III SA/Wr 495/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Chołuj (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Sędzia NSA Maciej Guziński, Anna Moskała, Protokolant Katarzyna Kiermacka, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 28 listopada 2018 r. sprawy ze skargi K.B. na rozstrzygnięcie Stowarzyszenia "A" z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie negatywnej ponownej oceny projektu oddala skargę w całości. W dniu [...] maja 2018 r. K. B. (dalej: skarżący, strona) złożył wniosek o przyznanie pomocy w ramach ogłoszonego przez Stowarzyszenie "A" (dalej: "Stowarzyszenie") naboru wniosków na operacje w ramach poddziałania 19.2 "[...]" z wyłączeniem projektów grantowych oraz operacji w zakresie podejmowania działalności gospodarczej objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. Pismem z dnia [...] lipca 2017 r. Rada poinformowała skarżącego, że operację uznano za zgodną z Lokalną Strategią Działania i wybrano ją do dofinansowania, przyznając 28 pkt w ramach przeprowadzonej oceny. Z uwagi jednak na limit dostępnych środków wskazany w ogłoszeniu o naborze, mimo wyboru do dofinansowania, operacja nie zmieściła się w nim. Od niniejszego rozstrzygnięcia skarżący wniósł protest, nie zgadzając się z oceną wniosku w zakresie kryteriów wyboru operacji odnośnie trzech kryteriów tj.: nr 5 – "Utworzenie miejsca pracy na obszarach działalności preferowanych na lokalnym rynku pracy"; - nr 10 – "Integracja branż w ramach operacji"; - nr 20 – "Doświadczenie wnioskodawcy w realizacji projektów". Na skutek protestu wniesionego przez skarżącego Rada dokonała ponownej oceny wniosku, podtrzymując stanowisko w kwestii przyznanych punktów, o czym pismem z dnia [...] lipca 2018 r. poinformowała skarżącego oraz przekazała protest Zarządowi Województwa D. Zarząd Województwa D. w piśmie z dnia [...] sierpnia 2018 r. poinformował skarżącego o uwzględnieniu protestu i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia w zakresie trzech kryteriów oraz zarzutów podniesionych w proteście. Po dokonaniu ponownej oceny, Rada – działając na podstawie art. 22 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o rozwoju lokalnym z udziałem lokalnej społeczności (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 140 ze zm.) oraz art. 58 ust. 4 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1475 ze zm.) pismem z dnia [...] września 2018 r., poinformowała skarżącego o nieuwzględnieniu argumentów podniesionych w proteście, a następnie uwzględnionych przez Zarząd Województwa D. oraz o podtrzymaniu oceny w zakresie zakwestionowanych kryteriów. W uzasadnieniu Rada wskazała, że w dniu [...] września 2018 r. dokonała ponownej oceny wniosku w zakresie tych kryteriów, wobec których skarżący wniósł zarzuty. Dalej podniosła, że w zakresie kryterium nr 5 "Utworzenie miejsca pracy w obszarach działalności preferowanych na lokalnym rynku pracy", podtrzymała swoją ocenę punktową, gdyż w ocenie, czy dana operacja spełnia kryterium kierowała się założeniami, wynikającymi z opisu kryterium, które zastosowane zostały konsekwentnie do wszystkich wniosków złożonych w konkursie. Nie mogła zmienić przyjętych założeń polegających na tym, że "miejsce pracy tworzone przez wnioskodawcę ma bezpośredni związek ze wskazaną działalnością rozwijaną przez wnioskodawcę skalsyfikowaną pod kodem [...][...] Pozostałe drukowanie. Podklasa ta obejmuje: drukowanie czasopism i pozostałych periodyków, wydawanych rzadziej niż cztery razy w tygodniu, drukowanie książek, broszur, nut i manuskryptów, map, atlasów, plakatów, katalogów reklamowych, prospektów i innych reklam, znaczków pocztowych, znaczków skarbowych, druków manipulacyjnych, czeków i innych papierów wartościowych, kart inteligentnych, albumów, kalendarzy, notatników, pamiętników, formularzy, papieru listowego, papieru z nagłówkiem i innych podobnych artykułów drukowanych przy użyciu maszyn drukarskich, kserokopiarek, drukarek komputerowych, wytłaczarek, fotokopiarek i termokopiarek, wyłączając szybko drukowanie, drukowanie bezpośrednio na wyrobach/materiałach tekstylnych, tworzywie sztucznym, szkle metalu, drewnie i ceramice, drukowanie etykiet i przywieszek (metodą litografii, druku wklęsłego, fleksografii, sitodruku i innych metod). Jak dalej podkreśliła Rada, powyższy typ działalności nie jest preferowany zgodnie z niniejszym kryterium. Podnoszone przez stronę argumenty zostały dostrzeżone, aczkolwiek nie były wystarczające do spełnienia kryterium. Kryterium jednoznacznie preferuje operacje rozwijające w wymienionych dedykowanych branżach. Fakt, iż wśród odbiorców produkt/usługa oferowanych przez firmę są także osoby klasyfikowane jako zależne jest powszechny, w niniejszym kryterium. LGD preferuje jedynie działalności rozwijane w branżach dedykowanym tego typu odbiorcom. Skarżący planuje wykorzystywanie w procesie produkcji dostaw od lokalnych producentów. Fakt ten został zauważony i premiowany w kryterium nr 12. "Zintegrowany charakter operacji". Deklaracja, iż skarżący planuje wykorzystywanie w procesie wytwarzania swoich produktów jako jeden element dostarczany od lokalnych producentów nie jest - zdaniem Rady - "równoznaczna z tworzeniem miejsca pracy w branży opartej na lokalnych produktach rolnych" i nie może być uznana za spełnienie niniejszego kryterium. Rada podtrzymała także swoją dotychczasową ocenę w zakresie kryterium nr 10 "Integracja branż w ramach operacji/grantu". Nadto Rada podniosła, że w ocenie czy dana operacja spełnia kryterium kierowała się założeniami, wynikającymi z opisu kryterium, które zastosowane zostały konsekwentnie do wszystkich wniosków złożonych w konkursie. Nie mogła zmienić przyjętych założeń zgodnie z którymi "Wnioskodawca wskazuje w biznesplanie jeden rozwijany w ramach operacji kod PKD". Opisywany przez stronę schemat: dostawa-produkcja-sprzedaż, który będzie realizowany w ramach wdrażanej operacji, nie stanowi natomiast o integracji branż. Jest to - zdaniem Rady - powszechne standardowe działanie w każdym biznesie. Załączone umowy, na które powołuje się skarżący były przeanalizowane przed podjęciem decyzji o ocenie. Przedmiotem tych umów jest standardowa współpraca między dostawcą a odbiorcą. Umowy te nie wnoszą - zdaniem Rady - niczego ponad podstawowe działanie niezbędne w każdej firmie do produkcji/wytworzenia usług zgodnie z ofertą firmy i sprzedaży. Zdaniem Rady do spełnienia tego kryterium niezbędne jest wykazanie integracji branż na poziomie kooperacji działalności gospodarczych sklasyfikowanych w trzech branżach, które prowadzą do uzyskania rezultatów stanowiących wartość dodaną uzyskaną dzięki tej integracji. Końcowo Rada podtrzymała swoją dotychczasową ocenę w zakresie kryterium nr 20 "Doświadczenie wnioskodawcy w realizacji projektów" podnosząc, że w ocenie czy dana operacja spełnia kryterium kierowała się założeniami, wynikającymi z opisu kryterium, które zastosowane zostały konsekwentnie do wszystkich wniosków złożonych w konkursie. Dołączone dokumenty, świadczące o zaangażowaniu strony w przygotowywanie dokumentacji aplikacyjnej, czy też realizację zadań związanych z wdrażaniem projektów realizowanych przez inne podmioty, są Radzie znane. Zostały przeanalizowane na etapie oceny. W kryterium tym – jak podkreśliła Rada - punkty mogą być jednak przyznane stronie, która zrealizowała przynajmniej jeden projekt, a nie stronie, która uczestniczyła we wdrażaniu projektu (realizacji wskazanych zadań) czy przygotowywaniu aplikacji. W szczególności jeśli projekt na realizację którego powołuje się skarżący tj.: "Regionalny Program Energetyki Prosumenckiej (...)", wg. wiedzy LGD, ma charakter projektu grantowego wdrażanego przez Stowarzyszenie "B" z S.. Dodatkowo Rada podniosła, że projekt ten jest na etapie podpisywania umów z wybranymi Beneficjentami ostatecznymi. Dlatego też – w ocenie Rady - w żaden sposób nie można uznać, że jest to projekt zrealizowany przez stronę. Jest to doprecyzowane w treści kryterium nr 7 w kolumnie "sposób naliczania punktów preferencyjnych 1 zrealizowany projekt - 1 pkt 2 lub więcej zrealizowanych projektów – 2 pkt". Zrealizowanie projektu przez stronę, oznacza bowiem - co podkreśliła Rada - wdrożenie i rozliczenie całości zobowiązania na podstawie umowy pomocy/dofinansowania projektu, zawartej pomiędzy wnioskodawcą a instytucją wdrażającą/operatorem programu, a takiego doświadczenia strona nie wykazała. Reasumując Rada podkreśliła, że operacja pn. "Centrum 3D - profesjonalne usługi projektowania, skanowania i drukowania przestrzennego" jest zgodna z ISR. Została wybrana do dofinansowania zgodnie z dotychczasową decyzją Rady, aczkolwiek nie mieści się w limicie środków wskazanym w ogłoszeniu naboru wniosków o przyznanie pomocy w dniu przekazania przez LGD Stowarzyszenie "C" wniosków do Zarządu Województwa D. (zgodnie z decyzją Rady z dnia [...] lipca 2018 r. oraz z dnia [...] lipca i [...] września 2018 r.) Dodatkowo Rada podniosła, że ustalona kwota wsparcia wyniosła 160 000 zł., w zakresie spełnienia kryteriów wyboru operacja uzyskała 28 punktów, które są wynikiem średniej liczby punktów przyznanych przez członków Rady, a tym samym operacja spełniła minimum punktowe, w tym wymagane minimum za kryterium "jakość projektu". Strona skarżąca od ww. rozstrzygnięcia wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zarzucając mu naruszenie: - art. 37 ust. 1 ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 poprzez przeprowadzenie wyboru projektów do dofinansowania z naruszeniem zasad przejrzystości i rzetelności, dowolną ocenę złożonego przez skarżącego wniosku, tak w kontekście ustalonych kryteriów wyboru jak i okoliczności przedstawionych przez skarżącego w złożonym proteście oraz brak dokonania wszechstronnej i wyczerpującej oceny materiału zgromadzonego w sprawie; art. 21 ust. 4 ustawy o rozwoju lokalnym z udziałem lokalnej społeczności poprzez dokonanie oceny w sposób niezgodny z opisem kryteriów określonych w Lokalnej Strategii Rozwoju; art. 21 ust. 5 pkt 1 ustawy o rozwoju lokalnym z udziałem lokalnej społeczności oraz art. 46 ust. 3 ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 poprzez sporządzenie uzasadnienia oceny w zakresie zakwestionowanych przez skarżącego kryteriów w sposób lakoniczny i w znikomy, w żadnym stopniu nieodnoszący się do argumentów podniesionych w proteście, w tym także uznanych za zasadne przez Zarząd Województwa D.; art. 58 ust. 3 ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 poprzez brak skrupulatnej i wszechstronnej ponownej oceny wniosku w zakresie wynikającym z uwzględnionego protestu, bez rozważenia zasadności argumentów wskazanych w rozstrzygnięciu protestu. W oparciu o tak sformułowane zarzuty, skarżący wniósł o stwierdzenie, że negatywna ponowna ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez "A" oraz o zasądzenie od Stowarzyszenia na jego rzecz zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (jt. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem. Na podstawie art. 3 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2018 r., poz. 1302), określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Takimi przepisami szczególnymi jest ustawa wdrożeniowa (art. 22 ust. 8), do odpowiedniego stosowania przepisów której w zakresie wnoszenia protestu i postępowania wszczętego na skutek jego wniesienia odsyłają przepisy ustawy z 20 lutego 2015 r. o rozwoju lokalnym z udziałem lokalnej społeczności (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 140 ze zm.) oraz przepisy ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach PROW na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2017 r. poz. 562) - art. 35 ust. 2 przewidujący prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na zasadach i w trybie określonym dla aktów lub czynności o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy p.p.s.a. w przypadku, gdy nie są spełnione warunki przyznania pomocy w ramach działań i poddziałań, o których mowa w art. 3 ust. 1, pkt 1, 3 lit.b, pkt 4, 5, 6 lit.d, pkt 7, 13 i 14. W rozpoznawanej sprawie nabór wniosków dotyczył wsparcia, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 14 lit. b ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach PROW na lata 2014-2020 – wsparcia na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność. Bezspornym w sprawie jest, że skarżący ubiegał się o przyznanie pomocy w ramach poddziałania 19.2 "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. Stosownie do art. 24 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o rozwoju lokalnym z udziałem lokalnej społeczności podmiotem właściwym do udzielenia wsparcia jest zarząd województwa. Warunki udzielania i odmowy wsparcia na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność, określone zostały w art. 17 tej ustawy. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie było rozstrzygnięcie "A" z dnia [...] września 2018 r. w sprawie negatywnej - ponownej - oceny projektu w ramach poddziałania 19.2 "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność" z wyłączeniem projektów grantowych oraz operacji w zakresie podejmowania działalności gospodarczej objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. Zaskarżone rozstrzygnięcie LGD zostało wydane w wyniku przekazania sprawy przez Zarząd Województwa D., który uwzględnił protest skarżącego w zakresie trzech zarzutów podniesionych w proteście (odnoszących się do trzech Kryteriów nr 5, 10 i 20) i skierował projekt skarżącego do ponownej oceny. Ponowna ocena projektu, w świetle art. 58 ust. 1 pkt 1, art. 58 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1475 ze zm.) w związku z art. 22 ust. 5 ustawy o rozwoju lokalnym, polegała na powtórnej weryfikacji projektu w zakresie kryteriów wyboru projektów, z których oceną wnioskodawca nie zgodził się wraz z uzasadnieniem oraz wskazanych zarzutów o charakterze proceduralnym w zakresie przeprowadzonej oceny, jeżeli zdaniem wnioskodawcy naruszenia takie miały miejsce, wraz z ich uzasadnieniem. Sporna w niniejszej sprawie była – jedynie - ocena operacji skarżącego w zakresie trzech kryteriów: Kryterium nr 5 "Utworzenie miejsca pracy na obszarach działalności preferowanych na lokalnym rynku pracy", Kryterium nr 10 "Integracja branż w ramach operacji/grantu" oraz Kryterium nr 20 "Doświadczenie wnioskodawcy w realizacji projektów". Operacja skarżącego w ramach ww. wskazanych Kryteriów uzyskała 0 pkt. Skarżący nie zgładził się z taką oceną dowodząc w szczególności, iż ocena ta "została przeprowadzona w sposób niezgodny z opisem kryteriów określonym w Lokalnej Strategii Rozwoju", w wyniku czego doszło do naruszenia art. 21 ust. 4 ustawy o rozwoju lokalnym z udziałem lokalnej społeczności. Z takim zarzutem skarżącego nie sposób się jednak – zdaniem Sądu - zgodzić. Zarzut ten wynika bowiem z nieprawidłowego zrozumienia definicji (opisów) ww. Kryteriów nie przez Radę, lecz przez samego skarżącego. W pierwszej kolejności podnieść należy, że opis kryteriów wyboru operacji rzeczywiście zawarty został w "Lokalnych Kryteriach Wyboru w ramach LSR na lata 2015-2022", stanowiących załącznik do Regulaminu Rady Stowarzyszenia "A". Z treści opisu kryterium nr 5 "Utworzenia miejsca pracy" wynika, że kryterium preferuje operacje polegające na utworzeniu miejsca pracy (także w rozumieniu uruchomienia własnej działalności gospodarczej – samozatrudnienia) przez przedsiębiorstwa: 1. Świadczące usługi na rzecz osób zależnych (dzieci, seniorów, osób niepełnosprawnych), 2. Świadczące usługi kwalifikowane jako Sekcja "I PKD", 3. Świadczące usługi kwalifikowane jako Sekcja "R PKD", 4. Które będą opierały uruchamianą działalność gospodarczą na lokalnych produktach rolnych (5). Z treści uwag (5) wynika, że chodzi o inwestycje dotyczące ochrony środowiska lub przeciwdziałania zmianom klimatu rozumiane są jako inwestycje realizowane w ramach operacji, obejmujące: (1) poprawę efektywności korzystania z zasobów wodnych; (2) poprawę efektywności wykorzystania energii, (3) zwiększenie wykorzystania odnawialnych źródeł energii, (4) redukcję emisji gazów cieplarnianych i amoniaku z rolnictwa, (5) redukcję zanieczyszczeń środowiska, (6) woda/gleba/powietrze i inne środowisko klimatyczne aspekty przedsięwzięć inwestycyjnych (...). Z wniosku o przyznanie pomocy wynika, że przedmiotem rozwijanej działalności będzie "świadczenie usługi 3D (projektowanie, skanowanie i drukowanie przestrzenne) oraz usługi postprocessingu, mające na celu wygładzenie gotowych wydruków 3D, nawiercanie, malowanie i impregnowanie. Postprocessing obejmuje przygotowanie barwników naturalnych w oparciu o następujące procesy: mechaniczne (rozdrabnianie, mieszanie, rozdzielanie mieszanin), wymiany ciepła i masy (ogrzewania i chłodzenia, zatężania roztworów, ekstrakcji krystalizacji, destylacji, sorpcji); chemiczne utleniania. Podejmowana działalność – w ramach projektu - określona została przez skarżącego kodem PKD 18.12.Z Pozostałe drukowanie. Skarżący wskazał, że będzie kupował lokalne produkty rolne do postprocessingu od lokalnych producentów (umowa współpracy z Gospodarstwem Ogrodniczym). Nadto będzie świadczył usługi na rzecz osób zależnych, na dowód czego przedstawił listy intencyjne od dwóch podmiotów świadczących usługi w publicznym systemie opieki zdrowotnej: - Samodzielnego Publicznego Zespołu Opieki Zdrowotnej w K, - "D" Sp. z. o.o. Usługi świadczone na rzecz tych podmiotów miały natomiast obejmować: projektowanie i dostawę spersonalizowanych materiałów edukacyjnych i rehabilitacyjnych dla pacjentów, w tym Hospicjum Stacjonarnego [...] w W., usługi skanowania 3 D w badaniach profilaktycznych (obejmujących dzieci, seniorów, niepełnosprawnych) oraz projektowanie gorsetów, butów, czy wkładek ortopedycznych, jak również spersonalizowanych stabilizatorów, ortez oraz pionizatorów. Mając powyższe na uwadze, w tym ww. argumenty skarżącego podnieść należy, że zgodnie z opisem Kryterium nr 5 preferuje się "operacje polegające na utworzeniu miejsc pracy (...)" – działające w obszarach dookreślonych w pkt 1-4 tego kryterium. Tym samym w pierwszej kolejności skarżący winien wykazać, że w ramach projektu rzeczywiście tworzy "nowe miejsca pracy". A po wtóre skarżący winien wykazać, że konsekwencją "utworzonych miejsc pracy" będzie świadczenie usług we wskazanych w opisie Kryterium obszarach działalności gospodarczej tj: 1. Świadczenie usług na rzecz osób zależnych (dzieci, seniorów, osób niepełnosprawnych), 2. Świadczenie usług kwalifikowanych jako Sekcja "I PKD", 3. Świadczenie usług kwalifikowanych jako Sekcja "R PKD". Wreszcie po trzecie, skarżący winien dowieść, że świadczone usługi (w ramach tych nowo utworzonych miejsc pracy) będą opierały uruchamianą działalność gospodarczą na lokalnych produktach rolnych (5). Tymczasem z treści wniosku – okoliczność warunkująca przyznanie w ramach tego Kryterium punktów tj. okoliczność bezpośredniego świadczenia usług na rzecz osób zależnych - zdaniem Sądu – w żaden sposób nie wynika. Sama bowiem deklaracja skarżącego (nawet poparta listami intencyjnymi), że "będzie świadczył usługi" na rzecz Samodzielnego Publicznego Zespołu Opieki Zdrowotnej w K. oraz "D" Sp. z.o.o. - choć rzeczywiście może dowodzić, że skarżący zamierza "świadczyć pośrednio usługi na rzecz osób zależnych (dzieci, seniorów i osób niepełnosprawnych") nie może być już natomiast uznana - zdaniem Sądu - za równoznaczną z "utworzeniem" przez skarżącego nowych miejsc pracy w celu świadczenia wymienionych usług. Zgodzić się należy zatem z Radą, że kryterium jednoznacznie preferuje operacje rozwijające w dedykowanych branżach. Fakt, że wśród odbiorców są osoby klasyfikowane jako zależne oznacza, że działalność skarżącego uwzględnia pośrednio tę grupę, ale nie jest to działalność im dedykowana. Z tych samych powodów fakt, że skarżący w ramach projektu zaplanował "wykorzystanie w procesie produkcji dostaw od lokalnych producentów" choć został zauważony i premiowany przez Radę w ramach innego Kryterium (tj. Kryterium nr 12 "Zintegrowany charakter operacji") nie mógł wpłynąć na przyznanie skarżącemu punktów przy ocenie Kryterium nr 5. Tym samym Sąd uznał, że Rada prawidłowo odczytała opis ww. Kryterium, a w konsekwencji czego dokonała prawidłowej oceny projektu skarżącego w jego zakresie. Przechodząc do kolejnego, drugiego zaskarżonego Kryterium nr 10 "Integracja branż w ramach operacji", wskazać należy, że z jego opisu wynika, że preferuje ono operacje, w których wnioskodawca, w sposób niebudzący wątpliwości we wniosku i / lub załącznikach do wniosku, wykaże, że integrowane są co najmniej 3 branże działalności gospodarczej (klasy według PKD) (6). Zgodnie zaś z uwagami odnoszącymi się do oznaczenia nr (6), działy gospodarki narodowej (198) podzielone są na 86 gałęzi oraz 371 branż. Polska klasyfikacja działalności gospodarczej (PKD) przewiduje przyporządkowanie prowadzonej działalności przez każdego przedsiębiorcę według sekwencji: dział – grupa – klasa – podklasa. Tym samym w ocenie niniejszego kryterium należy traktować poziom klasy (w rozumieniu PKD). Skarżący (formułując zarzuty co do nieprawidłowego zrozumienia opisu tegoż Kryterium przez Radę) podniósł, że będzie świadczył usługi 3D zaspakajające potrzeby podmiotów należących do sekcji PKD: C,M, P, R, Q. Świadczenie usług 3D wymaga bowiem: wykorzystania wiedzy konstruktorskiej (działalność w zakresie inżynierii i związane z nią doradztwo techniczne - klasa PKD 71.12), projektowej (działalność w zakresie specjalistycznego projektowania - klasa PKD 74.10), druk 3D (pozostałe - klasa PKD 18.13). Skarżący oświadczył nadto, że będzie kupował lokalne produkty rolne od lokalnych producentów min. Gospodarstwa Rolniczego B. J. (PKD 01,13Z). Dlatego też zważywszy na powyższe i na znaczenie słowa "integracja" - zdaniem skarżącego - jego projekt integruje "więcej branż niż co najmniej trzy wymagane" i jako taki spełnia wymogi tegoż Kryterium. W ocenie Sądu, z takim rozumieniem Kryterium nr 10 nie sposób się jednak zgodzić. Z przywołanej przez skarżącego definicji słowa "integracja" (zawartego w opisie Kryterium) wynika bowiem wprost, że integracja to: 1. proces tworzenia się całości z części, 2. proces gospodarczy polegający na scalaniu przedsiębiorstw, działów gospodarki lub gospodarek poszczególnych krajów. Tym samym "integracja" co najmniej 3 branż działalności gospodarczej (klasy wg. PKD) nie może się odbywać i nie odbywa się – wbrew twierdzeniom skarżącego – w ramach tylko jednego wnioskującego o pomoc podmiotu (przedsiębiorstwa), lecz obywa się na poziomie "kilku podmiotów (przedsiębiorstw)". Chodzi zatem o kooperację (łac. cooperativus współpracujący, cooperatio współpraca) - współpracę, współdziałanie "kilku podmiotów (przedsiębiorstw)", prowadzących działalność gospodarczą w ramach co najmniej trzech (różnych) branż. W ramach kooperacji wyróżnić natomiast można kooperację produkcyjną bądź przedmiotową. Kooperacja produkcyjna ma miejsce, gdy przedsiębiorstwo (kooperant) współpracuje z innym przedsiębiorstwem w ten sposób, że wykonuje dla niego pewne fazy procesu produkcyjnego. Kooperacja przedmiotowa ma natomiast miejsce wtedy, gdy dostarcza różnych elementów konstrukcyjnych do wytwarzanych przez inny zakład (przedsiębiorstwo) wyrobów. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał ocenę Rady – również w zakresie tegoż Kryterium – za prawidłową. Rada bowiem słusznie odczytała treść opisu niniejszego Kryterium i podniosła, że aby je spełnić, to niezbędnym jest wykazanie przez podmiot wnioskujący o pomoc we wniosku bądź w jego załącznikach, że w ramach projektu dojdzie do integracji branż na poziomie kooperacji kilku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą skwalifikowaną (co najmniej) w trzech branżach, które prowadzą do uzyskania rezultatów stanowiących wartość dodaną dzięki tej integracji. Końcowo Sąd jako bezzasadny uznał również zarzut skarżącego dotyczący błędnej oceny jego projektu w zakresie Kryterium nr 20 "Doświadczenie wnioskodawcy w realizacji projektów". Zgodnie z opisem, Kryterium to preferuje bowiem operacje, w których wnioskodawca, w sposób niebudzący wątpliwości wniosku i / lub załącznikach do wniosku, wykaże, że posiada doświadczenie w realizacji projektów z udziałem środków zewnętrznych publicznych. Jednakże – co zdaje się umknęło uwadze skarżącego - z opisu "sposobu naliczania punktów preferencyjnych" wynika wprost, że za "1 zrealizowany projekt" można przyznać 1 pkt., zaś za "2 lub więcej zrealizowanych projektów" 2 pkt. Tym samym (poprzez doprecyzowanie treści tego Kryterium poprzez zamieszczenie dodatkowego opisu sposobu naliczania w jego ramach punktów) punkty mogą być jedynie wówczas przyznane wnioskującemu podmiotowi, gdy wykaże on, że "zrealizował" (a nie realizuje) co najmniej jeden projekt. Nie chodzi zatem – tak jak dowodzi skarżący – o "realizację", czyli samo uczestnictwo we wdrażaniu projektu przez podmiot ubiegający się o pomoc, lecz o wykazanie już na etapie złożenia wniosku, że projekt został już zakończony - a zatem "zrealizowany". A poprzez zrealizowanie projektu należy rozumieć – jego zakończenie – czyli wdrożenie i rozliczenie całości zobowiązania na podstawie umowy pomocy/dofinansowania projektu zawartej pomiędzy podmiotem ubiegającym się o pomoc, a instytucją wdrażającą. Skarżący natomiast nie dowiódł, że zrealizował projekty. Dowodził on jedynie, "zaangażowania w przygotowywaniu dokumentacji aplikacyjnej". Odnosząc się zaś do przywołanego w Biznesplanie wniosku przez skarżącego projektu dotyczącego instalacji fotowoltanicznej dla swojego gospodarstwa domowego "Regionalny Program Energetyki Prosumenckiej – mikroinstalacje fotowoltaniczne w budynkach jednorodzinnych na terenie wybranych gmin D., wskazać należy (co też słusznie uczyniła Rada), iż jest to po pierwsze projekt grantowy wdrażany przez Stowarzyszenie [...] z S., a po wtóre w chwili złożenia wniosku był on dopiero na etapie podpisywania umów z wybranymi Beneficjentami ostatecznymi. Dlatego też (nawet w tym przypadku) nie można mówić o jego "zrealizowaniu" przez skarżącego. Tym samym nie sposób zgodzić się ze skarżącym (skarga, k. 8 akt sądowych), że z opisu tegoż Kryterium nie wynika, aby podmiot ubiegający się o pomoc "zrealizował projekt", lecz wykazał, że posiada on "doświadczenie w realizacji projektów z udziałem zewnętrznych środków publicznych". A skoro tak to – nie można również przyjąć, że - skarżący, który wykazał we wniosku swoje bogate doświadczenie w przygotowaniu dokumentacji aplikacyjnej oraz pozyskiwaniu środków publicznych zewnętrznych, w tym także w rozliczaniu projektów dofinansowywanych z UE, winien zostać w ramach tego Kryterium premiowany. Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, w wyniku ponownej weryfikacji wniosku o przyznanie pomocy, Rada zatem – również w zakresie tego Kryterium - trafnie przyznała skarżącemu 0 pkt. Odnosząc się natomiast do zawartych w skardze zarzutów dotyczących naruszenia art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej (w związku z powyżej wskazanymi zarzutami skargi) regulujących zasady ogólne wyłaniania projektów do dofinansowania, to jest przejrzystość, rzetelność, bezstronność wyboru projektów oraz równość wnioskodawców w dostępie do informacji o zasadach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania wskazać należy, że w orzecznictwie sądów utrwalił się pogląd, iż zasada przejrzystości reguł oceny projektów ma charakter instrumentalny w stosunku do zasady równości, formułując wobec instytucji zarządzającej nakaz jasnego, precyzyjnego i dostępnego dla wszystkich wnioskodawców (beneficjentów) określenia kryteriów kwalifikowania projektów (wyrok NSA z dnia 6 kwietnia 2017 r. sygn. akt II GSK 5464/16). Przejrzystość realizuje się przede wszystkim w obowiązku powszechnie dostępnej i pełnej informacji o trybie i warunkach wyboru projektów. Rzetelność związana jest z ustanowieniem jasnych i zrozumiałych dla wnioskodawców kryteriów wyboru projektów, zgodności postępowania właściwej instytucji z ustanowionymi w danym trybie regułami oraz wszechstronnym uzasadnieniem wyboru. Zasada bezstronności ustanawia zakaz wprowadzania preferencji dla określonych grup czy rodzajów wnioskodawców lub projektów (J. Jaśkiewicz "Komentarz do art. 37 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowania w perspektywie finansowej 2014 - 2020"). W rozpoznawanej sprawie zasady konkursu podane były do wiadomości wszystkim zainteresowanym w momencie przystępowania do konkursu. Były one jednakowe i nie zostały zmienione w trakcie konkursu. I co najważniejsze – jak już Sąd powyżej dowiódł - zasady te były jasne i czytelne. Sąd nie dopatrzył się również podnoszonych przez skarżącego nieścisłości w opisach Kryteriów. Dowodzą one raczej przejaw ich stronniczego odczytania przez samego skarżącego, jako podmiotu ubiegającego się o pomoc i niezadowolonego z zaskarżonego rozstrzygnięcia. Stanowisko Rady zostało odzwierciedlenie w treści zaskarżonego rozstrzygnięcia, które w ocenie Sądu nie odbiega – wbrew twierdzeniom skarżącego – od wymogów, o których mowa w art. 21 ust. 5 pkt 1 ustawy o rozwoju lokalnym z udziałem lokalnej społeczności. Rozstrzygniecie to zawiera bowiem (zrozumiałą dla Sądu) ocenę w zakresie niespełniania przez projekt skarżącego Kryteriów wyboru nr 5, 10 i 20 wraz z uzasadnieniem oceny i podaniem liczby punktów otrzymanych przez operację Końcowo podnieść należy, że to na wnioskodawcy ubiegającym się o dofinansowanie w ramach danego konkursu spoczywa obowiązek rzetelnego i wyczerpującego wypełnienia wniosku (por. wyrok NSA z dnia 9 sierpnia 2011 r. sygn. akt II GSK 1500/11). Podkreślić należy także, że skarżący przystępując do konkursu winien znać jego zasady, gdyż są one publikowane i dostępne dla wszystkich w jednakowy sposób. Każdy uczestnik konkursu wyraża akceptację dla zasad konkursu i w dalszych swych działaniach w postępowaniu konkursowym, chcąc uzyskać pomoc musi się do tych zasad precyzyjnie stosować. Ponadto obowiązek starannego przygotowania dokumentacji aplikacyjnej, zgodnie z wymogami konkursu, ciąży zawsze na wnioskodawcy. W opisanej sytuacji, skarga jako bezzasadna nie mogła zostać uwzględniona. Z przytoczonych względów, stwierdzając brak podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu obowiązany był oddalić skargę na podstawie art. 61 ust. 8 pkt 2 o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020, o czym orzekł w sentencji wyroku.