III SA/Wr 481/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Moskała Sędziowie Sędzia NSA Józef Kremis Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca) Protokolant apl. radcowski Sergiusz Kmiecik po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 11 lutego 2009 r. sprawy ze skargi M. K. i R. Ć. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]roku nr [...] w przedmiocie odmowy zarejestrowania pojazdu oddala skargę. W dniu [..,.] M. K. i R. Ć. (dalej skarżący) złożyli do Starostwa Powiatowego w Ś. wniosek o rejestrację samochodu marki [...], nr nadwozia [...] sprowadzonego z zagranicy. Do wniosku dołączono umowę "kupna-sprzedaży" z dnia [...], zaświadczenie o wyrejestrowaniu pojazdu z dnia [...], kartę pojazdu wraz z tłumaczeniem z języka niemieckiego, zaświadczenie potwierdzające uiszczenie podatku od towarów i usług z dnia [...]., dokument potwierdzający zapłatę akcyzy z dnia [...]., zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu. Decyzją z dnia [...] (nr [...]) Starosta Ś. dokonał czasowej rejestracji pojazdu pod nr rej. [...], a następnie decyzją z dnia [...] (nr [...]) dokonał stałej rejestracji tego pojazdu. Pismem z dnia [...] Starostwo Powiatowe w Ś. zostało poinformowane przez Komendę Powiatową Policji w Ś. o prowadzonym przez tę Komendę śledztwie dotyczącym posłużenia się fałszywymi dokumentami przy rejestracji m.in. samochodu marki [...], nr nadwozia [...]. Ponadto wskazano, że w dniu [...] biegły z Laboratorium Kryminalistycznego KWP we W. wydał opinię, że dokumenty w postaci karty pojazdu i zaświadczenia o wyrejestrowaniu (wymeldowaniu) przedmiotowego pojazdu są nieautentyczne i zostały sfałszowane metodą podrobienia. Postanowieniem z dnia [...] Prokurator Prokuratury Rejonowej w Ś. umorzył śledztwo w sprawie posłużenia się sfałszowanymi dokumentami w postaci karty pojazdu i zaświadczenia o wyrejestrowaniu (wymeldowaniu) przedmiotowego pojazdu, z powodu niewykrycia sprawcy czynu. Postanowieniem z dnia [...] Prokurator Rejonowy w Ś. umorzył postępowanie w sprawie podrobienia dokumentów przedmiotowego samochodu z uwagi na niewykrycie sprawcy. Postanowieniem z [...] Starosta Ś. wznowił z urzędu – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 149 § 1 i 2 k.p.a. – postępowanie administracyjne w sprawie własnej decyzji ostatecznej z dnia [...] o rejestracji samochodu osobowego marki [...], nr nadwozia [...] pod nr rej. [...] na M. K. i R. Ć. Decyzją z dnia [...] (nr [...]) Starosta Ś. uchylił własną decyzję ostateczną z dnia [...] o rejestracji samochodu osobowego marki [...], nr rej. [...] i odmówił zarejestrowania przedmiotowego pojazdu. W uzasadnieniu wskazano, że w związku z faktem przedłożenia do rejestracji podrobionych dokumentów w postaci zaświadczenia o wyrejestrowaniu przedmiotowego samochodu i karty pojazdu nie zostały spełnione wynikające z art. 72 ust. 1 pkt 5, ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.) oraz § 3 ust. 1 pkt 2, ust. 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U., Nr 133, poz. 1123 ze zm.) warunki do zarejestrowania pojazdu, o czym organ nie wiedział w dniu rejestracji. M. K. i R. Ć. wnieśli odwołanie od powyższej decyzji, wskazując, że przedmiotowy samochód zakupili w dobrej wierze. Ponadto podnieśli, że w chwili składania wniosku o zarejestrowanie samochodu nie wiedzieli, iż dokumenty, które przedłożyli były nieautentyczne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...]. (nr [...]) utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazano, że Starosta Ś. słusznie wznowił postępowanie administracyjne, a następnie uchylił własną decyzję o rejestracji pojazdu oraz odmówił jego zarejestrowania, bowiem niewątpliwie z postanowienia Prokuratury Rejonowej w Ś. z dnia [...] o umorzeniu śledztwa wynikało, że dokumenty w postaci karty pojazdu i zaświadczenia o wymeldowaniu (wyrejestrowaniu) samochodu osobowego marki [...], przedstawione do rejestracji były podrobione, a więc były one przedmiotem przestępstwa, przy czym jego sprawca nie został ustalony. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W., domagając się jej uchylenia. W uzasadnieniu ponownie podniesiono, że samochód został zakupiony w dobrej wierze od wujka skarżącej, który przez kilkanaście lat był właścicielem przedmiotowego samochodu. Podkreślono również, że podczas rejestracji samochodu w Urzędzie Komunikacji, a także w Urzędzie Celnym w Ś. nikt nie kwestionował autentyczności złożonych przez skarżących dokumentów. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez samorządowe kolegia odwoławcze, jako organy wyższego stopnia w stosunku do organów decyzyjnych jednostek samorządu terytorialnego, w rozumieniu art. 17 pkt 1 k.p.a. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Kwestionowana decyzja została wydana w trybie wznowienia postępowania administracyjnego. Przedmiot postępowania wznowieniowego wyznacza treść art. 149 § 2 k.p.a., zgodnie z którym organ ma obowiązek ustalić, czy wystąpiła przyczyna wznowienia, a w razie pozytywnego wyniku tych ustaleń, przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia istoty sprawy administracyjnej, będącej przedmiotem decyzji ostatecznej Badanie legalności zaskarżonej decyzji wymaga więc ustalenia, czy w rozpoznawanej sprawie istniały ustawowe przesłanki do wszczęcia nadzwyczajnego postępowania, w którym doszło do wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej z dnia [...]. dokonującej rejestracji samochodu [...], nr nadwozia [...], nr rejestracyjny [...]. Zdaniem organów orzekających, po zarejestrowaniu przedmiotowego samochodu, okazało się, że przedłożenie do rejestracji dokumenty w postaci zaświadczenia o wyrejestrowaniu samochodu i karty pojazdu okazały się fałszywe, zostały podrobione i jako takie nie mogły być uznane za dokument w rozumieniu art. 72 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.). Zaszła więc, zdaniem organów administracyjnych, przesłanka wznowienia postępowania wskazana w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. Zgodnie z powyższymi przepisami, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznowienia się postępowania administracyjnego, jeżeli: 1) dowody, na których postawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe; 2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa. Wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. (pierwszej przesłanki) ograniczone jest wystąpieniem łącznym następujących warunków. Po pierwsze - wystąpieniem w postępowaniu dowodowym prowadzonym w danej sprawie fałszywego dowodu. Po drugie, możliwość zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. jest ograniczona wymogiem, by sfałszowanie dowodu było stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu. Po trzecie, zastosowanie wspomnianego przepisu k.p.a. zakłada ponadto, aby fałszywy dowód był podstawą ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy. Wskazać należy, iż w dniu [...]., tj. w dniu wydania decyzji w przedmiocie rejestracji samochodu [...]. numerze rejestracyjnym [...], zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 2 i 5, ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym oraz § 3 ust. 1 pkt 2, ust. 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U., Nr 133, poz. 1123 ze zm.), podstawę rejestracji samochodu sprowadzonego z zagranicy stanowiło przedłożenie przez składającego wniosek o rejestrację pojazdu m.in. dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był już zarejestrowany lub zamiast dowodu rejestracyjnego innego dokumentu stwierdzającego rejestrację pojazdu za granicą, wydanego przez organ właściwy do rejestracji pojazdów za granicą, a także przedłożenie karty pojazdu, jeżeli była wydana . Dowodem, na podstawie którego ustalono istotne dla rejestracji przedmiotowego samochodu okoliczności faktyczne w rozpatrywanej sprawie, był dokumentu stwierdzający wyrejestrowanie samochodu za granicą, wydany przez organ właściwy do rejestracji pojazdów za granicą, a także karta pojazdu. Postanowieniem z dnia [...] Prokurator Prokuratury Rejonowej w Ś. umorzył śledztwo w sprawie posłużenia się sfałszowanymi dokumentami w postaci karty pojazdu i zaświadczenia o wyrejestrowaniu (wymeldowaniu) przedmiotowego pojazdu, z powodu niewykrycia sprawcy czynu. Postanowieniem z dnia [...]. Prokurator Rejonowy w Ś. umorzył postępowanie w sprawie podrobienia dokumentów przedmiotowego samochodu z uwagi na niewykrycie sprawcy. Niemniej, umarzając powyższe postępowania w sprawie dokumentów samochodu [...] o numerze rejestracyjnym [...], Prokurator Rejonowy w Ś. uznał, iż dwa dokumenty samochodu [...] w postaci dokumentów komunikacyjnych Fahrzeugbrief serii [...] nr [...] oraz zaświadczenie o wymeldowaniu, tj. Abmeldebescheinigung für den Fahrzeughalter z dnia [...] są dokumentami nieautentycznymi. Wskazać należy, że postanowienia prokuratora o umorzeniu śledztwa są dokumentem urzędowy w rozumieniu art. 194 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, odpowiednio art. 76 § 1 k.p.a. (wyrokach NSA z dnia 10 września 1986 r. SA/Gd 625/86 publ. POP 1995 nr 2 str. 28 oraz z dnia 25 października 2005 r. FSK 2323/04). Według przepisu art. 76 § 1 k.p.a. dokument urzędowy sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy oznacza to, iż powyższe dokumenty prokuratorskie mogły stanowić źródło dowodowe, na podstawie którego organ powziął wiadomość o sfałszowaniu dokumentów stanowiących podstawę wydania decyzji o zarejestrowaniu pojazdu [...], w dniu [...]. Mimo iż postępowania administracyjne i karne są niezależnymi od siebie postępowaniami funkcjonującymi w różnych płaszczyznach materialnoprawnych, nie można wykluczyć wzajemnych powiązań w zakresie postępowania dowodowego. W szczególności należy mieć na uwadze art. 75 k.p.a., zgodnie z którym dowodami w postępowaniu administracyjnym może być wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Możliwe jest więc wykorzystania dowodów zebranych uprzednio w postępowaniu przed innymi organami, bez konieczności powtórnego ich przeprowadzenia przez organ administracji publicznej. Mając na uwadze powyższe Sąd zważył, iż materiały zgromadzone we właściwej formie przez uprawniony organ w toku postępowania karnego mogły być częścią materiału dowodowego w niniejszej sprawie. W szczególności dotyczy to "Opinii nr [...] z przeprowadzonych badań technicznych dokumentu" Laboratorium Kryminalistycznego Komendy Wojewódzkiej Policji we W. z dnia [...], z której jednoznacznie wynika, iż powyższe dokumenty, na podstawie których organ dokonał rejestracji pojazdu, są nieautentyczne i zostały sfałszowane metodą podrobienia. Dokonanie czynu zabronionego, w postaci fałszerstwa dowodu, jest w tym przypadku niewątpliwe, brak jest tylko możliwości wykrycia sprawcy tego czynu. Orzeczenia prokuratorskie stały się także prawomocne pod względem procesowym. W ocenie Sądu, organ pierwszej instancji jak i organ drugiej instancji trafnie uznały w świetle powyższych ustaleń, że w rozpoznawanej sprawie zaistniała przesłanka wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Wskazać należy, iż zarówno Starosta Ś., jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. przyjęły także jako podstawę wznowienia postępowania przesłankę, o której mowa we art. 145 § 1 pkt 2 kpa - wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w wyniku przestępstwa. Wznowienie postępowania na tej podstawie jest dopuszczalne, jeżeli zostaną łącznie spełnione dwa warunki: fakt popełnienia przestępstwa oraz stwierdzenie tego faktu prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu. Pomiędzy przestępstwem a wydaniem decyzji musi dodatkowo zachodzić związek przyczynowy, choć nie ma znaczenia prawnego, czy przestępstwo miało wpływ na treść decyzji (Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, B. Adamiak i J. Borkowskiego, Warszawa 2005, str. 640). Ponadto w kompetencji organu nie leży samodzielne ustalenie, czy popełnienie przestępstwa miało miejsce, jeżeli prokurator prowadzący postępowanie karne stwierdził, iż przestępstwo nie zostało popełnione (wyrok WSA w Warszawie, VII SA/Wa 1326/04). Nie ulega wątpliwości, iż Prokurator Rejonowy w Ś. prowadzący śledztwo w sprawie podrobienia dokumentów rejestracyjnych samochodu [...] o numerze rejestracyjnym [...] ustalił, iż dokumenty rejestracyjne niniejszego pojazdu są nieautentyczne, podrobione. W niniejszej sprawie nie zapadło jednak prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające popełnienie przestępstwa. Tym samym, w sytuacji nie wystąpienia wskazanego powyższej warunku, brak dopuszczenia wznowienia postępowania na zasadzie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a., obok zaistniałej przesłanki wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 §1 pkt 1 k.p.a. Konsekwencją wznowienia postępowania było rozpoznanie i rozstrzygnięcie przez organy orzekające istoty sprawy administracyjnej, będącej przedmiotem decyzji ostatecznej o rejestracji samochodu. Jak już wskazano, w dniu [...]., materialnoprawną podstawę wydania decyzji o rejestracji pojazdu [...] o numerze rejestracyjnym [...] oraz wydania nowego dowodu rejestracyjnego stanowiły przepisy art. 72 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym oraz przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów. Zgodnie z tymi przepisami, obowiązującymi w dacie wydania decyzji ostatecznej, podstawę rejestracji pojazdu sprowadzonego z zagranicy stanowiło przedłożenie przez składających wniosek o rejestrację pojazdu m.in. dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był już zarejestrowany lub zamiast dowodu rejestracyjnego innego dokumentu stwierdzającego rejestrację pojazdu za granicą, wydanego przez organ właściwy do rejestracji pojazdów za granicą, a także karty pojazdu, jeżeli została wydana. W razie niespełnienia przewidzianych prawem warunków tj. nieprzedłożenia wymaganych dokumentów, nie mogła nastąpić rejestracja pojazdu. Wspomniane dokumenty winny być prawdziwe nie tylko w znaczeniu formalnym, czyli sporządzone przez powołane do tego organy lub osoby, lecz także zgodne ze stanem faktycznym. Jeżeli chodzi o wiarygodność dokumentów, to w doktrynie prawa administracyjnego przyjmuje się, że za prawdziwy uważa się dokument, który nie budzi wątpliwości co do tego, iż posiada trzy następujące cechy występujące łącznie: a) został wystawiony przez osobę lub instytucję, która powinna go wystawić, b) treść dokumentu odpowiada rzeczywistości, c) dokument posiada treść niezmienioną, tj. tę, którą nadał mu wystawca. Ustalenie fałszu w dokumentach ma ten skutek, że rozstrzygające w sprawie organy nie mają podstaw do uznania, iż spełnia ona warunki dokumentu wymaganego przy złożeniu wniosku o rejestrację. Z materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie wynika, że po zarejestrowaniu przedmiotowego samochodu ustalono, iż przedłożone przez skarżących dokumenty okazały się sfałszowane. W związku z powyższym przedstawione do rejestracji dokumenty, tj. karta pojazdu oraz zaświadczenie o wyrejestrowaniu pojazdu nie mogły być uznane za dokumenty w rozumieniu art. 72 ust. 1 i 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym z dnia 20 czerwca 1997 r. Nie ma znaczenia dla powyższego stanowiska podnoszona przez skarżących okoliczność, że nie wiedzieli, iż dokumenty, które przedłożyli do rejestracji samochodu są fałszywe, a także okoliczność, że podczas rejestracji samochodu w Urzędzie Komunikacji jak i w Urzędzie Celnym w Ś., nikt nie kwestionował autentyczności złożonych dokumentów. W ocenie Sądu, organy obu instancji, dysponując materiałem dowodowym, na którym opierała się Prokuratura Rejonowa w Ś. prowadząca śledztwo w sprawie o podrobienie dokumentów samochodu [...]nr rej. [...], w tym opinii laboratorium kryminalistycznego z dnia [...]., trafnie uznały, że zaistniała podstawa do uchylenia decyzji z dnia [...]. w sprawie rejestracji powyższego samochodu osobowego i odmowy rejestracji powyższego pojazdu. Zauważyć należy, że w zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] powołano § 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów jako podstawę obowiązku przedłożenia przez składających wniosek o rejestrację pojazdu określonych w tym przepisie dokumentów. Samochód [...] o numerze rejestracyjnym [...] podlegał w dniu [...] pierwszej rejestracji w Polsce jako pojazd sprowadzony z zagranicy, wykaz wymaganych przy rejestracji takiego pojazdu dokumentów regulował § 3 powyższego rozporządzenie. To uchybienie jednak nie wpłynęło na merytoryczną zasadność rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiotowej sprawie. Mając powyższe na względzie, a także fakt, że postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone z dochowaniem wymogów procesowych, na podstawie art. 151 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji.