III SA/Wr 531/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Anna Moskała Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk Protokolant referent Ewa Pąsiek po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 17 lutego 2016 r. sprawy ze skargi B. D. w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia [...] r., sygn. akt [...] postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. przyznać adw. M.S. kwotę 295,20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych, w tym 23 % VAT, od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. - tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Pismem z dnia [...] r, (nadanym na Poczcie Polskiej) B. D. wniósł skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we W. wyrokiem wydanym w dniu [...] r. w sprawie oznaczonej sygnaturą akt [...]. Skarżący jako podstawę wznowienia wskazał na art. 271 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej jako "p.p.s.a." i wyjaśnił, że wyrok, który zapadł w sprawie o sygnaturze II SA/Wr 425/14 wydany został przez sędziów Wydziału II niezgodnie z właściwością, bowiem skarga strony z dnia [...] r, (wszczynające poprzednie postępowanie sadowoadministracyjne) dotyczyła postępowania egzekucyjnego w administracji, a nie Prawa Budowlanego. Dlatego w opinii skarżącego sprawę powinien rozpatrywać Wydział III i oznacza to, że został naruszony art. 45 Konstytucji. Kolejną podstawą wznowienia postępowania administracyjnego wskazaną przez skarżącego był art. 271 pkt 2 p.p.s.a. B.D. stwierdził, że w toczącej się sprawie oznaczonej sygnaturą akt II SA/Wr 425/14 był nienależycie reprezentowany przez wyznaczonego przez Okręgową Radę Adwokacka pełnomocnika, który zadzwonił do niego na dzień przed rozprawą. Podkreślił, że Sąd ani adwokat nie zawiadomili go o terminie rozprawy. W dalszej części skargi B. D. wskazał jako podstawy wznowienia art. 273 § 2 i § 3 p.p.s.a. Uzasadniając ww. podstawy wznowienia skarżący przywołał fragmenty uzasadnień wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia [...] r., sygn. akt [...] oraz z dnia [...] r., sygn. akt [...], na które zdaniem skarżącego powoływano się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia [...] r., sygn. akt [...]. Zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucił również mylnie przyjęty stan faktyczny. Ponadto skarżący w uzasadnieniu wyjaśnił, że podtrzymuje skargę z dnia [...] r. oraz pisma procesowe z dnia [...] r., z dnia [...] r. i monit z dnia [...] r. Skarżący wskazał, że zachował termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, bowiem zgodnie z informacją uzyskaną od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego wyrok z dnia [...] r., sygn. akt II SA/Wr 425/14 uprawomocnił się w dniu [...] r. W odpowiedzi na skargę D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego wniósł o jej oddalenie wskazując, że skarżący pomimo przywołania jako podstawy wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego art. 271 pkt 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 273 § 2 i § 3 tej ustawy nie wskazał na okoliczności, które uzasadniałyby wznowienie postępowania sadowoadministracyjnego w sprawie oznaczonej sygnaturą akt [...]. W piśmie procesowym z dnia [...] r. skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu wskazując, że D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego ogranicza się w odpowiedzi na skargę do przytoczenia przepisów dotyczących wznowienia postępowania sadowoadministracyjnego. W piśmie procesowym z [...] r. skarżący składał wniosek dowodowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucja wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego uregulowana została w Dziale VII ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Według art. 270 p.p.s.a. w przypadkach przewidzianych we wskazanym dziale można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem sądu na skutek wniesienia skargi w rozumieniu art. 52 p.p.s.a. W świetle unormowań zawartych w Dziale VII wznowienie postępowania obwarowane jest przesłankami formalnymi, od spełnienia których zależy dopuszczalność wznowienia. W szczególności, stosownie do art. 280 § 1 p.p.s.a. przewidziane jest badanie wstępne skargi w zakresie zachowania terminu do jej wniesienia oraz czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W razie braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci na posiedzeniu niejawnym, w przeciwnym wypadku wyznacza rozprawę. Na rozprawie - jak wynika z brzmienia art. 281 p.p.s.a. - sąd poza ponownym badaniem wymagań formalnych obowiązany jest przede wszystkim zbadać dopuszczalność skargi o wznowienie, dokonać oceny, czy wskazana przez wnioskodawcę podstawa wznowieniowa jest merytorycznie uzasadniona, bada też czy zachowano termin do jej wniesienia. Skarżący wskazał na ustawowe podstawy wznowienia. Po pierwsze, powołał się na art. 271 pkt 2 p.p.s.a. stanowiący, że można żądać wznowienia jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa strona była pozbawiona możności działania. Po drugie, w skardze wskazano art. 271 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności: jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia. Wobec powyższego, zgodnie z art. 280 § 1 p.p.s.a. skarga została skierowana na rozprawę. Należy wskazać, że wznowienie prawomocnie zakończonego postępowania sądowoadministracyjnego jest instytucją o charakterze wyjątkowym. Oznacza to, że skarga powinna być oparta na wąsko określonych podstawach. Jest to uzasadnione z uwagi na konieczność zapewnienia stabilności orzeczeń sądowych. Obalenie prawomocnego orzeczenia sądowego jest możliwe jedynie, gdy zapadło ono z naruszeniem bezwzględnie obowiązujących zasad prawa. Strona skarżąca jako jedną z podstaw wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego wskazała przesłankę przewidzianą w art. 271 pkt 2 p.p.s.a., twierdząc, że na skutek naruszenia prawa była pozbawiona możliwości działania w sprawie zakończonej wyrokiem tutejszego Sądu z dnia [...] r. w sprawie oznaczonej sygnatura akt [...]. W związku z tym należy zauważyć, że zgodnie z powołanym przepisem, można żądać wznowienia postępowania z powodu jego nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania. Zatem, aby doszło do wznowienia postępowania na podstawie art. 271 pkt 2 p.p.s.a. muszą zostać spełnione łącznie trzy przesłanki: a) w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, b) strona została pozbawiona możności działania oraz c) bezpośrednią i wyłączną przyczyną pozbawienia strony możności działania było naruszenie przepisów prawa (por. wyrok NSA z 21 stycznia 2011 r., sygn. II FSK 1699/09, Lex nr 952730; wyrok NSA z 25 kwietnia 2012 r., II OSK 2557/11, Lex nr 1167138). Z treści powołanego przepisu wynika, że wskazana tam przyczyna nieważności postępowania skutkuje uchyleniem prawomocnego orzeczenia bez względu na to, czy miała ona wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Zawsze konieczne jest natomiast wykazanie, że zachodzi związek przyczynowy pomiędzy naruszeniem prawa procesowego a pozbawieniem możliwości działania. O pozbawieniu możności działania można mówić, gdy stronie nie dano w ogóle możliwości działania i z przyczyny leżącej poza nią nie mogła ona w ogóle wziąć udziału w sprawie. W innych przypadkach, ewentualnie zachodzić może tylko utrudnienie działania, co nie uzasadnia już wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego. Generalnie można stwierdzić, że jeżeli w sprawie nie doszło do uchybień procesowych, które pozbawiłyby osobę zainteresowaną możliwości podejmowania wszelkich dozwolonych w przepisach procedury sądowoadministracyjnej czynności procesowych, to zainteresowana strona nie może domagać się skutecznie wznowienia postępowania sądowego, gdyż w takiej sytuacji nie może być w ogóle mowy o pozbawieniu jej możności działania w omawianym znaczeniu (wyrok NSA z 28 lutego 2013 r., II GSK 1695/12, Lex nr 1354884). Zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, nie wystąpiła w niej żadna z wymienionych przesłanek. Skarżący wiąże pozbawienie jej możności działania z faktem, że adwokat działający w jego sprawie z urzędu skontaktował się z nim na dzień przed rozprawą. Zgodnie z treścią art. 34 p.p.s.a. strony i ich organy lub przedstawiciele mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocnika. W rozpatrywanej sprawie skarżącemu zgodnie z jego wnioskiem postanowieniem z dnia [...] przyznano prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów i ustanowienie adwokata. Pełnomocnik ten o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień [...] r. został prawidłowo zawiadomiony i był na rozprawie obecny. Sąd stwierdza, że adwokat przed rozprawą dwukrotnie zapoznawał się z aktami spawy: w dniu [...] r. oraz w dniu [...] r., odnosząc się natomiast do twierdzeń skarżącego, że pełnomocnik skontaktował się ze stroną na dzień przed rozprawą Sąd wskazuje, że skarżący w sytuacji, w której ustanowiono dla niego profesjonalnego pełnomocnika, o czym został poinformowany dla własnego dobra powinien z nim współpracować i sam wychodzić z inicjatywą w tym zakresie. Dodatkowo nie można mówić, że doszło do naruszenia przepisów prawa w rozumieniu art. 271 pkt 2 p.p.s.a., gdyż w badanym postępowaniu sądowoadministracyjnym, zakończonym wyrokiem z dnia [...] r. r., w pełni zostały przez Sąd zachowane wymogi dotyczące doręczeń, należy bowiem pamiętać, że w myśl art. 67 § 5 p.p.s.a. jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym doręczeń należy dokonać tym osobom. Sąd zgodnie z ww. regulacją poinformował adwokata o terminie rozprawy. Natomiast o pozbawieniu możności działania można mówić jedynie wówczas, gdy z powodu naruszenia przez Sąd lub stronę przeciwną określonych kardynalnych przepisów lub zasad procedury, strona nie mogła brać i nie brała udziału w postępowaniu lub istotnej jego części i nie miała możliwości usunięcia skutków tych uchybień na następnych rozprawach poprzedzających wydanie orzeczenia kończącego postępowanie w danej instancji (por. motywy do wyroków NSA: z dnia 24 sierpnia 2010 r., II OSK 131/10, Lex nr 746461; z dnia 21 lutego 2006 r., II GSK 378/05, Lex nr 193342, z dnia 17 lipca 2007 r., II OSK 1017/06, Lex nr 354265; z dnia 18 kwietnia 2012 r., II OSK 49/12, Lex nr 1252089; a także wyroki SN: z 10 maja 1974 r., II CR 155/74, Lex nr 4895; z 13 lutego 2004 r., IV CK 61/03, Lex nr 151638; oraz T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2011, s. 1024). Zatem, wymieniona w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. przesłanka wznowieniowa nie dotyczy każdej sytuacji, z powodu której strona "była pozbawiona możliwości działania", bowiem ustawodawca wyraźnie ogranicza jej zasięg, stanowiąc w tym przepisie, że pozbawienie strony możliwości działania musi być skutkiem "naruszenia przepisów prawa", które odnosi się do naruszenia prawa procesowego przez sąd w postępowaniu zakończonym orzeczeniem, którego dotyczy skarga o wznowienie (ponadto ustawa wprowadza dodatkowy warunek negatywny, zastrzegając, że "nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała."). Wobec tego nie można przyjąć, że strona była pozbawiona możności działania. Taka sytuacja ma miejsce wtedy, gdy nie dano jej w ogóle możliwości dokonywania czynności w sprawie (wyrok NSA z 21 stycznia 2011 r., II FSK 1699/09, Lex nr 952730), czy innymi słowy, jeśli strona została pozbawiona możliwości podejmowania wszelkich dozwolonych w przepisach procedury sądowoadministracyjnej czynności procesowych (wyrok NSA z 9 grudnia 2011 r., II FSK 1144/10, Lex nr 1244021). Nie sposób także przyjąć trzeciej wskazanej wyżej przesłanki, tj. aby bezpośrednią i wyłączną przyczyną pozbawienia strony możności działania było naruszenie przepisów prawa. Skoro, nie doszło do naruszenia prawa, ani do pozbawienia strony możności działania w rozumieniu art. 271 pkt 2 p.p.s.a., to jest oczywiste, że nie może zachodzić związek przyczynowy w omawianym znaczeniu. W takiej sytuacji badając wymóg odnośnie do terminowości skargi, podnieść trzeba, że zgodnie z art. 277 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Skarżący jako dzień, w którym dowiedział się o podstawie wznowienia wskazał [...] r. jako dzień uprawomocnienia się wyroku wydanego w sprawie o sygnaturze [...] i wobec tego uznał, że wnosząc skargę o wznowienie postępowania w dniu [...] r. zachował ten termin Sąd stwierdził, że skarżący nie zachował terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego bowiem w rozpatrywanej sprawie odpis wyroku z uzasadnieniem został doręczony prawidłowo ustanowionemu pełnomocnikowi skarżącego, skarżącemu została również doręczona sporządzona przez adwokata opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku sądu pierwszej instancji. Z tego powodu nie można przyjąć za skarżącym, że o wyroku dowiedział się w dniu jego uprawomocnienia. Z powyższych przyczyn Sąd na podstawie art. 281 p.p.s.a zgodnie z którym - "na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i jeżeli brak jest ustawowej podstawy wznowienia lub termin do wniesienia skargi nie został zachowany, odrzuca skargę o wznowienie. Sąd może jednak po rozważeniu stanu sprawy połączyć badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy." - odrzucił skargę. Na marginesie Sąd wskazał, że drugą podstawą wznowienia postępowania przywołaną przez skarżącego była okoliczność, że wyrok wydany w sprawie o sygnaturze [...] wydany został przez sędziów Wydziału II niezgodnie z właściwością. Przypomnieć należy, że w myśl art. 271 pkt 1 p.p.s.a jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia wyniku przeprowadzonego w niniejszej sprawie badania dopuszczalności skargi o wznowienie. Sąd wskazuje, że osobą nieuprawnioną, w rozumieniu tego przepisu jest osoba nie będąca sędzią lub sędzia, który nie ma uprawnień do orzekania w danym sądzie administracyjnym. Sędziowie Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. nie należą do żadnej z wymienionych powyżej kategorii osób. Przesłanki wyłączenia sędziego z mocy ustawy określa art. 18 p.p.s.a. i do sędziów Wydziału II WSA we W. przepis ten nie znajdował zastosowania w sprawie mogącej być przedmiotem postępowania wznowieniowego. Ponadto strona w tamtej sprawie, miała możliwość wcześniejszego, niż w dniu rozprawy złożenia wniosku o wyłączenie poszczególnych sędziów. W świetle powyższego nie sposób przyjąć istnienia tej przesłanki dla wznowienia postępowania sadowoadministracyjnego. Wobec tego nie został także naruszony art. 45 Konstytucji. Skarżący przywołał również jako podstawę wznowienia art. 273 § 2 i § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (§ 2). Można też żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy. W tym przypadku przedmiotem rozpoznania przez sąd jest nie tylko zaskarżone orzeczenie, lecz są również z urzędu inne prawomocne orzeczenia dotyczące tej samej sprawy (§ 3). Sąd stwierdził, że skarżący nie wykazał, żadnych okoliczności uzasadniających wystąpienie, którejś z wymienionych przesłanek. Nie wskazał, prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy, która była przedmiotem rozstrzygania w sprawie, w której domagał się wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego, nie skazał też na żadne środki dowodowe, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których nie mógł skorzystać poprzednim postępowaniu. Skarżący w uzasadnieniu skargi i pismach procesowych polemizuje jedynie z wyrokiem, który zapadł w dniu [...] r. i który jest orzeczeniem prawomocnym. Mając zatem na względzie powyższe i kierując się dyspozycją z art. 281 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.