III SA/Wr 432/08

Wiesław Jakubiec - referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 15 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody D. z dnia [...] Nr [..] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W skardze na ww. decyzję pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o "zwolnienie skarżącej z kosztów postępowania w całości". We wniosku złożonym w dniu 19 sierpnia 2008 r. na urzędowym formularzu skarżąca wystąpił o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienie adwokata wskazując w uzasadnieniu, iż "ma liczone w milionach złotych zobowiązania podatkowe oraz liczone w setkach tysięcy zobowiązania kredytowe". Dodała, iż z podejmowanych prac dorywczych uzyskuje dochód w wysokości do 500 zł. Wezwanie Sądu o sprecyzowanie i udokumentowanie przez wnioskodawczynię swojej sytuacji finansowej i majątkowej (doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 25 sierpnia 2008 r.) zostało pozostawione bez odpowiedzi. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). Odmowa uwzględnienia wniosku jest następstwem nie wykazania należycie przez wnioskodawczynię spełniania przesłanki do przyznania prawa pomocy. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawczyni. Skarżąca nie wyjaśniła wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować jej sytuację finansową np. nie przedłożyła zaświadczeń o wysokości dochodu swojego i innych osób prowadzących z nią gospodarstwo domowe (np. konkubenta, matki); nie złożyła jednocześnie zaświadczenia potwierdzającego rejestrację w urzędzie pracy, jak również nie wyjaśniła czy korzysta ze wsparcia finansowego osób trzecich czy pomocy społecznej; nie przedłożyła wyciągów z posiadanych rachunków bankowych i kserokopii deklaracji podatkowych, w tym nie wyjaśniła czy nadal prowadzi działalność gospodarczą; nie określiła wartości posiadanych przez siebie ruchomości i nie złożyła dokumentów potwierdzających zadłużenie wymienione we wniosku oraz nie wykazała faktu prowadzenia przeciwko niej postępowań egzekucyjnych; nadto- nie wyjaśniła jak zakończyło się postępowanie zainicjowane zawiadomieniem o popełnieniu przestępstwa przez W. I. polegającego na doprowadzeniu skarżącej do niekorzystnego rozporządzenia mieniem oraz nie wskazała dlaczego nie dochodzi swoich roszczeń (np. przywłaszczone środki finansowe) w stosunku do konkubenta- T. I.; jak również nie sprecyzowała i nie udokumentowała wysokości miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem siebie i domu. O zasadności wniosku nie decyduje subiektywne przekonanie wnioskodawczyni o tym, iż kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy ale obiektywna ocena Sygn. akt III SA/Wr 432/08 możliwości finansowych (posiadanie źródeł dochodu) i możliwości majątkowych wnioskodawczyni przy uwzględnieniu niezbędnych (obiektywnie) dla utrzymania wnioskodawcy wydatków oraz kosztów sądowych jakie musiałby ponieść na danym etapie postępowania (aktualnie jest to tylko wpis od skargi w wysokości 100 zł). Podkreślić również należy, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Sąd rozpoznający wniosek [o przyznanie prawa pomocy] bada nie tylko stan majątkowy i sytuację materialną strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, ale także wszystkich osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie. Z treści pism skarżącej wynika, iż wnioskodawczyni zamieszkuje z matką i konkubentem (a przynajmniej jedną z ww. osób) i nie ma nikogo na utrzymaniu. Nie wskazała również, że ponosi wydatki związane z utrzymaniem lokalu, w którym zamieszkuje. Wnioskodawczyni nie wykazała, iż czyni starania aby zredukować zadłużenie wskazywane we wniosku, a zatem spłata tego długu nie stanowi ograniczenia możliwości finansowych skarżącej (tj. nie zmniejsza kwoty uzyskiwanego aktualnie dochodu). Podkreślić należy, iż zgodnie z przepisami Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego rodzice i dzieci obowiązani są wspierać się wzajemnie (art. 87 KRiO), a skarżącej, jeśli znajduje się w trudnej sytuacji materialnej (niedostatku), przysługuje (np. od matki) świadczenie alimentacyjne (art. 128 i art. 133 § 2 KRiO). Ustosunkowując się do wniosku o ustanowienie adwokata podkreślić należy, iż ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 u u.p.s.a.). Skarga dla Sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 u.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez skarżącą zarzutów czy braku jej zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżąca nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący Sygn. akt III SA/Wr 432/08 przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadane pod względem jego zgodności z prawem (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1134/04). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.