III SA/Wr 503/12
WyrokWSA we Wrocławiu2013-03-06
Skład orzekający: Anna Moskała, Józef Kremis, Maciej Guziński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy ocena formalna wniosku o dofinansowanie projektu w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego, dotycząca spełnienia kryteriów MŚP, może zostać podtrzymana pomimo zarzutów skarżącego o nieprawidłowości w metodologii wykazywania powiązań kapitałowych i osobowych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że ocena formalna wniosku o dofinansowanie została przeprowadzona zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa krajowego i unijnego oraz zasadami systemu realizacji programu operacyjnego. Skarżąca spółka nie wykazała wszystkich wymaganych powiązań kapitałowych i osobowych, co uniemożliwiło prawidłowe określenie jej statusu mikroprzedsiębiorcy. Wobec tego nie zaszły podstawy do uwzględnienia skargi i uchylenia rozstrzygnięcia organu.Stan faktyczny
Skarżąca spółka złożyła wniosek o dofinansowanie projektu w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa, który został oceniony negatywnie z powodu błędów i braków formalnych w oświadczeniu o spełnianiu kryteriów MŚP, w szczególności niewykazania wszystkich powiązań kapitałowych i osobowych. Po wezwaniu do uzupełnienia danych spółka poprawiła wniosek, jednak organ stwierdził dalsze nieprawidłowości i podtrzymał negatywną ocenę. Spółka zaskarżyła rozstrzygnięcie zarzucając naruszenie prawa i zasad równego dostępu do pomocy.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia N SA Anna Moskała (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Józef Kremis Sędzia WSA Maciej Guziński Protokolant Ewa Pąsiek po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 22 lutego 2013 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. we W. na rozstrzygnięcie Zarządu Województwa [...] z dnia [...] października 2012 r., Nr [...] w przedmiocie nieuwzględnienia odwołania od negatywnego wyniku oceny formalnej projektu oddala skargę.
Zaskarżonym rozstrzygnięciem Zarząd Województwa [...] – Instytucja Zarządzająca Regionalnym Programem Operacyjnym dla Województwa [...] na lata 2007-2013 – nie uwzględnił odwołania spółki "A" Sp. z o.o. we W. (zwanej dalej spółką, stroną skarżącą) od negatywnej oceny formalnej wniosku o dofinansowanie projektu [...] pt.: "[...]" złożonego w ramach konkursu dla Działania 1.1 "Inwestycje dla przedsiębiorstw", Schemat 1.1.D1.a "Dotacje inwestycyjne dla MŚP zwiększające atrakcyjność turystyczną regionu" Podschemat 1.1.D1.a "Projekty inwestycyjne zwiększające atrakcyjność turystyczną regionu (z wykluczeniem projektów z zakresu tworzenia centrów pobytowych EURO 2012).
Uzasadniając podstawy nieuwzględnienia odwołania wskazano co następuje:
Pismem z dnia [...] lipca 2012 r. [...] Instytucji Pośredniczącej (dalej: także jako: DIP) poinformowano stronę skarżącą, że wniosek o dofinansowanie zawiera szereg błędów i braków formalnych, które zostały szczegółowo wskazane, wzywając jednocześnie do jego poprawy i uzupełnienia.
DIP wskazała między innymi na brak spełnienia Kryterium 4f "Czy wszystkie załączniki zostały wypełnione zgodnie z odpowiednią instrukcją IP/IZ RPO WD?"
w załączniku 4 "Oświadczenie o spełnianiu kryteriów MŚP" poprzez nieprecyzyjne zaprezentowanie danych we wniosku, wynikających także z Elektronicznego Systemu Informacji Prawnej Lex, który wykazał powiązania osobowe i kapitałowe strony skarżącej z kilkoma podmiotami gospodarczymi, w tym przedsiębiorstwami jej wspólników/członków zarządu, którzy jako osoby fizyczne prowadzą działalność gospodarczą oraz z następującymi spółkami z ograniczoną odpowiedzialnością: "B" Sp. z o.o., "C" Sp. z o.o., "D" Sp. z o.o., "E" Sp. z o.o., "F" Sp. z o.o., "G" Sp. z o.o., oraz "H" Sp. z o.o.
W związku z tym zobowiązano spółkę do ich przedstawienia biorąc pod uwagę definicję małego i średniego przedsiębiorstwa (MŚP) oraz jej rzeczywistą siłę ekonomiczną.
Spółka uzupełniła i poprawiła przedmiotowy wniosek. W wyniku jego ponownej oceny wykazano, że pomimo złożonych i zaakceptowanych przez organ większości wyjaśnień, wniosek o dofinansowanie w dalszym ciągu nie spełnia Kryterium 4f
w zakresie Oświadczenia o spełnianiu kryteriów MŚP (dalej: Oświadczenie). Jak ustalił organ, strona skarżąca we wskazanym oświadczeniu wykazała tylko powiązania z przedsiębiorstwami prowadzonymi przez jej wspólników/członków zarządu jako osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą na podstawie wpisu do ewidencji podmiotów gospodarczych, nie wykazując wszystkich powiązań osobowych/kapitałowych wspólników/członków zarządu, które mogą mieć wpływ na jej status. W szczególności, biorąc po uwagę dane zawarte w Elektronicznym Systemie Informacji Prawnej Lex, spółka nie wykazała powiązań z minimum trzema podmiotami gospodarczymi tj.: H Sp. z o.o., B Sp. z o.o. oraz C Sp. z o.o.,w których A. S. i L. K. będący członkami zarządu/wspólnikami skarżącej spółki są jednocześnie jedynymi właścicielami (wspólnikami) i członkami zarządu wymienionych spółek. Kolejne powiązanie dotyczy E Sp. z o.o., w której wymienione wcześniej osoby są członkami zarządu i większościowymi udziałowcami. Dodatkowo, dołączony do uzupełnionego wniosku załącznik nr 4 zawierający uwzględnione dane przedsiębiorstw wspólników spółki podane z uwzględnieniem powiązań kapitałowych został nieprawidłowo wypełniony z uwagi na fakt, iż wartości podane w pkt. 7-9 oświadczenia są niespójne z sumą wartości dotyczących korespondujących punktów wskazanych w załącznikach A-C Oświadczenia. Powyższe okoliczności, uniemożliwiły organowi określenie statusu strony skarżącej i dalszą ocenę złożonego wniosku.
W konsekwencji strona skarżąca została poinformowana o negatywnym wyniku oceny formalnej złożonego wniosku o dofinansowanie.
W odwołaniu spółka nie zgodziła się z powodem odrzucenia wniosku
i powołując się na cytaty z prawodawstwa krajowego i europejskiego podniosła, że skorygowany załącznik – "Oświadczenie o spełnianiu kryteriów MŚP" został wypełniony prawidłowo oraz zawiera wszystkie wymagane informacje. Odnośnie zarzutu dotyczącego braku korelacji pomiędzy wartościami zawartymi w punkcie 7-9 Oświadczenia, a sumą korespondujących z nimi wartości wskazanych
w załącznikach A-C podała, że pola 7-9 nie są prostą sumą wartości wymienionych
w załącznikach A,B,C Oświadczenia, a oceniający wniosek nie uwzględnia przy ich kumulacji charakteru zaprezentowanych powiązań. Jednocześnie strona skarżąca zakwestionowała sposób dokonanych przez DIP wyliczeń.
Zarząd Województwa [...] rozpoznając odwołanie uznał, że przedmiotowy wniosek o dofinansowanie nie spełnia Kryterium nr 4 "Kompletność
i zgodność wniosku" – Podkryterium 4f "Czy wszystkie załączniki zostały wypełnione zgodnie z odpowiednią instrukcją IP/IZ RPO WD?". Organ wyjaśnił, że spółka korygując "Oświadczenie o spełnianiu kryteriów MŚP" powinna wykazać powiązania z innymi podmiotami właścicieli/osób zarządzających firmą strony skarżącej zgodnie z wezwaniem [...] Instytucji Pośredniczącej. Forma prezentacji danych przedstawiona w skorygowanym Oświadczeniu nie dawała podstaw uznania ich za prawidłowe. Z danych tych nie wynika bowiem z jakim podmiotem (oprócz indywidualnej działalności gospodarczej osób zarządzających/ wspólników spółki) oraz w jakim zakresie strona skarżąca powiązana jest poprzez osoby zarządzające/ wspólników. W celu prawidłowego zobrazowania powiązań, spółka powinna wypełnić załączniki B lub C danymi przedsiębiorstwa powiązanego odpowiednimi do wartości udziałów lub praw głosu poszczególnych osób zarządzających firmą/wspólników strony skarżącej biorąc pod uwagę zarówno wielkość udziałów/prawa głosu w jej firmie jak i w firmie powiązanej. W związku z tym organ nie zgodził się z metodologią ujęcia danych zaprezentowaną przez spółkę.
Ponadto, w ocenie rozpatrującego odwołanie strona skarżąca nieprawidłowo wypełniła załącznik 1B, gdyż powinien on zawierać dane proporcjonalne do procentowego udziału w kapitale lub prawie głosu, zgodnie z treścią instrukcji obliczenia danych.
Zarząd Województwa podkreślił także, że spółka nie przedstawiła żadnych wielkości finansowych możliwych do weryfikacji, co spowodowało, że oceniający wniosek, w świetle posiadanej dokumentacji w sprawie, mieli prawo zakwestionować prawidłowość wypełnienia Oświadczenia. Również dane dotyczące powiązań, zaprezentowane w odwołaniu nie pozwalają ocenić potencjału spółki
w powiązaniu z przedsiębiorstwami partnerskimi. Strona skarżąca wskazała jedynie nazwy przedsiębiorstw związanych z poszczególnymi osobami zarządzającymi spółką, które to informacje były już znane oceniającym projekt wcześniej, nie podając tym samym żadnych nowych argumentów w tym zakresie, gdyż transpozycja finansowa tych powiązań nadal nie została zobrazowana.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu spółka wniosła o stwierdzenie, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie określonej w art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz.U.
z 2009 r. Nr 84, poz. 712 ze zm.), zasady równego dostępu do pomocy wszystkich kategorii Beneficjentów w ramach programu i niezapewnienie przejrzystości reguł stosowanych przy ocenie projektu.
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca poniosła, że zarzut organu dotyczący nieprzedstawienia wszystkich powiązań osobowych/kapitałowych wspólników/członków zarządu, które mogą mieć wpływ na jej status, sprowadza się w istocie do kwestionowania przez Instytucję Zarządzającą jedynie sposobu przedstawienia danych, co w ocenie skarżącej spółki, w sposób nieuzasadniony nakłada na nią ograniczenie, co do prezentacji danych, które nie wynika z żadnej podstawy materialnoprawnej a jedynie z wykładni sposobu ujawnienia danych dokonanej przez Instytucję Zarządzającą. Podkreślono jednocześnie, że organ nie zakwestionował metodologii danych ujętych w Załączniku nr 4 jak również poprawności matematycznych obliczeń, wobec czego należy uznać, że wynikowo Oświadczenie zostało sporządzone w sposób poprawny, a co za tym idzie potwierdziło kwalifikowalność spółki do udziału w konkursie jako przedsiębiorcy
z sektora Małych i Średnich Przedsiębiorstw.
Wyjaśniono, że uwzględniając zapisy wezwania DIP do korekty formalnej wniosku, strona skarżąca zastosowała się do wymogów w zakresie uwzględnienia
w Załączniku 4 skumulowanych danych przedsiębiorstw wspólników oraz członków zarządu, którzy funkcjonując jako osoby fizyczne zostali wykazani jako przedsiębiorstwa partnerskie (A. S.) oraz powiązane (L. K. oraz D. D.). Natomiast podmioty gospodarcze, które wymienione zostały w piśmie DIP i które zidentyfikowane zostały przy wykorzystaniu Elektronicznego Systemu Informacji Prawnej LEX są podmiotami partnerskimi/powiązanymi, ale wobec przedsiębiorstw prowadzonych przez wymienione wcześniej osoby. Z tego też tytułu dane tych firm zostały skumulowane i uwzględnione w wynikach przedsiębiorstw wykazanych załącznikach B i C Oświadczenia.
Tym samym, w ocenie spółki Instytucja Zarządzająca odrzuciła wniosek tylko dlatego, że oczekiwała ujawnienia danych w sposób, który nie wynika z żadnej obowiązującej stronę skarżącą podstawy materialnoprawnej.
Strona podniosła także, że oczekiwania Instytucji Zarządzającej RPO do przedłożenia dodatkowej dokumentacji finansowej dot. firm powiązanych jest nieuzasadnione i narusza zasadę równego traktowania Beneficjentów. Dokumentacja ta nie jest bowiem wymagana na etapie oceny wniosków składanych przez inne podmioty w ramach konkursu z uwagi na fakt, iż Załącznik nr 4 ma charakter oświadczenia składanego przez Wnioskodawców pod rygorem odpowiedzialności z tytułu poświadczenia nieprawdy.
W ocenie strony skarżącej wniosek wypełniony został z uwzględnieniem wykładni celowościowej pozwalającej na rzeczywistą ocenę jej siły ekonomicznej.
W odpowiedzi na skargę Zarząd Województwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Na rozprawie w dniu [...] stycznia 2013 r. Sąd zobowiązał strony do wykazania, na czym polega metodologia liczenia kwot, które przesądzają w ich ocenie o spełnianiu kryterium MŚP. W odpowiedzi, strona skarżąca wykazała powiązania udziałowców, w tym podała indywidualne dane ich firm oraz indywidualne dane firm z nimi związanych: partnerskich i powiązanych, a także dokonała kumulacji danych na poziomie całej grupy kapitałowej, przedkładając szczegółowe wyliczenia. Zarząd Województwa natomiast w piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2013 r. dokonał porównania zastosowanych przez spółkę danych do wyliczenia kryterium MŚP z danymi przyjętymi przez DIP dokonując ich symulacji liczbowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Akty poddane kontroli sądów administracyjnych zostały wymienione w § 2, natomiast § 3 ust. 3 stanowi, że sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Dotyczy to również przepisu artykułu 30c ust. 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz.U. nr 227, poz. 1658 ze zm., zwanej dalej w skrócie "ustawą" lub "u.z.p.p.r."), w świetle którego po wyczerpaniu środków odwoławczych przewidzianych w systemie realizacji programu operacyjnego i po otrzymaniu informacji o negatywnym wyniku procedury odwoławczej przewidzianej w systemie realizacji programu operacyjnego, o której mowa w art. 30b ust. 4, wnioskodawca może w tym zakresie wnieść skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego, na zasadach określonych w art. 30c ustawy.
Wskazać należy, iż - jak wynika z dotychczasowego orzecznictwa - zasady dokonywania sądowej oceny legalności rozstrzygnięć przewidzianych w systemie realizacji programu operacyjnego wymagają ustalenia standardu prawnego, według którego należy dokonać oceny zgodności (niezgodności) z prawem kontrolowanego rozstrzygnięcia odwoławczego. Wprowadzając w art. 30c ust. 1 pkt 1 u.z.p.p.r. kryterium "naruszenia prawa", prawodawca przesądził jednocześnie w art. 37, że do postępowania w zakresie ubiegania się o dofinansowanie na podstawie tejże ustawy – ze środków pochodzących z budżetu państwa lub ze środków zagranicznych – nie stosuje się przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Wyklucza to weryfikację zaskarżonego aktu z perspektywy rozwiązań przyjętych w k.p.a. Natomiast podzielić należy stanowisko, które dopuszcza możliwość posługiwania się, w ramach sądowej kontroli ocen projektów ubiegających się o dofinansowanie - postanowieniami systemu realizacji programu, łącznie z odpowiednimi przepisami prawa powszechnie obowiązującego. Jednocześnie przyjąć należy jako słuszny pogląd, że kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się w tym przypadku do zbadania, czy dokonana ocena projektu nie narusza powyższych reguł. Powyższe oznacza, że Sąd nie jest uprawniony do weryfikacji merytorycznej wniosku (projektu), lecz wyłącznie do kontroli oceny projektu dokonanej przez organy w aspekcie kompletności oceny oraz jasności kryteriów tejże oceny (patrz: wyrok WSA
w Poznaniu z dnia 11 lutego 2010 r., sygn. akt III SA/Po 37/10, w: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przedmiotem zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie było rozstrzygnięcie Zarządu Województwa [...] (Instytucji Zarządzającej) o nieuwzględnieniu odwołania od negatywnej oceny formalnej projektu przez Dyrektora [...] Instytucji Pośredniczącej projektu zgłoszonego w Ramach Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa [...] na lata 2007 – 2013 (w skrócie: RPO WD).
Należy zauważyć, że ustawa z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, (Dz. U. z 2009 r. Nr 84, poz. 712) według założeń zawartych w art. 1 i art. 2, określa zasady prowadzenia polityki rozwoju w celu zapewnienia trwałego i zrównoważonego rozwoju kraju, spójności społeczno-gospodarczej, regionalnej i przestrzennej, podnoszenia konkurencyjności gospodarki oraz tworzenia nowych miejsc pracy w skali krajowej, regionalnej lub lokalnej. Zgodnie z art. 4 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju omawiany rozwój ma być realizowany z wykorzystaniem środków publicznych, przy czym są to środki pochodzące z budżetu państwa, z Unii Europejskiej lub z innych źródeł zagranicznych (art. 3a). Ustawa o zasadach prowadzenia polityki rozwoju zawiera regulacje mające na celu usprawnienie i przyspieszenie rozdziału środków przeznaczonych na współfinansowanie wyżej określonego rozwoju.
Stosownie do art. 26 ust. 1 omawianej ustawy, do zadań instytucji zarządzającej, w tym zarządu województwa, należy między innymi (pkt 1) wypełnianie obowiązków wynikających z art. 60 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz. Urz. UE L 210 z 31.07.2006, str. 25-78). Według powołanego przepisu unijnego - instytucja zarządzająca odpowiada za zarządzanie programami operacyjnymi i ich realizację zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami, a w szczególności za (lit.a) zapewnienie, że operacje są wybierane do finansowania zgodnie z kryteriami mającymi zastosowanie do programu operacyjnego oraz że spełniają one mające zastosowanie zasady wspólnotowe i krajowe przez cały okres ich realizacji. Ponadto, zgodnie z pkt 2 ust. 1 art. 26 powołanej ustawy – do zadań instytucji zarządzającej należy przygotowanie szczegółowego opisu priorytetów programu operacyjnego oraz jego zmian, z uwzględnieniem wytycznych ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego, o których mowa w art. 35 ust. 3 pkt 1,
a także (pkt 4) wybór - w oparciu o kryteria wyboru projektów, o których mowa w pkt 3, czyli zatwierdzonych przez Komitet Monitorujący - projektów, które będą dofinansowane w ramach programu operacyjnego oraz (pkt 6) określenie kryteriów kwalifikowalności wydatków objętych dofinansowaniem w ramach programu operacyjnego i określenie systemu realizacji programu operacyjnego ( pkt 8), przez co rozumie się zasady i procedury obowiązujące instytucje uczestniczące w realizacji strategii rozwoju oraz programów, obejmujące zarządzanie, monitoring, ewaluację, kontrolę i sprawozdawczość oraz sposób koordynacji działań tych instytucji; system realizacji określa również środki odwoławcze przysługujące wnioskodawcy w trakcie naboru projektów ( art. 5 pkt 11).
Stosownie do art. 26 ust. 2 ustawy - instytucja zarządzająca, wykonując zadania, o których mowa w ust. 1, powinna uwzględniać zasadę równego dostępu do pomocy wszystkich kategorii beneficjentów w ramach programu oraz zapewniać przejrzystość reguł stosowanych przy ocenie projektów. Na podstawie art. 29 ust. 1 instytucja zarządzająca, instytucja pośrednicząca lub instytucja wdrażająca, w celu wyłonienia projektów do dofinansowania w trybie, o którym mowa w art. 28 ust. 1 pkt 3, ogłasza konkurs na swojej stronie internetowej, przy czym ogłoszenie zawiera informacje obejmujące również kryteria wyboru projektów ( pkt 6).
W powyższym świetle, na tle tak opisanych ustawowych zadań instytucji zarządzającej, może ona domagać się od uczestników procedur wyłaniania projektów celem ich dofinansowania – dochowania warunków określonych przez Komitet Monitorujący oraz tę instytucję.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia, to znaczy jego zgodności z przepisami prawa materialnego oraz z przepisami postępowania, którymi są przytoczone regulacje ustawowe oraz zawarte w systemie realizacji programu operacyjnego - Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że ocena przedmiotowego wniosku przeprowadzona została w sposób nie naruszający prawa, wobec czego nie zaistniały podstawy do uwzględnienia skargi.
Z akt sprawy wynika, że strona skarżąca – ubiegając się o dofinansowanie realizacji projektu w ramach schematu 1.1.D1 "Dotacje inwestycyjne dla MŚP zwiększające atrakcyjność turystyczną regionu" nie spełniła Kryterium nr 4 "Kompletność i zgodność wniosku", Podkryterium nr 4f "Czy wszystkie załączniki zostały wypełnione zgodnie z odpowiednią instrukcją IZ/ RPO WD", tzn. skarżąca spółka nieprawidłowo wypełniła załącznik "Oświadczenie o spełnianiu kryteriów MŚP" w zakresie przyjętej metodologii ujęcia danych oraz nie wykazała wszystkich powiązań osobowych/kapitałowych wspólników/członków zarządu zidentyfikowanych przy wykorzystaniu Systemu Informacji Prawnej LEX, co nie pozwoliło na prawidłowe określenie jej statusu a także nie przedstawiła żadnych wielkości finansowych możliwych do weryfikacji.
Należy zauważyć, że dofinansowanie w ramach opisanego schematu dotyczy wsparcia sektora małych i średnich przedsiębiorstw. W złożonym wniosku strona skarżąca ubiegała się o dofinansowanie projektu jako tzw. mikroprzedsiębiorca.
W tym miejscu podkreślenie wymaga, iż na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że posiada taki status w rozumieniu norm prawa unijnego zaś instytucje – pośrednicząca i zarządzająca - dokonując oceny wniosku muszą zatem podjąć działania aby ustalić, czy wnioskodawca rzeczywiście odpowiada definicji mikroprzedsiębiorcy. Definicja taka została zamieszczona w Załączniku I Rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87
i 88 Traktatu (ogólne rozporządzenie w sprawie włączeń blokowych) (Dz.Urz. UE L 214 z 09.08.2008, str. 3), znajdującego bezpośrednie zastosowanie do oceny kwalifikowalności wniosków zgłoszonych w ramach konkursu. Według art. 1 Załącznika, za przedsiębiorstwo uważa się podmiot prowadzący działalność gospodarczą bez względu na jego formę prawną. Zalicza się tu w szczególności osoby prowadzące działalność na własny rachunek oraz firmy rodzinne zajmujące się rzemiosłem lub inną działalnością, a także spółki lub konsorcja prowadzące regularną działalność gospodarczą. Przepis art. 2 ust.1 stanowi przy tym, że do kategorii mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw ("MŚP") należą przedsiębiorstwa, które zatrudniają mniej niż 250 pracowników, i których roczny obrót nie przekracza 50 milionów EUR a/lub całkowity bilans roczny nie przekracza 43 milionów EUR. Stosownie do ust. 3 – w kategorii MŚP mikroprzedsiębiorstwo definiuje się jako przedsiębiorstwo zatrudniające mniej niż 10 pracowników i którego roczny obrót lub całkowity bilans roczny nie przekracza 2 milionów EUR.
Stosownie do treści art. 6 ust.1 Załącznika I do Rozporządzenia Komisji, w przypadku przedsiębiorstwa samodzielnego dane dotyczące liczby pracowników ustalane są wyłącznie na podstawie jego ksiąg rachunkowych. W przypadku przedsiębiorstwa mającego przedsiębiorstwo partnerskie lub przedsiębiorstwa powiązane, dane – w tym dane dotyczące liczby pracowników – określa się na podstawie ksiąg rachunkowych i innych danych przedsiębiorstwa lub, jeżeli istnieje, skonsolidowanego sprawozdania finansowego danego przedsiębiorstwa lub skonsolidowanego sprawozdania finansowego innego przedsiębiorstwa, w którym ujęte jest dane przedsiębiorstwo.
Dla uznania, że dany przedsiębiorca (przedsiębiorstwo) należy do kategorii mikroprzedsiębiorców, oprócz wymienionych kryteriów zatrudnienia oraz finansowego, musi także spełniać kryterium niezależności. Art. 3 Załącznika I – określający rodzaje przedsiębiorstw brane pod uwagę przy obliczaniu pułapu zatrudnienia i pułapu finansowego - stanowi w ustępie 1, że "Przedsiębiorstwo samodzielne" oznacza każde przedsiębiorstwo, które nie jest zakwalifikowane jako przedsiębiorstwo partnerskie w rozumieniu ust. 2 ani jako przedsiębiorstwo powiązane w rozumieniu ust. 3.
Według ust. 2 - "Przedsiębiorstwa partnerskie" oznaczają wszystkie przedsiębiorstwa, które nie zostały zakwalifikowane jako przedsiębiorstwa powiązane w rozumieniu ust. 3 i między którymi istnieją następujące związki: przedsiębiorstwo działające na rynku wyższego szczebla (typu upstream) posiada, samodzielnie lub wspólnie z co najmniej jednym przedsiębiorstwem powiązanym w rozumieniu ust. 3,25 % lub więcej kapitału lub praw głosu innego przedsiębiorstwa działającego na rynku niższego szczebla (typu downstream).
Stosownie do ust. 3 natomiast – " Przedsiębiorstwa powiązane oznaczają przedsiębiorstwa, które pozostają w jednym z poniższych związków:
a) przedsiębiorstwo ma większość praw głosu w innym przedsiębiorstwie w roli udziałowca/akcjonariusza lub członka;
b) przedsiębiorstwo ma prawo wyznaczyć lub odwołać większość członków organu administracyjnego, zarządzającego lub nadzorczego innego przedsiębiorstwa;
c) przedsiębiorstwo ma prawo wywierać dominujący wpływ na inne przedsiębiorstwo zgodnie z umową zawartą z tym przedsiębiorstwem lub postanowieniami w jego statucie lub umowie spółki;
d) przedsiębiorstwo będące udziałowcem/akcjonariuszem lub członkiem innego przedsiębiorstwa kontroluje samodzielnie, zgodnie z umową z innymi udziałowcami/akcjonariuszami lub członkami tego przedsiębiorstwa, większość praw głosu udziałowców/akcjonariuszy lub członków w tym przedsiębiorstwie.
Zakłada się, że wpływ dominujący nie istnieje, jeżeli inwestorzy wymienieni w ust. 2 akapit drugi nie angażują się bezpośrednio lub pośrednio w zarządzanie danym przedsiębiorstwem, bez uszczerbku dla ich praw jako udziałowców/ akcjonariuszy.
Przedsiębiorstwa, które pozostają w jednym ze związków opisanych w akapicie pierwszym z co najmniej jednym przedsiębiorstwem, lub inwestorów, o których mowa w ust. 2, również traktuje się jako powiązanych.
Przedsiębiorstwa pozostające w jednym z takich związków z osobą fizyczną lub grupą osób fizycznych działających wspólnie również traktuje się jak przedsiębiorstwa powiązane, jeżeli prowadzą swoją działalność lub część działalności na tym samym właściwym rynku lub rynkach pokrewnych, przy czym za "rynek pokrewny" uważa się rynek dla danego produktu lub usługi znajdujący się bezpośrednio na wyższym lub niższym szczeblu rynku w stosunku do właściwego rynku.
Przy dokonywaniu wykładni Załącznika I należy w pierwszym rzędzie kierować się wykładnią celowościową. Celem rozporządzenia jest wspieranie małych, średnich i mikro przedsiębiorstw, które z istoty swej są słabiej funkcjonujące w warunkach konkurencji na rynku. Chodzi tu nie tyle o ramy prawne w jakich działają, gdyż one mogą się różnić, zważywszy na odmienności szczegółowych rozwiązań prawnych w prawie krajowym danego państwa członkowskiego, ale o to, czy faktycznie są przedsiębiorstwami o takim statusie, bez względu na formę prawną. W tym celu trzeba ustalić, czy nie działają między innymi poprzez różnorakie powiązania z innymi podmiotami, przez co de facto mają silną pozycję ekonomiczną, ponieważ w gruncie rzeczy stanowią jeden organizm gospodarczy. Sąd w składzie orzekającym podziela zatem pogląd wyrażony w wyroku NSA z 22 czerwca 2010 r. sygn. II GSK 624/10, że chodzi tu o także powiązania pośrednie, faktyczne sprawowanie kontroli nad przedsiębiorstwem, jak należy wnosić z brzmienia art. 3 ust. 3 Załącznika I.
Takie celowościowe rozumienie przepisów Załącznika I znajduje wyraz w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości, np. w wyroku (Sądu I instancji) z dnia 14 października 2004 r. w sprawie T-137/02 Pollmeier Malchow GmbH & Co. KG przeciwko Komisji Europejskiej, w którym stwierdzono, że Komisja dysponuje szerokim zakresem swobodnego uznania dla ustalenia, czy spółki będące częścią grupy winny być traktowane jako jedna jednostka gospodarcza, czy raczej jako podmioty autonomiczne pod względem prawnym i finansowym ( pkt. 45 i 46 oraz 51, 52, 54, 56, 60 – 62).
Podobnie w wyroku z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie C-91/01 Republika Włoska przeciwko Komisji Europejskiej, Trybunał zajął stanowisko, że kryteria kwalifikacji przedsiębiorcy jako małego lub średniego należy stosować
z uwzględnieniem celu, dla którego małe i średnie przedsiębiorstwa objęte są korzystniejszymi zasadami przyznawania pomocy publicznej. Celem tym jest przede wszystkim udzielenie wsparcia przedsiębiorstwom, dla których rozmiar działalności jest przyczyną szeregu trudności w dostępie do czynników produkcji oraz implikuje słabszą pozycję rynkową. W rezultacie przedsiębiorcy, którzy spełniają formalne przesłanki uznania za małe lub średnie przedsiębiorstwo, lecz działają w ramach dużej grupy kapitałowej, zapewniającej im warunki działalności podobne jak
w przypadku dużych przedsiębiorstw, nie mogą korzystać ze zwiększonych limitów dopuszczalnej pomocy publicznej (pkt 49 - 51).
W swej praktyce analogicznie Komisja Europejska (decyzja Komisji z dnia 7 czerwca 2006 r. w sprawie C 8/2005 Nordbrendenburger Umesterungswerke, 2006/904/WE) podkreśla aspekt rzeczywistych powiązań gospodarczych bez względu na ich formę oraz akcentując konieczność rozeznania, czy dane przedsiębiorstwo jest niezależne pod względem gospodarczym i organizacyjnym, czy też jest członkiem grupy, choćby nieformalnie ( pkt 57 decyzji), kto sprawuje faktyczną kontrolę poprzez np. strukturę udziałów (pkt 49), uczestnictwo w organach zarządzających.
Należy zatem zauważyć, że jak słusznie wskazała Instytucja Zarządzająca, określenie statusu MŚP ma na celu wyeliminowanie z kategorii MŚP grup przedsiębiorstw, których siła ekonomiczna może przekraczać siłę prawdziwych MŚP, zwłaszcza biorąc pod uwagę zewnętrzne objawy istniejących związków (zaangażowanie w zarządzanie, dominujący wpływ na działalność przedsiębiorstwa, powiązania właścicielskie, powiązania osobowe, powiązania organizacyjne, relacje finansowe, wizerunek podmiotów, wspólne występowanie na rynku, etc.).
W przedstawionym świetle zatem wypada stwierdzić, że niezbędnym elementem wniosku o dofinansowanie realizacji projektu jest wykazanie przez wnioskodawcę wszystkich okoliczności, które pozwalają go zakwalifikować jako mikroprzedsiębiorcę, w tym zaś mieści się złożenie miarodajnego oświadczenia
o spełnianiu kryteriów MŚP. W przypadku, gdy wnioskodawca ma przedsiębiorstwa powiązane lub partnerskie w przytoczonym wyżej, szerokim rozumieniu, zobowiązany jest je wskazać i jednocześnie przedstawić dokumentację oraz niezbędne dane pozwalające na ocenę, czy spełnia kryteria, o jakich mowa w art. 2 ust.1 Załącznika I.
W niniejszej sprawie organ zatem prawidłowo – zdaniem Sądu - zwrócił się do skarżącej spółki o weryfikację i poprawę danych zawartych w Oświadczeniu
o spełnianiu kryteriów MŚP poprzez przedstawienie wszystkich powiązań osobowych i kapitałowych w szczególności mając na uwadze listę podmiotów gospodarczych zidentyfikowanych przy wykorzystaniu Systemu Informacji Prawnej LEX. Pomimo tego, spółka wykazała tylko powiązania z przedsiębiorstwami prowadzonymi przez jej wspólników/członków zarządu jako osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą. Tymczasem, jak wynika z ustaleń DIP, strona skarżąca nie wykazała powiązań z minimum trzema podmiotami gospodarczymi, które są z nią powiązane poprzez członków zarządu/wspólników. Zgodnie bowiem z danymi zawartymi
w Elektronicznym Systemie Informacji Prawnej Lex, spółka powiązana jest między innymi z następującymi podmiotami: H Sp. z o.o.; B Sp. z o. o, oraz C Sp. z o.o.; w których A. S. i L. K. będący członkami zarządu/ wspólnikami strony skarżącej są jednocześnie jedynymi właścicielami (wspólnikami) i członkami zarządu ww. spółek; E Sp. z o.o., w której osoby te są członkami zarządu i większościowymi udziałowcami.
Zasadnie wobec tego instytucja pośrednicząca i zarządzająca przyjęły, że spółka, pomimo wezwania do weryfikacji Oświadczenia, nie uwzględniła podmiotów gospodarczych z którymi jest powiązana poprzez osoby wspólników/członków zarządu.
Jednocześnie, biorąc pod uwagę listę pozostałych podmiotów gospodarczych wykazanych w Elektronicznym Systemie Informacji Prawnej Lex, należy zauważyć, że na spółce ciążył obowiązek przedstawienia dokumentów i danych, które pozwoliłyby organom na dokonanie oceny, czy przedsiębiorstwa te są pośrednio powiązane ze spółką i czy tworzą nieformalną gospodarczą grupę.
Dodatkowo, jak wynika z akt sprawy, dołączony do uzupełnionego wniosku załącznik nr 4 zawierający uwzględnione dane przedsiębiorstw wspólników spółki podane z uwzględnieniem powiązań kapitałowych został błędnie wypełniony
z uwagi na fakt, iż wartości podane w pkt. 7-9 oświadczenia są niespójne z sumą wartości dotyczących korespondujących punktów wskazanych w załącznikach A-C Oświadczenia.
Ponadto, załącznik 1B został nieprawidłowo wypełniony, gdyż zgodnie
z treścią instrukcji obliczenia danych, zawartą w przypisie nr 1 (stanowiącą załącznik nr I do rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. "wielkości podaje się proporcjonalnie do procentowego udziału w kapitale lub prawie głosu". Zatem, jak słusznie wskazał organ, spółka powinna zsumować bezwzględne wartości zawarte w załącznikach A-C, przy czym załącznik 1B dotyczący przedsiębiorstwa partnerskiego powinien zawierać dane proporcjonalne do procentowego udziału
w kapitale lub prawie głosu.
Należy podkreślić w tym miejscu, że treść wniosku stanowi jedyny dokument, na podstawie którego oceniany jest projekt. W zakresie przygotowania wniosku,
a następnie analizy jego treści niezwykle istotna jest Instrukcja wypełnienia wniosku o dofinansowanie, która zawiera zarówno ogólne zasady, jak i szczegółowe wskazówki dotyczące wypełniania poszczególnych części i rubryk wniosku oraz przepisy prawa krajowego i wspólnotowego. Jednocześnie podkreślenia wymaga, iż celem uzasadnienia oceny wniosku o dofinansowanie nie jest udzielanie wnioskodawcy wskazówek w jaki sposób wniosek powinien być sporządzony, aby mógł otrzymać pozytywną ocenę w ramach danego kryterium - to zadanie należy bowiem do wnioskodawcy, który przygotowując wniosek powinien kierować się postanowieniami dokumentacji konkursowej oraz treścią wezwań - ale wykrycie
i wskazanie wad wniosku uniemożliwiających pozytywną jego ocenę. Takie wady wniosku zostały wskazane w informacji o jego odrzuceniu oraz w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Tak jak wskazał organ – forma prezentacji danych przedstawiona
w skorygowanym Oświadczeniu nie dawała podstaw uznania ich za prawidłowe. Ponadto, spółka nie przedstawiła żadnych danych finansowych możliwych do weryfikacji co spowodowało, że w świetle posiadanej dokumentacji w sprawie (wniosek o dofinansowanie wraz z załącznikami), oceniający wniosek mieli prawo zakwestionować prawidłowość jego wypełnienia. Strona skarżąca w odwołaniu wskazała, że tylko osoby fizyczne, prowadzące działalność gospodarczą mogły zostać przedstawione w załącznikach B i C Oświadczenia, gdyż jako jedyne – jej zdaniem – wpisują się w definicję przedsiębiorstw partnerskich i związanych, co wynika z faktu posiadania przez nich bezpośredniego udziału w spółce lub zasiadania w składzie organu zarządzającego. Natomiast pozostałe podmioty gospodarcze wymienione w piśmie DIP nie posiadają ani 25% lub więcej kapitału lub praw głosu przedsiębiorstwa strony skarżącej, ani też nie spełniają definicji firm powiązanych. W związku z tym spółka podała jedynie nazwy przedsiębiorstw związanych z poszczególnymi osobami zarządzającymi spółką, informując
o skumulowaniu ich danych i uwzględnieniu w wynikach wykazanych w załącznikach B i C Oświadczenia. Jednakże nie podała żadnych nowych danych w tym zakresie
w szczególności wartości liczbowych, które zostały przez nią zsumowane. W związku z tym sama więc pozbawiła się możliwości zbadania, na ile więzi między podmiotami pozwalają uznać, że mimo tego spełnione zostaną kryteria do uznania za mikroprzedsiębiorcę, jeśli chodzi o limity zatrudnienia oraz finansowy. Nieujawnienie rzeczonych danych uniemożliwiało prawidłowe określenie statusu strony skarżącej
i dalszą ocenę złożonego wniosku.
Tymczasem, jak słusznie zauważono w zaskarżonym rozstrzygnięciu, w celu prawidłowego zobrazowania powiązań spółka powinna była wypełnić załączniki B i C danymi przedsiębiorstwa powiązanego odpowiednimi do wartości udziałów lub praw głosu poszczególnych osób zarządzających spółką/wspólników biorąc pod uwagę zarówno wielkość udziałów/prawa głosu w firmie strony skarżącej jak i w firmie powiązanej.
W świetle powyższego należy zatem stwierdzić, że ocena formalna projektu została przeprowadzona z poszanowaniem zasad postępowania w takich sprawach, określonych w cytowanych przepisach prawa krajowego i wspólnotowego. Ocena ta była wyczerpująca i nie przekraczała zasad dopuszczalnej swobody w ocenie materiału dowodowego. Prawidłowo zostało również rozpatrzone odwołanie.
Z zestawienia wszystkich cytowanych przepisów prawa unijnego i prawa krajowego należy wywieść, że organ udzielający pomocy ma prawo i obowiązek ustalić, czy przedsiębiorca wnioskujący o udzielenie tej pomocy jest mikroprzedsiębiorcą, małym lub średnim przedsiębiorcą w rozumieniu wskazanych przepisów. Temu celowi służy zarówno oświadczenie, składane przez wnioskującego o pomoc, jak i postępowanie mające na celu weryfikację tego oświadczenia.
Mając na uwadze powyższe unormowania Sąd podkreśla, że każdy
z przystępujących do udziału w konkursie miał obowiązek zastosować się do wyżej wymienionych zasad, o jakich mowa w tych przepisach oraz ogłoszeniu o konkursie. Stosując się do wytycznych tam zawartych wszyscy zgłaszający do konkursu wnioski mieli jednakową możliwość zapoznania się z zasadami przeprowadzania konkursu, co z kolei prowadzi do zachowania zasad: równego dostępu do pomocy wszystkich wnioskodawców oraz zapewnienia przejrzystości reguł stosowanych przy ocenie projektów o jakich mowa w art. 26 ust. 2 u.z.p.p.r.
Warto w tym miejscu wskazać, że każda ocena projektu winna być dokonywana z uwzględnieniem zasad równego dostępu do pomocy wszystkich kategorii beneficjentów w ramach programu oraz zapewnienia przejrzystości reguł stosowanych przy ocenie projektów, o których mowa w art. 26 ust. 2 u.z.p.p.r. Ocena ta winna być rzetelna i bezstronna, co pośrednio wynika również z art. 31 u.z.p.p.r. Przede wszystkim podkreślenia wymaga zasada postępowania konkursowego polegająca na wyłonieniu najlepszego projektu. Ogólnie można więc stwierdzić, że najlepszy projekt, któremu zostanie następnie przyznane dofinansowanie, to taki, który w przewidzianym we właściwym Programie Operacyjnym zakresie przyczyni się najpełniej do osiągnięcia założonego celu. Celem postępowania konkursowego jest zatem wyłonienie takich przedsięwzięć (i ich wsparcie finansowe), które dadzą gwarancję osiągnięcia celów opisanych w Programie Operacyjnym (tu: RPO WD). Natomiast kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy dokonana ocena projektu nie narusza powyższych reguł.
W nawiązaniu do przytoczonych wyżej regulacji przyjąć należy, że instytucja dokonująca wyboru projektów do dofinansowania ma obowiązek stosowania wszystkich zasad i reguł określonych w systemie realizacji projektu (kryteria oceny, sposób stosowania tych kryteriów w nawiązaniu do projektu, rozpatrywanie środków odwoławczych) – do których musi stosować się także wnioskodawca zgłaszający określony projekt do dofinansowania – zaś Sąd dokonuje kontroli ich stosowania jako źródeł prawa w szerokim znaczeniu, przy uwzględnieniu także norm prawnych powszechnie obowiązujących.
W związku z tym w świetle poczynionych ustaleń zarzut naruszenia zasad równego dostępu do pomocy wszystkich kategorii beneficjentów w ramach programu oraz zapewnienia przejrzystości reguł stosowanych przy ocenie projektów, o których mowa w art. 26 ust. 2 u.z.p.p.r., nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż spółka była należycie i wyczerpująco informowana o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały istotne znaczenie podczas oceny jej projektu.
Reasumując należy podkreślić, że obowiązkiem skarżącej spółki było wykazanie we wniosku swojego statusu przedsiębiorcy oraz wskazanie zachodzących powiązań z innymi przedsiębiorcami, a strona skarżąca nie uczyniła tego w sposób jednoznaczny ani w skorygowanym wniosku o dofinansowanie ani w wyjaśnieniach złożonych w odpowiedzi na uwagi [...] Instytucji Pośredniczącej. Wszystkie informacje w tym zakresie powinny wynikać w sposób nie budzący wątpliwości z przedstawionych dokumentów. W sytuacji, gdy pomiędzy Spółką występującą o dofinansowanie a innymi podmiotami (przedsiębiorstwami) występują różnorodne powiązania kapitałowe i osobowe, tak jak w rozpoznawanej sprawie, załączone dokumenty (jak również dane liczbowe) powinny opisywać wszystkie te zależności, aby Instytucja organizująca konkurs miała możliwość sprawdzenia, czy przedsiębiorstwa wykazane w Elektronicznym Systemie Informacji Prawnej "LEX" są powiązane ze skarżącą spółką w rozumieniu przepisów wskazanych w dokumentacji konkursowej oraz czy przedsiębiorstwo strony skarżącej ubiegające się o dofinansowanie jako mikroprzedsiębiorstwo, rzeczywiście posiada taki status.
Mając na uwadze powyższe skargę jako bezzasadną należało oddalić, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 30c ust.3 pkt 2 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło