III SA/Wr 562/08

Wiesław Jakubiec - referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie skierowania, w związku z przekroczeniem 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, na egzamin teoretyczny, praktyczny w zakresie prawa jazdy kat. B postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie braku skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 200 zł, skarżący wystąpił o zwolnienie go z tej opłaty wskazując w uzasadnieniu, że od maja 2008 r. nie posiada żadnego dochodu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej z uwagi na orzeczony zakaz prowadzenia działalności gospodarczej oraz zabranie mu przez Policję dokumentacji firmy i jego prawa jazdy. Poinformował, że od marca 2008 r. nie ma również wypłacanego wynagrodzenia (15.200 zł) jako Prezesa Zarządu "S." dodając, że wynagrodzenie to dotychczas było przeznaczane na koszty zarządu tej spółki i było podstawą zaciągnięcia kilku kredytów (łącznie na kwotę ok. 250 000 zł) przeznaczonych na wdrożenie patentów technicznych opracowanych przez skarżącego. Oświadczył, że "zmuszony został do zadłużenia się wobec rodziny, osób znajomych, państwa i banków". Dodał, że ma także zaległości czynszowe za lokal mieszkalny i prawomocny wyrok eksmisyjny, a posiadana nieruchomość użytkowa przy ul. G. obciążona jest hipoteką i istnieje na niej zadłużenie z tytułu podatku od nieruchomości w wysokości ok. 6000 zł . Skarżący podniósł, że sam prowadzi gospodarstwo domowe, a z żoną ma od 31 marca 1995 r. zawartą umowę o rozdzielności majątkowej. We wniosku złożonym na urzędowym formularzu skarżący oświadczył, że spółka "S." od lipca 2008 r. nie prowadzi działalności dochodowej z powodu orzeczonego wobec niego zakazu prowadzenia działalności gospodarczej, a od sierpnia 2006 (?)r. nie są prowadzone "księgi" dotyczące prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Dodał, że jego rachunki bankowe są nieczynne lub zajęte przez komornika. Poinformował, nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna i nie ma czasu aby ubiegać się o dodatek mieszkaniowy. Podniósł, że P. 2 jest wynajęty i nie opłacalny od roku. Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Odmowa uwzględnienia wniosku jest następstwem nie wykazania należycie przez wnioskodawcę spełniania przesłanki do przyznania prawa pomocy. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i okoliczności te -na żądanie Sądu- winny być należycie udokumentowane (art. 255 u.p.s.a.). W ocenie Sądu wnioskodawca nie wyjaśnił i nie udokumentował wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować jego sytuację materialną np. nie wyjaśnił z jakich środków się utrzymuje i dlaczego nie rejestruje się jako osoba bezrobotna; nie wyjaśnił czy korzysta (a jeśli tak to w jakiej wysokości) z pomocy finansowej osób trzecich lub opieki społecznej; nie przedłożył dokumentów finansowych (w tym wyciągów z Sygn. akt III SA/Wr 562/08 rachunków bankowych) obrazujących sytuację finansową S. sp. z o.o. czy prowadzonej indywidualnie działalności usługowo- produkcyjnej; nie złożył do akt dokumentów potwierdzających swoje zadłużenie oraz fakt prowadzenia przeciwko posiadanym prze niego składnikom majątkowym postępowań egzekucyjnych; nie przedstawił sytuacji finansowej i majątkowej swojej żony-K. nie wyjaśnił dlaczego nie dochodzi od swojego pracodawcy (S. spółki z o.o.) należnego mu wynagrodzenia (miesięcznie 15.200 zł); nie przedstawił także struktury swoich wydatków i ich nie udokumentował. Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Podkreślić należy, iż koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącego kosztów sądowych nie jest istotne źródło, z którego czerpie on środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich). Warunkiem przyznania prawa pomocy jest taka sytuacja, w której z przyczyn od strony nienależnych, nie jest ona w stanie ponieść kosztów sądowych. Można mieć wątpliwości czy przedstawiona we wniosku sytuacja finansowa skarżącego jest tylko następstwem niezawinionych przez niego zdarzeń. Z treści wniosku wynika, że to za winione działanie skarżącego spowodowało, że został orzeczony wobec niego zakaz prowadzenia działalności gospodarczej i zabrano mu prawo jazdy. Zauważyć należy, że pomimo przedstawianej jako tragicznej sytuacji materialnej skarżący nie rejestruje się jako osoba bezrobotna, nie występuje również o zasiłki z pomocy społecznej czy o dodatek mieszkaniowy. Co więcej- sam skarżący wskazuje, że zaciąga kolejne kredyty (np. na nabycie drogich pojazdów mechanicznych), a działalność gospodarczą kontynuuje pomimo, że od wielu lat składa do Sąd informacje, że działalność ta w zasadzie permanentnie nie przynosi mu dochodu. Brak jest w aktach dokumentu świadczącego o prawnym rozwiązaniu związku małżeńskiego skarżącego i jego żony, więc nawet odrębne prowadzenie przez nich gospodarstwa domowego czy posiadanie rozdzielności majątkowej nie zniosło obowiązku wynikającego z art. 27 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego nakazującego obojgu małżonkom przyczynianie się do zaspokajania potrzeb rodziny, według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych. W tej sytuacji więc nawet istnienie separacji faktycznej nie zwalnia małżonków z obowiązku łożenia na utrzymanie współmałżonka, który znajduje się w gorszej sytuacji materialnej, w Sygn. akt III SA/Wr 562/08 tym np. nie posiada środków na poniesienie kosztów sądowych. Podkreślić także należy, że zgodnie z przepisami KRiO rodzice i dzieci obowiązani są wspierać się wzajemnie (art. 87 KRiO), a skarżącemu, jeśli znajduje się w trudnej sytuacji materialnej (niedostatku), przysługuje (np. od syna lub córki) świadczenie alimentacyjne (art. 128 i art. 133 § 2 KRiO). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.