III SA/Wr 57/25
WyrokWSA we Wrocławiu2026-01-08
Skład orzekający: Anna Kuczyńska-Szczytkowska, Anetta Chołuj, Magdalena Jankowska-Szostak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sprzedaż napojów alkoholowych za pośrednictwem Internetu, w tym poprzez składanie zamówień online i wysyłkę kurierem, stanowi naruszenie przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, uzasadniające cofnięcie zezwolenia na sprzedaż alkoholu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że sprzedaż napojów alkoholowych za pośrednictwem Internetu, polegająca na składaniu zamówień online i dostawie do klienta, narusza art. 18 ust. 7 pkt 6 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, ponieważ działalność ta nie jest prowadzona w miejscu wskazanym w zezwoleniu. Ponadto, strona internetowa sklepu stanowi publiczny nośnik treści, a umieszczanie na niej zdjęć napojów alkoholowych z cenami jest niedozwoloną reklamą i promocją, co również uzasadnia cofnięcie zezwolenia. Sąd oddalił skargę, uznając zaskarżone decyzje za zgodne z prawem.Stan faktyczny
Spółka C. sp. z o.o. zaskarżyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Wrocławia o cofnięciu zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych powyżej 18% zawartości alkoholu. Organy administracji uznały, że spółka prowadziła sprzedaż alkoholu za pośrednictwem strony internetowej, co stanowiło naruszenie przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, w tym sprzedaż poza miejscem wskazanym w zezwoleniu oraz niedozwoloną reklamę i promocję. Spółka zarzuciła organom naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, kwestionując interpretację przepisów dotyczących sprzedaży na odległość oraz sposób prowadzenia postępowania dowodowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Kuczyńska-Szczytkowska (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Anetta Chołuj Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak Protokolant st. specjalista Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 8 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi C. sp. z o.o. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 8 października 2024 r. nr SKO 4401.47.2024 w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych powyżej 18% zawartości alkoholu przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży oddala skargę w całości.
Zaskarżoną decyzją z dnia 8 października 2024 r. (SKO 4401.47.2024) Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu (dalej: SKO, Kolegium, organ II instancji) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Wrocławia (dalej: Prezydent, organ I instancji) z dnia 14 sierpnia 2024 r. (nr WDZ-ZM.7340.188.2023KŁJ) o cofnięciu C. Sp. z o.o. z siedzibą we W. (dalej: spółka, strona skarżąca, strona) zezwolenia z dnia 11 stycznia 2023 r. o numerze [...] na sprzedaż napojów alkoholowych powyżej 18% zawartości alkoholu, przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży - w sklepie spożywczym [...] zlokalizowanym we W., przy ul [...], wydanego na okres od dnia 12 stycznia 2023 r. do dnia 11 stycznia 2033 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia SKO wskazało art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572, dalej: k.p.a.), art. 18 ust. 10 pkt 1 w związku z art. 131 ust. 1, w związku z art. 21 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz art. 18 ust. 10 pkt 2 w związku z art. 18 ust. 7 pkt 6 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2023 r., poz. 2151, dalej: ustawa alkoholowa, ustawa).
Z akt administracyjny sprawy wynika, że Prezydent wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia zezwolenia o numerze
[...] z dnia 11 stycznia 2023 r., na sprzedaż napojów alkoholowych powyżej 18% zawartości alkoholu, przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży, wydanego dla Spółki na okres od dnia 12 stycznia 2023 r. do dnia 11 stycznia 2033 r. w lokalu: sklep spożywczy [...] przy ul [...] we W.
Decyzją z dnia 14 sierpnia 2024 r. Prezydent cofnął spółce opisane wyżej zezwolenie. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że na podstawie "Regulaminu" witryny internetowej: [...]. ustalił, że spółka, posiadająca ważne zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych: do 4,5% zawartości alkoholu oraz na piwo, powyżej 4,5% do 18% zawartości alkoholu (z wyjątkiem piwa) oraz powyżej 18% zawartości alkoholu w sklepie spożywczym [...] przy ul [...] we W. zbiera zamówienia i sprzedaje alkohol (w tym również wysyłkowo) z wykorzystaniem podanej wyżej strony internetowej. Sprzedaż napojów alkoholowych za pośrednictwem platformy [...] odbywała się poprzez złożenie zamówienia: z możliwością odbioru zamówionych produktów osobiście lub za pośrednictwem pełnoletniego pełnomocnika z udzielonym pełnomocnictwem lub w formie sprzedaży wysyłkowej prowadzonej za pośrednictwem wybranej podczas finalizacji zamówienia firmy kurierskiej. Klient za pośrednictwem witryny mógł skorzystać z opcji udzielenia pełnomocnictwa do odbioru towaru kurierowi. Prezydent podkreślił, że pomimo zawartych w "Regulaminie" witryny internetowej stwierdzeń informujących, że miejscem zawarcia i realizacji umowy sprzedaży napojów alkoholowych jest wyłącznie punkt sprzedaży zlokalizowany we W. przy ul [...], cały proceder polega na regularnej sprzedaży napojów alkoholowych do konsumpcji poza miejscem sprzedaży z dostawą do miejsca złożenia zamówienia lub do paczkomatów.
Niezależnie od prowadzonego postępowania, w dniu 16 listopada 2023 r., na podstawie art. 18 ust. 8 ustawy alkoholowej oraz wytycznych zawartych w rozdziale 5 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2024 r. poz. 236), pracownicy organu zezwalającego przeprowadzili kontrolę przestrzegania zasad i warunków korzystania z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, wymienionych w ustawie przez stronę skarżącą, w sklepie spożywczym [...] przy ul [...] we W. Czynności kontrolne zostały podjęte w ww. punkcie sprzedaży alkoholu na podstawie rocznego planu kontroli z dnia 14 grudnia 2022 r., który jest zamieszczony w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie Urzędu Miejskiego we Wrocławiu.
W toku postępowania w sprawie cofnięcia zezwolenia, Prezydent przeprowadził dowód w postaci przesłuchania menagera sklepu spożywczego W. K. (obecnego podczas kontroli w dniu 16 listopada 2023 r.), który stwierdził, że nie ma wystarczającej wiedzy, aby opisać model sprzedaży napojów alkoholowych w sklepie spożywczym [...] za pośrednictwem strony internetowej. Ponadto nie był w stanie podać danych personalnych osób, które odpowiadają za sprzedaż napojów alkoholowych z wykorzystaniem strony internetowej. Wobec powyższego, Prezydent wezwał stronę skarżącą do wskazania danych personalnych i adresu korespondencyjnego pracownika/pracowników, którzy w ocenie strony posiadają szczegółową wiedzę w zakresie modelu sprzedaży m.in. z wykorzystaniem strony internetowej we wskazanej placówce handlowej, a gdyby powyższe nie było możliwe, o wskazanie członka zarządu spółki, który taką wiedzę posiada. Wobec braku odpowiedzi na to wezwanie, Prezydent wezwał A. Z. i G. Z. tj. osoby uprawnione do reprezentowania Spółki do przybycia do siedziby Urzędu Miejskiego Wrocławia w celu złożenia zeznań w charakterze strony. Pełnomocnik strony skarżącej dwukrotnie złożył wnioski o zmianę terminu przesłuchania, które organ I instancji uwzględnił. Z notatki służbowej z dnia 25 kwietnia 2024 r. sporządzonej z przeprowadzonej rozmowy telefonicznej z pełnomocnikiem strony skarżącej wynika, że pracownik organu I instancji poprosił o ustalenie dogodnego terminu, w którym osoby wezwane na przesłuchanie tj. osoby uprawnione do reprezentowania Spółki, mogłyby w siedzibie organu złożyć zeznania w charakterze strony. Pełnomocnik strony poinformowała pracownika, że trudne będzie ustalenie terminu przesłuchania i to organ zezwalający powinien zaproponować kolejny termin, a strona wtedy się odniesie do wezwania.
W dniu 24 czerwca 2024 r. do organu I instancji wpłynął materiał dowodowy dokumentujący złożenie zamówienia poprzez stronę internetową [...] na zakup 4 rodzajów napojów alkoholowych zawierających do 4,5% zawartości alkoholu oraz na piwo z dostawą do określonego punktu paczkowego obsługiwanego przez firmę kurierską [...]. Z udostępnionego materiału dowodowego wynikało, że mieszkaniec W. w dniu 23 czerwca 2024 r. o godzinie 13:30 złożył zamówienie za pośrednictwem strony internetowej: [...] na zakup 4 piw z dostawą w/w napojów alkoholowych do określonego punktu odbioru obsługiwanego przez [...] przy ul. [...] we W. (zrzuty z ekranu komputera, akta, s. 86-87). Ponadto przekazano fakturę PRO FORMA z dnia 23 czerwca 2024 r. wystawioną przez stronę skarżącą na łączną kwotę 107,90 PLN, opłaconą za pomocą platformy [...] oraz paragon fiskalny wystawiony przez stronę skarżącą na kwotę 107,90 zł z dnia 24 czerwca 2024 r. z godziny 10:22, wygenerowany z kasy fiskalnej o numerze unikatowym: [...], z formą płatności określoną jako: "INNA przelew".
Prezydent wskazał, że samo składanie zamówień odbywa się poza miejscem wymienionym w zezwoleniu. Klienci punktu sprzedaży nie przychodzą do niego, aby złożyć zamówienie. Kolejną czynnością, która w przyjętym przez stronę modelu sprzedaży alkoholu, odbywa się poza miejscem wskazanym w zezwoleniu, jest płatność za zamówione napoje alkoholowe. Dopuszczone formy płatności za zamówienia składane przy użyciu strony internetowej – na rachunek bankowy, za pośrednictwem dostępnych w systemie metod płatności elektronicznej lub kartą płatniczą na stronie internetowej z wykorzystaniem systemu partnera Sprzedawcy, gotówką lub kartą płatniczą (wyłącznie w przypadku odbioru osobistego lub za pośrednictwem Pełnomocnika) – nie wymagają wizyty w punkcie sprzedaży. Są zatem realizowane poza miejscem wymienionym w zezwoleniu. Realizowany model sprzedaży alkoholu pozostaje zatem w sprzeczności z przepisami ustawy, w szczególności z art. 18 ust. 7 pkt 6 ustawy, który obliguje do wykonywania działalności gospodarczej w zakresie objętym zezwoleniem tylko przez przedsiębiorcę w nim oznaczonego i wyłącznie w miejscu wymienionym w zezwoleniu. Ponadto, jak wskazał Prezydent, na stronie internetowej znajdują się zdjęcia napojów alkoholowych wraz z cenami, w tym napojów alkoholowych mocniejszych niż piwo. Wypełnia to znamiona reklamy napojów alkoholowych (art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy). Umieszczanie także przy zdjęciach napojów alkoholowych cen promocyjnych lub informowanie o udzielanych z różnych okazji rabatach wypełnia dodatkowo znamiona promocji napojów alkoholowych (art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy). Art. 131 ust. 1 ustawy zabrania na obszarze kraju reklamy i promocji napojów alkoholowych mocniejszych niż piwo. Legalna reklama i promocja tych napojów możliwa jest wyłącznie w miejscach wskazanych w art. 131 ust. 9 ustawy.
Konkludując organ I instancji stwierdził, że każde ze wskazanych w uzasadnieniu niniejszej decyzji naruszeń w prowadzeniu sprzedaży napojów alkoholowych jest samodzielną przesłanką do cofnięcia zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych posiadanych przez stronę w punkcie sprzedaży.
Po rozpatrzeniu odwołania, SKO zaskarżoną decyzją z dnia 8 października 2024 r., utrzymało w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie. W pierwszej kolejności SKO wyjaśniło, że stosownie do art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a. decyzja organu I instancji zawiera podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika organu upoważnionego do wydania decyzji. Z treści odwołania wynika, że egzemplarz kwestionowanej decyzji skierowany do Spółki nie zawierał określenia imienia i nazwiska osoby upoważnionej przez organ pierwszej instancji do jej wydania. Co jednak najistotniejsze, czego nie kwestionuje odwołująca się Spółka, egzemplarz rozstrzygnięcia doręczony stronie został opatrzony stosownym podpisem, brak było jedynie pieczęci imiennej, osoby działającej z upoważnienia Prezydenta. W konsekwencji – w ocenie Kolegium - nie można zgodzić się z odwołująca Spółką jakoby egzemplarz do niej skierowany nie był decyzją, gdyż zawierał on niezbędne elementy decyzji. Brak "przystawienia" bowiem pieczęci imiennej, osoby działającej z upoważnienia organu, nie dyskwalifikuje tak podjętego rozstrzygnięcia, jako decyzji administracyjnej.
W dalszej części uzasadnienia organ II instancji powołał się na treść preambuły do ustawy alkoholowej. Podkreślił także, że zmniejszanie dostępności fizycznej i ekonomicznej alkoholu jest jednym z zadań ujętych w Narodowym Programie Zdrowia na lata 2021 – 2025, którego obowiązek realizacji ciąży również na organach gmin. Kolegium przywołało treść art. 96 ust. 1, art. 12 ust. 3, art. 15 ust. 1 i ust. 2, art. 18 ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 3a oraz ust. 7 pkt 6 i 8, a także art. 18 ust. 10 ust. 1 i 2 ustawy alkoholowej. Organ wskazał, że z treści art. 18 ust. 7 pkt 6 i 8 tej ustawy wynika wprost, że wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie objętym zezwoleniem na sprzedaż napojów alkoholowych jest możliwie tylko przez przedsiębiorcę w nim oznaczonego i wyłącznie w miejscu wymienionym w zezwoleniu. Jest to warunek prowadzenia sprzedaży napojów alkoholowych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży, którego naruszenie uzasadnia cofnięcie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 2 ustawy.
W dalszej kolejności SKO zaakcentowało, że ustawodawca, mimo podnoszonych od wielu lat postulatów przedsiębiorców o dopuszczenie możliwości sprzedaży napojów alkoholowych na odległość, nie znowelizował przepisów ustawy w sposób je uwzględniający. W Sejmie RP poprzedniej kadencji procedowany był projekt noweli ustawy (druk nr 486, Sejm RP IX kadencja, https://orka.sejm.gov.pl), który ostatecznie nie przeszedł pozytywnie procesu legislacyjnego. Kolegium powołało się na treść Komunikatu Ministra Zdrowia z dnia 1 sierpnia 2014 r. i podniosło, że ustawa o prawach konsumenta nie stanowi lex specialis do ustawy alkoholowej, a stosowanie art. 38 ust. 7 ustawy o prawach konsumenta może odnosić się jedynie do umów zawartych z zachowaniem ograniczeń wynikających z ustawy alkoholowej. SKO wskazało, że napój alkoholowy jest rzeczą oznaczoną co do gatunku, a zatem po myśli art. 155 § 2 k.c. przeniesienie własności takiej rzeczy, stanowiące skutek rozporządzający umowy sprzedaży, następuje w chwili jej wydania nabywcy. Zatem w razie, gdy do wydania dochodzi poza miejscem wskazanym w zezwoleniu na sprzedaż alkoholu, to następuje niedopuszczalne prawem zrealizowania skutku rozporządzającego umowy sprzedaży poza punktem sprzedaży (w tym zakresie organ powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych). Organ przytoczył następnie – w szerokim zakresie - poglądy judykatury odnoszące się do kwestii sprzedaży alkoholu z wykorzystaniem Internetu, negujące możliwość prowadzenia takiego modelu sprzedaży napojów alkoholowych, w tym również poglądy dotyczące modelu z wykorzystaniem upoważnienia udzielanego przez kupującego na rzecz dostawcy napoju alkoholowego, z którym sprzedawcę łączy umowa handlowa.
SKO wskazało, że stosowany przez stronę skarżącą model sprzedaży detalicznej napojów alkoholowych (w odniesieniu do części zbytych napojów alkoholowych) polegający na udzieleniu przez kupującego pełnomocnictwa do odbioru w jego imieniu towaru ze sklepu i zapłacie za ten towar przez kuriera zatrudnionego przez przedsiębiorcę innego niż Spółka, który dostarczał napój alkoholowy jego nabywcy, miał na celu nielegalne obejście obowiązujących przepisów prawa i jako taki nie może być "zaakceptowany", mając na względzie przedstawione wcześniej uwarunkowania prawne. Ze znajdującego się w aktach sprawy zamówienia, faktury Pro Forma oraz paragonu wynika, że w dniu 23 czerwca 2024 r. P. J. za pośrednictwem strony internetowej dokonał zamówienia oraz zakupu od Spółki 4 rodzajów napojów alkoholowych, które zostały dostarczone do paczkomatu [...] przez kurierów [...]. W ocenie Kolegium, z zebranych dowodów i treści odwołania wprost wynika, że Spółka nie wywiązuje się obowiązków określonych w art. 15 ust. 1 pkt 1-2 i ust. 2 ustawy w momencie sprzedaży napoju alkoholowego. W. K. (jako odpowiedzialny za funkcjonowanie ww. sklepu), zeznał, iż "pracownik weryfikuje każdego kto odbiera towar, czy jest osobą pełnoletnią i nie znajduje się pod wpływem alkoholu". Z treści protokołu jednoznacznie zatem wynika, że Spółka nie ocenia, czy osoba, której jest dostarczany napój alkoholowy przez kuriera, jest nietrzeźwa lub nieletnia. Weryfikacji podlega wyłącznie osoba odbierająca zamówienie, nie natomiast klient.
Organ II instancji stwierdził także, że nie podziela stanowiska wyrażonego w wyroku NSA z dnia 8 września 2022 r. w sprawie II FSK 2034/18, uznając, że stoi ono w sprzeczności z powołanymi przepisami prawa, a także w nieuzasadniony sposób odbiega od wypracowanej dotychczas linii orzeczniczej sądów administracyjnych w sprawach dotyczących sprzedaży napojów alkoholowych na odległość.
SKO zacytowało treść art. 21 ust. 1 pkt 2 i 3, art. 131 ust. 1 i ust. 9 ustawy i stwierdziło, że strona prowadziła zakazaną reklamę i promocję napojów alkoholowych, podzielając w tym zakresie ocenę organu I instancji. Stwierdzono przy tym, że nie jest uzasadnione ograniczanie sankcji cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych tylko do zezwolenia z którym wiążą się bezpośrednio okoliczności stanowiące przesłankę cofnięcia, ponieważ w takim przypadku poza zakresem zastosowania tej sankcji pozostawałyby przypadki sprzedaży napojów alkoholowych określonego rodzaju bez odpowiedniego zezwolenia. Ponadto zauważono, że w ramach obowiązującego modelu reglamentacji sprzedaży alkoholu wymagania dotyczące sprzedaży określa ustawa ogólnie w odniesieniu do wszystkich napojów alkoholowych, a w konsekwencji przepisy art. 18 ust. 10 ustawy alkoholowej określają przesłanki cofnięcia zezwolenia w oderwaniu od konkretnego rodzaju alkoholu czy rodzaju zezwolenia. Organ przywołał treść haseł znajdujących się na podanych stronach internetowych spółki: [...], wskazując, że dla konsumenta stanowią one zachętę do nabycia napoju alkoholowego, z uwagi na to, że w ich treści podkreślono możliwość zakupu w obniżonej, atrakcyjnej cenie. Zdaniem organu, strona internetowa sklepu jest publicznym nośnikiem treści, z którym może się zapoznać nieograniczona ilość osób jednoznacznie nieidentyfikowalnych, a uzależnianie zapoznania się z poszczególnymi treściami od udzielenia pozytywnej odpowiedzi na pytanie "CZY MASZ UKOŃCZONE 18 LAT ?", nie ma wpływu na to stwierdzenie, zwłaszcza, że prawdziwość udzielonej odpowiedzi nie jest w żaden sposób weryfikowana przez spółkę. Wskazano również, że brak wyczyszczenia historii przeglądania w przeglądarce internetowej, którą uprzednio wykorzystano do zapoznania się z treściami wskazanej strony, skutkuje tym, że następna osoba korzystająca z przeglądarki (w tym nieletni) na danym urządzeniu, może zapoznać się z tymi treściami już bez udzielenia odpowiedzi na powyższe pytanie.
W skardze do Sądu strona skarżąca zarzuciła naruszenie:
1) przepisów prawa materialnego:
a) art. 18 ust. 10 pkt 1 i pkt 2 w zw. z art. 18 ust. 7 pkt 6 z zw. z art. 96 ustawy alkoholowej poprzez:
- błędną wykładnię i uznanie, że wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie objętym zezwoleniem wyłącznie w miejscu w nim wymienionym oznacza, że wszelkie czynności poprzedzające zawarcie umowy sprzedaży napojów alkoholowych powinny mieć miejsce w punkcie sprzedaży, bez wykorzystania jakichkolwiek innych środków o charakterze pomocniczym, w tym na przykład środków porozumiewania się na odległość, podczas gdy z ww. przepisów nie można wyprowadzić zakazu prowadzenia sprzedaży napojów alkoholowych przez przedsiębiorcę przy użyciu środków porozumiewania się na odległość lub środków komunikacji elektronicznej;
- błędną wykładnię i uznanie, że skarżący naruszył obowiązek wykonywania działalności gospodarczej w zakresie objętym zezwoleniem wyłącznie w miejscu w nim wymienionym, co ma wynikać również z treści art. 155 § 2 kc i art. 4541 kc, zgodnie z którymi do przeniesienia prawa własności rzeczy oznaczonej co do gatunku niezbędne jest przeniesienie posiadania rzeczy, a także że, jeżeli przedsiębiorca jest obowiązany przesłać rzecz konsumentowi do oznaczonego miejsca, miejsce to uważa się za miejsce spełnienia świadczenia, które zdaniem organu II instancji stanowi o tym, że miejscem spełnienia świadczenia skarżącego jest miejsce wydania przesyłki konsumentowi przez kuriera, podczas gdy organ II instancji pomija w swoich rozważaniach, że skarżący wydaje rzecz oznaczoną co do gatunku pełnomocnikowi kupującego, tj. osobie, która działa w jego imieniu i na jego rzecz - skarżący nie przesyła kupującemu rzeczy, kupujący ma prawo skorzystać z pełnomocnika będącego osobą trzecią (np. członkiem rodziny) lub kurierem, jednak skutkuje to tym, że skarżący spełnia swoje świadczenie w miejscu wymienionym w zezwoleniu wydając rzecz oznaczoną co do gatunku do rąk kupującego lub jego pełnomocnika,
- błędną wykładnię i uznanie że z powyższych regulacji można wyprowadzić zakaz sprzedaży napojów alkoholowych na odległość przy użyciu środków komunikacji elektronicznej, podczas gdy "Prawidłowe rozumowanie prawnicze zmierzające do dokonania wykładni przepisów ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi powinno bowiem opierać się na założeniu odwrotnym, tzn. na przyjęciu, że skoro ustawodawca wprost i wyraźnie nie uregulował takiej formy sprzedaży to znaczy, że nie wprowadził w tym zakresie ograniczeń konstytucyjnej wolności i taka forma jest dopuszczalna" (tak wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 31 stycznia 2023 roku, sygn. I SA/Bd 630/22),
b) art. 18 ust. 10 pkt 1 i pkt 2 w zw. z art. 18 ust. 7 pkt 6 w zw. z art. 96 ustawy alkoholowej w zw. z art. 8 ustawy - Prawo przedsiębiorców w zw. z art. 140 kpa poprzez nieprawidłową wykładnię i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, w której uzasadnieniu organ I instancji w sposób nieuprawniony uznał - a organ II instancji utrzymując w mocy uznał za prawidłowe - że zakazana jest forma umowy sprzedaży napojów alkoholowych "na odległość", podczas gdy ustawa alkoholowa nie zawiera takiego zakazu, który także nie może być wyprowadzany z preambuły lub celów ustawy, gdyż normy prawne, które ograniczają w jakikolwiek sposób obywatela muszą być ściśle określone, obywatel bowiem działa zgodnie z zasadą "co nie jest zabronione, jest dozwolone",
c) art. 131 ust. 1 w zw. z art. 21 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy alkoholowej poprzez błędną wykładnią pojęć "promocja" i "reklama" napojów alkoholowych skutkujące uznaniem, iż umieszczone na stronie internetowej [...] zdjęcia napojów alkoholowych wyczerpują ww. definicje, podczas gdy stanowią one wyłącznie informację o prowadzonej przez odwołującego działalności gospodarczej, a także nie są one kierowane do nieokreślonego kręgu odbiorców, ponieważ informacje umieszczone na ww. stronie są udostępniane wyłącznie osobom, które "wyszukają" ww. stronę i jednocześnie są osobami pełnoletnimi, które potwierdzają wiek poprzez zaznaczenie odpowiedniego okienka wyboru; informacje znajdujące się na ww. stronie wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie zachęcają w żaden sposób do spożywania alkoholu, a jako informacja o działalności skarżącego są analogiczną informacją jak np. stoiska alkoholowe w sklepach wielkopowierzchniowych - do informacji znajdujących się na takich stoiskach również mogą mieć dostęp osoby niepełnoletnie oraz nieograniczony krąg osób (tj. klienci sklepu), nie jest to jednak promocja lub reklama napojów alkoholowych;
2) przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
a) art. 15 k.p.a. poprzez brak ponownego rozpoznania przez organ II instancji sprawy administracyjnej, a ograniczenie się do zweryfikowania decyzji I instancji i materiału dowodowego zgromadzonego przez organ I instancji, który powinien podlegać uzupełnieniu a wobec zaniechania czynności dowodowych przez organ odwoławczy ocena sprawy administracyjnej dokonana przez organ odwoławczy sprowadzała się do formalnej weryfikacji decyzji organu I instancji, co skutkowało pozbawieniem skarżącego prawa do dwuinstancyjnego rozpoznania sprawy - tj. ponownego rozpoznania sprawy administracyjnej w jej całokształcie przez organy obu instancji, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Organ II instancji zaniechał przeprowadzenia własnego postępowania dowodowego, mimo że materiał zgromadzony przez organ I instancji był niepełny, choćby wobec braku przesłuchania członków zarządu skarżącego, którzy posiadają wiedzę na temat funkcjonowania strony internetowej [...], systemu składania ofert przez kupujących, odbioru zamówień przez kupujących, które to informacje są szczególnie istotne dla wyjaśnienia całego procesu zawierania i realizowania umów "za pośrednictwem" ww. strony internetowej, a tym samym dla dokonania oceny podstaw prawnych cofnięcia zezwolenia skarżącego na sprzedaż napojów alkoholowych będącego przedmiotem decyzji,
b) art. 7 i 77 w zw. z art. 140 k.p.a. oraz art. 136 § 1 k.p.a., poprzez brak należytego wyjaśnienia przez organ II instancji stanu faktycznego sprawy, w tym poprzez brak zebrania przez organ odwoławczy materiału dowodowego w zakresie wystarczającym do rozpoznania sprawy, a także poprzez brak rozważenia przez organ II instancji wpływu na wynik sprawy niepodjęcia przez organ I instancji wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności braku przesłuchania członków zarządu skarżącego A. Z. oraz G. Z., a także P. J., który - jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji - w dniu 23 czerwca 2024 r. dokonał zamówienia i zakupu napojów alkoholowych od skarżącego - mimo to organy obu instancji nie przesłuchały ww. osoby w charakterze świadka; tym samym, organ II instancji poprzestał w powyższym zakresie na analizie materiału zgromadzonego w postępowaniu przed I instancją, który to materiał dowodowy nie jest wystarczający dla rozpatrzenia sprawy, składa się na niego bowiem protokół z przeprowadzonej w dniu 16 listopada 2023 r. kontroli (który nie wskazuje na żadne nieprawidłowości), przesłuchanie W. K., wygenerowana treść regulaminu oraz dokumenty dotyczące zamówienia ze strony internetowej, które wpłynęły do organu I instancji w dniu 24 czerwca 2024 r. Nie jest prawidłowym ustalenie przez organ II instancji, że materiał zgromadzony w postępowaniu pierwszoinstancyjnym jest wystarczający dla ustalenia - na niekorzyść obywatela - w jaki sposób funkcjonuje system składania zamówień przez stronę internetową i że stanowi on działalność sprzeczną z przepisami ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, przy czym powyższe naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem skutkowały wydaniem a następnie utrzymaniem w mocy decyzji,
c) art. 7, art. 7a, art. 77 § 1 w zw. z art. 8 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i brak podjęcia wszelkich czynności - zarówno przez organ I instancji, a także przez organ odwoławczy - niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia (ustalenia) stanu faktycznego sprawy, co skutkowało naruszeniem zasady pogłębiania zaufania obywateli do organu administracji publicznej, a to wobec zaniechania przesłuchania członków zarządu skarżącego mających wiadomości istotne dla należytego rozpoznania sprawy, ale także braku przesłuchania w charakterze świadka P. J., który miał dokonać zakupu w dniu 24 czerwca 2024 r. napojów alkoholowych składając ofertę za pośrednictwem strony internetowej [...] i oparcie się w tym zakresie wyłącznie na dokumentach, które miały zostać przez ww. osobę przekazane jednak których prawdziwości i rzetelności organ II i I instancji w żaden sposób nie zweryfikował choćby w drodze przesłuchania ww. świadka, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem skutkowało utrzymaniem w mocy decyzji organu I instancji, która została oparta na szczątkowym materiale dowodowym,
d) art. 80 w zw. z art. art. 140 k.p.a., poprzez brak dokonania przez organ II instancji oceny całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, bowiem organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie odniósł się do wniosku dowodowego skarżącego z dnia 23 października 2024 r. - dowodu z dokumentów, w szczególności zrzutów ekranu ze strony internetowej [...] oraz Regulaminu serwisu i sprzedaży, udostępnionego na ww. stronie internetowej, z których wynika, że spółka D. sp. z o.o., w której jedynym wspólnikiem jest spółka D.1 sp. z o.o., w której z kolei jedynym wspólnikiem jest województwo dolnośląskie prowadzi działalność polegającą na udostępnianiu sprzedającym platformy do sprzedaży napojów alkoholowych za pośrednictwem strony internetowej, czerpie z powyższej działalności zyski przy jednoczesnym wykorzystywaniu marki i prestiżu województwa dolnośląskiego, co prowadzi do wniosku, że za nielegalną uznawana jest działalność obywatela polegająca na korzystaniu z internetu, jako jednego z "narzędzi" pomocniczych w procesie sprzedaży napojów alkoholowych, jednakże tożsama działalność państwa /poprzez jego jednostki samorządu terytorialnego/ uznawana jest za dopuszczalną, a nawet za pozytywną, jako promującą województwo dolnośląskie; organ II instancji nie rozpoznał powyższych okoliczności, poprzestając wyłącznie na dokonaniu "formalnej" oceny decyzji organu I instancji, co również stanowi o naruszeniu zasady dwuinstancyjności, a wobec powyższego miało istoty wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało wydaniem decyzji na podstawie niekompletnego materiału a tym samym na podstawie nienależycie ustalonego stanu faktycznego i prawnego;
e) art. 7a § 1 w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez brak rozstrzygnięcia wątpliwości co do treści normy prawnej na korzyść strony gdy przedmiotem postępowania jest odebranie uprawnienia, bowiem organ II instancji wskazał, że "nie podziela stanowiska wyrażonego w wyroku NSA z dnia 8 września 2022 r. II GSK 2034/18, poddanego krytyce przez przedstawicieli nauki prawa cywilnego i administracyjnego uznając, że stoi ono w sprzeczności z powołanymi wcześniej regulacjami prawa publicznego i prywatnego, a także w nieuzasadniony sposób odbiega od wypracowanej dotychczas linii orzeczniczej", z czego wynika, że organ II instancji również dostrzega, że istnieją wątpliwości co do treści normy prawnej, które również są wyrażone w ww. wyroku NSA, ale także choćby w wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 10 stycznia 2023 r., sygn. I SA/Bd 632/22, wyroku WSA w Gdańsku z dnia 29 czerwca 2023 r., III SA/GD 116/23, co stanowi o tym, że ww. wyrok NSA nie "odbiega" od wypracowanej linii orzeczniczej,
f) art. 8 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez brak prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, poprzez interpretację, przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi na niekorzyść skarżącego, cofnięcie zezwolenia skarżącemu mimo braku naruszenia przez niego art. 18 ust. 7 pkt 6 ww. ustawy, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało utrzymaniem w mocy nieprawidłowej decyzji organu I instancji,
g) art. 6 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, podczas gdy została ona wydana z naruszeniem prawa przez uznanie, że "dopóki zatem możliwość sprzedaży alkoholu w opisany wyżej sposób [tj. "na odległość"] nie zostanie wprowadzona do ustawy, to będzie ona stanowić działalność nielegalną", podczas gdy zgodnie z zasadą praworządności organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, a tym samym organ administracji może czynić tylko to, do czego wyraźnie upoważnia organ prawo, z kolei obywatel może podejmować wszelkie działania dopóki nie zostaną one zabronione, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem skutkowało utrzymaniem w mocy decyzji I instancji nieuwzględniającej tego, że obywatela obowiązuje zasada co nie jest zabronione, jest dozwolone;
h) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niezasadne zastosowanie przez SKO i utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji, podczas gdy prawidłowe rozstrzygnięcie organu odwoławczego powinno polegać na zastosowaniu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. na uchyleniu decyzji organu I instancji i umorzeniu postępowania, a względnie na zastosowaniu art. 138 § 2 k.p.a. i uchyleniu decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Mając powyższe na względzie Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz o umorzenie postępowania administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Wojewódzkie sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontrolują zgodność zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowość wykładni i zastosowania norm prawa materialnego. Daje temu wyraz art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024 r. poz. 935 ze zm.) – dalej: p.p.s.a., który w § 1 stanowi między innymi, że sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W myśl art. 151 p.p.s.a, w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji nie stwierdził naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ani procesowego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że słusznie SKO podkreśliło, odnosząc się do zarzutów odwołania, że egzemplarz pierwszoinstancyjnego rozstrzygnięcia doręczony stronie został opatrzony stosownym podpisem, brak było jedynie pieczęci imiennej osoby działającej z upoważnienia Prezydenta. Brak "przystawienia" pieczęci imiennej, osoby działającej z upoważnienia organu, nie dyskwalifikuje tak podjętego rozstrzygnięcia, jako decyzji administracyjnej.
Podstawę materialnoprawną kwestionowanych rozstrzygnięć stanowiły przepisy powołanej już wcześniej ustawy alkoholowej.
Według art. 18 ust. 1 ustawy alkoholowej, sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży może być prowadzona tylko na podstawie zezwolenia wydanego przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), właściwego ze względu na lokalizację punktu sprzedaży, zwanego dalej "organem zezwalającym". Zgodnie z art. 18 ust. 5 ustawy alkoholowej, wniosek o wydanie zezwolenia zawiera: 1) oznaczenie rodzaju zezwolenia; 2) oznaczenie przedsiębiorcy, jego siedzibę i adres, w przypadku ustanowienia pełnomocników ich imiona, nazwiska i adres zamieszkania; 3) numer w rejestrze przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym, o ile przedsiębiorca taki numer posiada, oraz numer identyfikacji podatkowej (NIP); 4) przedmiot działalności gospodarczej; 5) adres punktu sprzedaży; 6) adres punktu składowania napojów alkoholowych (magazynu dystrybucyjnego). W myśl art. 18 ust. 7 ustawy alkoholowej, warunkiem prowadzenia sprzedaży napojów alkoholowych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży jest: 1) posiadanie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1; 2) wniesienie opłaty, o której mowa w art. 111; 3) zaopatrywanie się w napoje alkoholowe u producentów i przedsiębiorców: a) posiadających odpowiednie zezwolenie na sprzedaż hurtową napojów alkoholowych lub b) o których mowa w art. 91 ust. 6; 4) w terminach do dnia 1 lutego, 1 czerwca, 1 października każdego roku kalendarzowego objętego zezwoleniem, okazanie przedsiębiorcy zaopatrującemu dany punkt sprzedaży napojów alkoholowych odpowiedniego dowodu potwierdzającego dokonanie opłaty, o której mowa w art. 111; 5) posiadanie tytułu prawnego do korzystania z lokalu, stanowiącego punkt sprzedaży; 6) wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie objętym zezwoleniem tylko przez przedsiębiorcę w nim oznaczonego i wyłącznie w miejscu wymienionym w zezwoleniu; 7) zgłaszanie organowi zezwalającemu zmian stanu faktycznego i prawnego, w stosunku do danych zawartych w zezwoleniu, w terminie 14 dni od dnia powstania zmiany; 8) prowadzenie sprzedaży w punkcie sprzedaży spełniającym wymogi określone przez radę gminy, na podstawie art. 12 ust. 1-3; 9) przestrzeganie innych zasad i warunków określonych przepisami prawa. Art. 18 ust. 10 pkt 2 ustawy alkoholowej, określa natomiast przesłankę, przy zaistnieniu której organ zezwalający zobowiązany jest do cofnięcia pozwolenia, o którym mowa powyżej. Jest to nieprzestrzeganie określonych w ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych.
Podnieść trzeba, że na gruncie ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi nie ma zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych przez Internet. Ustawa statuuje zamknięty katalog zezwoleń na prowadzenie sprzedaży alkoholu. Zdaniem NSA, za przeciwdziałanie alkoholizmowi nie może być uznana taka wykładnia art. 18 ustawy alkoholowej, która rozszerzałaby enumeratywnie określony w nim katalog zezwoleń na sprzedaż alkoholu (wyrok NSA z 14 kwietnia 2011 r., sygn. akt II GSK 431/10, ONSAiWSA 2013, nr 6, poz. 97). W związku z tym organ wydający zezwolenie może udzielić wyłącznie takiego zezwolenia, jakie jest przewidziane w przepisach tej ustawy. Jak bowiem wynika z art. 18 ust. 1 ustawy sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży może być prowadzona tylko na podstawie zezwolenia wydanego przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właściwego ze względu na lokalizację punktu sprzedaży napojów alkoholowych. Wymieniony w art. 18 ustawy alkoholowej katalog zezwoleń ma więc charakter zamknięty. Ustawodawca nie przewidział w nim kategorii zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych przez Internet (w sklepie internetowym).
Ponadto zezwolenie to wydaje się na podstawie wniosku przedsiębiorcy (por. art. 18 ust. 2 ustawy alkoholowej). Jednym z dokumentów, który należy dołączyć do przedmiotowego wniosku jest - zgodnie z art. 18 ust. 6 pkt 2 ustawy - dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu stanowiącego punkt sprzedaży napojów alkoholowych. W razie prowadzenia sprzedaży napojów alkoholowych z wykorzystaniem Internetu spełnienie tego wymogu jest niemożliwe, gdyż wówczas takiego punktu sprzedaży realnie nie ma.
Znaczenie ma także art. 15 ust. 7 pkt 5 ustawy alkoholowej, według którego warunkiem prowadzenia sprzedaży napojów alkoholowych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży jest posiadanie tytułu prawnego do korzystania z lokalu, stanowiącego punkt sprzedaży. Istotnym w sprawie jest również art. 18 ust. 7 pkt 8 ustawy alkoholowej, który wprowadza warunek prowadzenia sprzedaży napojów alkoholowych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży w punkcie sprzedaży spełniającym wymogi określone przez radę gminy, na podstawie art. 12 ust. 1-3 (...). Potwierdza to także art. 18 ust. 3a ustawy alkoholowej, zgodnie z którym zezwolenia na sprzedaż alkoholu, o których mowa w ust. 3, organ zezwalający wydaje po uzyskaniu pozytywnej opinii gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych o zgodności lokalizacji punktu sprzedaży z uchwałami rady gminy, o których mowa w art. 12 ust. 1 i 2. Warunkiem koniecznym do uzyskania zezwolenia jest zatem uzyskanie nie jakiejkolwiek, ale pozytywnej opinii komisji rozwiązywania problemów alkoholowych co do zgodności lokalizacji konkretnego punktu sprzedaży z uchwałami rady. Zatem występując o uzyskanie zezwolenia podmiot gospodarczy zobowiązany jest wskazać adres punktu, w którym ma ona być prowadzona, co jest niezbędne do zbadania, czy usytuowanie punktu odpowiada zasadom określonym przez radę gminy. Niewątpliwe sprzedaż internetowa nie pozwala na ustalenie, czy odpowiada ona warunkom ustalonym przez gminę. Już sama taka forma sprzedaży nie poddaje się ocenie zgodności jej warunków z założeniami organu samorządu. Iluzoryczne byłoby zatem wydanie opinii gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych co do zgodności lokalizacji punktu sprzedaży z założeniami rady, skoro nie da się przypisać dostępności i spożycia napojów alkoholowych do konkretnego miejsca. Wynika to oczywiście z istoty sprzedaży "za pośrednictwem Internetu". Polega ona przecież na tym, że można nabyć towar w każdym miejscu, w którym się przebywa, a niezbędnym elementem formularza zakupu internetowego jest "miejsce dostawy". Taka sprzedaż w żaden sposób nie pozwala zrealizować wszystkich założeń warunków uzyskania zezwolenia. Sąd nie ma wątpliwości, że w przypadku zamawiania alkoholu przez Internet sprzedaż następuje poza sklepem, który uzyskał zezwolenie. To zaś powoduje, że alkohol, niezgodnie z przepisami ustawy alkoholowej jest dostępny w nieograniczonej liczbie miejsc. Oznacza to więc, że tylko podmiot posiadający stosowne zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych w oznaczonym punkcie sprzedaży może taką działalność prowadzić. Zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych jest bowiem aktem administracyjnym, z którym wiąże się podwójna konkretność – jest on konkretny co do oznaczonego w nim przedsiębiorcy i konkretny do prawa prowadzenia działalności w ściśle określonym miejscu. Podkreślenia tutaj wymaga okoliczność, że brak jest na gruncie ustawy alkoholowej regulacji prawnej, na podstawie której możliwe by było dokonywanie sprzedaży napojów alkoholowych poza wyznaczonym punktem sprzedaży (wyrok WSA w Gliwicach z 13 grudnia 2023 r., sygn. akt III SA/Gl 555/23).
Mając na uwadze powyższe, prowadzenie sprzedaży napojów alkoholowych przez Internet narusza art. 18 ust. 7 pkt 6 ustawy alkoholowej. Przepis ten stanowi o warunku prowadzenia sprzedaży napojów alkoholowych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży jakim jest wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie objętym zezwoleniem tylko przez przedsiębiorcę w nim oznaczonego i wyłącznie w miejscu wymienionym w zezwoleniu. Nie ulega wątpliwości, że jest to obowiązek o charakterze administracyjnoprawnym. W konsekwencji jeżeli zachowanie adresata zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych wskazuje, że nie realizował on nakazanego obowiązku administracyjnoprawnego związanego z przestrzeganiem ogólnych warunków i zasad sprzedaży alkoholu, to powstaje obowiązek organu administracji cofnięcia zezwolenia.
Za brakiem przyzwolenia na prowadzenie sprzedaży napojów alkoholowych przez Internet przemawia także regulacja art. 96 ustawy alkoholowej. Stanowi ona, że sprzedaż detaliczną alkoholu przeznaczonego do spożycia poza miejscem sprzedaży prowadzi się w: 1) sklepach branżowych, 2) wydzielonych stoiskach samoobsługowych w sklepach o powierzchni powyżej 200 m², 3) innych placówkach, w których sprzedawca prowadzi bezpośrednią sprzedaż alkoholu. Analiza tego przepisu prowadzi do dwóch wniosków. Po pierwsze, znaczenia nabiera wykładnia użytego przez ustawodawcę w treści przepisu sformułowania "prowadzi się". Wyrażenie to tyle co "sprawować nad czymś nadzór, zarządzać czymś, zajmować się, trudnić się czymś, kierować czymś". W połączeniu natomiast z rzeczownikiem będącym dopełnieniem oznacza: "realizować, kontynuować to co jest wyrażone w dopełnieniu" (Słownik języka polskiego PWN red, M. Szymczaka, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2002, s. 902). Wobec powyższego, sprzedaż detaliczna napojów alkoholowych ma być prowadzona tylko we wskazanych punktach sprzedaży przez podmiot, któremu uprzednio właściwy organ udzielił stosownego zezwolenia. Wynika to również z wykładni celowościowej (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 10 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Bd 632/22). Po drugie, w art. 96 ustawy alkoholowej enumeratywnie wyliczone zostały rodzaje punktów sprzedaży, w których dokonywana jest sprzedaż detaliczna alkoholu przeznaczonego do spożycia poza miejscem sprzedaży. Nie jest przewidziane dokonywanie sprzedaży w innych miejscach niż te, wprost wskazane w analizowanym przepisie. Nawet uwzględnienie rozwiązań cywilistycznych potwierdza prawidłowość takiego wniosku. Jak wynika bowiem z art. 535 k.c. umowa sprzedaży jest umową wzajemną, zobowiązującą, mocą której sprzedawca zobowiązuje się przenieść własność rzeczy na kupującego i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się zapłacić cenę i odebrać rzecz. Zastrzeżenie przeciwne jest nieważne. Jednocześnie według art. 155 § 2 zd. 1 k.c. jeżeli przedmiotem umowy zobowiązującej do przeniesienia własności są rzeczy oznaczone tylko co do gatunku, do przeniesienia własności potrzebne jest przeniesienie posiadania rzeczy. Zgodnie z art. 454 § 1 zd. 1 k.c. jeżeli miejsce spełnienia świadczenia nie jest oznaczone ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione w miejscu, gdzie w chwili powstania zobowiązania dłużnik miał zamieszkanie lub siedzibę. Dodatkowo według art. 4541 k.c. jeżeli przedsiębiorca jest obowiązany przesłać rzecz konsumentowi do oznaczonego miejsca, miejsce to uważa się za miejsce spełnienia świadczenia. Z powyższego wynika, że sprzedaż rzeczy oznaczonych co do gatunku realizuje się z chwilą wydania rzeczy nabywcy w miejscu oznaczonym w umowie. Uznać więc trzeba, że w sytuacji, gdy na skutek złożenia zamówienia przez Internet sprzedający dostarcza alkohol do miejsca wskazanego przez kupującego i tam następuje wydanie nabywcy rzeczy oznaczonej co do gatunku, to w tym właśnie miejscu dochodzi do przeniesienia własności poprzez wydanie rzeczy, co stanowi realizację zawartej umowy sprzedaży. W ocenie Sądu nie ma żadnego znaczenia okoliczność, że zamówienie na dostarczenie alkoholu do miejsca wskazanego przez nabywcę przyjął i zrealizował sklep posiadający zezwolenie na sprzedaż alkoholu. Dochodzi bowiem do sprzedaży poza miejscami sprzedaży, wyznaczonymi w art. 96 ustawy alkoholowej, co stanowi naruszenie art. 18 ust. 7 pkt 6 tej ustawy, statuującego warunek wykonywania działalności gospodarczej w zakresie objętym zezwoleniem na sprzedaż napojów alkoholowych tylko przez przedsiębiorcę w nim oznaczonego i wyłącznie w miejscu oznaczonym w zezwoleniu.
Ponadto znaczenie w sprawie ma brak realizacji obowiązków strony skarżącej związanych z realizacją ustawowo wyznaczonych zakazów sprzedaży i podawania napojów alkoholowych, które de facto są równoznaczne z nałożeniem na przedsiębiorcę obowiązku niedopuszczenia do zaistnienia oznaczonych w art. 15 ustawy alkoholowej sytuacji. Związane jest to z tym – na co zwrócił uwagę NSA – że na podmiocie prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych spoczywa obowiązek zorganizowania jej w taki sposób, aby nie zaistniał jakikolwiek przypadek złamania zasad ich sprzedaży określonych w ustawie (wyrok NSA z 13 listopada 2007 r., sygn. akt II GSK 195/07). W doktrynie zwrócono uwagę, że "normy zawarte w tym przepisie są adresowane głównie do przedsiębiorców prowadzących sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu i poza miejscem sprzedaży oraz osób zatrudnionych przez tychże przedsiębiorców przy sprzedaży napojów alkoholowych. Nieprzestrzeganie tych norm, podobnie jak w przypadku nieprzestrzegania norm stanowiących zasady obrotu napojami alkoholowymi, będzie skutkować w odniesieniu do przedsiębiorcy realizującego zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych cofnięciem tegoż zezwolenia, a w odniesieniu do osób zatrudnionych przez przedsiębiorcę, a jednocześnie dopuszczających się naruszenia określonych w komentowanym przepisie zasad, odpowiedzialnością karną wynikającą z rozdziału 3 ustawy." (G. Zalas [w:] I. Skrzydło-Niżnik, G. Zalas, Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Komentarz, Kraków 2002, art. 15). I tak, według art. 15 ust. 1 ustawy alkoholowej zabrania się sprzedaży i podawania napojów alkoholowych: 1) osobom, których zachowanie wskazuje, że znajdują się w stanie nietrzeźwości; 2) osobom do lat 18; 3) na kredyt lub pod zastaw.
W przypadku wątpliwości co do pełnoletności nabywcy – stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy - sprzedający lub podający napoje alkoholowe uprawniony jest do żądania okazania dokumentu stwierdzającego wiek nabywcy. Zdaniem NSA, w przepisie tym przyznano sprzedawcy prawo do wylegitymowania nabywcy alkoholu (napoju alkoholowego) i tylko od niego zależy, czy z tego uprawnienia skorzysta. Z uprawnienia tego skorzystać może bez względu na sposób postrzegania wieku osoby kupującej (wyrok NSA z 6 lutego 2009 r., sygn. akt II GSK 712/08). Oznacza to, że sprzedający powinien w celu dokonywania sprzedaży napojów alkoholowych, z należytą starannością żądać okazania takiego dokumentu, w każdym przypadku, gdy poweźmie wątpliwości co do wieku nabywcy. Naruszenie powyższego zakazu stanowi, zgodnie z regulacją przepisów karnych ustawy alkoholowej występek zagrożony karą grzywną (wyrok WSA w Łodzi z 19 listopada 2009 r., sygn. akt III SA/Łd 381/09). Jak słusznie podkreśliło Kolegium, z zebranych dowodów wynika, że Spółka nie wywiązuje się z obowiązków określonych w art. 15 ust. 1 pkt 1-2 i ust. 2 ustawy w momencie sprzedaży napoju alkoholowego. W. K., który jest odpowiedzialny za funkcjonowanie sklepu, zeznał, że pracownik weryfikuje każdego kto odbiera towar i sprawdza, czy jest osobą pełnoletnią i nie znajduje się pod wpływem alkoholu. W konsekwencji weryfikacji pod kątem trzeźwości i pełnoletniości podlega jedynie odbiorca towaru (kurier lub pełnomocnik), a nie osoba, która jest nabywcą napoju alkoholowego.
Sąd nie zgadza się z poglądem strony skarżącej, zgodnie z którym skoro nie została poruszona normatywnie w ustawie alkoholowej kwestia dopuszczalności zawierania umów sprzedaży napojów alkoholowych za pośrednictwem Internetu tj. przy użyciu środka komunikacji elektronicznej (przy zastosowaniu funkcjonalności strony internetowej) to nie jest to równoznaczne z tym, że jest to zakazane i nie podziela stanowiska NSA wyrażonego w wyroku z 8 września 2022, sygn. akt II GSK 2034/18. Podkreślić należy, że w istocie żadnej formy sprzedaży ustawodawca nie uregulował w ustawie alkoholowej, a jedynie określił, że sprzedaż ma się odbywać w stricte wyliczonych punktach sprzedaży. Ich status wymaga od konsumenta fizycznego udania się do sklepu i dokonania w nim bezpośredniego zakupu napojów alkoholowych. Niewątpliwie jest to mniej wygodny zakup niż zakup w sklepie internetowym.
Niedopuszczenie możliwości prowadzenia internetowej sprzedaży alkoholu utożsamiać trzeba z dążeniem do realizacji celów określonych w ustawie alkoholowej, oznaczonych już w preambule, w której wskazano: "Uznając życie obywateli w trzeźwości za niezbędny warunek moralnego i materialnego dobra Narodu, stanowi się, co następuje:" Orzekając w sprawach zezwoleń na sprzedaż alkoholu niejednokrotnie - odwołując się właśnie do preambuły ustawy – sądy zwracały uwagę, że jej celem jest właśnie ograniczenie dostępności napojów alkoholowych (por. wyrok NSA z 3 kwietnia 1997 r., sygn. akt II SA/Wr 1367/96, wyrok WSA w Łodzi z 19 listopada 2009 r., sygn. akt III SA/Łd 381/09). Znaczenie ma również regulacja art. 1 ust. 1 ustawy, według której organy administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego są obowiązane do podejmowania działań zmierzających do ograniczania spożycia napojów alkoholowych oraz zmiany struktury ich spożywania, inicjowania i wspierania przedsięwzięć mających na celu zmianę obyczajów w zakresie sposobu spożywania tych napojów, działania na rzecz trzeźwości w miejscu pracy, przeciwdziałania powstawaniu i usuwania następstw nadużywania alkoholu, a także wspierania działalności w tym zakresie organizacji społecznych i zakładów pracy. Istotne znaczenie ma także art. 2 ust. 1 pkt. 4 ustawy, według którego zadania w zakresie przeciwdziałania alkoholizmowi wykonuje się przez odpowiednie kształtowanie polityki społecznej, w szczególności ograniczanie dostępności alkoholu. Jak uznał NSA, realizacja tych zadań wymaga środków rzeczywiście i faktycznie zmierzających do ograniczenia spożycia alkoholu i jego dostępności. Celem tej ustawy jest ograniczenie dostępności alkoholu, a więc za działanie zmierzające w przeciwnym kierunku należałoby uznać przyjęcie rozszerzającej wykładni przepisów w zakresie wydawania zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych oraz uznanie, że dopuszczalna jest także sprzedaż internetowa. Nie ma wątpliwości, że dopuszczenie sprzedaży internetowej prowadziłoby do istotnego rozszerzenia dostępności alkoholu. Pozostawałoby to w sprzeczności z preambułą i celami, jakimi kierował się ustawodawca, przyjmując tę ustawę (wyrok NSA z 14 kwietnia 2011 r., sygn. akt II GSK 431/10, ONSAiWSA 2013, nr 6, poz. 97.)
Za zasadne uznał również Sąd stanowisko organów, dotyczące stosowania przez stronę niedozwolonej reklamy i promocji napojów alkoholowych. Stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy alkoholowej, promocja napojów alkoholowych oznacza – w myśl ustawy – publiczną degustację napojów alkoholowych, rozdawanie rekwizytów związanych z napojami alkoholowymi, organizowanie premiowanej sprzedaży napojów alkoholowych, a także inne formy publicznego zachęcania do nabywania napojów alkoholowych, zaś za reklamę napojów alkoholowych w rozumieniu ustawy uważa się publiczne rozpowszechnianie znaków towarowych napojów alkoholowych lub symboli graficznych z nimi związanych, a także nazw i symboli graficznych przedsiębiorców produkujących napoje alkoholowe, nieróżniących się od nazw i symboli graficznych napojów alkoholowych, służące popularyzowaniu znaków towarowych napojów alkoholowych; za reklamę nie uważa się informacji używanych do celów handlowych pomiędzy przedsiębiorcami zajmującymi się produkcją, obrotem hurtowym i handlem napojami alkoholowymi. Jak stanowi przepis art. 131 ustawy alkoholowej, określający zasady reklamy i promocji napojów alkoholowych, zabrania się na obszarze kraju reklamy i promocji napojów alkoholowych, z wyjątkiem piwa, którego reklama i promocja jest dozwolona pod licznymi warunkami tam wskazanymi (ust. 1). Po myśli ust. 9, omawianego artykułu, zakazy określone w ust. 1-8 nie obejmują reklamy i promocji napojów alkoholowych prowadzonej wewnątrz pomieszczeń hurtowni, wydzielonych stoisk lub punktów prowadzących wyłącznie sprzedaż napojów alkoholowych oraz na terenie punktów prowadzących sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży.
Sąd całkowicie podziela ocenę organów, że strona internetowa sklepu jest publicznym nośnikiem treści, z którym może się zapoznać nieograniczona ilość osób jednoznacznie nieidentyfikowalnych. Trzeba również zauważyć, że nie zmienia powyższej oceny uzależnianie zapoznania się z poszczególnymi treściami od udzielenia pozytywnej odpowiedzi na pytanie dotyczące pełnoletniości, zwłaszcza, że prawdziwość udzielonej odpowiedzi nie jest w żaden sposób weryfikowana przez spółkę, czego spółka w sprawie nie neguje. Brak weryfikacji prawdziwości potwierdzenia ukończenia 18 lat czyni jednak iluzorycznym podnoszone przez stronę ograniczenie dostępności do tych treści. Kierując się zasadami doświadczenia życiowego, należy zatem stwierdzić, że w takiej sytuacji informacje zawarte na wskazanych stronach internetowych będą dostępne praktycznie dla każdego. Innymi słowy praktycznie każda osoba może być potencjalnie zainteresowana nabyciem tych produktów. Powyższe prowadzi do wniosku, że w tym przypadku mamy do czynienia z publicznym charakterem omawianego przekazu. Trudno jednocześnie uznać za przekonującą argumentację strony, zgodnie z którą omawiane działania stanowią wyłącznie informacją o prowadzonej przez spółkę działalności gospodarczej.
Sąd w pełni podziela również argumentację organu dotyczącą oceny treści haseł znajdujących się na podanych stronach internetowych spółki, jako zachęcających przeciętnego kupującego do nabycia napoju alkoholowego [...]. Niewątpliwie zatem strona podejmowała działania polegające na publicznym zachęcaniu do nabywania napojów alkoholowych, co stanowi promocję napojów alkoholowych po myśli art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy alkoholowej, dokonywała również reklamy napojów alkoholowych w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 3 tej ustawy poprzez publiczne rozpowszechnianie znaków towarowych napojów alkoholowych lub symboli graficznych z nimi związanych, służące popularyzowaniu znaków towarowych napojów alkoholowych. Naruszyła tym samym zakaz wynikający z przepisu art. 131 ustawy alkoholowej.
Wobec powyższego, Sąd doszedł do przekonania, że prowadzony przez stronę model sprzedaży napojów alkoholowych za pośrednictwem Internetu prowadzi do naruszenia uregulowań ustawy alkoholowej, jak również, że strona dopuściła się niedozwolonej prawem reklamy i promocji napojów alkoholowych. Powyższe świadczy o nieprzestrzeganiu przez spółkę ustawowych warunków i zasad sprzedaży alkoholu i uzasadnia cofnięcie zezwolenia.
Wobec powyższego, zarzuty postawione przez stronę skarżącą, a dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego nie zasługiwały na uwzględnienie. Nie sposób również skutecznie zarzucić organom naruszeń prawa w związku z prowadzeniem postępowania w sprawie, tym bardziej, że strona zarzuty w tej mierze wiąże de facto z podnoszonym naruszeniem prawa materialnego, jako jego konsekwencję. Stan faktyczny został ustalony w sposób prawidłowy, na podstawie właściwie przeprowadzonych dowodów, a ocena zgromadzonego materiału jest rzetelna, wyczerpująca, oparta na poprawnych przesłankach i nie nosi znamion dowolnej. Podkreślić trzeba, że organ podejmował próby przesłuchania członków zarządu spółki, jednak to oni wnosili dwukrotnie o zmianę terminu i nie potrafili wskazać daty, która byłby dla nich dogodna. Prawidłowo zastosowano obowiązujące w sprawie przepisy prawa, a tok rozumowania został przedstawiony w uzasadnieniu w sposób czytelny i zrozumiały. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej organ II instancji ponownie rozpoznał sprawę nie naruszając art. 15 k.p.a. Zdaniem Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia i nie było potrzeby jego uzupełniania przez SKO. Odnosząc się do zarzutu niedoniesienia się przez SKO do wniosku dowodowego spółki z 23 października 2024 r., wskazać trzeba, że wniosek ten został złożony już po wydaniu decyzji.
Strona skarżąca podniosła także zarzut naruszenia treści art. 7a k.p.a. Według Sądu orzekającego w sprawie nie ma wątpliwości co do tego, że na gruncie ustawy alkoholowej skarżąca może prowadzić działalność gospodarczą sprzedaży napojów alkoholowych, ale bez wykorzystania Internetu w formie tzw. sklepu Internetowego. Nie ma więc w ocenie Sądu wątpliwości w zakresie podstawowych reguł wykładni przepisów, a tym samym naruszenia art. 7a k.p.a. Nie została także naruszona wyrażona w art. 6 k.p.a. zasadna legalizmu. Organy działały bowiem na podstawie przepisów prawa, które prawidłowo zastosowały.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło