III SA/Wr 474/08

Wiesław Jakubiec - referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 8 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na postanowienie Wojewody D. z dnia[...] Nr[...] w przedmiocie podjęcia zawieszonego z urzędu postępowania w sprawie wymeldowania z miejsca pobytu stałego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie braku skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 100 zł, skarżąca złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata wskazując w uzasadnieniu, iż jest osobą bezdomną, a uzyskiwany przez nią dochód (świadczenie emerytalne) wynosi 1170, 22 zł brutto. Załączone do wniosku badania lekarskie świadczą, iż wnioskodawczyni cierpi na liczne schorzenia, a z przedłożonych faktur VAT wynika, iż na lekarstwa wnioskodawczyni wydatkowała następująco: 13.08.2008 r.- kwotę 47, 37 zł; 12.06.2008 r. - 43, 54 zł; 25.01.2008 r.- 142, 73 zł. W piśmie z 2.09.2008 r. skarżąca poinformowała, iż mieszka "kątem" u syna lub innych osób, ale gospodarstwo domowe prowadzi sama. Z załączonych do pisma faktur VAT wynika, iż koszty lekarstw skarżącej kształtowały się następująco: 7.05.2008 r.- 180, 58 zł, a 1.09.2008 r.- 125, 84 zł. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). Zdaniem Sądu wnioskodawczyni nie wykazała należycie spełnienia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Zaznaczyć należy, iż dochód skarżącej ma charakter stały i wynosi prawie 1.000 zł. Z treści wniosku i skargi wynika, iż wnioskodawczyni zamieszkuje z rodziną syna lub u "innych osób", nie ma nikogo na utrzymaniu i nie jest zobowiązana do ponoszenia innych wydatków oprócz kosztów żywności (skarżąca nie podaje wysokości tych kosztów) i wykazywanych na fakturach kosztów lekarstw (przeciętnie jest to kwota ok. 100 zł). A pamiętać należy, iż koszty postępowania należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Istotne znaczenie na również fakt, iż na Sygn. akt III SA/Wr 474/08 obecnym etapie skarżąca nie jest zobowiązany do poniesienia żadnych innych kosztów poza wpisem od skargi wynoszącym 100 zł. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącą kosztów postępowania nie jest istotne źródło, z którego czerpie ona środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich). Podkreślić należy, iż zgodnie z przepisami Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego rodzice i dzieci obowiązani są wspierać się wzajemnie (art. 87), a skarżącej, jeśli znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, przysługuje od syna świadczenie alimentacyjne (art. 128 KRiO). Na marginesie dodać trzeba, że Sąd nie ma wątpliwości co do tego, że schorzenia skarżącej wymagają stałej opieki lekarskiej oraz systematycznego leczenia, a to łączy się z koniecznością ponoszenia wydatków. Jednakże osiągane przez nią miesięcznie dochody- w ocenie Sądu- są wystarczające aby sfinansować zarówno ww. wydatki, jak i wpis sądowy od skargi. Ustosunkowując się do wniosku o ustanowienie adwokata podkreślić należy, iż ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 u u.p.s.a.). Skarga dla Sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 u.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez skarżącą zarzutów czy braku jej zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżąca nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadane pod względem jego zgodności z prawem (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1134/04). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.