III SA/Wr 438/12
WyrokWSA we Wrocławiu2013-01-09
Skład orzekający: Bogumiła Kalinowska, Jerzy Strzebinczyk, Małgorzata Malinowska-Grakowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji prawidłowo pomniejszył wysokość przyznanej płatności rolnośrodowiskowej, odmawiając jej przyznania w pełnej wysokości na podstawie stwierdzonych różnic w powierzchni działek rolnych, a także czy prawidłowo ocenił stan faktyczny działek rolnych pod kątem obecności drzew i krzewów?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy administracji naruszyły prawo procesowe i materialne. Postępowanie wyjaśniające było wadliwe, a uzasadnienie decyzji nie spełniało wymogów art. 107 § 3 K.p.a., ponieważ organy nie odniosły się do zarzutów skarżącego dotyczących rzetelności materiału fotograficznego i granic działek. Ponadto, organy nie rozważyły zastosowania przepisów dotyczących minimalnych norm utrzymania gruntów rolnych, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Skarżący W. K. ubiegał się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej za rok 2011. Organy ARiMR przyznały płatność w pomniejszonej wysokości, stwierdzając różnice między zadeklarowaną a faktycznie stwierdzoną powierzchnią na niektórych działkach rolnych, a także odmówiły płatności w ramach jednego z pakietów z powodu przekroczenia dopuszczalnej powierzchni. Skarżący kwestionował prawidłowość kontroli terenowej, zarzucając, że odliczona powierzchnia to drzewa i krzewy, a materiał fotograficzny nie odzwierciedlał jego działek. Organy utrzymały w mocy decyzję o pomniejszeniu płatności.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we W. i zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania. Sąd określił również, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia prawomocności wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk Sędzia WSA Małgorzata Malinowska-Grakowicz Protokolant Jolanta Ryndak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 9 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości za rok 2011 I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. na rzecz skarżącego kwotę [...] (słownie [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia prawomocności wyroku.
Zaskarżoną decyzją Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) we W. - po rozpatrzeniu odwołania skarżącego W. K. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W., nr [...] z dnia [...] r. o przyznaniu płatności rołnośrodowiskowej za 2011 rok w pomniejszonej wysokości – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ opisał stan faktyczny oraz przedstawił przebieg postępowania podając, że we wniosku skarżący zadeklarował 8 działek ewidencyjnych położonych w woj. d., powiecie w., gminie G., obrębie G. - o nr [...]. Natomiast w sekcji VIII "Oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych" strona zadeklarowała działki rolne A, B, C, D, E, F, G, H, na których zadeklarowano pakiety:
- Pakiet 2 - Rolnictwo ekologiczne, z wariantem 2.4 – "Trwałe użytki zielone w okresie przestawiania" - 13,52 ha,
- Pakiet 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone, z wariantem 3.1.1 – "Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach" - 4,66 ha,
- Pakiet 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 z wariantem 5.1 – "Ochrona siedlisk lęgowych ptaków" - 8,86 ha.
Po przeprowadzeniu kontroli na miejscu, w zakresie kwalifikalności powierzchni, w jej wyniku ustalono, że dla działki rolnej C z zadeklarowanym wariantem 2.4 oraz 5.1, o zgłoszonej do płatności powierzchni 2,88 ha, stwierdzono faktycznie powierzchnię - 2,54 ha (kod DR +13 i DR 28), zaś dla działki rolnej G z zadeklarowanym wariantem 2.4 oraz 5.1, o zgłoszonej powierzchni 4,97 ha, stwierdzono powierzchnię - 3,78 ha (kod DR+ 13 i DR 28). Dla pozostałych działek rolnych, tj. A, B, D, E, F, H, inspektorzy stwierdzili powierzchnię równą deklarowanej.
W związku z wpłynięciem do Biura Kontroli na Miejscu D. Oddziału Regionalnego pisma skarżącego z zastrzeżeniami do raportu z czynności kontrolnych dokonano analizy dokumentacji pokontrolnej. Po rozpatrzeniu zastrzeżeń Biuro Kontroli na Miejscu poinformowało skarżącego, że kontrola przeprowadzona przez inspektorów terenowych została wykonana prawidłowo. W dniu zaś [...]r. Kierownik Biura Powiatowego wydał opisaną wyżej decyzję, na mocy której przyznał żądaną płatność do deklarowanej powierzchni w ramach wariantu 3.1.1, natomiast w zakresie wariantu 2.4 przyznał płatność w pomniejszonej wysokości, ze względu na stwierdzenie różnicy pomiędzy powierzchnią deklarowaną we wniosku i stwierdzoną podczas kontroli na miejscu oraz odmówił płatności w ramach wariantu 5.1 z powodu przedeklarowania powierzchni wynoszącej powyżej 20 %. Organ pierwszej instancji wskazał przy tym, że pomniejszenie płatności w ramach wariantu 2.4 i odmowa w przypadku wariantu 5.1 nastąpiły na podstawie art. 16 ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25, z 28.01.2011, str. 8), który stanowi, że pomoc oblicza się w oparciu o stwierdzony obszar pomniejszony o dwukrotną różnicę, jeżeli stwierdzona różnica wynosi więcej niż 3 % lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % stwierdzonego obszaru. Natomiast w przypadku gdy różnica ta wynosi ponad 20 %, ale nie więcej niż 50 % wówczas płatność zostaje odmówiona.
Rozpatrując wniesione odwołanie, w którym skarżący zakwestionował pomiary powierzchni działek zarzucając, że odliczoną powierzchnię stanowią pojedyncze drzewa i krzewy, organ drugiej instancji stwierdził, że podstawą prawną określającą warunki i tryb udzielania producentom rolnym płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych jest rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objęty Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. la ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz.427 ze zm.). Płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana producentowi rolnemu do działek rolnych w przypadku pakietów, o którym mowa w § 4 ust. 2 pkt 1-6 i 8, § 8 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego). Płatność rolnośrodowiskowa w przypadku pakietu wymienionego w 4 ust. 1 pkt 3 jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako trwałe użytki zielone (9 ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego). Podstawą prawną do dokonania kontroli na miejscu było zobowiązanie, jakie podpisuje wnioskodawca przy wypełnianiu wniosku o przyznanie płatności na rok 2011, znajdujące się na ostatniej stronie tego dokumentu, art. 26 i dalsze rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. WE Nr L 316 z 02.12.2009 r. str. 65 ze zm.) oraz art. 30 ust 1 i 2, art. 30 a ust. 1-8 oraz art. 31 ust. 1-4 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.) oraz art. 30 ust 1 i 2 oraz art. 31 ust. 1-8 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.
Po przeanalizowaniu całości materiału zgromadzonego w niniejszej sprawie organ odwoławczy uznał zarzuty skarżącego za niezasadne. Jak bowiem wynika z ustalonego stanu faktycznego, kontrola na miejscu wykazała nieprawidłowości w odniesieniu do działek rolnych C oraz G co do zadeklarowania na niej powierzchni nieuprawnionej do otrzymywania przedmiotowych płatności. Na działce rolnej C skarżący deklarował w ramach wariantu 2.4 oraz 5.1 powierzchnię 2,88 ha, natomiast kontrola na miejscu stwierdziła 2,54 ha. Na działce rolnej G deklarował w ramach wariantu 2.4 oraz 5.1 powierzchnię 4,97 ha, natomiast kontrola na miejscu stwierdziła 3,78 ha. Powierzchnię wykluczoną w obu przypadkach stanowią obszary porośnięte drzewami i krzewami. Inspektorzy terenowi pomierzyli obszar kwalifikujący się do płatności zgodnie z zasięgiem uprawy w terenie.
Odwołując się następnie do regulacji dotyczących przeprowadzania kontroli organ odwoławczy nie dopatrzył się nieprawidłowości. Zgodnie z art. 34 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, powierzchnię działek rolnych określa się za pomocą dowolnych środków zapewniających jakość pomiaru przynajmniej równoważną wymaganej przez obowiązujące na poziomie Wspólnoty normy techniczne. Tolerancja pomiaru jest określona przy uwzględnieniu 1,5-metrowej strefy buforowej wokół działki rolnej. Maksymalna tolerancja odnośnie do każdej działki rolnej nie może przekroczyć wartości bezwzględnej 1,0 ha. Można uwzględniać całkowitą powierzchnię działki rolnej, pod warunkiem że jest ona w pełni użytkowana zgodnie z normami zwyczajowymi danego państwa członkowskiego lub regionu. W innych przypadkach uwzględnia się powierzchnię faktycznie użytkowaną.
Kontrola na miejscu została przeprowadzona przy zastosowaniu między innymi sprzętu pomiarowego - GPS. Celem przedmiotowej kontroli było ustalenie stanu faktycznego użytkowanych działek w terenie. W gospodarstwie skarżącego, po analizie materiałów pokontrolnych (szkicu pomiarów działek wraz z porównaniem granic odniesienia z wektorami działek rolnych, zdjęć i zapisów w samym raporcie z kontroli) organ drugiej instancji stwierdził, że nie ma możliwości zakwalifikowania dodatkowych 0,34 ha na działce rolnej C oraz 1,19 ha na działce rolnej G, co miałoby spowodować przyznanie płatności do wariantu 2.4 i 5.1. Wszystkie podlegające pomiarom działki zostały wektoryzowane zgodnie z granicami użytku. Reasumując, wyniki z kontroli są poprawne i potwierdzone przez zobrazowany zasięg użytków.
W skardze skarżący ponowił zarzuty formułowane na etapie postępowania administracyjnego. Zarzucił przeprowadzenie kontroli w sposób nieuczciwy. Nie zgodził się z ustaleniem, że działki [...] uznano za las a nie za pastwisko. W jego przeświadczeniu działka nr [...]nie mieści się w wariancie 5.1. Z kolei działka nr [...], uwidoczniona na zdjęciu jako leśna, odzwierciedla w istocie sąsiednią działkę gminną, a nie działkę we władaniu skarżącego. Podobnie na kilku innych zdjęciach sfotografowano drzewa nie przynależne do gruntów skarżącego. Na rozprawie dodatkowo zarzucił, że zgodnie z planem rolnośrodowiskowym był zobligowany do przestrzegania norm określonych w rozporządzeniu z dnia 12 marca 2007 r. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie minimalnych norm, a które dopuszczają utrzymywanie na działce pewnej liczby drzew i krzewów, czego organy orzekające w sprawie nie uwzględniły .
W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres sądowej kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej w skrócie – "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez organy administracji rolnej.
Skarga może zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art.145-150 p.p.s.a.).
Biorąc pod uwagę przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne, należy stwierdzić, iż zaskarżona decyzja, w sprawie przyznania skarżącemu płatności rolnośrodowiskowych na mocy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r. Nr 33, poz. 262 ze zm.; zwane dalej w skrócie "rozporządzeniem rolnośrodowiskowym"), wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz.427 ze zm.) - nie mogła być utrzymana w obrocie prawnym albowiem narusza prawo procesowe i materialne w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia.
W kwestii dostrzeżonych przez Sąd uchybień natury procesowej, wypada zauważyć, że niewadliwe rozpatrzenie wniosku strony wymaga przede wszystkim poprawnego, nie budzącego wątpliwości ustalenia przez organy administracji publicznej wszystkich istotnych okoliczności stanu faktycznego konkretnej sprawy, niezbędnych do podjęcia poprawnego rozstrzygnięcia, na podstawie tych przepisów prawa, które w sprawie znajdują zastosowanie. Zdaniem składu orzekającego, postępowanie wyjaśniające przeprowadzone w rozpoznawanym przypadku nie doprowadziło do ustaleń odpowiadających temu standardowi, a także uzasadnienie decyzji nie odpowiada w pełni wymogom prawa, tzn. unormowaniu zawartemu w art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. W świetle tego przepisu uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Przepis ten pozostaje w korelacji z normą art. 80 K.p.a. statuującego zasadę swobodnej oceny dowodów. Ocena ta, by nie była uznana za dowolną, winna opierać się na wszechstronnym rozważeniu całokształtu zebranego materiału dowodowego, czemu należy dać wyraz w uzasadnieniu decyzji. Ogólnie ujmując, polega to na przedstawieniu sposobu myślenia, argumentowaniu przy ocenie dowodów i jednym z jej elementów winno być ustosunkowanie się do twierdzeń i zarzutów strony podnoszonych w trakcie toczącego się postępowania. Pominięcie ich milczeniem przez organ nie przystaje do reguł poprawności procesowej, stanowiąc o naruszeniu norm prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Prawidłowo zredagowane, pod względem merytorycznym i prawnym, uzasadnienie decyzji administracyjnej ma podstawowe znaczenie dla stosowania zasady przekonywania, wyrażonej w art. 11 k.p.a., a realizowanej na podstawie art. 107 § 3 k.p.a. Mocą przywołanej zasady organ jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Uzasadnienie decyzji winno być elementem decydującym o przekonaniu strony, co do trafności rozstrzygnięcia. Zasada przekonywania nie zostanie zaś zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia, nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy lub nie przedstawi w sposób wyczerpujący wykładni stosowanych przepisów prawa (wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. IV SA/Wr 268/11 z dnia 2012-04-03, LEX nr 1146142).
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że z ogólnego areału zgłoszonego do płatności rolnośrodowiskowej przez skarżącego, jako łąka trwała i pastwisko trwałe, dotyczącego działek C i G w ramach wariantów 2.4 ("Trwałe użytki zielone w okresie przestawiania" w pakiecie 2 "Rolnictwo ekologiczne") oraz 5.1 ("Ochrona siedlisk lęgowych ptaków" w ramach pakietu 5 "Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000") - organy zakwestionowały 1,53 ha powierzchni jako pokrytej drzewami i zakrzywieniami.
Okoliczność tę oparto na ustaleniach stwierdzonych w czasie kontroli na miejscu, przeprowadzonej w gospodarstwie skarżącego, oraz na obliczeniach dokonanych na podstawie dokumentacji pozostającej w dyspozycji organów. Tak wskazane źródła ustaleń dokonanych przez organy nie są jednak przekonujące w świetle materiałów dowodowych, na tle dodatkowo niepełnej, nie odpowiadającej wymaganiom przepisów art. 107 § 3 i art. 80 K.p.a. oceny zebranego materiału dowodowego, dokonanej w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Należy bowiem zaznaczyć, że skarżący kwestionował ustalenia inspektorów już na etapie zastrzeżeń do protokołu kontroli, w szczególności podnosił, że materiał fotograficzny, obrazujący stan faktyczny działek, nie jest rzetelny bo uwidacznia działki sąsiednie, które to, według jego przekonania, są porośnięte skupiskami drzew. Na poparcie swych zarzutów wskazywał na konkretne numery zdjęć fotograficznych. Analogiczną argumentację ponowił w odwołaniu oraz w skardze do Sądu. Organy wszakże w ogóle nie ustosunkowały się do tych twierdzeń skarżącego, ograniczając się zasadniczo do konstatacji, że ustalenia kontroli są prawidłowe a wszystkie podlegające pomiarom działki zostały wektoryzowane zgodnie z granicami użytku.
Tego rodzaju ogólnikowe stwierdzenia, bez wyjaśnienia zastrzeżeń skarżącego – przy jednoczesnym braku np. zaznaczenia przez kontrolujących lub organ, na załączonych na płycie CD fotografiach działek, w którym miejscu faktycznie przebiega granica działki skarżącego, by uniknąć zarzutu, że uwidoczniają one także działki sąsiednie, brak ich porównania z załączonymi mapkami graficznymi działek, nie zamieszczenie dokładnego opisu stanu działek, przykładowo liczby drzew etc., powoduje istnienie uzasadnionych wątpliwości co do wiarygodności ustaleń faktycznych i nie poddaje się kontroli Sądu. Powinnością organu było zweryfikowanie zarzutów skarżącego, czego nie uczyniono. Jakkolwiek w uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że dokonał analizy materiałów pokontrolnych (szkicu pomiarów działek wraz z porównaniem granic odniesienia z wektorami działek rolnych, zdjęć i zapisów w samym raporcie z kontroli), to jednak jej nie przedstawił, ograniczając się do tej, jednozdaniowej, niczego nie wyjaśniającej konkluzji. Tymczasem nie jest to zabieg wystarczający dla uznania poprawności uzasadnienia decyzji oraz w konsekwencji – prawidłowości rozstrzygnięcia decyzji. Według wymagań art. 107 § 3 w związku z art. 80 K.p.a. obowiązkiem jest zaprezentowanie oceny dowodów (analizy, toku rozumowania) w uzasadnieniu pisemnym.
Abstrahując od powyższego, organy nie rozważyły, czy w sytuacji skarżącego mają zastosowanie przepisy dotyczące minimalnych norm, to znaczy rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. z 2010 r. Nr 39, poz. 211). W § 1 ust. 1 tego rozporządzenia określono przypadki, w których uznaje się, że grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami i dotyczy to również (pkt 2 lit. a i b) łąk i pastwisk zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania - płatności dla obszarów NATURA 2000 oraz związanych z wdrażaniem Ramowej Dyrektywy Wodnej oraz programu rolnośrodowiskowego. Według § 4 - grunty rolne, o których mowa w § 1, nie powinny być porośnięte drzewami i krzewami, z wyjątkiem:
1) drzew i krzewów:
a) niepodlegających wycięciu zgodnie z przepisami ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.
b) mających znaczenie dla ochrony wód i gleb,
c) niewpływających na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną;
2) gruntów, o których mowa w § 1 ust. 1 pkt 2-4 oraz ust. 3, które mogą być porośnięte pojedynczymi drzewami i krzewami, jeżeli drzewa te i krzewy nie wpływają na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną, a ich liczba nie przekracza 50 sztuk na hektar.
Z kolei zgodnie z § 5 – powierzchnię gruntów rolnych, na której znajdują się:
1) oczka wodne, w rozumieniu przepisów o ochronie gruntów rolnych i leśnych, o łącznej powierzchni mniejszej niż 100 m2 w obrębie działki rolnej,
2) rowy, nieutwardzone drogi dojazdowe wydzielone w obrębie działek rolnych, pasy zadrzewień, żywopłoty, ściany tarasów, których szerokość w obrębie działki rolnej nie przekracza 2 m i które nie stanowią odrębnej działki ewidencyjnej
- uznaje się za utrzymywaną zgodnie z normami.
Godzi się zauważyć, że skarżący zarzucił, że był zobligowany do stosowania norm minimalnych, co wynika z jego planu rolnośrodowiskowego.
Cytowane rozporządzenie w sprawie minimalnych norm zastąpiło z dniem 15 marca 2010 roku poprzednie rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 46, poz. 306 i Nr 197, poz. 1433, z 2008 r. Nr 44, poz. 266 oraz z 2009 r. Nr 40, poz. 327), które na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 17 lutego 2010 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 36, poz. 197) utraciło moc z dniem wejścia w życie (w dniu 15 marca 2010 r.) rozporządzenia z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (§ 8).
W ocenie sądu tenże akt prawny znajduje zastosowanie w sprawie. Trzeba bowiem zauważyć, że rozporządzenie w sprawie minimalnych norm zostało wydane na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 i Nr 214, poz. 1349, z 2009 r. Nr 20, poz. 105 oraz z 2010 r. Nr 36, poz. 197). Tymczasem rozporządzenie rolnośrodowiskowe w § 2 ust.1 pkt 3 stanowi o jednym z warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej rolnikowi, jeżeli ten realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (UE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.) obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie między innymi z planem działalności rolnośrodowiskowej, przy czym podstawowymi wymaganiami, o których mowa w zacytowanym § 2 ust. 1 pkt 3, są wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (§ 3 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego). Zatem stąd wywieść trzeba, że normodawca w tym miejscu odwołuje się do norm określonych w przepisach prawa unijnego i krajowego, dotyczących wsparcia bezpośredniego, czyli także do uregulowań aktów podustawowych, wydanych w ramach delegacji zawartej w ustawie z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a także do wymogów danego planu rolnośrodowiskowego, który notabene w niniejszej sprawie w ogóle nie był przedmiotem oceny organu, chociaż zawiera w części szczegółowej wskazanie wymogów, jakie rolnik powinien przestrzegać w ramach poszczególnych pakietów i wariantów, oraz informacje niezbędne do prawidłowej realizacji tych pakietów i wariantów (załącznik nr 1 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego) .
Wprowadzenie minimalnych norm przez ustawodawcę krajowego wynika z unormowań prawa Unii Europejskiej. Z brzmienia bowiem przepisów art. 50a i 51 przywołanego w § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego rozporządzenia Rady (UE) nr 1698/2005 wynika, że państwa członkowskie określają wykaz podstawowych wymogów w zakresie zarządzania oraz wykaz zasad dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska, których beneficjent ma przestrzegać a mają one odpowiadać wymogom zamieszczonym w art. 5 i 6 oraz w załączniku II i III rozporządzenia RADY (UE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1290/2005, (UE) nr 247/2006, (UE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (UE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE z 2009 L 30 s. 16). Także w rozporządzeniu Komisji (UE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (UE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U.UE z 2009 r. Nr L 316, s. 65) - w przepisie art. 34 "Określanie powierzchni" między innymi postanowiono, że bez uszczerbku dla przepisów art. 34 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 73/2009, działka rolna, na której znajdują się drzewa, uważana jest za obszar kwalifikowalny do celów systemów pomocy obszarowej, pod warunkiem że działalność rolnicza lub planowana produkcja może odbywać się w podobny sposób jak na działkach bez drzew na podobnej powierzchni.
W takim świetle, rzeczą organu w ponownym postępowaniu będzie – poza usunięciem opisanych wyżej uchybień proceduralnych związanych z obowiązkiem dokonania wszechstronnej i wyczerpującej oceny zebranego materiału dowodowego w aspekcie zarzutów skarżącego odnoszących się do rzetelnego odzwierciedlenia stanu faktycznego i granic działek, czemu należy dać wyraz w uzasadnieniu decyzji stosownie do art. 107 § 3 K.p.a. - również rozpatrzenie sprawy w kontekście pozostałych norm prawa materialnego, to znaczy § 4 i § 5 powołanego rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie minimalnych norm, z uwzględnieniem posiadanego przez skarżącego planu rolnośrodowiskowego.
Z przytoczonych powodów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. (pkt I sentencji wyroku). Orzeczenie o kosztach (punkt II) znajduje uzasadnienie w art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie zamieszczone w punkcie III wyroku wynika natomiast z konieczności uwzględnienia przez Sąd dyspozycji art. 152 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło