III SA/Wr 450/07

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia na odpowiedź organu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W piśmie z dnia 26 września 2007 r. skarżący na podstawie "art. 113 § 1 i art.114 § 1 kpc" wniósł o przyznanie mu pomocy prawnej w części dotyczącej ustanowienie adwokata wskazując w uzasadnieniu, iż pomoc taka jest mu potrzebna z uwagi na wiek, zawiłość sprawy i stan zdrowia, a sytuacja osobista, rodzinna i materialna nie pozwala mu na skorzystanie z usług adwokata z wyboru. We wniosku złożonym w dniu 25 października 2007 r. na urzędowym formularzu skarżący oświadczył, iż gospodarstwo domowe prowadzi z żoną, łączny ich dochód brutto wynosi 4.438, 90 zł, a oprócz mieszkania o pow. 56 m2 nie posiadają żadnych innych wartościowych składników majątkowych ani oszczędności. W dniu 26 listopada 2007 r. wnioskodawca złożył do akt wyciąg z posiadanego konta bankowego w PKO BP S.A., z którego wynika, iż skarżący zobowiązany był do ponoszenia następujących wydatków: czynsz za mieszkanie- 500 zł; opłata za gaz- 19, 85 zł; za telefon- 80, 39 zł; za energie elektryczną- 56, 34 zł. W piśmie z dnia 2 stycznia 2008 r. wnioskodawca wyjaśnił, że posiada 10- letni samochód marki Mercedes o wartości ok. 9.000 zł i kartę kredytową z limitem 2000 zł. Dodał, iż ze względu na swój stan zdrowia swoje udziały w posiadanej jednoosobowe spółce z o.o. "[...]" przekazał synowi, z kolei wysokie wpłaty własne na koncie to środki otrzymane od ww. syna na spłatę kredytów zaciągniętych wcześniej przez wnioskodawcę w celu poprawy sytuacji finansowej ww. spółki, która aktualnie osiąga obrót w wysokości ok. 25.000 zł miesięcznie. Wnioskodawca zaznaczył, iż w listopadzie i w grudniu przeszedł dwie operacje oczu i obecnie przebywa na leczeniu rekonwalescencyjnym, a wydatki związane z leczeniem, zakupem lekarstw i wizytami u lekarzy pochłaniają prawie w całości jego dochody. Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie wnioskodawca nie wykazał należycie spełnienia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. O zasadności wniosku nie decyduje subiektywne przekonanie wnioskodawcy o tym, iż kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy ale obiektywna ocena możliwości finansowych (w szczególności wysokość osiąganego dochodu) i możliwości majątkowych wnioskodawcy przy uwzględnieniu niezbędnych (obiektywnie) dla utrzymania wnioskodawcy wydatków. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądowym stanowiskiem dla uznania wniosku za uzasadniony nie jest istotna wyłącznie aktualna sytuacja majątkowa strony, ale także istnienie możności zgromadzenia środków na koszty w dłuższym Sygn. akt III SA/Wr 450/07 okresie (stosownie do czasu trwania postępowania w sprawie), bądź pozyskanie ich w drodze kredytu lub pożyczki. Koszty postępowania należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Zobowiązania cywilnoprawne (np. raty kredytu, pożyczki) nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. Obniżenie standardu życia w danym miesiącu wskutek konieczności poniesienia kosztów postępowania nie można utożsamiać z uszczerbkiem w swoim niezbędnym utrzymaniu. Zaznaczyć należy, iż dochody rodziny skarżącego są jak na warunki polskie wyższe niż przeciętne i mają charakter stały, co pozwalało i pozwala na planowanie wydatków- celem zabezpieczenia, choćby w części, dalszych kosztów postępowania. Warunkiem przyznania prawa pomocy jest taka sytuacja, w której z przyczyn od strony nienależnych, nie jest ona w stanie ponieść kosztów postępowania. Można mieć wątpliwości czy aktualna sytuacja finansowa skarżącego jest tylko następstwem niezawinionych przez niego zdarzeń. Nikt nie kwestionuje prawa skarżącego do swobodnego rozdysponowywania swoimi zasobami finansowymi i majątkiem na rzecz swoich bliskich, ale wyzbycie się majątku (przekazanie udziałów w spółce synowi), czy zadłużenie się [kredyty] aby pomóc finansowo dorosłemu synowi, wskutek czego bezsprzecznie nastąpiło pogorszenie płynności finansowej budżetu domowego skarżącego nie może - zdaniem Sądu- stanowić okoliczność uzasadniającej przyznanie takiej osobie prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe okoliczności i treść art. 87 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego to raczej syn, aktualnie czerpiący korzyści z ww. firmy, winien wspierać finansowo skarżącego. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącego kosztów postępowania nie jest bowiem istotne źródło, z którego czerpie ona środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich). Z przedłożonych wyciągów bankowych wynika, iż wnioskodawca od dłuższego czasu systematycznie korzysta z instrumentów kredytowych nie zważając na saldo rachunku w tej sytuacji niczym nieuzasadnione jest jego twierdzenie, iż nie posiada źródła z którego mógłby pokryć koszty wynagrodzenia pełnomocnika. Podkreślić przy tym należy, iż ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 u u.p.s.a.). Skarga dla Sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów Sygn. akt III SA/Wr 450/07 podniesionych w skardze (art. 134 u.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez skarżącego zarzutów czy braku jego zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżący nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadane pod względem jego zgodności z prawem (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1134/04). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.