III SA/Wr 473/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Moskała, Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska,, Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (spr.), Protokolant Monika Mikołajczyk, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 07 lutego 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi T. L. na postanowienie Wojewody D. z dnia 19 września 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. Postanowieniem z dnia 19.09.2005 r. Nr Wojewoda D. odmówił T. L. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta W. z dnia 29.06.2005 r. - orzekającej o jej wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego. W uzasadnieniu postanowienia organ wyjaśnił, że w postępowaniu administracyjnym - toczącym się z wniosku B. L. o wymeldowanie T. L. - wobec nieustalenia miejsca pobytu T. L. reprezentował ją kurator, ustanowiony postanowieniem Sądu Rejonowego dla W.-F. z dnia 6.06.2005 r. sygn. akt R III Ns 455/05. We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od w/w decyzji Prezydenta W. T. L. podniosła, że B. L. znał miejsce jej faktycznego pobytu, wiedział, że często wyjeżdża do C. do obłożenie chorej matki - celem opieki nad nią. Wiedział też, że T. L. odbiera korespondencję pod adresem ul. D [...] we W. tj. w lokalu należącym do syna. Podniosła nadto, że wcześniej -14.01.2004 r. - ten sam organ meldunkowy wydał decyzję odmawiającą jej wymeldowania z przedmiotowego lokalu a stan faktyczny nie zmienił się. Wojewoda D. po rozpatrzeniu wniosku zważył, że zgodnie z art. 58 § l Kpa w razie uchybienia terminu na prośbę zainteresowanego termin należy przywrócić, jeżeli uprawdopodobniono, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Organ wywodził, że z treści wniosku wynika, iż uchybienie terminu przez T. L. do wniesienia odwołania nastąpiło z uwagi na to, że nie wiedziała o wydaniu decyzji. Odnosząc się do powyższego organ zauważył, że przyczyną takiego stanu rzeczy było to, że strona nie zamieszkiwała pod adresem stałego zameldowania i nie dokonała ewentualnego zameldowania na pobyt czasowy pod innym adresem - a zatem należało ustanowić dla niej kuratora. Wojewoda D. podniósł, że okoliczność czasowego przebywania poza miejscem zameldowania podnoszona była już przez T. L. w poprzednio prowadzonym postępowaniu w sprawie jej wymeldowania w 2003 r., w którym to Prezydent W. wydał 14.01.2004 r. decyzję o odmowie wymeldowania. W tych okolicznościach uchybienie terminu oceniono jako dalszą konsekwencję okoliczności, które stanowiły przyczynę ustanowienia dla T. L. kuratora w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym. Brak zatem podstaw - w ocenie organu - aby przyjąć, że uchybienie przez stronę terminu do wniesienia odwołania było przez nią niezawinione. Kryterium braku winy, jak dalej wywodzono, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych; przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Końcowo organ wyjaśnił, że osobie będącej stroną w sprawie zakończonej ostateczną decyzją a podnoszącej zarzut, iż bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu - zgodnie z art. 145 § l pkt 4 Kodeksu postępowania przysługuje prawo wystąpienia z wnioskiem o wznowienie tego postępowania. Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem T. L. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę, w której sformułowała zarzut: 1. błędu w ustaleniach faktycznych przez przyjęcie, że terminowi uchybiła ze swojej winy, podczas gdy z akt sprawy [...] wynika, iż miejsce jej przebywania było znane, 2. naruszenia przepisów postępowania a to: * art. 7 Kpa przez niepodjęcie z urzędu działań celem wyjaśnienia miejsca pobytu skarżącej, podczas gdy organ dysponował aktami [...], * art. 58 § l Kpa przez jego niezastosowanie i nieprzywrócenie terminu podczas gdy z całokształtu okoliczności wynika, ze uchybiła terminowi bez swojej winy, 3. naruszenia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przez przyjęcie, że wystąpiły przesłanki do jej wymeldowania podczas gdy brak jej pobytu w przedmiotowym lokalu nie ma charakteru dobrowolnego opuszczenia a jest spowodowany utrudnianiem jej pobytu. W uzasadnieniu skargi T. L. wyjaśniła, że 10.08.2005 r. otrzymała od byłego męża list, z którego wynikało, że doszło do wydania decyzji o jej wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego. Świadczy to o tym, jak wywodziła, iż znał adres pod którym odbiera korespondencję. Podniosła, że wobec otrzymanej informacji w dniu 11.08. 2005 r. osobiście odebrała decyzję w siedzibie organu administracyjnego. Skarżąca wskazała nadto, że toczy się postępowanie karne w stosunku do B. L. i jego syna o znęcanie się nad nią m.in. przez uniemożliwianie korzystania z mieszkania. Twierdziła, że nie opuściła mieszkania dobrowolnie, w konsekwencji nie dopuściła się - wbrew stanowisku organu administracyjnego - niedbalstwa w chronieniu swych interesów. Niedbalstwo, w jej ocenie zarzucić można organowi i ustanowionemu kuratorowi. Podniosła też, że niedopełnienie obowiązku zameldowania nie może być utożsamiane z niemożnością ustalenia miejsca pobytu, gdy miejsce pobytu strony w istocie jest znane. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Wyjaśnić na wstępie trzeba, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. l269) - sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (§ 1), a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Nadto zgodnie z art.3§l ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą. Wobec powyższego skarga może zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145-150 ustawy). W niniejszej sprawie podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 58 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z nim w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Według Wojewody D. w sprawie brak było podstaw do przyjęcia, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nie było przez T. L. zawinione. W ocenie Sądu - w okolicznościach niniejszej sprawy - stanowisko organu odwoławczego uznać należy za nieuzasadnione. Nie jest w sprawie sporne, że prawomocnym postanowieniem z dnia 6.06.2005 r. Sąd Rejonowy dla W.-F. Wydział III Rodzinny i Nieletnich ustanowił dla nieobecnej T. L. kuratora - celem reprezentowania jej w postępowaniu administracyjnym o wymeldowanie. Wobec tego nie jest też wątpliwe, że doręczenie wydanej w sprawie decyzji T. L. do rąk ustanowionego dla niej kuratora w dniu 30.06.2005 r. było skuteczne i termin do wniesienia odwołania liczyć należy od daty tego doręczenia a zatem upłynął on 14.07.2005 r. Powyższe jednakże świadczy jedynie o tym, że wniesienie przez T. L. odwołania w dniu 17.08.2005 r. nastąpiło po upływie prawem przewidzianego terminu. Nie ma zaś żadnych podstaw prawnych do przyjęcia, że strona, której decyzję doręczono do rąk ustanowionego przez sąd powszechny kuratora, nie może wykazać braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Błędne jest przyjęcie, że skoro brak faktycznej wiedzy o wydaniu decyzji jest konsekwencją ustanowienia kuratora i doręczenie mu decyzji to - niejako co do zasady, bez rozważenia konkretnych okoliczności sprawy - brak jest podstaw do przyjęcia braku zawinienia w dokonaniu czynności procesowej w terminie. Jak zasadnie wskazał Wojewoda D. kryterium braku winy jest przesłanką zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych i przywrócenie nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Chodzi jednak o niedbalstwo w dokonaniu czynności procesowej - przywrócenia terminu dla której domaga się. Tymczasem - jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia - w niniejszej sprawie organ administracyjny zawinienie T. L. w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania upatrywał w tym, że nie zamieszkiwała ona w miejscu zameldowania na pobyt stały i nie dokonała zameldowania na pobyt czasowy. Stanowisko takie, w ocenie Sądu, jest błędne. Niedopełnienie obowiązków meldunkowych, wynikających z przepisów prawa materialnego, zawartych w ustawie o ewidencji ludności i dowodach osobistych, nie może być bowiem utożsamiane z niedołożeniem należytej staranności przy dokonaniu czynności procesowej; naruszenie przepisów prawa materialnego samo przez się nie może świadczyć o zawinionym uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. W ocenie Sądu organ uchybił wymogowi rozważenia okoliczności powoływanych przez T. L. dla wykazania przez nią braku winy w uchybieniu terminu. W szczególności nie odniósł się do jej twierdzeń, że wnioskodawcy postępowania meldunkowego, byłemu mężowi - B. L., znane było miejsce jej faktycznego pobytu i jej adres, pod którym odbiera korespondencję. Zwrócenia uwagi wymaga w tym miejscu, że Wojewoda D. przyznał, iż w toku postępowania w przedmiocie wymeldowania T. L. - toczącego się w 2003 r. - pojawiła się kwestia przebywania przez nią poza miejscem zameldowania. Nie zbadał jednak, czy miejsce faktycznego pobytu T. L. bądź adres dla doręczania jej korespondencji można było ustalić z akt wcześniej prowadzonego postępowania w przedmiocie wymeldowania. W ocenie Sądu tymczasem są to okoliczności istotne dla oceny winy/braku winy strony w uchybieniu terminu do wniesienia środka odwoławczego. Ja wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Wojewoda D. stał na stanowisku, że osobie - będącej stroną w sprawie zakończonej ostateczną decyzją i podnoszącej zarzut, iż bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu - przysługuje prawo wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania (na podstawie art. l45 § l pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego). Zdaniem Sądu jednakże prawo strony do żądania wznowienia postępowania nie zwalnia organu administracyjnego od oceny - w sprawie z wniosku o przywrócenie terminu - czy zawiniła ona uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej. Zwrócenia uwagi wymaga, że brak podstaw prawnych do przyjęcia, iż wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej i wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. l45 § l pkt 4 Kpa są konkurencyjne czy też że wykluczają się wzajemnie. W obu przypadkach przesłanką konieczną do uwzględnienia wniosku (o przywrócenie terminu czy o wznowienie postępowania z uwagi na niebranie udziału w sprawie) jest brak winy strony. Zdaniem Sądu, jeżeli w toku postępowania dla osoby nieobecnej ustanowiony zostanie kurator to zarówno w razie późniejszego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jak i w razie ewentualnego wniosku o wznowienie postępowania (w oparciu o art. l45 § l pkt 4 Kpa) dla ustalenia czy strona uchybiła terminowi do dokonania czynności procesowej bez swej winy jak i dla ustalenia czy strona nie brała udziału w postępowaniu (zakończonym ostateczną, decyzją) bez swej winy oceny wymaga przede wszystkim czy zachodziły okoliczności uzasadniające wystąpienia przez organ administracyjny o ustanowienie kuratora. Istota sprawy pozostaje bowiem w ścisłym związku z prawidłowością przyjęcia przez organ administracyjny, że strona jest osoba "nieobecną" w rozumieniu art. 34 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie bez znaczenia jest też czy kurator wywiązał się należycie z powinności nałożonych na niego art. l84 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Kwestie te przedmiotem rozważań w niniejszej sprawie, jak już stwierdzono, nie były. Z tych wszystkich względów uznać należało, iż okoliczności sprawy pozostają w sprzeczności z przyjęciem przez Wojewodę D., że T. L. ze swej winy uchybiła terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta W. z dnia 29.06.2005 r. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c i art. 152 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku.