III SA/Wr 541/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk, Protokolant specjalista Katarzyna Jastrzębska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 6 listopada 2014 r. sprawy ze skargi T. S. na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Główny Inspektor Transportu Drogowego działając na podstawie art. 127 § 1, art. 138 § 1 pkt 1, art. 141 § 1 oraz art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 dalej "k.p.a.") w związku z art. 17 § 1, art. 33 § 1 pkt 1 oraz art. 34 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 z późn. zm.; przywoływanej dalej w skrócie także jako "u.p.e.a."), po rozpatrzeniu zażalenia T. S. na postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...], stwierdzającego, iż zarzuty dłużnika nie zasługują na uwzględnienie - utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu przytoczono, że w wyniku kontroli drogowej organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...], nałożył na zobowiązanego karę pieniężną w wysokości 3.000 zł. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1265 z późn. zm.). W związku z nieuiszczeniem kary pieniężnej organ pierwszej instancji wystawił tytuł wykonawczy nr [...]. Pełnomocnik strony wniósł zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego wskazując na nieistnienie obowiązku który został ujęty w tytule wykonawczym, gdyż został nałożony w wyniku działań funkcjonariuszy Inspekcji Transportu Drogowego, stanowiących przestępstwo. D. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego opisanym wyżej postanowieniem stwierdził, iż zarzuty egzekucyjne nie zasługują na uwzględnienie. W zażaleniu pełnomocnik strony zarzucił błędne ustalenie, iż obowiązek objęty tytułem w wykonawczym nie istnieje w sytuacji, gdy nie doręczono i uniemożliwiono stronie wypowiedzenie się co do całego zgromadzonego materiału dowodowego. W konsekwencji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie zgłoszonych zarzutów egzekucyjnych w sprawie. Organ drugiej instancji, rozpatrując zażalenie, zaznaczył, iż przedmiotem niniejszej sprawy jest wszczęte na podstawie wymienionego wyżej tytułu wykonawczego postępowanie egzekucyjne. Wobec powyższego zarzuty pełnomocnika strony odnoszące się do kwestii zasadności stwierdzonych naruszeń w toku prowadzonej kontroli drogowej bądź prowadzonego postępowania administracyjnego, czy też ewentualnego popełnienia przestępstwa przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego przy wydaniu decyzji o nałożeniu kary pieniężnej, nie mogą być rozpatrywane. Na marginesie organ wskazał, że ewentualne wydanie decyzji administracyjnej w wyniku przestępstwa może stanowić podstawę do wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. Natomiast podnosząc się do zarzutu pełnomocnika strony dotyczącego przepisu art. 33 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ podkreślił, że decyzja o nałożeniu kary pieniężnej została doręczona w trybie art. 44 k.p.a. w dniu [...] sierpnia 2013 r. W związku z powyższym organ uznał zarzut skarżącego za nieuzasadniony. W skardze na to ostateczne postanowienie, domagając się jego uchylenia, skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 8 i 77 § 1 k.p.a. poprzez nie uwzględnienie wniosków o dopuszczenie dowodu z akt postępowania prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową w S. pod sygn. akt [...], która prowadzi wielowątkowe śledztwo obejmujące między innymi wyłudzenia środków z funduszy Unii Europejskiej oraz w sprawie eliminowania przy pomocy funkcjonariuszy ITD przedsiębiorców transportowych, świadczących do tej pory usługi konkurencyjne dla tzw. operatora, jakim jest "A", a w konsekwencji wydanie postanowienia, którego treść zamiast pogłębiać zaufanie obywateli do organów państwa stwarza znamiona ochrony funkcjonariuszy publicznych jako podwładnych Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Dalej zarzucono naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez odmowę zawieszenia postępowania do czasu rozstrzygnięcia przez organy śledcze istotnej kwestii, czy w toku tego postępowania doszło do przekroczenia uprawnień lub niedopełnienia obowiązków przez funkcjonariuszy, którzy wydali zaskarżoną decyzję o nałożeniu kary pieniężnej oraz tytuł wykonawczy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na tle art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270; zwanej dalej "p.p.s.a.") sądowa kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest według kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) zaskarżone orzeczenie podlega wówczas wyeliminowaniu z obrotu prawnego, sąd administracyjny nie ma natomiast kompetencji do merytorycznego orzekania w sprawie. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli jest postanowienie wierzyciela w zakresie nieuwzględnienia zarzutu strony skarżącej o nieistnieniu obowiązku ujętego opisanym wyżej tytułem wykonawczym, a wynikającego z decyzji D. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] sierpnia 2013 r. o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej z tytułu naruszenia przepisów ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1414). Po myśli art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm.) podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. W rozpatrywanym przypadku strona skarżąca wskazywała na poparcie zgłoszonego zarzutu nieistnienia obowiązku, że powołana decyzja została wydana na podstawie ustaleń faktycznych dokonanych w wyniku czynności kontrolnych podjętych z naruszeniem prawa, a to wskutek wykorzystywania funkcjonariuszy publicznych do tak zwanego nielegalnego regulowania rynku usług przewozu osób poprzez świadome eliminowanie przez Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, na zlecenie polityków, firm dla tych polityków niewygodnych. Zdaniem strony decyzja nie została jej doręczona, zapadła wskutek popełnienia przestępstwa przez funkcjonariuszy organu, stronie nie zapewniono czynnego udziału w postępowaniu. Należy zauważyć na tle brzmienia przytoczonej normy prawnej art. 33 § 1 pkt 1 (in fine) u.p.e.a., że pojęcie “nieistnienia obowiązku" oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał np. z mocy prawa bądź brak jest decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji lub gdy decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono bądź stwierdzono jej nieważność albo wygaśnięcie. Instytucja zgłaszania zarzutów w tym trybie nie służy wszakże zwalczaniu podstaw faktycznych i prawnych decyzji istniejącej w porządku prawnym i wymagalnej (to jest decyzji ostatecznej bądź decyzji wprawdzie nieostatecznej, ale już wykonalnej z racji nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności). W tym celu właściwym trybem jest, zależnie od okoliczności, zaskarżenie decyzji w drodze odwołania albo - w odniesieniu do decyzji ostatecznej - jej zaskarżenie do sądu administracyjnego (po wyczerpaniu administracyjnego toku instancji) albo wdrożenie jednego z trybów nadzwyczajnej weryfikacji poprzez zainicjowanie postępowania o wznowienie zakończonego decyzją ostateczną postępowania (art. 145 § 1 k.p.a.) albo o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej (art. 156 § 1 k.p.a.), przy spełnieniu przesłanek formalnych unormowanych dla każdego z tych trybów z osobna. Inaczej ujmując – wierzyciel lub organ egzekucyjny, przy zgłoszeniu omawianego zarzutu z pkt 1 art. 33 § 1 u.p.e.a. nie mogą ponownie rozpoznawać sprawy od strony merytorycznej, gdyż postępowanie egzekucyjne nie jest postępowaniem administracyjnym rozpoznawczym, w toku którego dochodzi do ukształtowania praw i obowiązków strony postępowania, lecz jest postępowaniem następczym, służącym realizacji (wykonaniu) obowiązków ustalonych w postępowaniu rozpoznawczym. Godzi się wskazać, że w orzecznictwie sądowym wyraża się pogląd, iż zarzut nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym zobowiązany może podnosić jedynie wówczas, gdy nieistnienie obowiązku jest następstwem okoliczności, które miały miejsce po wydaniu tytułu wykonawczego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 6 grudnia 2013 r. i z 4 stycznia 2010 r. wydanych w sprawach II OSK 1576/12 , II FSK 1377/08 i II FSK 1378/08 stwierdził, że w przeciwnym razie organ egzekucyjny nie mógłby rozpoznać zarzutu bez naruszenia art. 29 § 1 u.p.e.a. i że nie jest on uprawniony do badania podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji. Przyjął, że analizowanie prawidłowości doręczenia decyzji stanowiącej podstawę tytułu wykonawczego, oznaczałoby w konsekwencji badanie tego, czy weszła ona skutecznie do obrotu prawnego, a tym samym czy zobowiązanie stało się wymagalne. Badanie tej okoliczności w ramach zarzutu o nieistnieniu obowiązku stanowiłoby w istocie kontrolę wymagalności tego obowiązku - czego zabrania art. 29 § 1 u.p.e.a. Wyjaśnił również, że kwestia prawidłowego doręczenia decyzji nie może być weryfikowana w postępowaniu egzekucyjnym, a przyjęcie takiego poglądu byłoby równoznaczne z umożliwieniem zobowiązanemu podważania ostatecznych decyzji poza trybami nadzwyczajnymi. Wydanie decyzji w wyniku przestępstwa oraz przypadki, gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (co do dotyczy także obalenia domniemania doręczenia decyzji) stanowią przesłanki ujęte w katalogu podstaw do wznowienia postępowania według art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 4 k.p.a. Ewentualnie także - obalenie domniemania o doręczeniu pisma rodzi prawo do przywrócenia stronie terminu do dokonania określonej czynności prawnej, w tym wniesienia odwołania. (Vide A. Wróbel w: "Komentarz aktualizowany do art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego". LEX). W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na mocy art. 151 p.p.s.a.