postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W tej materii należało zbadać, czy w stanie faktycznym sprawy obowiązujące regulacje prawne prawidłowo zostały zastosowane. W szczególności, jak stanowi art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie od decyzji wydanej w pierwszej instancji wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Dokonane w niniejszej sprawie ustalenia organu odwoławczego, w zakresie terminu wniesienia odwołania skarżącego od decyzji nie budzą wątpliwości. Decyzja organu pierwszej instancji została wysłana pełnomocnikowi skarżącego na adres wskazany w toku postępowania i odebrana pod tym adresem w dniu 26 kwietnia 2011 r. przez dorosłego domownika, który, jak wynika z akt administracyjnych, podjął się przekazania przesyłki adresatowi. Tym samym trafnie organ przyjął skuteczność trybu doręczenia zastępczego, unormowanego przepisem art. 43 k.p.a. (zgodnie z którym w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi) albowiem określone tamże przesłanki zostały spełnione. Termin do wniesienia odwołania upływał zatem 10 maja 2011 roku. Odwołanie od decyzji organu I instancji skarżący złożył jednak w dniu 11 maja 2011 r., tj. z uchybieniem terminu przewidzianego w Kodeksie postępowania administracyjnego do jego wniesienia. Po myśli zaś art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W przedstawionym świetle kontrolowane postanowienie stwierdzające, że odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji zostało wniesione z uchybieniem terminu jest zgodne z przepisami prawa. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest bowiem pogląd, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 k.p.a., a stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego (por. wyroki NSA z dnia 21 marca 1997 r., SA/Łd 2990/95, Lex nr 29079, z dnia 29 stycznia 1997 r., SA/Gd 1482/96, Lex nr 29004, z dnia 15 listopada 1995 r., SA/Ka 2111/94, Lex nr 27060, z dnia 27 listopada 1996 r., SA/Łd 2665/95, BS 1997, nr 5, poz. 32). Wobec tego okoliczność, że osoba, której wręczono pismo za pokwitowaniem, nie oddała pisma adresatowi, nie ma wpływu na skuteczność doręczenia (wyrok NSA z dnia 12 lutego 1997 r., I SA/Łd 163/96, LEX nr 29034). Ponadto, w kontekście zarzutów skargi, zmierzających do wykazania braku winy w niedotrzymaniu ustawowego terminu do dokonania czynności procesowej, wypada zaznaczyć, że wniesienie skargi do sądu administracyjnego na postanowienie organu odwoławczego o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, powoduje, iż przedmiotem kontroli Sądu jest wyłącznie to rozstrzygnięcie. Tak więc kontrola sądowoadministracyjna w rozpoznawanym przypadku ogranicza się tylko do oceny, czy rzeczywiście skarżący uchybił terminowi do wniesienia odwołania, natomiast nie bada się okoliczności braku zawinienia strony w dochowaniu terminu, gdyż temu służy odrębna regulacja procesowa – dotycząca przywrócenia terminu, o czym mowa w art. 58 § 1 k.p.a. Każde uchybienie terminowi do wniesienia odwołania powoduje, że organ odwoławczy ma obowiązek stwierdzić to uchybienie (art. 134 k.p.a.), chyba że strona domaga się przywrócenia uchybionego terminu stosownie do art. 58 i n. k.p.a., a wniosek ten zostanie uwzględniony (por. wyrok NSA z dnia 18 października 1995 r., SA/Gd 2865/94, LEX nr 26997). Tymczasem w sprawie wniosku skarżącego, złożonego po otrzymaniu postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu, zapadło ostateczne postanowienie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia omawianego odwołania i wniesioną na to postanowienie skargę WSA we W. oddalił na mocy wyroku z dnia 12 stycznia 2012 roku, sygn. akt III SA/Wr 428/11. Skoro w rozpatrywanej sprawie postanowienie z art. 134 k.p.a. jest prawidłowe, zatem na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skarga podlegała oddaleniu.