III SA/Wr 475/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Ciołek Sędziowie Sędzia NSA Anna Moskała Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca) Protokolant starszy specjalista Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 12 lutego 2020 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku zapłaty kwoty tytułem obciążenia kosztami wynikającymi z usunięcia, przechowywania na parkingu strzeżonym i oszacowania pojazdu oddala skargę w całości. Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy j/n. Zaskarżoną decyzją - po rozpatrzeniu sprawy z odwołania J. M. (dalej: strona, skarżący) - Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. (dalej: SKO, Kolegium) utrzymało w mocy decyzję Starosty J. (dalej: Starosta), mocą której nałożono na skarżącego obowiązek zapłaty kwoty 3.893,13 zł, tytułem obciążenia kosztami usunięcia, przechowywania na parkingu strzeżonym i oszacowania pojazdu marki Ford Fusion (nr rej. [...]). Jako podstawę prawną decyzji wskazało art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. - dalej: K.p.a.). Z akt sprawy wynika, że po przeprowadzeniu postępowania, działając na podstawie art. 130a ust. 10h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2018 r., poz. 1990 ze zm. - dalej: u.P.r.d.), Starosta nałożył na skarżącego obowiązek zapłaty kwoty 3.893,13 zł, tytułem obciążenia go kosztami wynikającymi z usunięcia, przechowywania i oszacowania w/w pojazdu. Uzasadniał, że: 1) [...] maja 2015 r. funkcjonariusz Policji wydał dyspozycję usunięcia pojazdu, który uległ wypadkowi (powodem usunięcia pojazdu i skierowania na parking strzeżony było kierowanie pojazdem przez skarżącego w stanie nietrzeźwości); 2) pismem z [...] sierpnia 2015 r., Zarząd Dróg Powiatowych powiadomił Starostę, że pojazd nie został odebrany z parkingu; 3) pismem z [...] sierpnia 2015 r., Z-ca Komendanta Powiatowego Policji przesłał Staroście dokumentację dotyczącą usunięcia pojazdu (wskazał, że [...] maja 2015 r. powiadomił skarżącego, że pojazd zabezpieczono na parkingu strzeżonym i pouczył o skutkach nieodebrania pojazdu w ustawowym terminie); 4) wnioskiem z [...] sierpnia 2015 r., Starosta wystąpił do Sądu Rejonowego w K. I Wydział Cywilny (dalej: SR) o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz Powiatu J. (dalej: Powiat); 5) postanowieniem z [...] września 2015 r., które stało się wykonalne [...] marca 2018 r., SR orzekł o przepadku pojazdu na rzecz Powiatu; 5) w oparciu o opinię rzeczoznawcy, pojazd został sprzedany [...] lipca 2016 r. Starosta podał, że koszty należności zostały wyliczone za okres 436 dni przechowywania pojazdu na parkingu strzeżonym (od [...] maja 2015 r. do [...] lipca 2016 r.), powiększone o koszt usunięcia pojazdu oraz wycenę jego wartości przez rzeczoznawcę. W odwołaniu, skarżący ocenił decyzję SKO jako niesprawiedliwą i naruszającą przepisy prawa materialnego oraz proceduralnego (K.p.a.). Po rozpatrzeniu sprawy w trybie instancyjnym - wydając zaskarżoną decyzję - SKO utrzymało w mocy decyzję Starosty. Na wstępie Kolegium dostrzegło, że podstawę prawną skarżonej odwołaniem decyzji stanowił art. 130a ust. 10h u.P.r.d., zgodnie z którym, koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i oraz że decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje Starosta. Zauważyło, że w sprawie przyczyną wydania dyspozycji usunięcia pojazdu z drogi była okoliczność opisana w art. 130a ust. 2 pkt 1 lit. a) u.P.r.d., tj. pojazdem kierowała osoba znajdująca się w stanie nietrzeźwości. Wskazało, że pismem z [...] maja 2015 r., Komenda Powiatowa Policji powiadomiła skarżącego, że pojazd zabezpieczono na parkingu strzeżonym oraz że powiadomienie to zawierało pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu w terminie 3 miesięcy i kosztach związanych z usunięciem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu. Zważyło, że z powiadomieniem zapoznano skarżącego. Zaznaczyło, że [...] sierpnia 2015 r., Z-ca Komendanta Policji Powiatowej przesłał do Starostwa dokumentację związaną z usunięciem pojazdu. Podkreśliło, że pojazd nie został odebrany przez skarżącego z parkingu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia z drogi i że postanowieniem z [...] września 2015 r. ([...]) SR orzekł przepadek pojazdu na rzecz Powiatu (jak wynika z umieszczonej na postanowieniu klauzuli, SR stwierdził wykonalność postanowienia [...] marca 2018 r.). Podniosło, że rzeczoznawca sporządził wycenę pojazdu i że został on sprzedany [...] lipca 2016 r. SKO motywowało, że zbycie pojazdu miało miejsce przed uprawomocnieniem się postanowienia SR o przepadku pojazdu, co skutkowało naliczeniem niższych kosztów jego przechowywania, liczonych za okres od daty usunięcia pojazdu ([...] maja 2015 r.) do dnia sprzedaży pojazdu ([...] lipca 2016 r.). Podało, że na wyliczoną kwotę kosztów (3.893,13 zł) składają się koszty: usunięcia pojazdu (366 zł), przechowywania pojazdu na parkingu strzeżonym (w 2015 r.: 229 dni x 7,74 zł = 1.772,46 zł; w 2016 r.: 207 dni x 7,81 zł = 1.616,67 zł.) i oszacowania pojazdu (138 zł). Dojrzało, że do wyliczenia kosztów usunięcia i przechowywania pojazdu Starosta przyjął - z korzyścią dla strony - wysokość kosztów rzeczywiście poniesionych, mimo że powinien zastosować znacznie wyższe stawki, wynikające z uchwał Rady Powiatu (art. 130a ust. 6 u.P.r.d.). W skardze, skarżący zarzucił obu wydanym w sprawie decyzjom naruszenie: 1) prawa materialnego, tj. art. 130a ust. 10h w zw. z ust. 10e u.P.r.d., przez przyjęcie, że koszty wynikające z usunięcia, przechowywania na parkingu i oszacowania pojazdu ponosi właściciel pojazdu a Starosta dołożył należytej staranności przy prowadzeniu tej sprawy, szczególnie w zakresie poszukiwania osoby uprawnionej do jego odbioru wraz z wnioskowaniem do Sądu o orzeczenie przepadku rzeczy (pojazdu), mimo znanego organowi faktu przebywania właściciela pojazdu poza miejscem zamieszkania, tj. w zakładzie karnym; 2) przepisów proceduralnych i zasad wynikających z K.p.a., tj. - m.in. - art. 9, art. 10 oraz art. 6, art. 7 i art. 7a K.p.a. a także zasady współżycia społecznego, w zakresie prowadzenia postępowania z przekroczeniem granic swobodnego uznania. Tak stawiając zarzuty, skarżący wniósł o uznanie, że nie ma obowiązku zapłaty kosztów lub uchylenie obu decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skarżący uzasadnił swoje stanowisko w sprawie. Dowodził, że nie mógł odebrać - stanowiącego jego własność - pojazdu z parkingu w terminie do 3 miesięcy, wskazanym w powiadomieniu z [...] maja 2015 r., gdyż został zatrzymany przez Policję i przebywał w areszcie (fakt ten uniemożliwiał mu równocześnie odbiór pism urzędowych kierowanych na adres jego zamieszkania). Podniósł, że do odbioru pojazdu potrzebny był dowód osobisty gdy tymczasem jego dowód (wraz z prawem jazdy) został zabrany i niezwrócony przez Policję. Stwierdził, że fakt odbioru przez niego - [...] lipca 2015 r. - rzeczy znajdujących się w pojeździe nie oznacza, że nie posiadając stosownych dokumentów mógł on skutecznie odebrać pojazd. Zauważył, iż Starosta nie ustalił, z jakiego powodu kolejne pisma do niego adresowane i wysyłane nie są przez niego odbierane, czy też dlaczego nie odbiera on pojazdu z parkingu. Podkreślił, że Starosta nie powiadomił go także o tym, iż złożył do SR wniosek o przepadek rzeczy (pojazdu) oraz że nie został zawiadomiony przez Sąd o wydaniu postanowienia o przepadku pojazdu. Dodał, że na okoliczność ustalenia kosztów przechowywania, oszacowania i sprzedaży pojazdu przez Starostę również nie został powiadomiony, ani nie otrzymał żadnej decyzji w tym zakresie. Dalej skarżący dostrzegł, że w skierowanym do SR wniosku o orzeczenie przepadku pojazdu Starosta wskazał, że brak jest jakichkolwiek danych pozwalających na ustalenie, że nieodebranie pojazdu nastąpiło z przyczyn niezależnych od właściciela, gdy tymczasem przebywanie w areszcie, nieposiadanie dokumentów i nieotrzymywanie pism urzędowych kierowanych na adres miejsca zamieszkania stanowią przyczyny niezależne od strony, wobec której było prowadzone postępowanie. Jego zdaniem, Starosta winien wystąpić do Policji w celu ustalenia miejsca pobytu zatrzymanego po zdarzeniu drogowym (miał ponadto z urzędu dostęp do bazy informacji dotyczących zatrzymanych dowodów rejestracyjnych pojazdów, dowodów osobistych i praw jazdy). Wobec powyższego, skarżący wniósł jak na wstępie. W odpowiedzi na skargę, SKO wnioskowało o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga okazała się nieuzasadniona. Po dokonaniu kontroli zaskarżonej decyzji, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, sformułowane w skardze zarzuty i wspierające je argumenty, Sąd stwierdził, że brak jest podstaw do zakwestionowania stanowiska organu wyrażonego w tej decyzji. Decyzja ta znajduje bowiem podstawy w prawie materialnym, jej wydanie zaś poprzedziło postępowanie, w którym nie uchybiono regułom procesowym. Sąd uznał, że w sprawie zasadnie - zgodnie z art. 130a ust. 10h u.P.r.d. - nałożono na skarżącego obowiązek zapłaty kwoty 3.893,13 zł, tytułem obciążenia go kosztami usunięcia, przechowywania na parkingu strzeżonym i oszacowania pojazdu. Stanowiący podstawę prawną zaskarżonej decyzji art. 130a ust. 10h u.P.r.d. normuje, że koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje Starosta. W sprawie, przyczyną wydania - [...] maja 2015 r. - dyspozycji usunięcia pojazdu z drogi była okoliczność przewidziana w art. 130a ust. 2 pkt 1 lit. a) u.P.r.d., tj. pojazdem kierowała osoba (skarżący) znajdująca się w stanie nietrzeźwości. Pismem z [...] maja 2015 r., Komenda Powiatowa Policji powiadomiła skarżącego, że jego pojazd został zabezpieczony na parkingu strzeżonym (pouczyła o skutkach nieodebrania pojazdu w terminie 3 miesięcy: wystąpieniu do sądu o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu, kosztach związanych z usunięciem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu). Z treścią powiadomienia skarżący został zapoznany osobiście, co potwierdził własnoręcznym podpisem (dowód: poz. 2.2 akt administracyjnych). W dniu [...] sierpnia 2015 r., Z-ca Komendanta Policji Powiatowej przesłał do Starostwa dokumentację związaną z usunięciem pojazdu. Pojazd nie został przez skarżącego odebrany z parkingu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia z drogi. Zgodnie z pouczeniem zawartym w w/w powiadomieniu z [...] maja 2015 r., pojazd z parkingu odbiera właściciel pojazdu (posiadacz) wskazany w dowodzie rejestracyjnym (pozwoleniu czasowym) pojazdu lub w pokwitowaniu za zatrzymany dowód rejestracyjny albo pozwoleniu czasowym, po uiszczeniu opłaty za jego usunięcie i parkowanie oraz po okazaniu zezwolenia, jeżeli jest ono wymagane. Wbrew argumentacji skargi, w której skarżący kwestionuje możliwość odbioru pojazdu w terminie 3 miesięcy od daty usunięcia go z drogi, z tego powodu, że Policja zatrzymała mu dowód osobisty wraz z prawem jazdy, wskazać za SKO należy, że z pisma Komendy Powiatowej (poz. 2.1. akt administracyjnych) wynika, że skarżącemu - [...] maja 2015 r. - zostało zatrzymane za pokwitowaniem jedynie prawo jazdy i że podczas zdarzenia kierujący nie posiadał przy sobie dowodu rejestracyjnego i polisy OC. Tak więc nie istniała - z podanego przez skarżącego powodu - obiektywna przeszkoda odbioru pojazdu w ustawowym terminie. Tym bardziej, że to sam skarżący potwierdził, że [...] lipca 2015 r. (dyspozycja usunięcia pojazdu była wystawiona [...] maja 2015 r.) był na parkingu strzeżonym, na który odholowano jego pojazd, gdzie odebrał swoje rzeczy (dowód: pismo z [...] sierpnia 2015 r. Zarządu Dróg Powiatowych przesyłające do Starostwa protokół nr [...] wraz z adnotacją skarżącego na tym protokole; poz. 1 akt administracyjnych). Dalej Sąd zauważył, że w myśl art. 130a ust. 10e u.P.r.d.: "W sprawach o przepadek pojazdu sąd stwierdza, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru, dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego". Fakt, że w poszukiwaniu osoby uprawnionej do odbioru pojazdu dołożono należytej staranności i że orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, przesądził w rozpoznawanej sprawie - w postanowieniu z [...] września 2015 r. ([...]) - SR, który orzekł przepadek pojazdu na rzecz Powiatu (patrz: poz. 5, 6 akt administracyjnych). Powyższe wynika jednoznacznie z treści tego postanowienia. Stanowiskiem SR Starosta był związany. W postępowaniu w przedmiocie wydania decyzji na podstawie art. 130a ust. 10h u.P.r.d. organ nie ustala, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, czy usunięcie pojazdu było zasadne, czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru dołożono należytej staranności i czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Kwestie te są bowiem - w świetle art. 130a ust. 10e u.P.r.d. - przedmiotem postępowania przed sądem powszechnym w sprawie przepadku pojazdu (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 maja 2017 r., I OSK 2142/15; CBOSA). Decyzja, o której mowa w art. 130a ust. 10h u.P.r.d., jest decyzją związaną. Zatem, w sytuacji ziszczenia się przesłanek jej wydania, organ wydaje ją obligatoryjnie. Nie może on odstąpić od jej wydania, np. z uwagi na słuszny interes strony, o którym mowa w art. 7 K.p.a. Sąd stwierdził, że w sprawie prawidłowo naliczono koszty przechowywania pojazdu, liczone za okres od daty usunięcia pojazdu ([...] maja 2015 r.) do dnia jego sprzedaży ([...] lipca 2016 r.). Na wyliczoną kwotę kosztów (3.893,13 zł) składają się koszty: usunięcia pojazdu (366 zł), przechowywania pojazdu na parkingu strzeżonym (w roku 2015: 229 dni x 7,74 zł = 1.772,46 zł; w roku 2016: 207 dni x 7,81 zł = 1.616,67 zł.) oraz oszacowania pojazdu (faktura VAT nr [...] - 138 zł). Za SKO Sąd zauważył, że do wyliczenia kosztów związanych z usunięciem i przechowywaniem pojazdu Starosta przyjął - z korzyścią dla skarżącego - wysokość kosztów rzeczywiście poniesionych, mimo że powinien zastosować znacznie wyższe stawki, wynikające z uchwał Rady Powiatu (art. 130a ust. 6 u.P.r.d.). Z tych względów, nie podzielając zarzutów skargi - stosownie do dyspozycji art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - należało orzec, jak w sentencji wyroku. ----------------------- 3