III SA/Wr 49/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale III sprawy ze skargi S. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 10 sierpnia 2023 r. nr SKO/RD-421/135/2023 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: odrzucić skargę. S. L. (dalej: skarżący, strona skarżąca) wniósł skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy (dalej: SKO, Kolegium, organ odwoławczy) w przedmiocie wskazanym w sentencji. Z akt sprawy wynika, że decyzją Starosty G. (dalej: organ I instancji) z 28 lutego 2023 r. ustalono koszty związane z usunięciem oraz przechowywaniem pojazdu na kwotę 46.195,50 zł, obciążając nimi solidarnie J. S. oraz skarżącego. Skarżący wniósł od tej decyzji odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, do którego załączył także wniosek o zwolnienie z kosztów oraz o pełnomocnika z urzędu. W załączonych wnioskach, poinformował, że od 5 kwietnia 2023 r. będzie przebywał w Z. w L. na [...]. W dniu 28 kwietnia 2023 r. SKO wezwało skarżącego do wskazania, czy pismo z 21 marca 2023 r. stanowi sprzeciw czy odwołanie od decyzji organu I instancji, pod rygorem uznania, że to odwołanie. Powyższe pismo zostało wysłane na adres Z. w G. i wróciło do Kolegium z adnotacją [...]. W notatce służbowej z 12 maja 2023 r. Starszy Inspektor SKO ustalił adres, pod którym przebywa strona (ul. [...], [...] G.). Na ten adres ponownie wysłano wezwanie, które zostało zwrócone do nadawcy z adnotacją [...]. Organ odwoławczy uznał wezwanie za doręczone. Kolegium przekazało 30 czerwca 2023 r. odwołanie wg. właściwości organowi I instancji, o czym poinformowało skarżącego pod adresem, który uznało za adres, pod którym przebywa strona. Pismem z 5 lipca 2023 r. organ I instancji przekazał odwołanie do Kolegium wraz z aktami sprawy, o czym poinformowało skarżącego, wysyłając zawiadomienie na adres Z. w G. Zaskarżonym postanowieniem Kolegium stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Rozstrzygnięcie wysłano na adres: ul. [...], [...] G. Przesyłka wróciła do organu odwoławczego z adnotacją "nie podjęto w terminie 7.09.2023 r.". Na wezwanie Sądu organ odwoławczy oświadczył, że nie podejmował próby doręczenia na adres Z., w którym przebywał skarżący. Wyjaśnił, że brak podjęcia takiej próby wynikał z faktu niewskazania przez Z. w G., na zwróconej przesyłce, że strona została przeniesiona do innego Z. Wobec tego, wyznaczony do prowadzenia sprawy etatowy członek Kolegium ustalił telefonicznie z organem I instancji, że adresem stałego zamieszkania skarżącego jest adres w miejscowości G., na który wysyłano pisma. Zwroty zaś przychodziły z adnotacją "nie podjęto w terminie", a nie adnotacją, że strona pod tym adresem nie zamieszkuje. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu jako przedwczesna. Zgodnie z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) dalej: p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a. Przywołany przepis początek biegu terminu, a w konsekwencji prawo do wniesienia skargi, ściśle wiąże z faktem prawidłowego doręczenia skarżonego rozstrzygnięcia. Wniesienie skargi przed doręczeniem stronie rozstrzygnięcia podlegającego zaskarżeniu do sądu administracyjnego nie rodzi skutków prawnych (por. postanowienia NSA z dnia 27 marca 2019 r., sygn. akt I GSK 325/19; z dnia 23 października 2020 r., sygn. akt II FSK 1601/18; z dnia 28 października 2020 r., sygn. akt II OSK 2477/20, orzeczenia dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wynika z akt sprawy, zaskarżone postanowienie nie zostało stronie doręczone w miejscu pobytu, a w miejscu jej zamieszkania. Organ odwoławczy powziąwszy informację, że skarżący nie przebywa w Z. w G., założył – po odbyciu rozmowy telefonicznej z pracownikiem organu I instancji - że skarżący został z niego zwolniony i przebywa pod stałym adresem zamieszkania w miejscowości G. Tymczasem z akt sprawy (w szczególności z treści notatki służbowej z dnia 22 listopada 2023 r.) wynika, że skarżący w tym czasie nadal [...], a w treści złożonego odwołania skarżący sam wskazywał w sposób wyraźny, że od 5 kwietnia 2023 r. będzie jedynie czasowo przeniesiony do Z. w L. w celu [...]. W tej sytuacji obowiązkiem organu było ustalenie, gdzie dokładnie (w jakim Z.) przebywa skarżący w czasie, w którym organ dokonywał doręczenia, nie zaś bezkrytycznie przyjmować, że został z niego zwolniony. W ocenie Sądu, dostrzeżone przez Sąd z urzędu nieprawidłowości w doręczeniu zaskarżonego postanowienia z dnia 10 sierpnia 2023 r. stanowią przeszkodę do przyjęcia fikcji jego doręczenia, czego konsekwencją jest z kolei stwierdzenie, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie weszło do obrotu prawnego. Konstatacja ta rzutuje na ocenę skargi jako przedwczesnej. Przyjęcie fikcji doręczenia pisma, z uwagi na wiążące się z nią skutki prawne, nie może nasuwać wątpliwości, że doręczyciel dochował wymogów zawartych w art. 44 k.p.a. Jak stanowi wspomnianym przepis, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ (§ 1). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4). Przesłanką zastosowania procedury przewidzianej w art. 44 k.p.a., w tym uznania fikcji doręczenia na podstawie art. 44 § 4 k.p.a., jest "niemożność doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 k.p.a. i 43 k.p.a.". Niemożność ta obejmuje sytuacje, w których adresatowi będącemu osobą fizyczną nie doręczono pisma w żadnym z miejsc przewidzianych w art. 42 k.p.a. lub też nie doręczono pisma żadnej z osób wymienionych w art. 43 k.p.a. Należy przyjąć, że niemożność doręczenia w sposób wskazany w art. 42 k.p.a. dotyczy przypadków, w których podmiot doręczający nie zastał adresata pisma (adresat był nieobecny w miejscach wymienionych w tym przepisie). Doręczenie w trybie art. 44 k.p.a. może wywrzeć skutek prawny jedynie, jeśli nastąpiło na właściwy adres, tj. adres będący faktycznie miejscem zamieszkania strony, ewentualnie innym adresem wskazanym przez stronę w postępowaniu jako właściwy do doręczeń. Natomiast domniemanie doręczenia nie ma zastosowania do pisma błędnie zaadresowanego, a kierowanie korespondencji na nieprawidłowy - w rozumieniu art. 42 k.p.a. - adres nie może skutkować uznaniem doręczenia w trybie art. 44 k.p.a. za skuteczne. Materialnoprawne skutki doręczenia pisma stronie, oparte na domniemaniu mogą powstać tylko po dokładnym spełnieniu warunków określonych przepisem ustawowym (art. 44 k.p.a.). Konieczne jest więc dokonanie przez doręczyciela wszystkich czynności łącznie przewidzianych tym przepisem, by można było uznać przesyłkę za skutecznie doręczoną w trybie fikcji prawnej doręczenia. Za wszelkie błędy popełnione w zakresie doręczenia odpowiada organ administracji publicznej i to bez względu na to, czy czynność tę realizował samodzielnie, czy też zlecał jej wykonanie innym uprawnionym podmiotom, a ich wystąpienie skutkuje niemożnością uznania czynności doręczenia za skuteczną. Powyższe doprowadziło Sąd do przekonania, że nie można było przyjąć skutku doręczenia tego postanowienia stronie, a w konsekwencji, także skutku wejścia go do obrotu prawnego. W stanie faktycznym sprawy brak jest możliwości ustalenia, że spełnione zostały wszystkie przesłanki z art. 44 k.p.a. albowiem organ odwoławczy, po otrzymaniu zwrotu z Z. w G. z adnotacją, że skarżący w tym Z. nie przebywa, błędnie założył, że skarżący przebywa [...] pod adresem stałego pobytu, który otrzymał od organu I instancji. Tym samym organ zignorował informację zawartą w piśmie stanowiącym załącznik do odwołania o czasowym przeniesieniu skarżącego [...] i przyjął, że strona przebywa pod adresem zamieszkania, co poskutkowało wadliwym ustaleniem, możliwości zastosowania fikcji doręczenia z art. 44 k.p.a. Z tych powodów, wniesiona przez stronę skarga na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z 10 sierpnia 2023 r. kwalifikowała się do odrzucenia jako przedwczesna na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., o czym orzeczono w sentencji postanowienia. Obowiązkiem organu będzie zatem ponowne doręczenie stronie postanowienia z dnia 10 sierpnia 2023 r. (nr SKO/RD-421/135/2023) na prawidłowo ustalony adres. Skuteczne doręczenie tego postanowienia będzie natomiast skutkować możliwością ponownego złożenia skargi przez stronę skarżącą.