III SA/Wr 466/14
WyrokWSA we Wrocławiu2015-02-06
Skład orzekający: Bogumiła Kalinowska, Marcin Miemiec, Maciej Guziński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy płatności do gruntów rolnych przyznane na podstawie decyzji, która następnie została wyeliminowana z obrotu prawnego w wyniku wznowienia postępowania, mogą być uznane za nienależnie pobrane, nawet jeśli pierwotna decyzja nie wynikała z błędu organu, a beneficjent nie poinformował o zmianie stanu faktycznego?Ratio decidendi
Płatności do gruntów rolnych przyznane na podstawie decyzji, która została następnie prawomocnie wyeliminowana z obrotu prawnego w wyniku wznowienia postępowania, są nienależnie pobrane. Brak poinformowania organu o zmianie stanu faktycznego (sprzedaż działek) uniemożliwia skorzystanie z przesłanek wyłączających obowiązek zwrotu, takich jak błąd organu czy działanie w dobrej wierze.Stan faktyczny
Skarżącej przyznano płatności do gruntów rolnych za rok 2007. Po pewnym czasie organ wznowił postępowanie, uchylił pierwotną decyzję i odmówił przyznania płatności, uznając, że skarżąca zbyła część działek przed wydaniem pierwotnej decyzji. Po prawomocnym oddaleniu skargi na te decyzje, organy ustaliły kwotę nienależnie pobranych płatności. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędziowie Sędzia WSA Marcin Miemiec Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca) Protokolant Aneta Szmyt po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 6 lutego 2015 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności do gruntów rolnych za rok 2007 oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. (nr [...]) Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) we W. przyznał J. Ł. (dalej: skarżąca, strona) płatności na rok 2007 w kwocie [...] zł, w tym: jednolitą płatność obszarową (JPO) w wysokości [...] zł oraz uzupełniająca płatność obszarową (UPO) w wysokości [...] zł, do całej wnioskowanej przez stronę powierzchni. Decyzja ta – niekwestionowana w trybie instancyjnym – stała się ostateczna.
W dniu [...] czerwca 2010 r. wpłynęła do Biura Powiatowego ARiMR we W. umowa sprzedaży, zawarta w dniu [...] września 2007 r., z której wynikało, że strona zbyła część działek, do których przyznano jej płatności. W tym stanie organ pierwszej instancji wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. (postanowieniem z dnia [...] lipca 2010 r.).
We wznowionym postępowaniu organ ten wydał w dniu [...] listopada 2010 r. decyzję (nr [...]), w której uchylił swoją decyzję z dnia [...] grudnia 2007 r. (nr [...]), a orzekając merytorycznie odmówił stronie przyznania jednolitej płatności obszarowej, z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych.
Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W., decyzją z dnia [...] stycznia 2011r, utrzymał w mocy powyższa decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu uznał za zasadne wznowienie postępowania w niniejszej sprawie. Dopiero bowiem po wydaniu pierwotnej, ostatecznej decyzji z dnia [...] grudnia 2007 r., została ujawniona nowa okoliczność istniejąca już co prawda w chwili podejmowania tej decyzji, nieznana jednak organowi. Okoliczność tę stanowił fakt zbycia przez stronę – jeszcze przed wydaniem pierwotnej decyzji przez organ pierwszej instancji (bo w dniu [...] września 2007 r.) – części działek, od których zostały jej przyznane płatności.
Wskazał, w zakresie odmowy przyznania płatności rolnych na 2007 r, że sprzedając w dniu [...] września 2007 r. działkę objętą wnioskiem o płatności na 2007 r., skarżąca przestała być ich posiadaczem (faktycznym użytkownikiem), co wykluczało możliwość przyznania jej płatności do tych gruntów w kontekście ówczesnych postanowień art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. Nr 35, poz. 217).
Wyrokiem z dnia [...] maja 2013 r. (sygn. akt [...]), WSA we Wrocławiu oddalił skargę na decyzje z dnia [...] stycznia 2011 r.
Wobec powyższego, dnia [...] stycznia 2014 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych stronie na mocy decyzji z [...] grudnia 2007 r. W dniu [...] marca 2014 r. została wydana przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji we W. decyzja nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności do gruntów rolnych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Rozpatrując odwołanie, zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2014 r. organ drugiej instancji utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] marca 2014 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności do gruntów rolnych za rok 2007 w wysokości [...] zł.
W uzasadnieniu podniesiono, że na podstawie ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. z dnia [...] listopada 2010 r. o uchyleniu decyzji o przyznaniu płatności rolnych w całości oraz o odmowie przyznania płatności do gruntów rolnych na rok 2007, została wyeliminowana z obrotu prawnego decyzja z dnia [...] grudnia 2007 r. przyznająca stronie płatności rolne. Wobec powyższego, płatności obszarowe za rok 2007, które zostały przekazane na rachunek strony w łącznej wysokości [...] zł na podstawie decyzji wyeliminowanej z obrotu prawnego, stały się płatnościami nienależnymi.
Wskazano w tym kontekście, że z przepisu art. 28 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) Nr 2019/93, (WE) Nr 1452/2001, (WE) Nr 1453/2001, (WE) Nr 1454/2001, (WE) Nr 1868/94, (WE) Nr 1251/1999, (WE) Nr 1254/1999, (WE) Nr 1673/2000, (EWG) Nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 ( Dz. Urz. UE.L 270/1 z 21 października 2003 r. ze zm.), jednoznacznie wynika, że przedmiotowe płatności przyznawane są w relacji do roku kalendarzowego i wypłacane w terminie do dnia [...] grudnia roku, w którym złożono wniosek. Przepis ten stanowi podstawową dyrektywę kierunkową wnioskowania o ziszczenie się warunku posiadania gruntu rolnego. Natomiast stan posiadania połączonego z utrzymaniem gospodarstwa rolnego w dobrej kulturze rolnej powinien trwać przez cały rok objęty wnioskiem o płatność.
Ponadto o konieczności użytkowania gruntów rolnych w dniu wydania decyzji przyznającej płatność świadczy art. 21 ust. 1 pkt. 1 cytowanej ustawy, z którego wynika, iż w przypadku przekazania gospodarstwa rolnego, jednolita płatność obszarowa lub płatność uzupełniająca, o które ubiega się przekazujący, są przyznawane przejmującemu jeżeli przekazanie jest dokonane nie później niż do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania płatności. Wskazano, że przesłanka posiadania gruntów rolnych winna być spełniona w momencie wydania decyzji administracyjnej w sprawie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych podkreślono, iż przyznanie płatności do gruntów rolnych, które w dniu wydania decyzji nie były w posiadaniu strony, byłoby naruszeniem prawa.
W konsekwencji w sprawie - wobec odmowy przyznania płatności w ramach postępowania wznowieniowego - kwotą nienależną w rozumieniu cytowanych wyżej przepisów prawa jest więc całość kwoty wypłacona na podstawie decyzji Kierownika BP ARiMR we W. dnia [...] grudnia 2007 r.
Odnosząc się do kwestii odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, wskazano w uzasadnieniu, że zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. z 2008 r., Nr 170, poz. 1051 ze zm.), Kierownik biura powiatowego Agencji odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności rolnych, w przypadku gdy kwota każdej z tych płatności nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu euro w rolnictwie i zmieniającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE L 365 z 21.12.2006 r., str. 52, z późn. zm.).
W rozpatrywanej sprawie, na kwotę nienależnie pobranych płatności składają się kwoty płatności w wysokości: [...] zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej oraz [...] zł z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej. Każda z ww. kwot przekracza kwotę stanowiącą równowartości 100 euro,
Wskazano dalej w uzasadnieniu, że zgodnie z art. 73 ust. 1 i 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrożenia zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (DZ.U.UE.L.2004.141.18) oraz w związku z art. 136, w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zobowiązany jest do jej zwrotu. Natomiast przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności zostały określone w art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004. Natomiast zgodnie art. 73 ust. 4 tego rozporządzenia obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie ma zastosowania pod warunkiem łącznego spełnienia następujących przesłanek:
płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy,
błąd ten nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, jeśli błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nie powstaje wyłącznie wówczas, jeżeli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. Wskazano, że zasadą jest, iż płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, a tym samym przepisy ustanawiające wyjątki od tej zasady powinny być interpretowane zawężająco.
W niniejszej sprawie płatność przekazana na rachunek bankowy skarżącej w dniu [...].12.2007 r. na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. z dnia [...] grudnia 2007 r., nie wynikała z pomyłki organu, przedmiotowe płatności strona otrzymała na podstawie złożonego wniosku o przyznanie płatności na rok 2007, zawierającego określone deklaracje co do wielkości i sposobu użytkowanych przez stronę gruntów.
Podniesiono, że w sprawie nie zaistniały również przesłanki, o których mowa w art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, który stanowi, iż obowiązek zwrotu płatności uznanej za nienależną lub nadmierną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć łat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze.
W sprawie wypłata płatności bezpośrednich na rok 2007, uznanych następnie za nienależnie pobrane, nastąpiła dnia [...].12.2007 r., natomiast strona została poinformowana o nienależnie pobranych płatnościach informacją o możliwości dokonania dobrowolnego zwrotu dnia [...].12.2013 r., a więc przed upływem dziesięciu lat od daty płatności. Jednocześnie w przedmiotowej sprawie nie można uznać, iż strona działała w dobrej wierze, co stanowić mogłoby podstawę do przyjęcia krótszego (czteroletniego) okresu między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności, wykluczającego obowiązek zwrotu płatności pobranej nienależnie.
Strona składając wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2007 podpisała oświadczenie, że znane są jej zasady przyznawania płatności oraz pomocy objętych wnioskiem o przyznanie płatności, a jednocześnie zobowiązał się do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależnie lub nadmiernie przyznanie płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności oraz o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia niniejszego wniosku do dnia przyznania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności, w szczególności gdy zmiana dotyczy wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego. Tym samym strona znała zasady przyznawania płatności obszarowych, a więc była świadoma, iż z chwilą sprzedaży części działek i oddanie ich w użytkowanie innemu producentowi, miała obowiązek poinformowania o tym właściwy organ - Kierownika BP ARiMR we W. Jedynie takie działanie można było by uznać, jako działanie w dobrej wierze.
Podniesiono w uzasadnieniu, że przepis art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. b ustawy o Agencji Restrukturyzacji Modernizacji Rolnictwa, przewiduje wydanie decyzji w razie dokonania nienależnej lub nadmiernej wypłaty rodzajowo określonych środków publicznych. Przepis ten nie uzależnia konieczności wydania decyzji od przyczyny z powodu, której nastąpiła taka wypłata. Obejmuje, więc swoim zakresem nienależne lub nadmierne pobranie środków publicznych przekazanych na rachunek bankowy wnioskodawcy w oparciu o decyzję, która następnie została wzruszona.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, skarżąca decyzji organu drugiej instancji zarzuciła naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o ARiMR, a także przywołanych w uzasadnieniu decyzji innych przepisów prawa, w tym unijnych, poprzez błędną wykładnię i/lub zastosowanie.
Ponadto strona zarzuca naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ na wynik sprawy, w szczególności:
- art. 7 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli;
- art. 8 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej.
W odpowiedzi strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko i argumentację w sprawie.
Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Oceniając decyzję administracyjną według kryterium zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), sąd administracyjny bada, czy przy wydaniu indywidualnego aktu z zakresu administracji publicznej organy zachowały reguły proceduralne i czy niewadliwie zastosowały normy prawa materialnego odnoszące się do ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Postępowanie administracyjne w rozpoznawanej sprawie było prowadzone na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. 2014 r., poz.1438), obejmującego swym zakresem przedmiotowym ustalanie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: "1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej."
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęto, że rozstrzygnięcie, czy przyznane beneficjentowi płatności zostały pobrane nienależnie lub w nadmiernej kwocie, może wynikać z ustaleń poczynionych w trakcie postępowania prowadzonego na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, jak i z wydanych w postępowaniach nadzwyczajnych ostatecznych decyzji, eliminujących z obrotu decyzje przyznające takie płatności (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2012 r., II GSK 822/11; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 lutego 2012 r., V SA/Wa 1378/11).
Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania wspomnianych środków, występuje więc wówczas, gdy: 1) środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej; 2) nastąpi ich wypłata; 3) decyzja przyznająca takie środki zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego. Z takim też przypadkiem mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie.
Nie jest bowiem sporne, że decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. z dnia [...] grudnia 2007 r. przyznano skarżącej płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2007. w kwocie [...] zł, w tym: jednolitą płatność obszarową (JPO) oraz uzupełniająca płatność obszarową (UPO). Walory te zostały przekazane w dniu [...] grudnia 2007 r. na wskazany przez skarżącą rachunek bankowy.
Po wznowieniu postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.) w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r., Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. uchylił decyzję z dnia [...] grudnia 2007 r. i odmówił skarżącej przyznania płatności obszarowej (JPO i UPO, nakładając przy tym na stronę sankcję finansową.
W postępowaniu wszczętym odwołaniem skarżącej Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W. – decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. – utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie. Wskutek zaskarżenia przez stronę decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we W. do sądu administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu – wyrokiem z dnia [...] maja 2013 r. ([...]) oddalił skargę.
W tak ustalonym stanie faktycznym zostały spełnione wspomniane wcześniej przesłanki pozwalające uznać przyznaną i wypłaconą skarżącej płatność za nienależną w rozumieniu art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR. Przede wszystkim zaś, co najistotniejsze w tej sprawie, doszło do ostatecznego i prawomocnego (we wznowionym postępowaniu administracyjnym i postępowaniu przed sądem administracyjnym) wyeliminowania ze zbioru legalnych aktów administracyjnych decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. z dnia [...] grudnia 2007 r. przyznającej skarżącej jednolitą płatność obszarową i uzupełniającą płatność obszarową za rok 2007, co uczyniło wypłaconą kwotę nienależną.
W zaistniałej sytuacji organy procedujące w sprawie nie mogły zatem ponownie kontrolować zasadności i prawidłowości decyzji anulującej ostatecznie i prawomocnie decyzję przyznającą skarżącemu płatność. Takie rozumienie art. 29 ust. 1 ustawy ARiMR czyniłoby z przyjętego w tym przepisie unormowania ekstraordynaryjną (nadrzędną) instytucję pozwalającą organom na weryfikację nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, jakimi są wznowienie postępowania administracyjnego czy stwierdzenie nieważności decyzji. Trzeba więc raz jeszcze zaakcentować, że zadaniem organów prowadzących postępowanie w tej sprawie nie było (bo nie mogło być) kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne. Tym samym zarzuty nie mogą odnosić się do zaskarżonej decyzji.
Organy orzekające w sprawie niewadliwie oceniły ustalony stan faktyczny w kontekście art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrożenia zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (DZ.U.UE.L.2004.141.18), trafnie wywodząc, że w rozpatrywanym przypadku nie wystąpiły przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności, według art. 73 ust. 4 i 5 tego rozporządzenia.
Stosownie do dyspozycji art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, obowiązek zwrotu nienależnej lub nadmiernej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nienależnych płatności nie występuje wtedy, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.
Ustalony w sprawie stan faktyczny nie pozwala przyjąć, by płatność przekazana na rachunek bankowy skarżącego za rok 2007 wynikała z pomyłki organu wydającego pozytywną dla skarżącej decyzję o płatnościach. To właśnie wskutek zaniechania strony, polegającego na niepowiadomieniu organu o sprzedaży działek objętych wnioskiem – co nastąpiło po wszczęciu postępowania w sprawie płatności a przed wydaniem decyzji przyznającej wnioskowaną płatność – doszło do bezpodstawnej wypłaty, czego dowodzi ostateczne i prawomocne rozstrzygnięcie podjęte we wznowionym postępowaniu.
Trzeba przy tym przypomnieć, że – wbrew rozumowaniu skarżącej – nałożony na wnioskodawcę obowiązek niezwłocznego informowania organu o każdej zmianie powstałej w okresie od złożenia wniosku do przyznania płatności, zwłaszcza tak istotnej jak przeniesienie gospodarstwa rolnego, jego części na rzecz innego producenta rolnego, nie wynika jedynie z faktu podpisania przez wnioskodawcę na formularzu oświadczenia w tym zakresie, ale także z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2012 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, według którego to strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu dotyczącym płatności bezpośredniej są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, przy czym ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Ustalony niewadliwie stan faktyczny wskazuje również na niewystępowanie w rozpoznawanym przypadku przesłanek niwelujących obowiązek zwrotu płatności, o których mowa w art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Obowiązek ten ustaje wówczas, gdy okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jeżeli jednak beneficjent działał w dobrej wierze, okres ten jest ograniczony do czterech lat.
Niezależnie, od ustaleń faktycznych i wyprowadzonych z nich przez organy wniosków – a mianowicie, że między przekazaniem płatności skarżącemu ([...] grudnia 2007 r.) a pierwszym powiadomieniem strony o nieuzasadnionym charakterze tej płatności (doręczonym skarżącej w dniu [...] grudnia 2013 .r.), a decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. z dnia [...] marca 2014 r. w przedmiocie ustalenia nienależnej kwoty płatności, nie upłynęło dziesięć lat - nie sposób doszukać się w postępowaniu skarżącej elementów działania w dobrej wierze.
Skoro bowiem skarżąca – mając świadomość skutków prawnych jakie wywołuje przeniesienie prawa własności działek rolnych w trakcie toczącego się postępowania o przyznanie płatności – nie zawiadomiła o tym niezwłocznie (uczyniła to dopiero w dniu [...] czerwca 2010 r., gdy tymczasem decyzję o przyznaniu płatności otrzymał w dniu [...] grudnia 2007 r., a umowa sprzedaży gruntów wpłynęła do Agencji [...] czerwca 2010 r.,) przeto nie można przyjąć, że w tym zakresie skarżąca dołożył należytej staranności.
Jak już wskazano, składając wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2007, skarżąca podpisała oświadczenie, że znane są jej zasady przyznawania płatności rolnych, jednocześnie zobowiązał się do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależnie lub nadmiernie przyznanie płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie\ płatności oraz o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia niniejszego wniosku do dnia przyznania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności. Tym samym skarżąca była świadoma, iż z chwilą sprzedaży działek i oddanie ich w użytkowanie innemu producentowi, miała ona obowiązek poinformowania o tym właściwy organ, w tym przypadku Kierownika BP ARiMR we W. Jak trafnie wskazał organ, jedynie takie działanie można by uznać, jako działanie w dobrej wierze.
Ustalony w sprawie stan faktyczny nie pozwała uznać, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, przewidujący możliwość odstąpienia od ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności, w przypadku gdy kwota każdej z tych płatności nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro. Jak trafnie wskazał organ w rozpatrywanej sprawie, wskazane kwoty nienależnie pobranych płatności nie przekraczają kwot stanowiącą równowartości 100 euro, przeliczoną na złote.
Niezależnie od faktu, że skarżący nie skonkretyzował na czym miałoby polegać naruszenie przez organy art. 7 i art. 8 k.p.a., Sąd nie stwierdził, by w trakcie postępowania organy zaniechały zebrania istotnego w sprawie materiału dowodowego i nie podjęły czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego, czy też by prowadziły postępowanie w sposób niebudzący zaufania skarżącego, o czym świadczy zawartość akt administracyjnych.
Z tych względów – stosownie do dyspozycji art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – należało orzec jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło