III SA/Wr 536/07

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia kosztów postępowania celnego postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w części przekraczającej kwotę 50 (pięćdziesiąt) zł; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W rozpoznawanej sprawie skarżąca wraz ze skargą złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego lub adwokata wskazują w uzasadnieniu, iż odbywa staż pracy za wynagrodzeniem 432 zł netto i nie posiada innych źródeł dochodu, a wydatki jej kształtują się następująco: opłata za mieszkanie - 294, 52 zł, za gaz- 13, 42 zł; za energie elektryczną - 36 zł; za wodę- 87, 30 zł. Dodała, iż samotnie prowadzi gospodarstwo domowe i utrzymuje się jedynie dzięki pomocy rodziców. W piśmie z dnia 5 listopada 2007 r. skarżąca zażądała przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia z wpisu sądowego od skargi i oświadczyła, iż aktualnie jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, utrzymuje się z doraźnej pomocy rodziców, którzy są również właścicielami zajmowanego przez nią lokalu przy ul. [...]. Wśród ponoszonych wydatków wnioskodawczyni wskazała także koszt lekarstw z powodu przewlekłej choroby [..]- 95 zł. Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). Podniesione przez skarżącą w toku postępowania okoliczności wskazują na zasadność uwzględnienia wniosku w części. Konieczność partycypowania przez C. M. w kosztach sądowych (choćby w niewielkim zakresie) znajduje uzasadnienie w posiadanej przez nią sytuacji materialnej. Podkreślić również należy, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Fakt regulowania bieżących zobowiązań przez stronę wyklucza możliwość przyznania jej prawa pomocy w pełnym zakresie. Do oceny możliwości uiszczenia przez C.M. kosztów postępowania nie jest istotne źródło, z którego czerpie ona środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich). Jak wskazał w postanowieniu z dnia 6 października 2004 r. Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8, s. 61) z przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wynika, iż obowiązek niesienia pomocy spoczywa także na innych członkach rodziny (...) Rodzice i dzieci zobowiązani są wspierać się wzajemnie (art. 87 KRO), w szczególności, iż tak jak w niniejszej sprawie skarżąca nie posiada stałego źródła dochodu i nie jest w stanie samodzielnie się utrzymać, a jej rodzice są dobrze sytuowani. Z załączonych do wniosku wyciągów bankowych wynika zresztą, iż na jej konto bankowe systematycznie dokonywane są wpłaty środków finansowych. W tym stanie rzeczy należało ,na podstawie art. 245 § 3 i § 4 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.